लेखक: space4knews

सरकारले अनलाइन सट्टेबाजीसम्बन्धी एप र वेबसाइटहरू २४ घण्टाभित्र बन्द गर्ने निर्णय गरेपछि हजारौं वेबसाइटहरू बन्द गरिएको भए तापनि, उक्त निर्णयको पूर्ण कार्यान्वयनमा अझै पनि चुनौतीहरू रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। नेपालमा सट्टेबाजी गर्ने, गराउने र जुवा खेल्न कानुनी रूपमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

वालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले पदभार ग्रहण गरेपछि सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणलाई विद्युतीय माध्यमबाट हुने सबै प्रकारका सट्टेबाजीका एप र वेबसाइट तुरुन्तै बन्द गर्ने निर्देशन दिएको थियो। सो निर्णयपछि ७११ भन्दा बढी वेबसाइट र प्लेटफर्महरू बन्द गर्न इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूलाई निर्देशन दिइएको छ र नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका अधिकारीहरूले समेत जानकारी दिएका छन्। यता, नेपाल राष्ट्र बैंकले अनलाइन सट्टेबाजीका शङ्कास्पद कारोबारहरू निगरानीमा राख्ने जनाएको छ, यद्यपि कर्मचारी-आधारित लेनदेन प्रणालीका कारण धेरै कारोबार पहिचान गर्न अझै कठिनाई भैरहेको छ।

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका उपनिर्देशक प्रदीप पौड्यालका अनुसार सेवाग्राहीबाट प्राप्त ५० भन्दा बढी लगायत कुल ७११ भन्दा धेरै वेबसाइटहरूको सूची इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूलाई पठाएर बन्द गर्न लगाइएको छ। उहाँले भन्नुभयो, “देशभित्रका विभिन्न सेवा प्रदायकहरूले ४,३०० देखि ७,००० सम्म यूनिक डोमेन बन्द गरिसकेको जानकारी दिएका छन् र बन्द गर्ने प्रक्रिया जारी छ।” प्राधिकरणले विभिन्न प्रदायकहरूसँग डेटा संकलन गर्दै र प्राविधिक चुनौतीहरूको पनि समीक्षा गरिरहेको छ।

सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भनेका छन् कि अनधिकृत एप र वेबसाइट प्रयोग गर्नेहरू विरुद्ध कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ। मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा १२५ उपदफा ४ अनुसार सट्टेबाजी गर्नु वा गराउनु गैरकानुनी ठहरिएको छ र दोषीहरूलाई एक वर्षसम्म कैद तथा १० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सकिने व्यवस्था रहेको छ। नेपालमा अनलाइन सट्टेबाजीका घटनाहरू बढिरहेको अवस्थामा यसलाई नियन्त्रण गर्न चुनौतीहरू कायम रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

राष्ट्रिय स्वार्थमा स्पष्टता हुनु परराष्ट्रनीति निर्माणको महत्वपूर्ण आधार हो। यो विषय निश्चित दल वा समूहको मात्रै नभई साझा हुने कुरा हो। तर, नेपाली सत्ता सञ्चालकहरूले अहिलेसम्म राष्ट्रिय स्वार्थको साझा समझ विकास गर्न सकेका छैनन्।

निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको शुरुवातसँगै कर्मचारीहरूमा व्यापक निष्कासन र फेरबदल मात्र नभई स्थानीय इकाईहरूमा समेत ठूला परिवर्तनहरू गरिएका थिए।

२१ चैत, काठमाडौं । पहिले दुर्गन्ध र फोहोरको प्रतीक मानिने बागमती नदीको किनारका कोरिडोरहरू अहिले आकर्षक देखिन थालेका छन् । बागमती नदी किनारमा सल्बलाइरहेका फूलेका फूलहरू र घना हरियालीले काठमाडौंको शहरी सौन्दर्यलाई नयाँ उचाइ दिएका छन् । बागमती कोरिडोरका विभिन्न भागमा विशेष गरी ‘बगनबेली’ फूलहरू गुलाबी, सेतो र पहेंलो रंगमा फुलेका छन् । नदीको किनारमा बनेका रातो रेलिङ र इँट्टाका पर्खालहरूमा लत्रिएका यी फूलहरूले यात्रुहरूको मन लोभ्याइरहेका छन् ।

केही वर्ष अघि झाडी र फोहोरले भरिएका नदीका किनारहरू अहिले व्यवस्थित उद्यानजस्तो देखिन्छन्। बागमती नदीको बहाव अहिले शान्त छ भने किनारका तटबन्धहरू सफा राखिएका छन्। ढुङ्गाका कलात्मक पर्खाल र व्यवस्थित फुटपाथले यो क्षेत्रको वातावरण थप सुरक्षित र आकर्षक बनाएका छन्। यद्यपि पानीमा अझै पनि दुर्गन्ध देखिन्छ। बागमती नदी किनारमा सर्वसाधारणको उपस्थिति हाल निकै बढेको छ। कोरिडोरमा युवायुवतीहरू र प्रवासीहरू नदी किनारको स्वच्छ वातावरणमा रमाइलो गर्दै हिँडडुल गरिरहेका छन्।

कोरिडोरका सडकहरूमा सवारीसाधनहरूको आवागमन पनि व्यवस्थित रूपमा भइरहेको छ। शहरी व्यस्तताबाट अलग्गै शान्तिको अनुभूति गर्न र फोटो खिच्न यो क्षेत्र आकर्षक गन्तव्य बनेको छ। शहरी विकास र प्रकृतिको सन्तुलन देख्न सकिन्छ, आधुनिक भवनहरू र अगाडिको भाग घना हरियालीले भरिएको छ, जसले काठमाडौंले आधुनिकता र प्रकृतिबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गरिरहेको पुष्टि गर्छ। बिजुलीका खम्बाहरू र कोरिडोर सडकको व्यवस्थित निर्माणले शहरी विकासको सकारात्मक पक्षलाई झल्काउँछ। बागमती सफाइ अभियान र सरकारले अघि सारेको योजनाले यो क्षेत्रलाई अर्थपूर्ण रूपमा परिवर्तन गरिरहेको छ। नदीको स्वच्छतालाई कायम राख्दै सौन्दर्यकरण निरन्तर जारी राखेमा बागमती नदी फेरि आफ्नो पुरानो प्रतिष्ठा र सभ्यता फर्काउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। इच्छाशक्ति भएमा शहरका फोहोरका कुनाहरू सिधै स्वर्गजस्तो बनाउन सकिन्छ।

तस्बिरहरू : अनुप प्रधान/न्युज एजेन्सी नेपाल

नेकपा एमालेमा प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा पराजयपछि नेतृत्व परिवर्तन र विशेष महाधिवेशनको माग बढेको छ। एमालेको विधान अनुसार, दुई तिहाइ जिल्ला कमिटी वा बहुमत प्रतिनिधिले विशेष महाधिवेशन माग गर्न सक्ने व्यवस्था छ। सचिवालय बैठकले निर्वाचनको समीक्षा शुरू गरेको र नयाँ प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहलाई बधाइ दिएको छ। २१ चैत, काठमाडौं।

प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा ऐतिहासिक पराजय बेहोरेको नेकपा एमालेमा नेताहरूले नेतृत्व परिवर्तनको दबाब बढाएका छन्। सामाजिक सञ्जाल र सार्वजनिक फोरमहरू मार्फत उनीहरूले पार्टी पुनर्गठनबारे अभिव्यक्ति दिइरहदा, सँगसँगै विशेष महाधिवेशन माग गर्ने अभियान पनि चलेको खुलेको छ। स्रोतका अनुसार, निर्वाचन सम्पन्न भएको एक महिनासम्म पनि औपचारिक समीक्षा पार्टीभित्र शुरू नभएकाले विशेष महाधिवेशन माग गर्न प्रतिनिधिहरूको हस्ताक्षर अभियान शुरू गरिएको छ।

‘निर्वाचनपछि भएका पार्टीका केही निर्णयहरू र नेताहरूको जिद्दि हेर्दा पनि पार्टीलाई जोगाउने एउटै विकल्प अब विशेष महाधिवेशन हो,’ हस्ताक्षर अभियानमा जुटेका एक नेताले भने। एमालेको पार्टी विधान–२०४९ को धारा ७३ मा दुई तिहाइ जिल्ला कमिटी अथवा बहुमत राष्ट्रिय महाधिवेशन प्रतिनिधिले लिखित रुपमा माग गरे ६ महिनाभित्र विशेष महाधिवेशन आयोजना गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। सोही व्यवस्था बमोजिम विशेष महाधिवेशन माग गर्न हस्ताक्षर अभियान थालिएको ती नेता बताउँछन्।

विशेष महाधिवेशन माग गर्न तयार पारिएको निवेदनपत्रमा निर्वाचनको पराजयलाई कारण देखाइएको छ। ‘संसदीय राजनीतिमा २०४८ सालदेखि २०८२ सम्म आइपुग्दा सबैभन्दा कमजोर निर्वाचन परिणाम प्रत्यक्षमा १६५ सिटमा ९ सिट (५.४५ प्रतिशत) र समानुपातिकमा १३.४३ प्रतिशत मात्र मत प्राप्त गर्न सक्नु नेकपा एमालेको अहिलेको समग्र कमिटी प्रणाली र नेतृत्वप्रति नै जनताले अविश्वास गरेको अवस्था हो,’ निवेदनमा भनिएको छ।

यो तहको संकटबारे अहिलेको केन्द्रीय सचिवालय र केन्द्रीय कमिटीले मात्र समीक्षा गरेर नपुग्ने भएकाले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने कारण निवेदनमा उल्लेख छ। ‘इतिहासको संगीन घडीमा उभिएको यस अवस्थामा न त केन्द्रीय सचिवालय र केन्द्रीय कमिटीले मात्र समीक्षा गरेर निकास निकाल्न सक्ने देखिन्छ,’ निवेदनमा भनिएको छ। बहुमत प्रतिनिधि अथवा दुई तिहाइ जिल्ला कमिटीको माग भएमा केन्द्रीय कमिटीले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने र नबोलाइए त्यस्तो विशेष महाधिवेशनबाट हुने निर्णय आधिकारिक हुने व्यवस्था एमालेको विधानमा उल्लेख छ।

‘विशेष महाधिवेशन/अधिवेशनले महाधिवशेन/अधिवेशनका लागि यस निर्वाचनका विभिन्न धारामा तोकिएको सम्पूर्ण अधिकार र कर्तव्य पालना गर्न सक्नेछ,’ विधानको धारा ७३ (घ) मा लेखिएको छ। उच्च स्रोतका अनुसार विशेष महाधिवेशनको मागमा हस्ताक्षर अभियान जुनियर तहका नेताहरूबाट चलाउने तयारी भइरहेको छ। ‘पदाधिकारी तहकै नेताहरू खुलेर यसमा लाग्ने भन्ने हुन्न, कार्यकर्ता तहबाट भएको हुन सक्छ,’ एक पदाधिकारीले भने।

शुक्रबार बसेको सचिवालय बैठकमा पनि पार्टीको संकट र समसामयिक राजनीतिबारे खुलेर छलफल भएको उनी बताउँछन्। निर्वाचन सम्पन्न भएको एक महिनापछि हिजो, शुक्रबार केन्द्रीय मूख्यालय च्यासलमा सचिवालयको बैठक ६ घण्टा लामो चलेको थियो। उक्त बैठकले निर्वाचनको नतिजाबारे समीक्षा शुरू भएको गरेको नेताहरूले बताएका छन्।

‘…बैठकले गत २०८२ फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको संक्षिप्त समीक्षा गरेको छ र निर्वाचन मार्फत अभिव्यक्त भएको जनमतलाई सम्मान गर्दै विजयी हुनु भएका सम्पूर्ण माननीयज्यूहरूलाई बधाइ ज्ञापन गरेको छ,’ महासचिव शंकर पोखरेलले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ। नवनिर्वाचित प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहलाई पनि धन्यवाद दिइएको छ।

‘भारी बहुमतका साथ आफ्नो नेतृत्वमा सरकार गठन गर्न सफल हुनु भएकोमा सम्माननीय प्रधानमन्त्री बालेन शाह र उहाँको नेतृत्वको मन्त्रिपरिषदलाई बधाइ ज्ञापन गरेको छ,’ वक्तव्यमा उल्लेख छ। सँगै निर्वाचन सम्पन्न गराउने भूमिका खेल्ने मतदाता, निर्वाचन आयोग, सुरक्षा निकाय, कर्मचारी, निर्वाचन प्रहरी, पर्यवेक्षक, सञ्चारकर्मी र नागरिक समाजलाई पनि धन्यवाद दिएको छ। यो बैठक अगाडिसम्म एमालेले निर्वाचन परिणामबारे कुनै धारणा सार्वजनिक गरेको थिएन। उल्टै संसदीय दलको नेता निर्वाचित कार्यबाहक अध्यक्ष रामबहादुर थापाले एमालेले निर्वाचन हार्नुको पछाडि नेपाली सेना, कर्मचारी, सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारदेखि विदेशी शक्ति समेत कारण रहेको अभिव्यक्तिप्रति नेताहरूले चर्को आपत्ति जनाएका थिए।

सचिवालय बैठकमा पनि यो विषय उठ्यो, र थापाको अभिव्यक्तिलाई सच्याइदै एमालेले वक्तव्य जारी गर्‍यो। निर्वाचनको औपचारिक समीक्षा नभएपनि नेताहरूले नेतृत्व पुनर्गठनको आवाज भने चुनाव लगत्तै थालेका थिए। उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेल, उपमहासचिव योगेशकुमार भट्टराई लगायत नेताहरूले खुलेर नेतृत्व परिवर्तनको बहस गरिरहेका छन्। स्रोतका अनुसार केही अधिकांश पदाधिकारी नेतृत्व परिवर्तनकै पक्षमा छन्। तर नेतृत्व परिवर्तन कसरी र कहिले भन्नेबारे उनीहरूले केही नबोल्दा विशेष महाधिवेशन माग गर्न हस्ताक्षर अभियान शुरू भएको छ। यो अभियानमा विशेषगरी युवा नेताहरू लागिपरेको स्रोत बताउँछ।

संसदीय दलको नेतामा सुहाङ नेम्वाङलाई रोकिएपछि एमालेका युवाहरूले नेतृत्व परिवर्तनको माग सहित पार्टी कार्यालयमा प्रदर्शन नै गरिरहेका छन्। सडक प्रदर्शन, प्लेकार्ड प्रदर्शन, नेताहरूलाई गुलाबको फूल दिने जस्ता गतिविधि मार्फत उनीहरूले नेतृत्व परिवर्तनको माग राखिरहेका छन्।

अबुधाबीमा ड्रोनका अवशेष खस्दा घाइते भएका ७ मध्ये ६ जना नेपाली अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन्। आबुधाबीस्थित नेपाली दूतावासले घाइते सातै जनासँग सम्पर्क गरी उनीहरूको अवस्था बुझिरहेको जनाएको छ। इरानले प्रहार गरेको ड्रोन यूएईको वायु रक्षा प्रणालीले अवरुद्ध गरेपछि अबुधाबीको अजबान क्षेत्रमा भग्नावशेष खसेको थियो। २१ चैत, काठमाडौं।

संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को अबुधाबीमा ड्रोनका अवशेष खस्दा घाइते भएका ७ मध्ये ६ जना नेपाली अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन्। नेपालीहरूको अवस्थाबारे आबुधाबीस्थित नेपाली दूतावासले जानकारी गराउँदै ६ जना डिस्चार्ज भएको जानकारी दिएको हो। घाइते भएका सातै जनासँग दूतावासका कर्मचारीले सम्पर्क गरी कुरा भइरहेको जनाइएको छ।

घाइतेमध्ये एक जना अस्पतालबाट डिस्चार्ज हुन बाँकी रहेको र उनको अवस्था पनि खतरा रहित रहेको आबुधाबीस्थित नेपाली राजदूतावासले जनाएको छ। यूएईको सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत सात जना नेपाली घाइते भएको खबर आएपछि दूतावासले यस विषयमा चासो लिएको र उनीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिएको हो। शुक्रबार इरानले प्रहार गरेको ड्रोनलाई यूएईको वायु रक्षा प्रणालीले क्षेप्यास्त्रद्वारा अवरुद्ध गरेपछि अबुधाबीको अजबान क्षेत्रमा भग्नावशेष खसेको थियो। यस घटनाले ७ जना नेपालीसहित कुल १२ जना घाइते भएका थिए, जसमा ७ जना नेपाली र ५ जना भारतीय नागरिक थिए।

गाउँघरमा आज पनि निकै रोचक किंवदन्ती सुनिन्छ, ‘आकाशबाट चट्याङ पर्दा धरतीमा ढुङ्गे बन्चरो खस्छ।‘ कतिपय ठाउँमा यस्ता ढुङ्गे बन्चरालाई ‘बज्रढुङ्गा’ भनेर जतनपूर्वक सुरक्षित राखिएको पाइन्छ। बाल्यकालमा यस्तो प्रसंग सुन्दा रहस्यमय लाग्थ्यो। हरेक वर्ष चट्याङका कारण विश्वभर दशौं हजार मानिसको ज्यान जाने गर्छ। नेपालमा मकवानपुर जिल्ला सबैभन्दा बढी प्रभावित मानिन्छ भने झापा, उदयपुर, इलाम, मोरङ लगायत अन्य केही जिल्लामा पनि यसको प्रभाव उल्लेखनीय छ। चट्याङले प्रायः अग्ला रुखहरूमा क्षति पुर्‍याउँछ। हाँगा चिरिन्छन्, रूख ढल्छन् वा ठाडै सुक्छन्। यदि चट्याङसँगै ढुङ्गे औजार खस्ने भए, ती स्थानहरूमा त्यस्ता वस्तुहरू प्रशस्त भेटिनुपर्ने थियो। तर, यस्ता औजार प्रायः दुर्गम वा पुराना बस्ती क्षेत्रमा मात्र भेटिन्छन् र धेरैजसो पुस्तौंदेखि घरमा यसै राखिएका हुन्छन्। वास्तवमा ढुङ्गे बन्चरा भनेर चिनिएका यी वस्तुहरू प्रागैतिहासिक मानवले बनाएका ढुङ्गे औजार हुन्। यस दृष्टिले हेर्दा, लोककथाले रहस्य थपे पनि यिनले मानव इतिहासको महत्त्वपूर्ण अध्याय उजागर गर्छन्।

यही पृष्ठभूमिमा, प्रस्तुत लेखमा प्रागैतिहासिक ढुङ्गे औजारहरू र तिनका आधारमा नेपालमा मानव चहलपहलको प्रारम्भिक इतिहासबारे चर्चा गरिएको छ। ढुङ्गे युगलाई ‘पाषाण युग’ पनि भनिन्छ। यो मानव सभ्यताको एउटा प्रारम्भिक कालखण्ड हो। मानिसले यस युगमा आफ्ना दैनिक आवश्यकता पूरा गर्न मुख्यतया ढुङ्गाका यस्ता औजार प्रयोग गरे। मानवको जीवनयापनमा अन्य जीवभन्दा फरक त्यही थियो। शिकार मार्न ढुङ्गाकै बन्चरा, भाला, वाण आदि प्रयोग हुन्थे। विश्वमा ढुङ्गे औजार निर्माण कहिलेदेखि शुरु भएको थियो भन्ने थाहा पाउन ती ढुङ्गे औजारको आयु पत्ता नलगाई हुँदैनथ्यो।

बीसौं शताब्दीको मध्यताका वैज्ञानिकहरूले ‘रेडियोकार्बन डेटिङ’ (Radiocarbon Dating) विधि पत्ता लगाए। यसैअन्तर्गत सन् १९५० र १९६० को दशकमा ‘पोटासियम–आर्गन डेटिङ’ जस्ता उन्नत विधिहरू विकास भए, जसले लाखौं वर्ष पुराना ढुङ्गे औजारहरूको सही उमेर पत्ता लगाउन सम्भव बनायो। त्यसपछि अध्येताहरूले बल्ल मानवनिर्मित ढुङ्गे औजार बढीमा २५ लाख वर्ष पुरानो हो भन्ने थाहा पाए। यस्ता हतियार वा औजारहरू सबैभन्दा बढी अफ्रिकी देश केन्या, इथियोपिया र दक्षिण अफ्रिकामा पाइएका छन्। यस्तै एशियामा चीन तथा भारतमा पाइएका छन्। नेपालमा पनि पाइएका छन्।

२१ चैत, बुटवल। रूपन्देहीको तिलोत्तमा १३ चिल्हियामा लुम्बिनी प्रदेशकै पहिलो बियर गार्डेनसहित टाइगर फरेस्ट होटेल सञ्चालनमा आएको छ। तिलोत्तमाका उद्यमी मिनराज भूसालले यस क्षेत्रको नयाँ र मौलिक पहिचान दिने उद्देश्यले ५ बिघा क्षेत्रफलमा बियर गार्डेनसहितको होटेल सञ्चालनमा ल्याएका छन्। हाल उक्त होटेलमा एक अर्ब बढी लगानी भएको छ र यसमा शाइन रेसुंगा डेभलपमेन्ट बैंकको कर्जा लगानी रहेको जनाइएको छ। होटेलका संचालक भूसालका अनुसार, यो होटेल हरियाली जंगलसँगै जोडिएको छ र होटेलका कोठाहरू पूर्ण रूपमा सल्लाको काठबाट बनेका (उडन भिल्ला) छन्। साथै, यहाँ बोतलमा सिलबन्दी नगरिएको आफ्नै उद्योगको ताजा (ड्राफ्ट) बियर उपलब्ध छ। भूसाल स्वयं बाह्रसिंगे ब्राण्डका पनि सञ्चालक हुन्।

पाँचतारे टाइगर प्यालेस रिसोर्टसँग जोडिएको यो होटेल दक्षिणतर्फ सञ्चालनमा आएको हो। पहिलो चरणमा यहाँ बियर गार्डेन, २० वटा उडन भिल्ला (कोठा), ५० जना क्षमताको हल, चौतारी बार, डान्स क्लब र स्पा सञ्चालनमा आएका छन्, संचालक भूसालले जानकारी दिए। उडन भिल्लाको डिजाइन अष्ट्रियन इन्जिनियरले गरेका हुन्। यस्तो उडन भिल्ला र ड्राफ्ट बियर गार्डेन त्रिशुली किनारको कुरिनटारमा बाह्रसिंगे बियर उद्योग बाहेक अन्यत्र छैन, भूसालले बताए। करिब दुई सय जनासम्म क्षमता भएको चिनियाँ रेष्टुरेन्ट र एक हजार जनाको क्षमताको बैंक्वेट हलको निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ। नेपाली नयाँ वर्षमा होटेलको औपचारिक उद्घाटन गर्ने तयारी भइरहेको संचालक भूसालले बताए।

निकट भविष्यमा थप ४० वटा कोठा, स्वीमिङ पूल र मिनी क्यासिनो निर्माण गरी चारतारे होटेलको स्वीकृति लिने तयारी भइरहेको उनले जानकारी दिए। ‘आन्तरिक र भारतीय पर्यटकलाई नयाँ विशेषता सहितको नवीनतम आतिथ्य सेवा दिने उद्देश्यले होटलमा लगानी गरेको हुँ,’ भूसालले भने, ‘खुला आकाशमुनि हरियाली वातावरणमा बसेर ताजा बियरको अनुभव लिन मिल्ने सुविधा क्षेत्रकै नयाँ अनुभवका रूपमा प्रस्तुत गरेका छौं।’ बुद्धजन्मस्थल लुम्बिनी आउने पर्यटकहरू पनि रिसोर्टका लक्षित पाहुनाहरु रहेको उनले बताए।

देशमा राजनीतिक स्थिरता र व्यवसायिक वातावरण बनेमा आगामी भविष्यमा थप १५० करोड रुपैयाँ लगानी गरी पाँचतारे होटेलमा स्तरोन्नति गर्दै भारतीय पर्यटक लक्षित सेवा सुविधा थप्दै जाने योजना रहेको भूसालले बताए। ‘सहरभन्दा टाढा, शान्त र हरियाली वातावरणमा बनिरहेको यो रिसोर्ट प्रदेशको पर्यटन क्षेत्रमा फरक पहिचान बनाउने छ भन्ने विश्वास छ,’ भूसालले भने, ‘प्राकृतिक परिवेश, खुल्ला ठाउँ र मौलिक संरचनाको शैलीले रिसोर्टलाई परम्परागत होटलभन्दा फरक बनाएको छ। भविष्यमा यसलाई नेपालकै उदाहरणीय वेलनेस र मनोरञ्जन पर्यटन स्थल बनाउने लक्ष्य छ।’ हाल रिसोर्टले करिब ७० जना स्थानीयलाई प्रत्यक्ष रोजगारी दिएको जनरल म्यानेजर क्षितिज खनालले बताए। आन्तरिक तथा लुम्बिनी आउने विदेशी र भारतीय पर्यटकलाई फरक अनुभव दिने लक्ष्यसहित अघि बढेको यो होटेल तिलोत्तमाको मात्र नभई प्रदेशकै नमुना पर्यटन गन्तव्य बन्ने अपेक्षा गरिएको नगर प्रमुख रामकृष्ण खांणले बताए।

२१ चैत, काठमाडौं। पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र पूर्व गृहमन्त्री रमेश लेखकको बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिटमा भोलि (आइतबार) सुनुवाइ हुने भएको छ। सर्वोच्च अदालतले पहिले जारी गरेको कारण देखाउ आदेशपछि विपक्षीबाट लिखित जवाफ प्राप्त भएको स्रोतले जनाएको छ। अब मुद्दाका सबै पक्ष मिलिसकेकोले भोलि दुवै जनाका रिट सुनुवाइका लागि पेसीमा आउने स्रोतले बताएका छन्।
जेएनयू आन्दोलनका घटनाको जाँचबुझ गर्न गठन गरिएको गौरीबहादुर कार्की आयोगको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने निर्णयअनुसार प्रहरीले चैत १४ गते दुवै जनालाई पक्राउ गरेको थियो। उक्त पक्राउ गैरकानुनी भएको भन्दै दुवै जनाले चैत १५ गते सर्वोच्च अदालतमा बन्दीप्रत्यक्षीकरणका लागि रिट दायर गरेका थिए। चैत १६ गते दुवै रिटमा छुट्टाछुट्टै इजलास बसेर विपक्षी सरकारको नाममा कारण देखाउ आदेश जारी गरिएको थियो। सोही आदेशअनुसार सरकार पक्षबाट लिखित जवाफ प्राप्त भइसकेकोले भोलि सुनुवाइका लागि बहस हुनेछ, स्रोतले जानकारी दिएका छन्।

२१ चैत्र, संखुवासभा । कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय (कोलेनिका) ले सेवा निवृत्त कर्मचारीहरूका लागि पेन्सन पट्टा वितरण प्रक्रिया सुरु गरेको छ। यो जिल्ला स्तरबाटै पहिलो पटक पेन्सन पट्टा वितरण गरिएको हो। यसले सेवा निवृत्त कर्मचारीहरूलाई काठमाडौं जानुपर्ने बाध्यता हटाएको छ। कार्यालयका प्रमुख चिरञ्जिवी अधिकारीले रुद्र बुढाथोकीलाई पहिलो सेवाग्राहीका रूपमा पेन्सन पट्टा हस्तान्तरण गरेका छन्।

यसअघि निजामती सेवाबाट अवकाश वा राजीनामा पाएका कर्मचारीहरूले पेन्सन पट्टा प्राप्त गर्न राष्ट्रिय किताबखाना पुलचोक र पेन्सन कार्यालय त्रिपुरेश्वरसम्म जानुपर्ने हुन्थ्यो, जसबाट २–४ दिन समय र अतिरिक्त खर्च लाग्ने गर्दथ्यो। तर अब ‘ई–पेन्सन सेवा’ मार्फत जिल्लाबाटै सेवा सुरु भएपछि प्रक्रिया सहज भएको अधिकारीले बताए। अवकाश वा राजीनामा स्वीकृत भएका कर्मचारीहरूको पेन्सन पट्टा डिजिटल प्रणालीद्वारा तयार गरिनेछ।

सेवा निवृत्त भएपछि कर्मचारीले आवश्यक कागजात कोलेनिका कार्यालयमा पेश गरेपछि उक्त विवरण अनलाइन प्रणालीमा अपलोड गरिनेछ। त्यसपछि सम्बन्धित कार्यालयबाट हस्ताक्षरित पट्टा कोलेनिकामा पठाइने र सेवाग्राहीलाई हस्तान्तरण गरिने व्यवस्था गरिएको छ। सेवा पाइसकेपछि निकै सहज भएको सिचाइ कार्यालयबाट सेवा निवृत्त कर्मचारी रुद्र बुढाथोकीले भने, ‘काठमाडौं जान नपर्ने भयो, त्यहाँ बस्दा लाग्ने खर्च पनि बचत भएको छ।’ यस नयाँ प्रणालीले जिल्लास्तरमै छिटो, सस्तो र प्रभावकारी सेवा प्रवाहमा सहयोग पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।

पोखरा महानगरपालिकाले फेवातालको मापदण्डभित्र रहेका करिब ३२ संरचनाहरू डोजरद्वारा भत्काएको छ। सर्वोच्च अदालतले फेवातालको ६५ मिटर मापदण्ड कायम गरी संरचनाहरू ६ महिनाभित्र हटाउन आदेश दिएको छ। फेवातालको क्षेत्रफल वृद्धि भएको र दूषित जग्गा पहिचान गरी मुआब्जा दिने काम भइरहेको छ। २१ चैत, पोखरा।

फेवातालको पानीमै पर्न सक्ने गरी बनेका संरचनाहरू भत्काउन शनिबार बिहानै पोखरा महानगरपालिकाको टोली खपौंदै विवाद सिर्जना भएको छ। राज्यको निरुत्साहितता र कमजोर कानुनको फाइदा उठाउँदै फेवाको किनारमा बनेका संरचनाहरूमा डोजर चलाइएपछि धेरै व्यक्ति चकित भएका छन्। मर्न मानिसहरू घरभित्र सुतिरहेकै बेला आएको डोजरले संरचनामा केही भाग भत्काएर बाँकी सामान निकालेर ठाउँ खाली गर्न चेतावनी दिएको छ।

पोखरा महानगरले डोजर साथमा लैजानु भएपछि स्थानियहरूले विरोध गरेका थिए। उनीहरूले महानगरको कदमको विरोध गर्दै खपौंदीमा सडक केही समयका लागि अवरुद्ध गरेका थिए। सूचना नदिई भत्काउन आएको भन्दै उनीहरू आक्रोश प्रकट गरेका थिए। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) लाई फेवाको स्थल अध्ययन गरेर अवस्था बुझ्न पनि सिफारिस गरिएको थियो भने मेयर धनराज आचार्यको विरोध गरिएको थियो।

सर्वोच्च अदालतले गत २०८० असार ४ गते फेवाताल मापदण्ड ६५ मिटर कायम गर्न आदेश दिएको थियो। तर, २०७८ चैत १६ मा पोखरा महानगरले ६५ मिटरबाट घटाएर ३० मिटर मापदण्ड तय गरेको निर्णय विरुद्ध रिट परेको थियो। यस रिटमा न्यायाधीश कुमार रेग्मी र हरिप्रसाद फुयाँलको इजलासले मुख्य सरकारलाई चार वटा आदेश जारी गरेको थियो।

नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य बामदेव गौतमले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहलाई केपी शर्मा ओलीलाई हिरासतबाट छोड्न खुलापत्र लेखेका छन्। गौतमले ७४ वर्षका ओली वृद्ध र शारीरिक रुपमा अस्वस्थ रहेको उल्लेख गर्दै रातारात घर घेरेर पक्राउ गर्ने तरिका गलत भएको बताएका छन्। उनले प्रधानमन्त्रीलाई ओलीलाई अपमानित गरी हिरासतमा राख्नुको कारण र प्रमाणित भएपछि मात्र कारबाही गर्नुपर्ने प्रश्न उठाएका छन्। २१ चैत, काठमाडौं।

गौतमले ओलीको अवस्था र यस किसिमको दुःख भोगाउनु उचित नठानेर प्रधानमन्त्री शाहलाई उक्त गल्ती सच्याउन आग्रह गरेका छन्। उनले भने, “केपी शर्मा ओलीका विरुद्ध लागेका वा लगाइएका आरोपलाई घटना, प्रमाण र कानुन अनुसार परीक्षण पहिल्यै गरिनुपर्ने थियो।”

गौतमले पत्रमार्फत प्रधानमन्त्री शाहसमक्ष केही प्रश्न पनि राखेका छन्। उनले भने, “७४ वर्षका वृद्ध नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई किन अपमानित गर्दै हिरासतमा राखिन्छ?” उनले थपे, “उहाँलाई थुन्न लागेका जे–जे तथ्य छन्, ती सबै अदालतबाट प्रमाणित भएपछि मात्र कारबाही हुनुपर्ने होइन र?”

राजस्थान रोयल्सले आईपीएल २०२६ मा गुजरात टाइटन्सलाई ६ रनले पराजित गर्‍यो। राजस्थानले दिएको २११ रनको लक्ष्य पछ्याइरहेको गुजरातले २० ओभरमा ८ विकेटले सामना गुमाउँदै २०४ रनमा समेटियो। खेल अवधिमा गुजरात ११ औं ओभरमा १०७-१ मा स्थित थियो, तर त्यसपछि उनीहरूले ५४ रन भित्र ६ विकेट गुमाएर १६१-७ सम्म झरे।

अन्तिम २ ओभरमा १५ रन चाहिएको अवस्थामा जोफ्रा आर्चरले केवल ४ रन दिए, र अन्तिम ओभरमा तुषार देशपांडेले पनि ४ रन मात्र दिएर राशिद खानलाई आउट गरे। गुजरातका ओपनर साई सुदर्शनले ४४ बलमा ७३ रन बनाएका थिए। जस बटलरले २६ रन जोड्दा राशिद खानले २४ र कगिसो रबाडाले २३ रन बिना आउट रहेका थिए।

राजस्थानका लागि रवि बिश्नोईले ४ ओभरमा ४१ रन खर्चेर ४ विकेट लिए। नान्द्रे बर्गर, तुषार देशपांडे र रियान परागले १-१ विकेट लिए। टस जितेर पहिले ब्याटिङ गरेको राजस्थानले २० ओभरमा ५ विकेट गुमाउँदै २१० रन बनायो। ध्रुव जुरेलले ४२ बलमा ५ चौका र ५ छक्का प्रहार गरी सर्वाधिक ७५ रन बनाए।

राजस्थानले लगातार दोस्रो जित हासिल गर्दै ४ अंकका साथ शीर्ष स्थानमा पुनः फर्किएको छ। गुजरात लगातार दोस्रो हारपछि अंकविहीन रहँदै सातौं स्थानमा कायम छ।

२१ चैत, काठमाडौं । राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) का निवर्तमान कार्यकारी अध्यक्ष धर्मेन्द्र झा द्वारा रचित मैथिली भाषाको यात्रा संस्मरण ‘जगन्मुक्ति’ को लोकार्पण गरिएको छ। उक्त पुस्तकको लोकार्पण गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डेले नेपाल पत्रकार महासङ्घ बागलुङले आयोजना गरेको ‘बागलुङ मिडिया मेला, २०८२’ मा गरेका हुन्।

साहित्य क्षेत्रमा विह्वल उपनामले परिचित धर्मेन्द्र झाले हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीहरुको साझा तीर्थस्थल हिमालपारिको मुस्ताङ जिल्लास्थित मुक्तिनाथदेखि समुद्र किनारस्थित जगन्नाथसम्मको यात्रा यस पुस्तकमा समेटेका छन्। मुक्तिनाथ सम्बन्धमा मैथिली भाषामा लिखित पहिलो पुस्तकको रूपमा ‘जगन्मुक्ति’ रहेको जानकारी दिंदै उनले यसले मैथिली भाषीहरुलाई मुक्तिनाथबारे जान्न र बुझ्न सहयोग गर्ने विश्वास व्यक्त गरे।

हालैका समयमा मुक्तिनाथ दर्शन गर्न जाने मैथिली भाषीहरुको संख्या बढेको उल्लेख गर्दै झाले भने, ‘प्रत्येक मिथिलावासीको घरमा शालग्रामको पूजा हुन्छ। मुक्तिनाथ शालग्रामको प्रमुख केन्द्र हो।’ यात्राका क्रममा देखिएका विविध विषयवस्तुहरु यस पुस्तकका कुल १०२ पृष्ठमा समेटिएका छन् र महत्त्वपूर्ण विभिन्न तस्बिरहरू पनि समावेश गरिएको छ। झाका यसअघि ‘रस्ता तकैत जिनगी’, ‘एक सृष्टि एक कविता’, ‘एक समयक बात्’, ‘शहरक भीडमे एसगर हम’, ‘व्योमक ओहि पार’, ‘मिथिला मिथक’, ‘नेपालीय मैथिली छापा पत्रकारिताको इतिहास’, ‘भ्रमरका उत्कृष्ट नाटकहरू’ (अनुवाद), ‘गोनु झाका कथाहरू’ लगायतका विविध कृति प्रकाशित छन्।