सिन्धु घाटी सभ्यताका रहस्य र विशेषताहरू
सिन्धु घाटी सभ्यता ईसापूर्व २६०० देखि १९०० वर्षसम्म फैलिएको थियो र यसमा १४०० भन्दा बढी शहर र बस्तीहरू रहेका थिए। यस सभ्यताले इँटाले बनेका घर, सुव्यवस्थित गल्लीहरू, शौचालय र ढल निकास प्रणालीहरू राख्दै सरसफाइमा आधुनिकताको परिचय दिएको थियो। सिन्धु सभ्यताको शासन व्यवस्थामा सामूहिक नेतृत्व थियो र त्यहाँ कुनै शासक वा कुलीन वर्ग थिएन, जसले यसलाई अन्य सभ्यताबाट पृथक बनाएको छ।
इँटाले बनेका दुईदेखि तीन तल्ले घरहरू, सिधा र सफा गल्लीहरू, उत्कृृष्ट ढल निकास व्यवस्था र आधुनिक प्रकारका शौचालयहरू यी विशेषताहरूले तपाईंलाई आजको कुनै विकसित शहरको याद दिलाउन सक्छ। तर, यी सबै हजारौं वर्ष पहिलेको सिन्धु घाटी सभ्यताको विशेषताहरू हुन्। डाक्टर सङ्गारालिङ्गम रमेशका अनुसार चार हजार वर्ष भन्दा पनि पहिले यस सभ्यताको अस्तित्व थियो। यसको केन्द्र सिन्धु नदी वरपर रहेको क्षेत्र हो, जुन अहिले पाकिस्तान र भारतमा विभाजित छ।
सिन्धु घाटी सभ्यताको जीवनशैली अन्य सभ्यताभन्दा भिन्न र विशिष्ट रहेको प्रमाणहरू प्रचुर छन्। डाक्टर रमेशका अनुसार, यस सभ्यताले इँटाले घर बनाउने प्रक्रिया आरम्भ गरेको थियो र यहाँका मानिसहरूले घर बनाउन एउटै आकारका इँटाहरू प्रयोग गर्थे। शहरहरू सुव्यवस्थित बनाएर निर्माण गरिन्थे र हरेक घरमा शौचालय तथा ढल निकास पनि हुन्थ्यो, जसले यसको सरसफाइमा आधुनिकता देखाउँछ।
सिन्धु घाटी सभ्यताको भवनका भग्नावशेषहरूले उत्कृष्ट नागरिक सरकार रहेको पुष्टि गर्दछ। प्रत्येक शहरमा एउटा निकाय (अथोरिटी) हुन्थ्यो जसले शहर र बस्तीहरूको पूर्वाधार संरक्षण तथा निर्माणको जिम्मेवारी बहन गर्थ्यो। यद्यपि शासन कुनै एक व्यक्तिमा केन्द्रित थिएन, तर सामूहिक नेतृत्वको सूचक देखिन्छ। डाक्टर रमेशका अनुसार, सिन्धु घाटी सभ्यता अन्य सभ्यताभन्दा धेरै शान्तिपूर्ण रहेको प्रमाणहरू पनि विद्यमान छन्। अहिलेसम्म यहाँ कुनै ठूलो युद्धको संकेत भेटिएको छैन।
