दक्षिण फ्लोरिडा विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले करिब डेढ हजार वर्षअघि ‘जस्टिनियन प्लेग’ महामारीका कारण सयौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको सामूहिक चिहान पत्ता लगाएका छन्। जर्नल अफ आर्कियोलोजिकल साइन्समा प्रकाशित अध्ययनले भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पहिलो ब्युबोनिक प्लेगको महामारीको पुष्टि गरेको छ। यस अनुसन्धानले महामारीले घुमन्ते समुदायलाई एउटै स्थानमा समेटिएको र यसलाई सामाजिक घटना पनि भएको देखाएको छ।
११ वैशाख, काठमाडौं। जोर्डनको प्राचीन सहर जेरासमा फेला परेको सामूहिक चिहानले पुष्टि गरेको छ कि जुनसुकै महामारीले केवल रोग फैलाउँदैन, समाजको संरचना र पतनलाई समेत पुनःपरिभाषित गर्छ। दक्षिण फ्लोरिडा विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, करिब डेढ हजार वर्षअघि ‘जस्टिनियन प्लेग’ नामक महामारीले एकैचोटि सयौँ मानिसहरूको ज्यान लिएको थियो।
जर्नल अफ आर्कियोलोजिकल साइन्समा प्रकाशित यस अध्ययनले भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा रेकर्ड गरिएको ब्युबोनिक प्लेगको पहिलो महामारी भएको पुष्टि गरेको छ। अनुसन्धान टोलीका प्रमुख रेज एच.वाई. जियाङका अनुसार यो चिहान साधारण चिहान होइन, केही दिनभित्रै सयौँ मानिसहरूलाई एउटै ठाउँमा गाडिएको विशेष घटना हो। यस अध्ययनले महामारीको समयमा मानिसहरूको जीवनशैली र संकटको समयमा सहरको अवस्था कस्तो थियो भन्ने मानवीय पक्ष उजागर गरेको छ।
पुरातात्विक प्रमाण र आनुवंशिक परीक्षणले पुष्टि गरेका अनुसार यो प्लेगसँग सम्बन्धित इतिहासकै पहिलो सामूहिक चिहान हो। यस अध्ययनले रोचक तथ्य बाहिर ल्याएको छ कि सामान्य अवस्थामा फरक-फरक क्षेत्रमा छरिएका घुमन्ते समुदायका मानिसहरू पनि महामारीको समयमा एउटै स्थानमा जम्मा भएका थिए। यसले बसाइसराइ र मानिसहरूको आवागमनले गर्दा महामारी सहरका कुनाकुनासम्म पुगेको कुरा देखाउँछ। दक्षिण फ्लोरिडा विश्वविद्यालयको नेतृत्वमा अस्ट्रेलियाको सिड्नी विश्वविद्यालय र फ्लोरिडा एटलान्टिक विश्वविद्यालयका विज्ञहरूसँग मिलेर गरिएको यस अनुसन्धानले महामारी केवल जैविक घटना मात्र नभई सामाजिक घटना पनि भएको र यसले समाजको कमजोरीको पर्दाफास गर्ने निस्कर्ष निकालेको छ। आजको समयमा पनि घना सहरहरू र बढ्दो यात्राले गर्दा यस्ता महामारीको जोखिम अझै कायम रहेको अनुसन्धान टोलीले सचेत गराएको छ।
