लेखक: space4knews

पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा शुक्रबार धारणा राख्दै अधिकांश केन्द्रीय सदस्यहरूले सभापति गगन थापाको राजीनामाको विरोध गरेका छन्, उपसभापति पुष्पा भुसालले जानकारी दिइन्। उनका अनुसार, सभापतिको राजीनामा त्यागसँगै उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले उक्त राजीनामा अस्वीकृत गर्ने प्रस्ताव पनि बैठकमा पेश गरेका छन्। “भविष्यमा वहन गर्नुपर्ने जिम्मेवारीहरू थाती राखेर उहाँले राजीनामा दिनुहुँदैन भन्ने विचार (शुक्रबार बोल्ने) सबै केन्द्रीय सदस्यहरूले व्यक्त गर्नुभयो,” उनले भनिन्, “पार्टीको भविष्यसँग सम्बन्धित भएर अधिकांशले यसो नगर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।”

दलले हालै सम्पन्न चुनावमा पार्टीले भोगेको हारको समीक्षा र चुनावपछिको सभापति थापाको राजीनामासम्बन्धी विषयमाथि शुक्रबारदेखि छलफल शुरु गरेको छ। प्रतिनिधिसभा चुनावमा सभापति थापा सहित सबै पार्टी पदाधिकारीहरूले पराजय ब्यहोरिसकेपछि उनले राजीनामा दिएका थिए। २७५ सदस्यीय प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमा कांग्रेसले प्रत्यक्ष र समानुपातिक प्रणाली अन्तर्गत गरी कुल ३८ सिट जित्न सफल भएको छ।

कांग्रेस प्रवक्ता चालिसेले सभापतिको राजीनामासम्बन्धी विषय पहिलोवटै छलफल गरिने र त्यसपछिका विषयहरू क्रमशः उठाइने बताए। “बैठक निरन्तर चल्नेछ,” उनी थप्छन्, “पार्टीको आवश्यकतालाई सबैले बुझिसकेका छन्। नेतृत्व कसको आवश्यक छ, आगामी बाटो के होला, महाधिवेशन कसरी आयोजना गर्ने जस्ता विषयमा समितिका सबै सदस्य जिम्मेवार छन्।” बैठक सुरु हुँदा सभापति थापा अनुपस्थित थिए।

चुनावपछिको पहिलो पार्टी बैठक सुरु गरिँदा चुनाव नजिकै गराइएको विशेष महाधिवेशनमाथि असन्तुष्टि जनाउँदै पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षका केही नेताले थापाको राजीनामा समस्याको समाधान नहुने बताएका छन्। “अब संसद सञ्चालनमा रहनेछ र सरकारले १०० दिनको ‘हनिमून’ अवधिसमेत पाउनेछ, त्यही समयमा हामी पार्टी एकताको अवसर लिनुपर्छ,” देउवा खेमाका नेता मीन विश्वकर्माले भने।

चुनाव समीक्षा गर्न पार्टीले मातहतका समितिहरू र उम्मेदवारहरूलाई पराजयका कारणहरू सहित समीक्षा प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिएको छ। रास्वपाको पक्षमा आएको जनउभारसँगै कांग्रेसभित्र केहीले यस परिणाममा ‘अन्तर्घात’लाई उत्प्रेरक मानिरहेका छन्। साथै जिल्लास्तरबाट कारबाही सिफारिससम्बन्धी विवरणहरू पनि आएका छन्। पार्टी प्रवक्ता चालिसेले चुनाव अवधिमा पार्टीभित्र कतिपयले “अनुशासनको सीमा नाघेका” संकेत गरेका छन्। देउवा खेमाका नेता विश्वकर्माले भने, “पार्टीभित्र परिवर्तनको भावना भएकाले जे पनि हुनसक्छ।” तर दुवै पक्षले विगतका गल्ती र कमजोरीहरूलाई आत्मसमिक्षा गरी सुधार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

एभरेस्ट बैंकले वि.सं. २०८३ सालको नयाँ कर्पोरेट क्यालेन्डर सार्वजनिक गरेको छ। क्यालेन्डरको विषयवस्तु “नेपालको विकास यात्राः नवप्रवर्तनका आयाम” रहेको छ। बैंकका सञ्चालक समितिका अध्यक्ष डा. बालगोपाल वैद्यले क्यालेन्डरको अनावरण गरेका छन्।

बैंकले लामो समयदेखि नेपालको धर्म, संस्कृति, पर्यटन र पुरातात्त्विक महत्त्वका विषयवस्तुहरूलाई समेटेर कर्पोरेट क्यालेन्डर प्रकाशन गर्दै आएको छ। यसै परम्परालाई निरन्तरता दिने क्रममा, वि.सं. २०८३ सालको नयाँ क्यालेन्डरमा उन्नाइसौं शताब्दीको मध्यदेखि सुरु भएको र महादेशीय दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण मानिने ‘‘नेपालको विकास यात्राः नवप्रवर्तनका आयाम’’ लाई मुख्य विषयवस्तुका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

एक विशेष समारोहमा, बैंकका सञ्चालक डा. बालगोपाल वैद्यले क्यालेन्डरको अनावरण गरे। उक्त समारोहमा बैंकका सञ्चालकहरू र अन्य उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको उपस्थिति रहेको थियो। बैंकसँग हाल १४ लाखभन्दा बढी ग्राहक छन् र यसले देशभर १३३ शाखा सञ्जाल, ४ एक्स्टेन्सन काउन्टर, ७ प्रादेशिक कार्यालय र १६३ वटा एटीएम सञ्चालन गरिरहेको छ।

कांग्रेस उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले सभापति गगन थापाको राजीनामा अस्वीकृत गर्ने सात तर्कहरू पार्टी केन्द्रीय कार्य समितिको बैठकमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ। शर्माले पचास दिनको छोटो अवधिमा दिग्विजयको नतिजा खोज्नु युक्तिसंगत नहुने र सभापतिले पदत्याग गर्नु संगठनप्रतिको न्याय नहुने तर्क राख्नुभएको छ। उहाँले पार्टीको विशेष महाधिवेशनले नयाँ रक्तसञ्चार गराएको र पार्टीलाई नयाँ योजनासहित अगाडि बढाउनुपर्ने जनाएको छ। ६ चैत, काठमाडौं। कांग्रेस सभापति गगन थापाको राजीनामा अस्वीकृत गर्न उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले सात तर्कहरू उठाउनुभएको छ। पार्टी केन्द्रीय कार्य समितिको बैठकमा प्रस्तुत गरिएको दस्तावेजमा गगनले दिएको राजीनामा अस्वीकृत गर्न सम्बन्धित शीर्षकमा तर्कहरू समावेश छन्। उनले भनेका छन्– पचास दिनको छोटो अवधिमा दिग्विजयको नतिजा खोज्नु उचित हुँदैन।

विश्वप्रकाश शर्माले राखेका सात तर्कहरू यसप्रकार छन्- राजनीतिमा ‘हनिमुन पिरियड’ भनिन्छ, खासगरी सरकार नेतृत्व गर्न थालेको शुरुवाती सय दिनलाई। यो ‘वार्म अप’ अवधिमा नेतृत्वको कामको सकारात्मक वा नकारात्मक झल्को देखिन सक्छ, तर पूर्ण परीक्षण र समग्र समीक्षा गर्न सकिंदैन। त्यही दृष्टिकोणबाट हेर्दा विशेष महाधिवेशनबाट पार्टीलाई नयाँ नेतृत्व आएको पचास दिनको छोटो अवधिमा दिग्विजयको नतिजा खोज्नु युक्तिसंगत पनि हुँदैन र व्यक्तिप्रति न्यायसमेत हुँदैन। साथै, प्रतिकूल अवस्थालाई चिरेर पार्टीलाई अनुकूलतामा ल्याउनुपर्ने कमान्ड छोडेर सभापतिले पदत्याग गर्नु संगठनप्रति न्याय हुँदैन।

त्यस बाबजुद नैतिक जिम्मेवारी अनुभूत गर्ने सभापतिको भावनालाई उच्च सम्मान दिँदै, यो बैठकले स्थिति सम्हाल्ने गहिरो दायित्व र सबैभन्दा प्रमुख नैतिक दायित्व मान्दै सभापति गगन थापाले दिएको राजीनामा अस्वीकृत गर्ने निर्णय गरेको छ।

सात तर्कमा शर्माले उल्लेख गरेका छन् कि नेपाली कांग्रेस निर्वाचनमा पहिलो दलको रूपमा विजयी हुन सकेन। तर सन्तोष मान्नुपर्छ कि कांग्रेसले अपनाएको मुल नीति विजय भएको छ। कांग्रेसले अंगिकार गरेको राजनीतिक र आर्थिक नीतिका कारण अहिले पुराना र नयाँ सबै दलहरू उभिएका छन्। वर्तमान संविधान, संसदीय प्रणाली, संघीयता र सामाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्र अबको नेपालमा सबैका लागि साझा मूल मार्ग बन्न पुगेको छ।

नेपाली कांग्रेसले फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा भएको पराजयको जिम्मेवारी गठबन्धन सरकारलाई दिएको छ। पार्टी उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले ७ बुँदे सम्झौता कार्यान्वयन नहुनु र संघीयतामा ढिलाइ हुनु चुनाव हारको प्रमुख कारण भएको बताएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल बन्द गर्ने निर्णयले जेनजी विद्रोहको वातावरण सिर्जना गरेको उल्लेख गरेका छन्। ६ चैत, काठमाडौं।

कांग्रेसले फागुन २१ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा आएको पराजयका कारणहरू मध्ये गठबन्धन सरकारलाई दोषी जनाएको छ। पार्टी उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकमा चुनावी समीक्षा प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै यस्तो बताएका हुन्। उनले भने, “दुई ठूला दल मिलेर सरकार बनाएपछि त्यसले सरकारको गतिमा उच्च अपेक्षा थियो, तर सरकारको प्रस्तुति औसत रह्यो।” जसले नागरिकमा नयाँ विश्वास जगाउन सकेन।

शर्माले कांग्रेस-एमालेको सरकार हुँदा भएको ७ बुँदे सम्झौतामा उल्लेख भएका विषयहरूलाई सम्बोधन गर्न नसक्नु पनि चुनावमा पराजयको महत्वपूर्ण कारण भएको बताए। उनले भने, “संविधानको समयअनुसार संशोधनको विषयमा कार्यदलसम्म गठन भएन। संघीयतामा दशक पुग्दै गर्दा पनि प्रदेशलाई दिनुपर्ने अधिकार दिन ढिलाइ भइरहेको छ।”

सामाजिक सञ्जाल बन्द गर्ने निर्णयलाई पनि चुनावमा पराजित हुनुको अर्को कारणको रूपमा उल्लेख गर्दै उनले भने, “सामाजिक सञ्जाल बन्द गर्ने निर्णयले गठबन्धनको सहमति बिना आयोगलाई काम गर्न बाधा पुऱ्यायो। यसले जेनजी विद्रोहका लागि उपयुक्त वातावरण तयार गरायो र पराजयको स्थिति सिर्जना गर्यो।”

विदेशमा रहेका नेपालीहरूले नेपालका राजनीति र सुशासन प्रति चासो राख्नु स्वाभाविक र आवश्यक रहेको इलामका जमुनाकी गुरुङले औंल्याउनुभयो। आर्थिक वर्ष २०२४/२५ मा नेपालका अर्थतन्त्रमा रेमिटेन्सको योगदान १७ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ, जुन कुल राष्ट्रिय उत्पाद (जीडीपी) को लगभग २६ प्रतिशत हो। त्यही आर्थिक वर्षमा वैदेशिक रोजगारमा मृत्यु भएका नेपालीहरूको संख्या १,२५५ देखि १,४०१ को दायरामा रहेको तथ्यले श्रम आप्रवासनका जोखिमहरूलाई स्पष्ट पार्दछ।

हालै सम्पन्न संघीय संसदको निर्वाचन अवधिमा मैले विगतभन्दा केही बढी चासो देखाएको भन्दै केही प्रमुख राजनीतिक दलसँग आबद्ध गाउँका साथीहरू मेरो सोचप्रति अलि असन्तुष्ट देखिए। म मुख्यतया गाउँको मत परिणाममा होइन, “अमेरिकाबाट नेपालका निर्वाचनप्रति किन यति गहिरो चासो राख्छौ?” भन्ने प्रश्नमा उनीहरूको चासो बढी थियो। निर्वाचन सकिसकेको छ, सांसदहरूले सपथ ग्रहण गर्ने दिन नजिक छ र नयाँ सरकार गठन अपेक्षाकृत छिटो हुने छ, तर गाउँका केही साथीहरूमा असन्तोष अझै शान्त भएको छैन। त्यस्तै हुँदा पनि यावत्थरि समयसम्म “हाइ–हेल्लो” समेत हुन सकेको छैन।

मैले बाल्यकालदेखि संगै हुर्किएका साथीहरूसँग त सम्झाइ दिन सक्छु, किनभने उनीहरूलाई मेरो परिचय छ र म पनि उनीहरूको परिचय राम्रोसँग बुझ्छु। तर सदरमुकाम वा काठमाडौंमा बसेर नेपालको बिग्रँदो राजनीति र घट्दो सामाजिक-आर्थिक अवस्थाबारे प्रष्ट बुझेर “सुट तथा जुत्ता लगाएर आरामदायी जीवन बिताइरहेका साथीहरूको ’अमेरिकाबाट नेपालका राजनीतिमा किन चासो?’” जस्ता प्रश्नहरूलाई व्यक्तिगत रिसभन्दा माथि उठी समष्टिगत रूपमा जवाफ दिनुपर्ने बाध्यता छ।

यस्ता प्रश्नहरू मेरो गाउँका साथीहरूले मात्र उठाएका छैनन्, सामाजिक सञ्जालहरूमा पनि यस्तै प्रश्नहरू प्रचुर मात्रा छन्। सबैभन्दा पहिले एउटै सरल सत्य स्वीकार्न आवश्यक छ– देश मात्र नक्सामा कोरिएको सीमारेखा होइन। देश स्मृति हो, पहिचान हो, संस्कार हो, भाषा हो र हाम्रो अस्तित्वको जरा हो। हामी जहाँ जहाँ पगौं– अमेरिका, अष्ट्रेलिया, युरोप वा खाडी मुलुक कुनै पनि ठाउँमा– हाम्रो बाल्यकाल, गाउँघर, परम्परा, परिवार र चिन्ता हामीसँग सधैं रहने गर्छ। शरीर विदेशमा हुर्किए पनि मनको ठूलो हिस्सा नेपालमै रहन्छ। त्यसैले विदेशमा रहेका नेपालीहरूको नेपालको राजनीति प्रति चासो स्वाभाविक र अपेक्षित नै हो।

वास्तवमा जसको भविष्य, परिवार, सम्पत्ति, पहिचान र सपना नेपालसँग गाढा रूपमा गाँसिएको छ, उसले नेपालको राजनीति, राज्य सञ्चालन र नीतिनिर्माणमा चासो नदेखाउनुको अवसर न्यून हुन्छ। प्रश्न “किन चासो राख्नु?” होइन; मुख्य प्रश्न “किन चासो नदेखाउनु?” हुनु पर्छ। यो विषय केवल भावनात्मक मात्र नभई, आर्थिक पक्षसँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको कठोर यथार्थ हो।

कैलालीको बर्दगोरिया गाउँपालिका–४ नौनियास्थित सडकमा ट्याक्टरले ठक्कर दिएर ४२ वर्षीया दिपा न्यौपानेको मृत्यु भएको छ। दिपा न्यौपाने गम्भीर घाइते भई दोदोधरा अस्पतालमा उपचारका क्रममा निधन भएकी हुन्। ट्याक्टर चालकलाई नियन्त्रणमा लिएर प्रहरीले आवश्यक अनुसन्धान गरिरहेको छ।

६ चैत, कैलाली। नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय समाचार कक्षका अनुसार, से.२ त ११८५ नम्बरको ट्याक्टरको ठक्करबाट पैदलयात्री र सोही गाउँपालिका–४ मा बस्ने ४२ वर्षीया दिपा न्यौपाने शुक्रबार बिहान मृत्यु भएकी हुन्। ठक्करबाट गम्भीर घाइते भएकी उनको दोदोधरा अस्पतालमा थप उपचारको क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। ट्याक्टर चालकलाई नियन्त्रणमा लिएर दुर्घटनासम्बन्धी आवश्यक अनुसन्धान जारी रहेको छ।

वरिष्ठतम न्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले न्यायपालिकाको जनआस्था जोगाउन बार र बेन्चबीच निरन्तर संवाद आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ। उहाँले आगामी चैत १८ गतेदेखि बार र बेन्चबीचको संवादलाई निरन्तरता दिने घोषणा गर्नुभएको छ। न्यायपालिकामा रहेका अवरोधहरू हटाउन संवादले सहयोग पुर्याउने र जनता केन्द्रित न्याय प्रणाली स्थापना गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ।

६ चैत, काठमाडौं। सर्वोच्च अदालतकी वरिष्ठतम न्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले न्यायपालिकाको जनआस्था जोगाउन र संस्थागत सुधारका लागि बार र बेन्चबीच निरन्तर संवाद आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ। शुक्रबार भक्तपुरमा आयोजित कानुन व्यवसायी महिलाहरुको राष्ट्रिय सम्मेलनमा सम्बोधन गर्दै उहाँले आगामी चैत १८ गतेबाट बार र बेन्चबीचको संवादलाई निरन्तरता दिने घोषणा गर्नुभयो।

उहाँले यसले न्यायपालनमा रहेका अवरोधहरू हटाउन सहयोग पुर्याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। अदालत अहिले जटिल परिस्थिति र संकट व्यवस्थापनको योजनाबाट गुज्रिरहेको स्वीकार गर्दै उहाँले जनता केन्द्रित न्याय प्रणाली स्थापना गर्न आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभयो।

‘अहिले अलिकति विषम परिस्थिति छ, र केही स्वार्थ समूहहरू पनि सक्रिय छन् जसले न्यायपालिकाप्रति जनआस्था घटाउन र न्यायपालिकालाई कमजोर बनाउन खोजिरहेका छन्। कसैको सक्षमता र निष्ठामा प्रश्न उठाउनु ठीक हो, तर न्यायपालिकाको आधारभूत न्यायिक आस्था र संस्थालाई कमजोर बनाउन कुनै पनि पक्ष सहमत छैन। यहाँ सम्पूर्ण बार, महिला कानुन व्यवसायी र अदालतले सँगसँगै काम गर्नुपर्छ,’ उहाँले भन्नुभयो। सुशासनका लागि न्याय परिषदलाई प्रभावकारी बनाउने र सूक्ष्म निगरानीलाई निरन्तरता दिने योजना रहेको पनि उहाँले जानकारी दिनुभयो। न्यायाधीश मल्लले न्याय क्षेत्रमा महिलाहरूको बढ्दो सहभागिताको बाबजुद बारम्बार उनीहरूको क्षमतामाथि प्रश्न उठाइने विषयमा असन्तुष्टि पनि व्यक्त गर्नुभयो।

नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक पर्सि आइतबार बिहान ८ बजे सम्मका लागि स्थगित गरिएको सहमहामन्त्री डा. डिला संग्रौलाले जानकारी गराइन्। बैठकमा सभापति गगन कुमार थापाले उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मालाई दिएको राजीनामापत्र प्रस्तुत गरिएको थियो। उपसभापति शर्माले निर्वाचनमा हारको कारण विश्लेषण गर्दै समीक्षा प्रतिवेदन पेश गरेका थिए र त्यसमाथि छलफल भएको नेताहरूले बताएका छन्। ६ चैत, काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक पर्सि (आइतबार) सम्मका लागि स्थगित गरिएको छ। आजबाट सुरु भएको बैठक आइतबार बिहान ८ बजेसम्मका लागि स्थगित भएको सहमहामन्त्री डा. डिला संग्रौलाले जानकारी दिइन्। बैठकमा पार्टी सभापति गगन कुमार थापाले उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मालाई दिएको राजीनामापत्र प्रस्तुत गरिएको थियो। उक्त राजीनामाप्रति अधिकांश केन्द्रीय सदस्यहरूले असहमति जनाएका छन् भने प्रवक्ता देवराज चालिसेले जानकारी दिएका छन्। साथै, उपसभापति शर्माले निर्वाचनमा हारको कारण विश्लेषण गर्दै समीक्षा प्रतिवेदन पनि पेश गरेका थिए। आजको बैठकमा सोही प्रतिवेदनमाथि छलफल भएको नेताहरूले बताएका छन्।