खास समाचार सारांश चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को तेस्रो त्रैमाससम्म वाणिज्य बैंकहरूले ४९ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्। केन्द्रीय बैंकले कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा सहज नीति अपनाउँदा बैंकहरूको नाफा वृद्धि र खराब कर्जा कटौती भएको छ। सबैभन्दा बढी नाफा नबिल बैंकले ६ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ कमाएको छ भने सबैभन्दा बढी कर्जा नोक्सानी ग्लोबल आईएमई बैंकको ३ अर्ब ९१ करोड छ। १५ वैशाख, काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को तेस्रो त्रैमासमा वाणिज्य बैंकहरूले वास्तविक नाफा साढे ४० अर्ब रुपैयाँ कमाएका छन्। बैंकहरूले उठ्न बाँकी ब्याजलाई पनि नाफामा समावेश गरेकाले कुल नाफा ४९ अर्बभन्दा माथि देखिएको थियो। चालु आव चैतसम्म २० वाणिज्य बैंकले ४९ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ खुद नाफा गरेको त्रैमासिक प्रतिवेदनमा देखिन्छ। तर, उठ्न बाँकी ब्याजलाई घटाउँदा बैंकहरूले यस अवधिमा कमाएको वास्तविक नाफा साढे ४० अर्ब मात्रै रहेको छ। एनएफआरएस प्रणाली अनुसार लेखा राख्दा, पाकेको तर नउठेको ब्याज पनि आम्दानीमा देखाउन सकिन्छ। यस अनुकूल बैंकहरूले नाफामा देखाएको नउठेको ब्याज आम्दानी ८ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ छ। उठ्न बाँकी ब्याज सहित बैंकहरूले ४९ अर्ब २१ करोड खुद नाफा गरेका छन्, जुन गत आवको सोही अवधिको तुलनामा १९.२९ प्रतिशतले बढेको हो। गत आव चैतसम्म यो रकम ४१ अर्ब २५ करोड थियो। बैंकहरूको नाफामा कर्जा नोक्सानी वर्गीकरण र व्यवस्थापनमा केन्द्रीय बैंकले लिएको सहज नीतिको ठूलो भूमिका रहेको छ। त्यसैले चालु आवको तेस्रो त्रैमाससम्म बैंकहरूको कर्जा नोक्सानी रकम घटेको छ। केन्द्रीय बैंकले असल कर्जामा कर्जा नोक्सानी दर एक प्रतिशतमा झारेको र कर्जा वर्गीकरणमा समेत सहज नीति अपनाएको छ। लिलामी प्रक्रिया सुरु भएपछि कर्जा नियमित भएसँगै उक्त कर्जालाई खराब वर्गमा नपठाउने व्यवस्था पनि केन्द्रीय बैंकले गरेको छ। नेपाल सरकारबाट स्वीकृत निकायमा दर्ता भई सञ्चालनमा रहेका जग्गा विकास र भवन निर्माण सम्बन्धी फर्म/कम्पनीलाई दीने ऋणलाई ऋणीको अनुरोधमा पुनर्तालिकीकरण वा पुनर्संरचना गर्न सकिने व्यवस्था केन्द्रीय बैंकले बनाएको छ, जसमा संशोधित व्यावसायिक योजना र नगद प्रवाह लगायत आवश्यक पक्षहरूको विश्लेषणसहित कम्तीमा १० प्रतिशत ब्याज असुल गर्ने व्यवस्था छ। जेनजी आन्दोलनले सिर्जना गरेको असामान्य अवस्थाबाट प्रभावित उद्योग, व्यापार, व्यवसाय, प्रतिष्ठान लगायत अन्य ऋणीलाई पनि कर्जा पुनर्तालिकीकरण र पुनर्संरचनाको सुविधा दिइएको छ। त्यस्तै गरी समस्या परेको क्षेत्रमा २ करोड रुपैयाँसम्म प्रवाह गरिएको कर्जा र ऋणीको अनुरोधमा व्यवसायिक योजना र नगद प्रवाह लगायतको विश्लेषण गरी कम्तीमा १० प्रतिशत ब्याज संकलन गरेर कर्जा पुनर्तालिकीकरण वा पुनर्संरचना गर्न सक्ने व्यवस्था पनि छ। तोकिएका क्षेत्रमा पर्ने कर्जा सबैभन्दा बढी डिफल्ट भएको क्षेत्र मानिन्छ। त्यसकारण ती क्षेत्रमा कर्जा पुनर्तालिकीकरण सुविधा उपलब्ध गराइएपछि कर्जा नोक्सानी घटेको हो। सार्वजनिक निकायबाट स्रोत सुनिश्चित भएर परियोजना निर्माण सम्पन्न वा निर्माण क्रममै रहेका निर्माण व्यवसायीलाई दिइएको कर्जा पनि १० प्रतिशत ब्याज संकलन गरी पुनर्तालिकीकरण वा पुनर्संरचना गर्न सकिने व्यवस्था छ। सो आवस्थाले समेत बैंकहरूको नाफा बढ्न र कर्जा नोक्सानी घट्नमा योगदान दिएको छ। तर उठ्न बाँकी ब्याज भने चालु आव चैतसम्म बढेको छ। चैतसम्म बैंकहरूको नउठेको तर आम्दानीमा देखिएको ब्याज ८ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ छ। गत आव सोही अवधिमा यो रकम २ अर्ब ६४ करोड मात्रै थियो। चालु आव तेस्रो त्रैमास सम्म बैंकहरूको वासलातमा केही सुधार आएको एभरेस्ट बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुदेश खालिङले बताए। ‘केही बैंकहरू बाहेक समग्रमा उत्साहजनक अवस्था छैन,’ उनले भने, ‘कर्जा नोक्सानी नीति र पुनर्तालिकीकरण तथा पुनर्संरचना सुविधाले सुधार आएको देखिन्छ।’ उहाँले भने, ‘चालु आव पछिल्लो समयमा केही बैंकको व्यवसायमा सुधार देखिएको छ, तर सबैको ब्याज मार्जिन कम भएको छ।’ तीनौँ त्रैमासमा बैंकहरूको फी, कमिसन र अन्य आम्दानीमा पनि सुधार आएको चर्चा गर्दै उनले भने, ‘नाफामा सुधार देखिएको भए तापनि बैंकिङ क्षेत्रका समस्याहरू अझै समाधान भएनन्।’ ‘रिकभरी उत्साहजनक नभएका अन्य बैंकहरूले पनि समस्या देखाउने गरेका छन्,’ उनले थपे, ‘बैंकिङ क्षेत्रको सुधार आगामी दिनको अर्थतन्त्रको स्थितिले निर्धारण गर्नेछ।’ चैतसम्म कुल बैंकहरूको कर्जा नोक्सानी रकम ३५ अर्ब ६५ लाख रुपैयाँ छ, जुन गत आवको तुलनामा २३ करोडले घटेको हो। तत्कालीन समयमा यो रकम ३५ अर्ब २३ करोड ८५ लाख थियो। चैतसम्म सबैभन्दा बढी नाफा गर्ने बैंक नबिल हो जसले ६ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ खुद नाफा देखाएको छ। त्यसपछि ग्लोबल आईएमई बैंक र एभरेस्ट बैंक छन्, जसको नाफा ४ अर्बभन्दा माथि छ। चारवटा वाणिज्य बैंकहरूको कर्जा नोक्सानी ३ अर्बभन्दा बढी छ, जसमा ग्लोबल आईएमईको सबैभन्दा बढी ३ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ रहेको छ। त्यस्तै हिमालयन बैंकको ३ अर्ब १२ करोड, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकको ३ अर्ब ५ करोड र प्राइम कमर्सियल बैंकको ३ अर्ब १ करोड रुपैयाँ कर्जा नोक्सानी रहेको छ। चैतसम्म सबैभन्दा बढी उठ्न बाँकी ब्याज एनआईसी एशिया बैंकको छ, जुन १ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ छ। गत आव सोही अवधिमा उक्त बैंकको उठ्न बाँकी ब्याज ४७ करोड ६३ लाख रहेको थियो। चैतसम्मको वित्तीय विवरणमा कुमारी बैंकले विशेष सुधार देखाएको छ र कर्जा असुलीमा प्रगति भएको छ। यसले बैंकको नाफामा ३ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ झरना परेको छ। चालु आव चैतसम्म कुमारी बैंकले ४ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ नाफा गरेको छ, जुन गत आवको समान अवधिमा २८ करोड ५८ लाख मात्र थियो। गत आवको तुलनामा चालु आव चैतसम्म सातवटा बैंकको नाफा घटेको छ भने १३ वटा बैंकको नाफा वृद्धि भएको छ।
