मलेसियाका प्रधानमन्त्रीको ताइवानसम्बन्धी अभिव्यक्तिले किन विवाद उत्पन्न गर्यो?
समाचार सारांश मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले ताइवानलाई चीनको अंगभन्दा अलग नरहेको बताएका कारण मलेसियाको “एक चीन” नीतिमा पुनरावलोकन हुन थालेको छ। ताइवानले अनवरको अभिव्यक्तिको विरोध गर्दै यसले ताइवानी व्यवसायीहरूको विश्वासमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने र राजनीतिक सम्बन्धमा क्षति पुर्याउने चेतावनी दिएको छ। चीनले अनवरको भनाइको प्रशंसा गर्दै ताइवान चीनको अविभाज्य हिस्सा भएको र पुनः एकीकरण हुनुपर्ने दावी गरेको छ। १८ भदौ, काठमाडौं । मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले ताइवानबारे हालै गरेको अभिव्यक्तिले ठूलो चर्चा र विवाद सिर्जना गरेको छ। यसै महिनाको सुरुमा उनले अलजजिरासँग अन्तर्वार्तामा भनेका थिए, ‘म ताइवानलाई चीनको हिस्सा मान्छु।’ उनले यसलाई ‘सबैले स्वीकार गरेको’ पनि उल्लेख गरे। उक्त अभिव्यक्तिले मलेसियाको परम्परागत असंलग्न नीतिमा कस्तो प्रतिबद्धता छ भन्ने विषयमा प्रश्न उठाएको छ, किनभने मलेसियाले चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच कुनै एक पक्ष नलिने नीति अपनाउँदै आएको थियो। ताइवानको अवस्थाबारे सोधिएको प्रश्नमा उनले भने, ‘हामी असहमत हुन सक्छौं, त्यहाँ केही अतिवादी कुरा छन्। हो, मानिसहरूले आफ्नो मत राख्न सक्छन्। यो एक चीन नीति हो, जुन सबैले स्वीकार गरेका छन्।’ जब सोधियो कि यदि चीनले ताइवानमा बल प्रयोग गर्यो भने के त्यसको निन्दा गर्ने कि नगर्ने, अनवरले मलेसियाको उदाहरण दिँदै जवाफ दिए, ‘यदि मलेसियाको कुनै राज्य अलग्गिन खोज्यो भने मैले पनि देशको एकता बचाउन शक्ति प्रयोग गर्ने थिएँ।’ उनका यी अभिव्यक्तिपछि मलेसियाको परम्परागत असंलग्न परराष्ट्र नीति र क्षेत्रीय सुरक्षामा गम्भीर प्रश्न उठेका छन्। साथै, ताइवानले यसमा विरोध जनाउँदै मलेसियामा ताइवानी लगानीकर्ताहरूको मनोबलमा असर पर्ने चेतावनी दिएको छ। ताइवानको परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘मलेसियाले चीनलाई दिएको एकपक्षीय समर्थनले ताइवानमा लगानी गर्ने व्यवसायीहरूको विश्वासमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। बल प्रयोगको धम्कि मार्फत ताइवान जलमार्गमा यथास्थितिलाई एकपक्षीय रूपमा परिवर्तन गर्ने प्रयासको समर्थनले ताइवान र मलेसियाबीचको राजनीतिक विश्वासमा गम्भीर क्षति पुर्याउँछ।’ ताइवानका सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले पनि अनवरको तीव्र आलोचना गरेका छन्। उनीहरूले ताइवानका २ करोड ३० लाख जनताको भावनालाई बेवास्ता गरेको र बेइजिङको सैन्य धम्कि लाई समर्थन दिएको आरोप लगाएका छन्। चीनले भने मलेसियाका प्रधानमन्त्रीको भनाइको खुलेर प्रशंसा गरेको छ। चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने, ‘चीन मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवरको अभिव्यक्तिको प्रशंसा गर्दछ। ताइवान चीनको भूभागको अविभाज्य अङ्ग हो र चीन पुनः एकीकृत हुनुपर्छ।’ ताइवानसँगको विवाद चुलिएपछि प्रधानमन्त्री अनवरले केही पछि हट्ने प्रयास गर्दै भने, मलेसिया चीनको अडानको सम्मान गर्ने भए पनि ताइवान जलमार्गमा तनाव शान्तिपूर्ण तरिकाले समाधान गर्नुपर्ने पक्षमा रहेको बताए।
