आम निर्वाचनबाट स्पष्ट बहुमत प्राप्त भएपछि वालेन्द्र शाह ‘बालेन’को नेतृत्वमा नयाँ सरकार गठन हुनुभन्दा अघिल्लो दिन १३ चैत, नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) को परिसूचक २९५० थियो। अहिले, चुनाव भएको करिब छ महिना र बालेन सरकारले पाँच महिना पूरा गरेको अवस्थामा, सोमबार नेप्से परिसूचक २५९३ मा झरेको छ। यसले बजार पुँजीकरणको मूल्यमा ६ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी क्षति भएको संकेत गर्दछ, जुन देशको वित्तीय स्वास्थ्यको मापन गर्ने प्रमुख सूचक पनि हो। लगानीकर्ता र विश्लेषकहरूले यसलाई सरकारको नीति तथा कार्यशैलीप्रतिको ‘रातो बत्ती’का रूपमा लिन्छन्।
देशको एक मात्र स्टक एक्सचेन्ज नेप्से विगत केही वर्षदेखि सुस्त गतिमा सञ्चालन हुँदै आएको छ। विसं २०७८ को भदौ २ गते नेप्सेको सबैभन्दा उच्चतम बिन्दु ३१९८ थियो। तर त्यसपछि यो लगातार ओरालो लाग्दै आएको छ। बालेन सरकारले सत्ता सम्हालेको बेलामा नेप्सेको बजार पुँजीकरण कुल ५० खर्ब रुपैयाँभन्दा माथि थियो। तर सोमबार उक्त मूल्य ४४ खर्ब रुपैयाँमा झरेको छ। परिसूचकले ३५६.८५ अंकले गिरावट देखाएको छ। गत वर्षको जेनजी आन्दोलन र विध्वंसका कारण खस्किएका निजी क्षेत्र र लगानीकर्ताको मनोबल अझै कमजोर रहेको जानकारहरूले बताएका छन्।
सेयर लगानीकर्ता गोपीकृष्ण थापाले भने, “अहिले लगानीकर्ताहरूमा कुनै आत्मविश्वास छैन।” उनले थपे, “हाम्रो सेयर बजार अहिले ४०००–५००० अंकमा हुनुपर्ने थियो, तर सरकारले परिपक्व नीति अपनाउन सकेन।” नेपाल पुँजीबजार लगानीकर्ता संघकी अध्यक्ष राधा पोखरेल पनि चिन्तित छिन्। उनले भनिन्, “आश्वासन मात्र पर्याप्त हुँदैन। कुनै ठोस सुधार र स्थिरता छैन, नीतिगत स्पष्टता पनि छैन।”
अर्थशास्त्री प्राध्यापक रामप्रसाद ज्ञवालीले नेप्सेमा भइरहेको गिरावटले तीन प्रमुख संकेत देखाएको बताएका छन्। उनले भने, “सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, बैंकहरूमा धेरै तरलता र सस्तो ब्याजदर हुँदा पनि कर्जा प्रवाह हुन नसक्नुले व्यवसायीको आत्मविश्वास घटेको देखाउँछ।” उनले थपे कि हालको सरकारले पनि व्यवसायीहरूको भरपर्दो विश्वास पाएको छैन। नेपालमा सेयर कारोबारका लागि खोलिएका डिम्याट वा हितग्राही खाताको संख्या करिब ७० लाख छ, तर सक्रिय रूपमा सेयर कारोबार गर्नेहरूको संख्या करिब ४–५ लाख मात्रै रहेको जानकारहरूले बताएका छन्।
