२२ असार, काठमाडौं । दैनिक रूपमा धेरै समय बसिरहने वा सुतिरहने निष्क्रिय जीवनशैलीले क्यान्सर र क्यान्सरका कारण हुने मृत्युको जोखिम बढाउन सक्ने एक नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। ब्युँझिएको अवस्थामा दिनभरि धेरै घण्टा स्थिर बस्नुलाई निष्क्रिय जीवनशैलीका रूपमा लिइन्छ। यी बानीहरू मोटोपन, टाइप-२ मधुमेह, केही प्रकारका क्यान्सर र अल्पायुमै हुने मृत्यु जस्ता स्वास्थ्य समस्यासँग लामो समयदेखि जोडिएका छन्। तर अधिकांश स्वास्थ्य दिशानिर्देशहरूले कति समय स्थिर बसियो भन्ने कुरामा मात्र ध्यान दिन्छन्; त्यो समय साना अन्तरालमा विभाजित छ वा निरन्तर लामो समय हो भन्ने विषयमा खासै ध्यान दिइँदैन।
ग्लास्गो विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले आफ्नो अध्ययनमा उल्लेख गरेका छन्, “निष्क्रिय जीवनशैलीले स्वास्थ्यमा पार्ने प्रभाव कुल निष्क्रिय समय मात्र होइन, त्यो समय लगातार लामो अवधिको हो वा बीच-बीचमा शारीरिक गतिविधि गरेर टुक्रिएको हो भन्ने कुरामा पनि निर्भर गर्दछ। प्रयोगात्मक अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि लगातार बसिरहनुको साटो बीच-बीचमा छोटो समयका लागि हिँडडुल वा गतिविधि गर्दा शरीरको मेटाबोलिज्ममा सुधार हुन्छ।”
यस अध्ययनका लागि सहभागीहरूमा ‘यूके बायोबैंक’ का ९१,२९२ जनाको तथ्याङ्क समावेश गरिएको थियो, जसले सात दिनसम्म आफ्नो शरीरको गतिविधि मापन गर्ने यन्त्र (एक्टिभिटी मनिटर) लगाएका थिए र करिब १२ वर्षसम्म निगरानी गरिएको थियो। सहभागीहरूको गतिविधिलाई तीन वर्गमा विभाजन गरिएको थियो: ‘लगातार निष्क्रिय’ (प्रोलङ्ग्ड सेडेन्टरी): जहाँ ३० मिनेटमा ९० प्रतिशत समय स्थिर वा निष्क्रिय बिताइन्छ। ‘टुक्रिएको निष्क्रिय बानी’ (इन्टरप्टेड सेडेन्टरी बिहेभियर): जहाँ ३० मिनेटमा १० प्रतिशतभन्दा बढी समय हलचल वा शारीरिक गतिविधि गरिन्छ। ‘विभिन्न स्तरका शारीरिक गतिविधि’ अध्ययनले देखाएको छ कि लगातार लामो समय निष्क्रिय बस्ने मानिसमा क्यान्सरबाट मृत्युको जोखिम ९ प्रतिशतले बढी हुन्छ।
साथै उनीहरूमा समग्र क्यान्सर, मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सर (जस्तै अन्ननली, कलेजो, मिर्गौला, प्यान्क्रियाज, कोलोरेक्टल, स्तन, डिम्बाशय र थाइराइड क्यान्सर) र टाइप-२ मधुमेहसँग सम्बन्धित क्यान्सरको खतरा पनि उच्च पाइन्छ। त्यसबिपरित, बसिरहने वा सुतिरहने अवधिमा केही समयका लागि हल्का शारीरिक गतिविधि गर्नेहरूमा क्यान्सर र टाइप-२ मधुमेहको जोखिम कम पाइयो। दिनभरि लगातार बस्ने समयबाट मात्र एक घण्टा कम गरि चल्ने वा हल्का गतिविधि गर्दा पनि क्यान्सरबाट मृत्युको जोखिम १२ प्रतिशतले घट्ने देखियो।
बेलायतको राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा (एनएचएस) का अनुसार वयस्कहरूले दैनिक थोरै भए पनि शारीरिक गतिविधि गर्नुपर्ने र हप्तामा दुई पटक व्यायाम गर्न सिफारिस गरिएको छ। यसमा स्ट्रेन्थ ट्रेनिङ, दौड, हिँडाइ, पौडी खेल्ने वा बगैँचामा काम गर्ने गतिविधि पर्दछन्। एनएचएसले मानिसहरूलाई लामो समय स्थिर नबस्न र बीच-बीचमा केही सक्रियता अपनाउन सुझाव दिन्छ। “अहिलेका स्वास्थ्य सल्लाहहरूले मध्यम देखि कडा व्यायाममा जोड दिने गर्छन्, तर हाम्रो अध्ययनले हल्का हलचल र हिँडडुललाई पनि महत्व दिनुपर्ने देखाउँछ,” अनुसन्धानकर्ताहरूले भने, “आगामी क्लिनिकल परीक्षणहरूले व्यक्तिगत आवश्यकताअनुसार बस्ने समय व्यवस्थापन गर्ने र यसको असर कम गर्ने रणनीतिहरू विकास गर्न सहयोग गर्नेछन्।
