भोटेकोशी त्रिशूली बाढीपछि खोज, उद्धार तथा राहतको समन्वय गरिरहेको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले खोजी अभियानलाई टुंग्याउने तयारी भइरहेको जनाएको छ। बाढीको २१औँ दिनसम्म उद्धारकर्मीहरूले विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ वा भूमिगत विद्युत् गृहहरूमा फसेका मानिसहरूको खोजी गरिरहेका छन्। विपद् प्राधिकरणले नदीको तटीय क्षेत्र र बाढीले क्षति पुर्याएका घर, विद्यालय तथा कार्यालयजस्ता संरचनाहरूमा खोजी लगभग समाप्त भएको जनाएको छ। उद्धार टोली अहिलेसम्म रसुवामा रहेको चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको भूमिगत पावरहाउससम्म पुगेको छैन। नेपाली सेनाले भारतीय विशेषज्ञहरूसहितको टोलीसँग मिलेर उक्त विद्युत् गृहसम्म पुग्ने सुरुङमा बाटो बनाइरहेको छ। बुधबारसम्म चिलिमेको विद्युत् गृहसम्म उद्धार टोली पुग्ने विश्वास गरिएको छ, संलग्न अधिकारीहरूले बताएका छन्। सुरुङ संरचनामा खोजी समाप्त भएपछि अभियान पनि अन्त्य गर्ने विषयमा प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख धर्मराज उप्रेतीले जानकारी दिए।
“नेपाली सेनाको नेतृत्वमा भइरहेको सुरुङको खोजी अब पूरा भएको भन्ने प्रमाणलाई आधार मानेर अघि बढ्ने निर्णय हुनेछ। यसको साथै खोजी र उद्धारका अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र स्थानीय परिस्थितिलाई पनि ध्यानमा राख्नुपर्ने हुन्छ,” उनले भने। “अहिले सम्म हामीले कुनै अंतिम निर्णय लिएका छैनौं; यसमा काम जारी छ र सम्भवत: एक-दुई दिनभित्र केही नतीजा आउनेछ।” जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङहरूमा जारी खोजीकार्य अझै केही दिनसम्म जारी रहन सक्छ भन्ने प्राधिकरण प्रमुखले बताएका छन्। “केही आशाका साथ भइरहेको सुरुङको स्थिति के हुन्छ भन्ने कुरामा पनि हामी निगरानी राखिरहेका छौँ,” उप्रेतीले बताए।
खोजी अभियानको अन्त्यसँगै बाढीपछि सम्पर्कविहीन रहेका व्यक्तिलाई मृतक घोषणा गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको प्राधिकरण प्रमुख उप्रेतीले बताए। “हराएका व्यक्तिलाई मृतक घोषणा गर्ने विषयमा पनि अझै छलफल जारी छ। नियमावलीमा संशोधन गरी यसलाई सामान्य प्रक्रिया भन्दा फरक तरिकाले हेर्ने विषय पनि छलफलमा छ,” उनले बताए। उनीहरुको भनाइ अनुसार स्थानीय सरकारको प्रमाणीकरण, जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समिति र सम्बन्धित परिवारको स्वघोषणालाई आधार मानेर निर्णय लिने तयारी भइरहेको छ। “स्थानीय तहबाट प्राप्त पत्र, सम्बन्धित परिवारको स्वघोषणा, जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिबाट प्राप्त पत्र जस्ता सबैलाई आधार मानेर निर्णय गरिनेछ,” उप्रेतीले भने। अघिल्लो केही दिनभित्र यस विषयमा निर्णय गरिने उनले बताए। प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म बाढीपछिको सम्पर्कविहीन व्यक्तिहरू ५,१३० जनासम्म पुगेको छ। बाढीमा मृत्यु भएका १,३९५ मध्ये करिब १०० जनाको मात्रै शव परिचय भएको छ।
