काठमाडौंस्थित कुलेश्वरमा अवस्थित गौतमश्री बहुउदेशीय सहकारी संस्थाका व्यवस्थापक रवीन बिष्टलाई पक्राउ गरिएको छ। उनलाई थप अनुसन्धानको लागि जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौं पठाइएको छ। रवीन बिष्टमाथि करिब साढे पाँच अर्बभन्दा बढी रकम ठगी गरेको आरोप लागेको छ र काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट म्याद लिएर अनुसन्धान अगाडि बढाइनेछ।
२० चैत, काठमाडौं। कुलेश्वरस्थित गौतमश्री बहुउदेशीय सहकारी संस्था लिमिटेडका व्यवस्थापक पक्राउ परेका छन्। पाँचथरको फिदिम नगरपालिका–४ घर भएका ४१ वर्षीय रवीन बिष्टलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो। काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले काठमाडौंबाट उनलाई पक्राउ गरेको हो। उनलाई थप अनुसन्धानका लागि जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौं पठाइएको छ, भनी अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसपी मनोहर भट्टले जानकारी दिनुभयो।
पक्राउ परेका बिष्टविरुद्ध काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट म्याद लिएर अनुसन्धान अघि बढाइनेछ। उक्त सहकारीमाथि करिब साढे पाँच अर्बभन्दा बढी रकम ठगी गरेको आरोप छ।
२० चैत, काठमाडौं । पश्चिम एसियामा युद्धका कारण ३८ जना नेपालीको शव ल्याउन समस्या देखिएको छ। इजरायल–अमेरिका र इरानबीचको युद्धका कारण खाडी तथा पश्चिम एसियाका विभिन्न मुलुकबाट ३८ जना नेपालीको शव ल्याउन समस्या भएको हो। विभिन्न कारणले मृत्यु भएकाहरूको शव हवाई मार्ग सञ्चालनमा आउन नसक्दा समस्या भइरहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ। उनीहरूको शव ल्याउनका लागि आवश्यक पहल भइरहेको र चाँडै नै ल्याइने परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोक बहादुर पौडेल क्षेत्रीले जानकारी दिए।
साउदीमा १७ जना, यूएईमा १५ जना, कतारमा २ जना, बहराइनमा १ जना, इजरायल (२ जना साईप्रस र १ जना इजरायल) मा ३ जनाको शव रोकिएको हो। उनीहरूको शव नेपाल ल्याउनका लागि पहल भइरहेको प्रवक्ता पौडेलले बताए। यसअघि ०१ अप्रिल २०२६ मा कुवेतबाट ९ जना नेपालीको शव ल्याइएको थियो। कुवेत एयरवेजको उडानमार्फत ९ जनाको शव र २९१ जना यात्रुलाई भैरहवाको गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गरिएको थियो।
कपिलवस्तु जिल्लाको कृष्णनगर नगरपालिका अन्तर्गत अजिगरा ताल क्षेत्र तिन्ना चामल उत्पादन क्षेत्रका रूपमा परिचित छ। यसलाई रातो जंगली चामल समेत भनिन्छ। यो खासगरी सिमसार क्षेत्रका दलदल जमिनमा पाइने चामल हो। अंग्रेजीमा यसलाई ‘Red Wild Rice’ भनिन्छ भने यसको वैज्ञानिक नाम ‘Oryza rufipogon’ हो। यो चामल उच्च फाइबर, प्रोटिन, खनिज र कार्बोहाइड्रेटयुक्त हुन्छ। साथै यो ग्लुटेन रहित तथा पोलिस नगरिएको फलामयुक्त अन्न हो, जुन प्राकृतिक रूपमा दलदली सिमसार क्षेत्रमा उब्जन्छ। प्रायः सात्विक तथा फाइबरयुक्त खानाका रूपमा मानिन्छ। प्राकृतिक पोखरी पारिस्थितिकी प्रणालीमा वृद्धि हुने भएकाले यो प्रायः कीटनाशक, रासायनिक पदार्थ वा सिंचित मल लगभग प्रयोग नहुने हुँदा शुद्ध हुन्छ। यो डिटक्सिफिकेशन र स्वास्थ्यका लागि उपवास आहारमा व्यापक प्रयोग गरिन्छ।
तिन्ना चामल एक दुर्लभ र पौष्टिक जंगली रातो रंगको चामल हो। विशेष गरी हिन्दू पर्वहरू जस्तै छठ, हरितालिका तिज, ऋषि पञ्चमी, एकादशी आदिमा ब्रतालुहरूले भात रूपमा पकाएर सेवन गर्दछन्। यसमा ग्लाइसेमिक इन्डेक्स कम भएकाले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न मद्दत पुर्याउँछ। यसको रंग गहिरो रातो खैरोदेखि तीव्र गाढा रातो रंगसम्म फैलिएको हुन्छ र प्रायः नटी वा माटोको गन्ध पनि आउँछ। यो रंग चोकर तहमा रहेका प्राकृतिक एन्थोसायनिन पिग्मेन्टबाट उत्पन्न हुन्छ। पकाउँदा रातो खैरो र tono लाई तीव्र देख्न सकिन्छ।
स्थानीय किसान राम विलास यादवले जनाए अनुसार तिन्ना चामललाई तिन्नी, तिनिया र तुम्बा लगायत विभिन्न नामले चिनिन्छ। यो चामल धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वको छ। अक्टोबरदेखि डिसेम्बरसम्म सिमसार वरिपरिका स्थानीय समुदायले यसलाई जंगलबाट सङ्कलन गर्ने गर्दछन् र यसलाई प्रायः ‘ब्रतको चामल’ भनिन्छ। तिन्ना चामल नेपालका ग्रामीण क्षेत्रहरूमा जैविक विविधता र सांस्कृतिक सम्पदाको महत्वपूर्ण अंश हो। बजारमा यसको माग बृद्धि भएपछि कपिलवस्तुका किसानहरूले ताल वरिपरि खेती पनि सुरु गरेका छन्। हाल यस चामलको मूल्य कपिलवस्तु बजारमा प्रति केजी २३० रुपैयाँसम्म पुगेको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयका वनस्पतिशास्त्री प्रा. डा. मोहन प्रसाद देवाकोटासंगको अन्तरवार्तामा तिन्ना चामल घाँसे मैदान, सिमसार, कृत्रिम स्थलीय र जलीय ठाउँ तथा समुद्री क्षेत्रहरूमा वृद्धि हुने बताइएको छ। तिन्ना वा रातो चामललाई २०१७ मा अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघले खतरापूर्ण प्रजातिको रातो सूचीमा समावेश गरेको छ। तथापि यसलाई सबैभन्दा कम चिन्ताको सूचीमा राखिएको छ, जसले यस प्रजातिलाई कुनै ठूलो जोखिम नभएको जनाउँछ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघका अनुसार तिन्ना चामल नेपालसहित अष्ट्रेलिया, बंगलादेश, कम्बोडिया, चीन (जियाड.सी, हुनान, गुआड.सी, ग्वाड.डोड., युनान), कोलम्बिया, इक्वेडर, गुयाना, हङकङ, भारतका विभिन्न राज्यहरू, इन्डोनेशिया, लाओस, मलेसिया, म्यानमार, पपुवा न्यू गिनी, फिलिपिन्स, श्रीलंका, ताइवान, थाइल्याण्ड र भियतनाममा पनि पाइन्छ।
डोलप्रसाद अर्याल एक समय जापानमा मनी ट्रान्सफरको व्यवसाय चलाउँथे। उनले त्यतिबेला चर्चित टेलिभिजन प्रस्तोता रवि लामिछानेलाई आफ्नो व्यवसायको ‘ब्रान्ड एम्बेस्डर’ बनाएका थिए। अहिले, लामिछाने सभापति रहेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले अर्याललाई देशका तीन अङ्गमध्येको एक व्यवस्थापिका सदनको नेतृत्व गर्न अघि सार्दैछ। सभामुख संवैधानिक परिषद्का पदेन सदस्य पनि हुन्छन्। एकल उम्मेदवारीमा विसं २०३१ साल भदौमा जन्मिएका ५१ वर्षीय अर्याल निर्विरोध रूपमा प्रतिनिधिसभाको सभामुखमा चयन भएका छन्। तथापि, उनी सभामुखमा निर्वाचित भएको औपचारिक घोषणा हुन अझै बाँकी छ।
“एक अत्यन्त सरल, मेहनती, इमानदार, मिलनसार र आत्मीय साथी कमैले पाउँछन्, जसले पाउँछ ऊ भाग्यमानी हुन्छ र म त्यही भाग्यमानी मान्छेमा पर्दछु,” विसं २०७९ साल भदौ ६ गते अर्यालको जन्मदिनमा शुभकामना दिँदै लामिछानेले सहकर्मी दीपक बोहराको फेसबुक पोस्टमा कमेन्ट लेखेका थिए। “साथी होस् त तपाईंजस्तो। आँटेको पुगोस्, भगवान् दाहिना होऊन्..।” गत महिना भएका निर्वाचनमा कुल १८२ सीट जितेर रास्वपा प्रतिनिधिसभामा सबैभन्दा ठूलो पार्टी बनेको छ।
वालेन्द्र शाह ‘बालेन’को नेतृत्वमा सरकार गठन हुँदा अर्याल मन्त्री बन्नसक्ने अनुमान धेरैले गरेका थिए। तर अहिले रास्वपाले उनलाई सभामुख पदमा अघि सारेको छ। लामिछानेका लामो समयदेखि सहयात्री सांसद दीपक बोहराका अनुसार अर्यालले जापानबाट नेपालमा मनी ट्रान्सफरको व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएका थिए। “उहाँले रवि दाइलाई ‘इजीलिङ्क मनी ट्रान्सफर’को ब्रान्ड एम्बेस्डर पनि बनाउनुभएको थियो,” सांसद बोहराले दुवैलाई लामो समयदेखि चिनेको बताउँछन्।
विसं २०७९ को स्थानीय निर्वाचनमा वालेन्द्र शाह ‘बालेन’, हर्क साम्पाङ, गोपी हमाललगायत स्वतन्त्र उम्मेदवार विजयी भएपछि रवि लामिछानेले ग्यालेक्सी टेलिभिजन छोडेर नयाँ राजनीतिक पार्टी गठन गरे। रास्वपा गठन हुँदा अर्याल रवि लामिछानेसँगै उभिएका थिए। बोहराका अनुसार रास्वपा गठन गर्ने प्रारम्भिक छलफलदेखि नै रवि र अर्याल सँगसँगै छन्। पछि अर्याल पार्टीको उपसभापति बने।
२० चैत, रुकुमपूर्व । रुकुमपूर्वको पुथा उत्तरगंगा गाउँपालिका–८ चारगाउँमा एक्साभेटर दुर्घटना भएको छ । सडक निर्माण गरिरहेको रा १ क १०८३ नम्बरको एक्साभेटर भिरतर्फको माटो भासिँदा करिब १५० मिटर तल खसेको प्रहरीले जनाएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुकुमपूर्वका अनुसार शुक्रबार दिउँसो करिब १ : ५५ बजे चारगाउँको गरालीदेखि चुमा जोड्ने सडक खन्ने क्रममा दुर्घटना भएको हो । दुर्घटनामा मानवीय क्षति भने नभएको प्रहरीले पुष्टि गरेको छ । एस्काभेटर चालक जाजरकोटको नलगाड नगरपालिका–६ का २६ वर्षीय शशी बिक्रि सकुसल छन् । प्रहरीले घटनाबारे थप विवरण संकलन गरिरहेको जनाएको छ । दुर्घटनामा एस्काभेटर पश्चिम रुकुम कन्स्ट्रक्सन प्रालिको रहेको खुलेको छ ।
लागुऔषध नियन्त्रण ब्युरो कोटेश्वरले काठमाडौं तार्केश्वर नगरपालिका–८ बस्ने २८ वर्षीय उमेश राईलाई ९८ ग्राम ७१० मिलिग्राम खैरो हेरोइनसहित पक्राउ गरेको छ। राईको साथबाट ६ लाख ५० हजार रुपैयाँ नगद र लागुऔषध तौलन प्रयोग हुने डिजिटल तराजु पनि बरामद गरिएको छ।
ब्युरोका प्रवक्ता तथा एसपी दुर्गाराज रेग्मीका अनुसार, राईविरुद्ध लागुऔषध नियंत्रण ऐन २०३३ अन्तर्गत कसुरमा म्याद लिएर अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। यो घटनामा उनि २० चैतमा पक्राउ परेका हुन्।
संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले रिक्त रहेका १४५ स्थानीय तहमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत खटाएको छ। मन्त्री प्रतिभा रावलले ७५३ स्थानीय तहमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको पदपूर्ति भइसकेको जानकारी दिइन। प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रिक्त हुनुका मुख्य कारणहरूमा कर्मचारीहरूको अनिच्छा, जनप्रतिनिधिको प्रभाव र चुनावी सरकारले सरुवा प्रक्रियामा ढिलाइ गर्नु रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। २० चैत, काठमाडौं।
नयाँ सरकार गठनपछि, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले देशका स्थानीय तहहरूमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतहरूको नियुक्ति तीव्र रूपमा गरेको छ। उपमहानगरपालिका, नगरपालिकाहरू र गाउँपालिकाहरू गरी जम्मा १४५ रिक्त पदहरूमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत खटाइएको छ। यसमा जिल्ला समन्वय समितिका समन्वय अधिकारीहरू पनि समावेश छन्। चितवन, अर्घाखाँची, इलाम, जाजरकोट, सल्यान, रोल्पा, उदयपुर, महोत्तरी, धनुषा, रौतहट र नवलपरासी जिल्लाका समन्वय समितिमा कार्यालय प्रमुखको पद रिक्त थियो।
मन्त्री रावलका अनुसार, जब उनले कार्यभार ग्रहण गरिन्, त्यतिबेला १४२ स्थानीय तहहरूमा कार्यालय प्रमुख रिक्त थिए। अब, कुल ७५३ स्थानीय तहहरूमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतहरूको नियुक्ति सम्पन्न भएको छ। १६ चैतमा ६३ जना जिल्ला समन्वय अधिकारी र नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतहरू नियुक्त गरिएका थिए। यस क्रममा तुलसीपुर, घोराही, बुटवल र जनकपुर उपमहानगरपालिकामा सहसचिवहरू पठाइएको छ।
मन्त्री रावलले प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतहरूको नियुक्ति मेरिटका आधारमा गरिएको बताइन्। “प्रशासकीय अधिकृत तोक्दा हामीले मेरिटको आधारमा निर्णय गरेका छौं,” उनले भनिन्, “अब कर्मचारी सरुवामा पहुँचको आधारमा निर्णय हुँदैन, मात्र मेरिटका आधारमा निर्णय हुनेछ।” यसपटक जनप्रतिनिधिहरूले प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको काममा अवरोध गर्ने पुरानो प्रवृत्ति नदोहो¥याउने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपाली क्लाइम्बिङ टोली २०औं एसियाली खेलकुद छनोट र विश्व च्याम्पियनसिपमा सहभागी हुन आइतबार चीन प्रस्थान गर्दैछ। पुरुषतर्फ तेन्जिङ बर्टिन राई र रोनक उप्रेती, तथा महिलातर्फ स्वस्तिका चौधरीले नेपालको प्रतिनिधित्व गर्नेछन्। एसियाली क्लाइम्बिङ च्याम्पियनसिप अप्रिल ८ देखि १२ सम्म र विश्व क्लाइम्बिङ सिरिज मे १ देखि ३ तारिखसम्म चीनमा आयोजना हुनेछ। २० चैत, काठमाडौं।
जापानमा हुने २०औं एसियाली खेलकुदको छनोट प्रतियोगिता र विश्व च्याम्पियनसिपमा सहभागी हुन नेपाली क्लाइम्बिङ टोली आइतबार चीन प्रस्थान गर्दैछ। दुवै प्रतियोगितामा पुरुषतर्फ तेन्जिङ बर्टिन राई र रोनक उप्रेती, तथा महिलातर्फ स्वस्तिका चौधरीले नेपालको चुनौती प्रस्तुत गर्नेछन्। एसियाली क्लाइम्बिङ च्याम्पियनसिप चीनको मिसानमा अप्रिल ८ देखि १२ सम्म सञ्चालन हुनेछ। टोलीले बाउल्डर र लिड विधामा प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।
एसियाली खेलकुदका लागि स्थान सुनिश्चित गर्न शीर्ष १६ मा पर्न आवश्यक रहेको क्लाइम्बिङ स्पोर्ट एसोसिएसनका महासचिव सन्तोष माडेनले बताएका छन्। विश्व क्लाइम्बिङ सिरिज मे १ देखि ३ सम्म चीनको केकियाओमा आयोजना हुनेछ, जसमा बाउल्डर विधा मात्र समावेश छ। यी दुई प्रतियोगिताको बीचमा खेलाडीहरूले प्रशिक्षणमा सक्रिय रहने क्लाइम्बिङ संघका सचिव सुजित कँडेलले जानकारी गराए। टोलीलाई सफलताको शुभकामना दिंदै राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को सदस्य–सचिव रामचरित्र मेहताले शुक्रबार एक कार्यक्रममा बिदाइ गरेका थिए।
पश्चिम एसियाका विभिन्न मुलुकहरुले सामाजिक सञ्जालमार्फत अफवाह फैलाएको आरोपमा हालसम्म ११ जना नेपालीलाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमध्ये संयुक्त अरब इमिरेट्समा ३ जना, साउदी अरबमा ४ जना, कतारमा ३ जना र ओमानमा १ जना रहेका छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, इरान–इजरायल–अमेरिका युद्धसँग सम्बन्धित भ्रमपूर्ण फोटो र भिडियो सार्वजनिक गरेको आरोपमा उनीहरूलाई पक्राउ गरिएको हो।
सामाजिक सञ्जालमा गलत सन्देश फैलाउनेहरूलाई पक्राउ गरी स्थानान्तरण गर्ने सम्बन्धमा ती देशहरूले कडा कानूनी कारबाही गर्ने पनि जनाएका छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोक बहादुर पौडेल क्षेत्रीले शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमा भने, “सामाजिक सञ्जालमा भ्रम फैलाउने खालका फोटो र भिडियो सार्वजनिक गरेको आधारमा उनीहरू पक्राउ परेका हुन्।”
इरान, इजरायल र अमेरिकाबीच भइरहेको संघर्षको क्रममा इरानले खाडी मुलुकहरूमा क्षेप्यास्त्र र ड्रोनमार्फत आक्रमण गरिरहेको छ। ती आक्रमणका क्रममा आएका क्षेप्यास्त्र र ड्रोनको फोटो र भिडियो खिचेर सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरी गलत अफवाह फैलाएको आरोपमा ती नेपालीलाई पक्राउ गरिएको छ। प्रवक्ता क्षेत्रीले भने, “पक्राउ परेकाहरूको सम्बन्धित देशमा नेपाली दूतावास र नियोगहरूले आवश्यक पहल गरिरहेका छन्।” उनले थपे, “उनीहरूमाथि लागेको आरोप र तदनुसारको जरिवाना कति हुन्छ भन्ने विषयमा अनुसन्धान भइरहेको छ।”
सिन्धु घाटी सभ्यता ईसापूर्व २६०० देखि १९०० वर्षसम्म फैलिएको थियो र यसमा १४०० भन्दा बढी शहर र बस्तीहरू रहेका थिए। यस सभ्यताले इँटाले बनेका घर, सुव्यवस्थित गल्लीहरू, शौचालय र ढल निकास प्रणालीहरू राख्दै सरसफाइमा आधुनिकताको परिचय दिएको थियो। सिन्धु सभ्यताको शासन व्यवस्थामा सामूहिक नेतृत्व थियो र त्यहाँ कुनै शासक वा कुलीन वर्ग थिएन, जसले यसलाई अन्य सभ्यताबाट पृथक बनाएको छ।
इँटाले बनेका दुईदेखि तीन तल्ले घरहरू, सिधा र सफा गल्लीहरू, उत्कृृष्ट ढल निकास व्यवस्था र आधुनिक प्रकारका शौचालयहरू यी विशेषताहरूले तपाईंलाई आजको कुनै विकसित शहरको याद दिलाउन सक्छ। तर, यी सबै हजारौं वर्ष पहिलेको सिन्धु घाटी सभ्यताको विशेषताहरू हुन्। डाक्टर सङ्गारालिङ्गम रमेशका अनुसार चार हजार वर्ष भन्दा पनि पहिले यस सभ्यताको अस्तित्व थियो। यसको केन्द्र सिन्धु नदी वरपर रहेको क्षेत्र हो, जुन अहिले पाकिस्तान र भारतमा विभाजित छ।
सिन्धु घाटी सभ्यताको जीवनशैली अन्य सभ्यताभन्दा भिन्न र विशिष्ट रहेको प्रमाणहरू प्रचुर छन्। डाक्टर रमेशका अनुसार, यस सभ्यताले इँटाले घर बनाउने प्रक्रिया आरम्भ गरेको थियो र यहाँका मानिसहरूले घर बनाउन एउटै आकारका इँटाहरू प्रयोग गर्थे। शहरहरू सुव्यवस्थित बनाएर निर्माण गरिन्थे र हरेक घरमा शौचालय तथा ढल निकास पनि हुन्थ्यो, जसले यसको सरसफाइमा आधुनिकता देखाउँछ।
सिन्धु घाटी सभ्यताको भवनका भग्नावशेषहरूले उत्कृष्ट नागरिक सरकार रहेको पुष्टि गर्दछ। प्रत्येक शहरमा एउटा निकाय (अथोरिटी) हुन्थ्यो जसले शहर र बस्तीहरूको पूर्वाधार संरक्षण तथा निर्माणको जिम्मेवारी बहन गर्थ्यो। यद्यपि शासन कुनै एक व्यक्तिमा केन्द्रित थिएन, तर सामूहिक नेतृत्वको सूचक देखिन्छ। डाक्टर रमेशका अनुसार, सिन्धु घाटी सभ्यता अन्य सभ्यताभन्दा धेरै शान्तिपूर्ण रहेको प्रमाणहरू पनि विद्यमान छन्। अहिलेसम्म यहाँ कुनै ठूलो युद्धको संकेत भेटिएको छैन।
समाचार सारांश: सप्तरीको खडक नगरपालिका–७ स्थित फुलेश्वर पब्लिक इङ्ग्लिस बोर्डिङ स्कुलको होस्टलमा १४ वर्षीय बालकको शंकास्पद मृत्युमा दुई जना पक्राउ परेका छन्। पक्राउ पर्नेमा स्कुल सञ्चालक ४९ वर्षीय धीरेन्द्रप्रसाद चौधरी र पाले ४१ वर्षीय भोला मण्डल रहेका छन्। दुवैमाथि आत्महत्या दुरुत्साहन कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ भने घटनामा बालककी आमा ममता साहले कुटपिट र ढिलो खबर गरेको आरोप लगाएकी छन्। २० चैत, सप्तरी।
सप्तरीको खडक नगरपालिका–७ स्थित फुलेश्वर पब्लिक इङ्ग्लिस बोर्डिङ स्कूलको होस्टलमा १४ वर्षीय बालकको ‘शंकास्पद’ मृत्यु भएको घटनामा संलग्न रहेको आरोपमा दुई जना पक्राउ परेका छन्। पक्राउ पर्नेमा खडक नगरपालिका–१० का ४९ वर्षीय धीरेन्द्रप्रसाद चौधरी र सिरहाको लहान नगरपालिका–२० का ४१ वर्षीय भोला मण्डल रहेका छन्। चौधरी स्कुलका सञ्चालक हुन् भने मण्डल पालेका रूपमा कार्यरत छन्।
पक्राउ परेका दुवैमाथि आत्महत्या दुरुत्साहन कसुरमा पाँच दिनको म्याद थप गरी अनुसन्धान भइरहेको छ भन्ने जानकारी जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता डीएसपी डम्बरबहादुर पुरीले दिनुभयो। विगत ७ वर्षदेखि होस्टलमा बस्दै आएका खडक–९ लालपट्टीका धर्मेन्द्रकुमार साह ७ चैत शनिबार बिहान झुन्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेका थिए।
घटनापछि स्कुलका सञ्चालक चौधरी र उनकी श्रीमती शोभा, पाले मण्डललगायतले धर्मेन्द्रलाई अस्पताल पुर्याएपछि मात्र परिवारजन र प्रहरीलाई खबर गरेका थिए। बालककी आमा ममता साहले छोरालाई स्कुलका सञ्चालक चौधरीकी श्रीमती शोभासहितले कुटपिट गरेको, ढिलो गरी घटनाबारे खबर गरेको र सीसीटीभी समेत घटनाको बेला बन्द राखेको भन्दै ‘शंकास्पद’ भएको दाबी गर्दै आएकी छन्। तर, प्रहरीले अहिलेसम्म शोभालाई नियन्त्रणमा लिएको छैन। घटनासम्बन्धी थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
पशु बधशाला र मासु जाँच ऐन, २०५५ को २७ वर्षपछि पनि केवल तीन शहरहरूमा मात्र लागु भएको छ। यो ऐन २०६५ सालको जेठ १५ गतेदेखि हेटौँडा, बुटवल र सुर्खेतमा मात्र लागु भएको हो। ऐन कार्यान्वयन गर्ने निकायको अभाव र प्राविधिक कर्मचारीको कमीले जनस्वास्थ्यमा नकारात्मक असर परेको छ। २० चैत, काठमाडौं।
२०५५ सालमा संहिताबद्ध गरिएको पशु बधशाला तथा मासु जाँच ऐन २७ वर्ष बितिसक्दा पनि केवल तीनवटा शहरमा लागु भएको छ। ती शहरहरूमा पनि १० वर्षपछि मात्र यो ऐन लागु गरिएको हो। ऐनको दफा २ अनुसार, नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचनाका माध्यमबाट जिम्मेवारी दिइएको क्षेत्रमा मात्रै यो ऐन लागु हुने व्यवस्था गरेको छ। यस अनुरूप अहिलेसम्म यो ऐन हेटौँडा, बुटवल र सुर्खेतमा मात्र कार्यान्वयनमा आएको छ।
भेटेरिनरी गुणस्तर तथा औषधि नियमन प्रयोगशाला प्रमुख पशु चिकित्सक सुजन रानाले जानकारी दिएका छन् कि देशका अन्य शहरहरूमा यो ऐन लागु नहुँदा जनस्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। उनले भने, “ऐन कार्यान्वयन गर्ने निकायको अभाव र पशु सेवा विभागमा ऐन लागु गर्ने एकाई नहुँदा यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हो।”
अहिलेसम्म मासु परीक्षण गर्ने प्राविधिक कर्मचारीको संख्या न्यून भएकाले यसले जनस्वास्थ्यमा गंभीर असर पुर्याउन सक्ने भएकाले सरोकारवालाहरूको ध्यानाकर्षण आवश्यक रहेको प्रमुख पशु चिकित्सक रानाले बताउनुभयो।
रास्वपाका उपसभापति डोलप्रसाद अर्यालले सभामुखमा निर्वाचित भए नेपालको संविधान र कानुनको दायराभित्र न्यायसंगत काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। शुक्रबार सिंहदरबारमा सभामुख पदका लागि उम्मेदवारी दर्ता गराएपछि सञ्चारकर्मीसँग कुराकानी गर्दै उनले प्राप्त हुने जिम्मेवारीलाई न्यायपूर्ण रूपमा पूरा गर्ने बताए। अर्यालले कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिकाको शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तलाई आत्मसात गर्दै व्यवस्थापिकाको गरिमालाई उच्च राख्ने जानकारी गराए।
उनी आफ्नो उम्मेदवारी नेपाली जनताको हित र राष्ट्रियताको संरक्षणका लागि रहेको कुरा स्पष्ट पारे। उनले भने, ‘मैले जुन जिम्मेवारी पाउँदैछु त्यो निर्णय र प्रक्रिया अझै बाँकी छ। त्यसकारण प्रक्रिया पूरा भएर म त्यो जिम्मेवारीमा पुगे भने नेपालको संविधान, कानुन, नेपाली जनताको तथा राष्ट्र र राष्ट्रियताको हितमा व्यवस्थापिकाले गर्ने काम न्यायसंगत रूपमा गर्नेछु।’
सभामुखको निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढिरहेको बेला रास्वपाले आफ्नोतर्फबाट उपसभापति अर्याललाई अघि सार्दैछ। अर्यालले आफ्नो कार्यकालमा व्यवस्थापकीय कार्यहरूलाई पारदर्शी र जनमुखी बनाउने प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याए।
आर्टेमिस-२ मिशनअन्तर्गत चार जना अन्तरिक्ष यात्री सवार ओरियोन क्याप्सुलले पृथ्वीको कक्षमा एक दिन बिताएर चन्द्रमातर्फको यात्रा सुरु गरेको छ। नासाकी डा. लोरी ग्लेजले ५ मिनेट ५५ सेकेन्ड लामो ट्रान्सलुनार इन्जेक्सन इन्जिन बर्न पूर्ण रूपमा सफल भएको जानकारी दिनुभयो। क्यानाडियन अन्तरिक्ष यात्री जेरेमी ह्यान्सन चन्द्रमाको यात्रा गर्ने पहिलो गैरअमेरिकी नागरिक बनेका छन् र “मानवताले फेरि एकपटक हामीले के गर्न सक्छौं भन्ने प्रमाणित गरेको” बताउनुभयो।
मानव जातिलाई पुनः चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गराउने उद्देश्यले सुरु भएको आर्टेमिस-२ मिशनले आज ठूलो सफलता हासिल गरेको छ। पृथ्वीको कक्षमा एक दिन बिताएपछि चार अन्तरिक्ष यात्री सवार ‘ओरियोन’ क्याप्सुलले आफ्नो मुख्य इन्जिन सफलतापूर्वक प्रज्वलन गरी चन्द्रमातर्फको यात्रा सुरु गरेको हो। सन् १९७२ को ‘अपोलो’ मिशनपछि मान्छे पृथ्वीको कक्षभन्दा बाहिर निस्किन सफल भएको यो पहिलो पटक हो।
नासाकी डा. लोरी ग्लेजका अनुसार ५ मिनेट ५५ सेकेन्डको यो इन्जिन बर्न पूर्ण रूपमा सफल भएको छ। यसलाई प्राविधिक भाषामा ‘ट्रान्सलुनार इन्जेक्सन’ भनिन्छ। ओरियोन क्याप्सुलबाट क्यानाडियाली अन्तरिक्ष यात्री जेरेमी ह्यान्सनले मिसन कन्ट्रोललाई आफू राम्रो अवस्थामा रहेको सन्देश पठाउनुभएको छ। ह्यान्सन चन्द्रमाको यात्रा गर्ने पहिलो गैरअमेरिकी नागरिक बनेका छन्। उनले थप्नुभयो, ‘मानवजातिले फेरि एकपटक हामी के गर्न सक्षम छौँ भन्ने प्रमाणित गर्यो।’
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) का उपाध्यक्ष ध्रुव आचार्यले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका छन्। उनले बुधबार युवा तथा खेलकुद मन्त्री तथा राखेप अध्यक्षलाई इमेलमार्फत राजीनामा पत्र पठाएका छन्। आचार्यले आफ्नो राजीनामामा कार्यव्यस्तता, वर्तमान आवश्यकता र बदलिंदो राजनीतिक परिवेशलाई मध्यनजर राखेर यस्तो निर्णय गरेको उल्लेख गरेका छन्।
नेकपा एमाले नेतृत्व सरकारले गत वर्षको पुस महिनामा ध्रुव आचार्यलाई राखेप उपाध्यक्षको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। उपाध्यक्षको कार्यकाल चार वर्षको हुन्छ, तर आचार्यले साढे एक वर्षमै राजीनामा दिएका हुन्। उनले राजीनामा पत्रमा आफ्ना कारणहरू कार्यव्यस्तता, वर्तमान आवश्यकता र राजनीतिका परिवर्तित परिस्थितिलाई उल्लेख गरेका छन्। यद्यपि उपाध्यक्षको पदबाट राजीनामा दिनुभएपनि खेलकुद क्षेत्रमा आफू टाढा नहुने प्रतिबद्धता पनि आचार्यले जनाएका छन्।
