लेख विवरणचिनियाँ पक्षबाट प्राप्त भएको जानकारी र तस्बिरहरूको विश्लेषणबाट जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अधिकारीहरूले तत्काल ठूलो बाढीको जोखिम नभएको बताएका छन्। नेपालतर्फ पर्ने हिम पहिरो भएको स्थान हवाई निरीक्षण गर्न चीनले सहजता दिएको हुँदा चिनियाँ पक्षबाट नियमित अद्यावधिक जानकारी प्राप्त भइरहेको विभागले जनाएको छ। गत बुधबार हिमपहिरो गएको स्थान नजिकका दुई ताल मध्ये एउटा तालले आइतबारदेखि निकास पाएको र अर्को ताल फुट्ने स्थितिमा नरहेको बताइएको छ।
“पहिलो तालमा पिँधमा मात्र पानी छ। आइतबार निकास पाएको तालमा अहिले पिँधमा मात्र पानी छ र त्यो फुट्ने अवस्था छैन। दोस्रो ताल जस्ताको तस्तै छ र हिजो रातीसम्म कुनै नयाँ जानकारी आएको छैन,” बाढी पूर्वानुमान महाशाखाका वरिष्ठ मौसमविद् विनोद पराजुलीले बताएका छन्। दोस्रो ताल चारैतिर चट्टानले घेरिएको र निकास बाहिर मोटा मोरियन (चट्टान र हिउँको थुप्रो) भएकोले फुट्ने जोखिम कम रहेको उनले जानकारी दिए।
तर स्थानिय निरीक्षण नगरी ठ्याक्कै भन्न न सकिने पनि उनले बताएका छन्। अहिले सो क्षेत्रका नदी किनार र बस्ती ध्वस्त भइसकेका छन् र मानिसहरूलाई फर्कन नहुनुपर्ने अवस्था छ। “खासगरी सुरुङमा उद्धार कार्यरतहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न कुनै समस्या आए सूचना दिनुपर्ने हुनेछ। दिउँसो उद्धार जारी राख्न मिल्ने भए तापनि राति रोक्न अनुरोध गरेका छौँ।” त्रिभुवन विश्वविद्यालय जल तथा मौसम विभाग प्रमुख प्राध्यापक डा टेकबहादुर क्षेत्रीले पनि प्रारम्भिक अध्ययनले ठूलो बाढीको खतरा नभएको बताएका छन्।
“भूउपग्रहबाट लिइएका तस्बिर हेर्दा मुख्य बाढी गएको क्षेत्रमा अर्को ठूलो जोखिम छैन।” उनले जानकारी दिए। विश्वविद्यालय आगामी दिनमा यस्ता विपद् सम्बन्धी अध्ययनलाई अझ व्यापक बनाउने योजना बनाइरहेको बताए।
अहिले उक्त क्षेत्रमा रहेका सूचना प्राप्तिका लागि चिनियाँ पक्षमा भर पर्नुपर्ने अवस्था रहेकाले अधिकारीहरूले यसो बताएका छन्। दैनिक दुई-तीन पटक सूचना प्राप्त भइरहेको र फुटेको तालको अवस्था सम्बन्धी नियमित जानकारी अपडेट हुँदै आएको बताइएको छ। त्यस्तैगरी चीन सरकारको सञ्चार माध्यममा प्रकाशित तस्बिरहरू पनि जाँच गरिन्छ। यी सूचना परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत प्राप्त गरिन्छ र विशेषज्ञहरूको ‘वीच्याट ग्रुप’मा पनि साझा गरिन्छ।
उक्त क्षेत्र नेपाल-चीन सीमामा पर्दा समेत स्थलगत निरीक्षणका लागि चीनबाट सहज पहुँच रहेको बताइएको छ। “त्यहाँ पुग्नका लागि पहाड पार गर्नुपर्छ र हेलिकप्टरबाट पनि चीनको भूभाग नछोइकन पुग्न सकिँदैन।” जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार शनिबार बिहानको जानकारीमा भोटेकोशी र त्रिशुली नदीको बहाव सतर्कता तहभन्दा तल भए पनि उच्च सतर्कतामा ध्यान दिन भनिएको छ। भोटेकोशी नदीका लागि सोमवारदेखि बुधवारसम्म अरेन्ज अलर्ट जारी गरिएको छ। सामान्य वर्षाबाट हुने बाढीका लागि यस्तो सावधानी आवश्यक हुने बताइएको छ।
यो विषम परिस्थितिमा सामान्य पानीले पनि धेरै लेदो बग्ने सम्भावना भएकाले सतर्क रहनुपर्ने भनिएको छ। “बरु ठूलो वा लामो समयसम्म भारी वर्षाको सम्भावना अहिलेका लागि कम छ।” प्राध्यापक क्षेत्रीका अनुसार बादलको अवस्थाबाट हेर्दा तुरुन्त ठूलो वर्षा हुने सम्भावना न्यून देखिन्छ।
