अमेरिकाको फ्लोरिडामा, मानिसहरूले भरिभराउ समुद्री तटमाथि कम उचाइमा उडिरहेको विमानको आकर्षक दृश्य अवलोकन गरेका छन्। ब्लू एन्जल्स स्क्वाड्रनका अधिकारीहरूले यस घटनालाई अहिले अध्ययन गर्दैछन्।
अमेरिकाले बुधबार राति इरानको सैन्य कमाण्ड केन्द्र, मिसाइल र ड्रोन केन्द्रहरूलाई लक्षित गर्दै नयाँ हवाई हमला गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई चेतावनी दिँदै वार्तामा नआए थप कारबाही गर्ने संकेत दिएका छन्। इरानका संसदका सभामुख मोहम्मद बगर गालिबाफले सम्झौताबाट फाइदा नभए त्यसलाई मान्नुपर्ने कुनै कारण नरहेको बताएका छन्।
अमेरिकी सैन्य संगठन सेन्टकमले यस नयाँ हमलाको बारेमा जानकारी दिएको छ। सेन्टकमका अनुसार, यसले इरानमा रहेका सैन्य कमाण्ड सेन्टर, हवाई सुरक्षा ठेगाना, मिसाइल, ड्रोन केन्द्र र तटीय निगरानी केन्द्रहरूलाई निशाना बनाएको छ। सेनाले यी हमलाहरू अब समाप्त भइसकेको बताएको छ। अमेरिकाले यस हमलाको मुख्य उद्देश्य इरानको सैन्य क्षमतालाई कमजोर बनाउनु रहेको बताएको छ।
इरानले होर्मुज स्ट्रेटबाट ओहोरदोहोर गर्ने व्यापारिक जहाज र चालक दललाई खतरा पुर्याउन सक्ने अमेरिकी दाबी छ। यसअघि इरानले बहराइन र कुवेतमा रहेका अमेरिकी सैन्य ठेगानामा हमला गरेको दावी गरेको थियो। इरानको यो दाबी लगत्तै अमेरिकाले जवाफी कारबाही गरेको हो।
ट्रम्पले मंगलबार अबेर राति इरानलाई धम्की दिएका थिए। उनले भने, “यदि इरान अर्को हप्ता वार्तामा नआए भने त्यहाँका पूल र बिजुलीघरहरूमा हमला गर्नेछु।” बुधबार अबेर राति पत्रकारहरूले ट्रम्पलाई यसको समयसीमाबारे प्रश्न सोधेका थिए। जवाफमा ट्रम्पले भने, “मलाई समयसीमा तोक्न मन पर्दैन, तर उनीहरूलाई थाहा छ… उनीहरूले राम्रो व्यवहार गर्नुपर्छ।”
पाँचथर र ताप्लेजुङको सिमानामा अवस्थित तिम्बुङ पोखरीमा पिरामिड आकारको केन्जो फूल फलेसँगै यहाँ पर्यटकहरूको चहलपहल बढ्न थालेको छ। समुद्री सतहबाट ३३३५ मिटर उचाइमा रहेको यो क्षेत्र प्राकृतिक सुन्दरता र धार्मिक आस्थाको केन्द्रको रूपमा परिचित हुँदै गएको छ। स्थानीय पर्यटन व्यवसायी अमिर राईका अनुसार, पर्यटकको आगमनसँगै यहाँका होमस्टेहरू व्यस्त भइरहेका छन् र पदयात्रा गर्न चाहनेहरूका लागि यो क्षेत्र उत्कृष्ट गन्तव्यका रूपमा विकास भएको छ। ३२ असार, पाँचथर।
तिम्बुङ पोखरी अहिले फेरि पर्यटकहरूको मुख्य आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। वर्षायामसँगै यहाँ पिरामिड आकारको केन्जो फूल फुल्दा यो हिमाली गन्तव्यले नयाँ पहिचान पाएको छ। हरियाली डाँडाकाँडा, चिसो हावा, खुला खर्क र हिमाली जीवनशैलीले सजिएको यो क्षेत्र अहिले प्रकृतिप्रेमीहरूका लागि अनुपम गन्तव्यको रूपमा परिचित छ। यहाँ आउने यात्रुलाई प्रकृतिले खुलेर स्वागत गर्दछ। चारैतिर फैलिएका हरिया पहाडहरू, कुहिरोले ढाक्ने र खुलाउने दृश्यहरू, खुला लेकाली खर्क र बीचमा रहेको शान्त पोखरीले यहाँको वातावरणलाई जीवन्त बनाएको छ।
तिम्बुङ क्षेत्रको अर्को प्रमुख आकर्षण केन्जो फूल हो। पिरामिड आकारका यी फूलहरूले डाँडाकाँडालाई रंगीन बनाएका छन्। यी फूलहरू फुलेसँगै तिम्बुङ घुम्न आउने मुख्य सिजन पनि सुरु हुन्छ। स्थानीय पर्यटन व्यवसायी अमिर राईका अनुसार, नेपालका विभिन्न जिल्लाहरूका साथै भारतको सिक्किमबाट पनि पर्यटकहरू आउने क्रम जारी छ। तिम्बुङको लोकप्रियता निरन्तर बढ्दो छ र प्रत्येक वर्ष नयाँ नयाँ पर्यटकहरू थपिने क्रम जारी छ। तिम्बुङ केवल प्राकृतिक सौन्दर्य मात्र होइन, धार्मिक आस्था र परम्पराको केन्द्र पनि हो। स्थानीय समुदायले पोखरीमा पूजा–आराधना गर्ने परम्परा आज पनि निरन्तरता दिँदै आएका छन्।
बेलायतका आगामी प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नम को हुन्? ५२ वर्षका एन्डी बर्नम बेलायतका ५९ औं प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना प्रबल देखिएका छन्। उनलाई लेबर पार्टीका सांसदहरूले पार्टी नेतृत्वको लागि पूर्ण समर्थन दिएका छन् जसले यो सम्भावना वास्तविक बनाएको हो। बर्नमले पार्टी नेतृत्वको प्रतिस्पर्धामा विगतमा दुई पटक हार भोगेका थिए। तर, किअर स्टार्मरले पदबाट राजीनामा दिएपछि बर्नमका लागि लेबर पार्टीको नेतृत्व तथा प्रधानमन्त्री पदतर्फको बाटो खुल्यो।
समाचार सारांश राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले २०८२ को चुनावमा १८२ सिट जितेर संसदमा प्रवेश गरेको छ। रास्वपाले डिजिटल माध्यमलाई मुख्य चुनावी अभियानको केन्द्र बनाएर अभूतपूर्व मत ल्याएको छ। सभापति रवि लामिछाने र बालेन शाहको सहकार्यले पार्टीको लोकप्रियता र संगठन विस्तारमा ठूलो भूमिका खेलेको छ। १२ चैत, काठमाडौं। २२ माघ २०७९ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले स्पष्ट रूपमा भनेका थिए, ‘कसैको जुठो नखाई यो पार्टी चलाउँछौँ। अबको चुनावमा उपप्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री होइन प्रधानमन्त्री बन्ने लक्ष्यमा काम गर्छौं।’ उपनिर्वाचनसहित २०७९ को प्रतिनिधिसभामा २१ सिट जितेर तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) नेतृत्वको सरकारमा उपप्रधानमन्त्री र गृहमन्त्री भएर दुई पटक सरकारमा सहभागी भएका थिए, लामिछाने। तर, नागरिकता प्रकरणमा उनले सबै पद गुमाए। त्यसपछि सरकारले बाहिरिएर अबको चुनावमा प्रधानमन्त्री बन्ने घोषणा गरेका थिए। रास्वपाले ‘मिशन ८४’ घोषणा गरेको थियो। तर जेनजी आन्दोलनका कारण चुनाव २०८२ फागुन २१ मा भयो। रास्वपाले ८४ सिट कुर्न नपरी १८२ सिट जित्दै बिहीबार संसदमा प्रवेश गर्यो र सांसदहरूले शपथ लिए। सभापति लामिछाने आफैं प्रधानमन्त्री बन्ने छैनन्। तर उनले भनिएझैं दुई तिहाइ नजिकको सरकार नेतृत्व गर्न रास्वपा पुगेको छ। २०७९ असारमा स्थापना भएको रास्वपाले साढे तीन वर्षभित्र अभूतपूर्व मत ल्याउन कस्तो क्याम्पेन चलायो जसले कांग्रेस, एमाले, नेकपा जस्ता पुराना दललाई पछि पार्यो? सबैभन्दा पहिले, रास्वपामा फर्केर हेरौं। रास्वपा २०७९ मा स्थापना भएको पार्टी हो र प्रारम्भमै पार्टीको नाम र चुनाव चिह्न (घण्टी) माथि कानुनी अड्चन आयो। सभापति लामिछानेले अभिमुखीकरण कार्यक्रममा आफ्ना सांसदहरूलाई पार्टीमा सुरुदेखि नै विभिन्न आक्रमण भएतापनि जोगाएर ल्याएको सुनाए। ‘यो पार्टी जन्मिंदै प्रहार भयो। पार्टीको नाममा मुद्दा चल्यो। जनताले जन्मिँदै कुल्चिन खोजेका छन्। तर हामीले बचाएर ल्यायौं। यो पार्टीको चुनाव चिह्नमाथि पनि मुद्दा चल्यो र चिह्न नै भत्काउने प्रयास गरियो। स्थापित दलहरू, स्वार्थ समूह र शक्ति समूहबाट जोगाएर ल्यायौं,’ सभापति लामिछानेले भने। पार्टीको सुरुवाती अवस्था आर्थिक र मानवीय स्रोत सीमित थियो। ७७ जिल्लामा भौतिक रूपमा पुगेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको चुनावी अभियान चलाउन अर्बौं खर्च लाग्ने भएकोले २०७९ को चुनावमा रास्वपा सबै ठाउँमा पुग्न सक्दैनथ्यो। अझ प्रत्यक्षतर्फ धेरै क्षेत्रमै उम्मेदवार भएनन्, जम्मा १११ क्षेत्रमा मात्रै उम्मेदवार उठाइएको थियो। ‘यो हाम्रो क्षमता भन्दा निकै माथिको कुरा थियो। त्यसैले हामीले उदाउँदै गरेको डिजिटल युगलाई अवसर सम्झेर सम्पूर्ण अभियानलाई डिजिटल डोमेनमा केन्द्रित गर्ने रणनीति बनायौँ,’ सहमहामन्त्री विपिन आचार्यले सम्झन्छन्। रास्वपाले पार्टी घोषणा गर्दै फेसबुक, एक्स (ट्विटर), इन्स्टाग्राम र वेबसाइट जस्ता सबै सामाजिक सञ्जालमा खाता खोलेको थियो। डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत जनतासँग गहिरो सम्बन्ध बनाउने निष्कर्षमा पार्टी पुगेको थियो। ‘#राष्ट्रियस्वतन्त्रपार्टी जस्ता ह्यासट्यागको प्रयोगले सबै सामग्री डिजिटल प्लेटफर्ममा एउटै धागोमा जोडिए। चिया पसलका दाजुभाइदेखि दिदीबहिनीका सामान्य प्रतिक्रिया पनि कन्टेन्टका रूपमा परिणत गर्यौं। जनताले अभियानलाई आफ्नो नै जस्तो ठाने,’ आचार्यले बताए। रास्वपाले कन्टेन्ट ‘बुस्ट’ नगर्ने नीति अपनायो र अर्गानिक कन्टेन्ट उत्पादनमा जोड दियो जुन मतदातासामु विश्वासिलो बन्यो। ‘पुराना दलहरूले डिजिटल माध्यमलाई हल्का रूपमा लिँदै गर्दा हामीले अभियानको मुख्य केन्द्र बनायौँ,’ उनले थपे। अर्को मुख्य केन्द्र थियो सभापति लामिछानेको लोकप्रियता। ‘सभापतिलाई देशका विभिन्न भागमा पुर्याउन र त्यहाँका गतिविधिहरूलाई दृश्य सामग्रीमार्फत नागरिकसँग जोड्ने काम गर्यौं। कार्यक्रमहरूमा ड्रोन फुटेज, मोबाइल फ्ल्यासलाइट जस्ता प्रभावशाली उपकरणहरू प्रयोग गर्यौं जसले दृश्य सन्देशलाई थप शक्तिशाली बनायो,’ आचार्यले भने। राति १ बजेसम्म सभापतिले आफ्ना उम्मेदवारहरूको भिडियो बनाएर प्रचार गर्ने चलन थियो जसले प्रत्यक्ष र समानुपातिक गरी २१ सिट जित्न मद्दत गर्यो। सभापति लामिछानेले भने, ‘अघिल्लो चुनावमा २१ सिट होइन, दुई तिहाइ जित्न सक्थ्यौं। जनताले नयाँलाई एकपटक मौका दिए, पुराना दलहरूलाई सच्चिने अवसर दिए। नागरिकले विवेकपूर्ण मतदान गरे।’ तर २०७९ पछि पनि रास्वपाले डिजिटल सक्रियता रोकेन। संसदमा उठाएका विषयहरू तुरुन्तै भिडियोमा प्रस्तुत गरियो। नेताहरूले आफ्ना सामाजिक सञ्जाल पेजहरू सूचना प्रवाहका विश्वसनीय माध्यम बनाए। ‘मोबाइल एपबाट ‘प्राइमरी इलेक्शन’ गराएर डिजिटल लोकतन्त्रको अभ्यास सुरु गरिएको छ,’ आचार्यले भन्यो। २०७९ मा सुरु भएको डिजिटल चुनावी अभियानको स्वरूप २०८२ सम्म आइपुग्दा राजनीतिक क्यानभासमा फैलिएको छ। जसले २१ सिटबाट १८२ सिटसम्म पुग्न मद्दत गर्यो। यसपालि धेरैले टिकट नपाएको कारण पनि रहेको छ। जीतको कारण धेरै विषयहरू जोडिएका छन्। रवि-बालेन एकता र लोकप्रियता रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र तत्कालीन काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन शाहको सहकार्य २०८२ चुनाव अभियानमा थपियो। ‘यसले व्यक्तिगत प्रतिष्ठाबाट माथि उठेर देशका लागि एकजुट हुने सन्देश दियो जुन जनताले उत्साहका साथ ग्रहण गरे,’ आचार्यले भने। ‘दुवैले व्यक्तिगत प्रतिष्ठा र राजनीतिक म्याजिक नम्बरभन्दा माथि उठेर एउटै छातामुनि आवद्ध हुन निर्णय गरे।’ लामिछाने प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना हुँदाहुँदै पनि देश र नागरिक केन्द्रित राजनीतिलाई प्राथमिकता दिए। लोकप्रिय बालेन शाहको पछि जिरो जोडिएर पार्टीमा थप उर्जा थपियो। आचार्य भन्छन्, ‘यी दुई प्रभावशाली व्यक्तित्वको संयोजनलाई जनताले स्वीकारे। यसले राजनीति व्यक्तिगत लाभको लागि होइन देश निर्माणका लागि हो भन्ने सन्देश दिएको छ। भरोसा गरेका पात्रहरू देशका लागि एउटै मञ्चमा उभिनु २०८२ को सबैभन्दा शक्तिशाली पक्ष बन्यो।’ मधेशमा पनि रास्वपाको उभार वृद्धि भएको नेताहरूको भनाइ छ। जनता नै सन्देश वाहक २०८२ को चुनावमा रवि- बालेनसँगै नागरिकहरू आफ्नै अभियानका प्रमुख वाहक बने। ‘देश-विदेशमा रहेका नेपालीले सामाजिक सञ्जाल माध्यमबाट पार्टीका सन्देश घर-घरसम्म पुर्याए। कतिपय स्थानमा हाम्रो सन्देश हामी पुग्नुअघि नै पहिल्यै पुगेको हुन्थ्यो,’ उनले भने। ‘विदेशमा रहेका छोरा, श्रीमानले फोन गरेर भने, ‘‘घण्टीमा भोट हाल्नु।’’ यसपालि चुनावी नाराले ‘चुपचाप घण्टीमा छाप’ टोलटोलमा पुग्यो र कांग्रेस, एमाले, माओवादी, राप्रपा, मधेशवादी दलका असन्तुष्ट मतदाताले पनि घण्टीलाई मतदान गरे। वार रुम रास्वपाले चुनावी अभियानका लागि लक्षित ‘वार रुम’ सञ्चालन गर्यो। २४ घण्टा चल्ने वार रुम र वडा तहसम्म फैलिएको संगठन संरचना थप सशक्त भयो। प्रविधि र पारिवारिक सम्बन्धमार्फत पार्टीको सन्देश स्थानीय तहसम्म पुग्यो। केन्द्रीय टोलीले एआई प्रविधि समेत प्रयोग गरी डिजिटल कन्टेन्ट उत्पादन गर्यो। ‘वार रुम’ मार्फत उम्मेदवारलाई प्राविधिक सहयोग गरियो। १६३ उम्मेदवारका लागि भिडियो, प्रोफाइल, एआई प्रयोग गरेर चुनावी गीतहरू निर्माण गरियो। पार्टीले आर्थिक सहयोग नगरे पनि कन्टेन्ट निर्माणमा सहयोग गर्यो। ‘२०७९ मा ५/७ जनाबाट सुरु भएको संरचना अहिले ५०/६० जनाको विज्ञ टोलीमा वृद्धि भयो,’ संगठन विभाग सचिव शंकर श्रेष्ठले बताए। सुरक्षा निकायका पूर्वअधिकारी र विज्ञ टोली समेत राखिएको थियो। नेट र बिजुली पहुँच कम भएका दुर्गम क्षेत्रमा फरक रणनीति अपनाइयो। ‘प्रणाली परिवर्तनमा हामी इमानदार संवाद गर्यौँ,’ आचार्यले भने। ‘एउटा उम्मेदवारले सुरु गरेको नविन अभ्यास अर्कोले पनि सहजै लिए।’ निर्वाचन आयोगको आचारसंहिता अनुसार मत माग्ने समय सुरु नभएसम्म मत मागिएन। ‘जनताको सुझाव संकलन गरेर तथ्यमा आधारित वाचापत्र तयार गर्यौँ जुन नागरिकलाई अभियानमा प्रत्यक्ष अपनत्व महसुस गरायो,’ उनले बताए। बिहानी हिँडाइ र फेसबुक लाइभ प्रत्यक्ष संवादको राम्रो प्रभाव रह्यो। ‘कम खर्चिलो तर प्रभावकारी यी अभियानहरूले परम्परागत हल्लाखल्लाबाट फरक राजनीतिक संस्कार प्रस्तुत गर्यो। रास्वपाले भाषणभन्दा काम चाह्यो,’ आचार्यले भन्नुभयो। वाचापत्र र नागरिक करार नागरिकसँग सुझाव संकलन गरेर वाचापत्र तयार गरियो। ‘वाचापत्र ब्ल्याक एन्ड ह्वाइट मात्र नभई कतिपय उम्मेदवारले भिडियो र आकर्षक डिजाइनमा प्रस्तुत गरेका छन्,’ आचार्यले बताए। नागरिक करार अवधारणाबाट स्पष्ट रूपमा जनतासमक्ष योजना राख्दा उभार आएको रहेको निष्कर्ष छ। डिजिटल माध्यम महत्वपूर्ण भए पनि फिल्डमै उम्मेदवार सक्रिय हुनु निर्णायक हुन्छ। ‘घरदैलो, प्रत्यक्ष संवाद र स्थानीय तहको सक्रियताले निर्णायक भूमिका खेलेको देखिन्छ,’ महामन्त्री कविन्द्र बुर्लाकोटीले भने। ‘केन्द्रीय कार्यालयले सामग्री र समन्वय उपलब्ध गराए पनि स्थानीय तहको मेहनत निर्णायक भयो।’ बालेनलाई भावी प्रधानमन्त्री घोषित रास्वपाले भावी प्रधानमन्त्रीमा बालेन शाहलाई अगाडि सारेर चुनाव लडे। पूर्वदेखि पश्चिमसम्म सभापति र वरिष्ठ नेता बालेन शाहको अभियानले मतदाताको मन जित्यो। ‘सभापतिले प्रधानमन्त्रीका लागि बालेन शाहलाई प्रस्ताव गरेको सन्दर्भले सकारात्मक सन्देश दिएको थियो,’ महामन्त्री बुर्लाकोटीले बताए। उम्मेदवार छनोट र नयाँ अनुहार १८२ सिट जित्न सक्षम उम्मेदवार छनोटमा विशेष ध्यान दिइयो। ‘जनताको आशा बलियो बनाउन उम्मेदवार छनोटमा इमान्दारी देखियो। युवा, ऊर्जावान, शिक्षित, नयाँ सोच भएका ब्यक्तिलाई प्राथमिकता दिइयो। लामो समय राजनीतिमा सक्रिय र नयाँ योग्य अनुहार दुवैलाई अवसर दिइयो,’ बुर्लाकोटीले भने। अन्य दलबाट पनि प्रवेश कांग्रेस, UML, माओवादी, राप्रपा र मधेशवादी दलका राम्रा नेता ल्याएर टिकट दिइएको दाबी छ। ‘पुराना दलबाट निराश र परिवर्तन चाहनेहरूलाई समेट्ने प्रयास भयो। वैकल्पिक राजनीतिक समूह, अभियन्ता र युवाहरूलाई समेटेर ठूलो सन्देश दिने प्रयास गरियो,’ संगठन विभाग सचिव श्रेष्ठले बताए। थारुहट आन्दोलनका अगुवाहरू पनि रास्वपामा प्रवेश गरेका थिए। ७६ जिल्लामा संगठन विस्तार, ३ लाख सदस्य २०७९ मा संगठन विस्तार नभएको तर २०८२ सम्म आइपुग्दा ७६ जिल्लामा विस्तार भएको छ। ९१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सक्रिय छ। ‘प्रदेशस्तरमा सातै प्रदेशमा संगठन निर्माण भइसकेको छ। करिब ४६० पालिकामा समिति गठन भइसकेको छ र १०० पालिकामा प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ महामन्त्री बुर्लाकोटिले बताए। वडास्तरमा करिब २५०० वडामा संगठन विस्तार भइसकेको छ र थप १५०० वडामा गठनको तयारी चलिरहेको छ। हाल करिब २ लाख ५० हजार अनलाइन सदस्य छन्। अफलाइन सदस्य समेत जोड्दा करिब ३ लाख आसपास पार्टी सदस्य छन्। संगठन विस्तारले जीतमा सहजता ल्याएको छ। निर्वाचन क्षेत्र वर्गीकरण र रणनीति निर्वाचनअघि क्षेत्रहरूको विश्लेषण गरेर बलियो, मध्यम र कमजोर समूहमा विभाजन गरियो र त्यसअनुसार रणनीति बनाइयो। ‘केन्द्र, प्रदेश, जिल्ला र निर्वाचन क्षेत्र तहमा विभिन्न समिति गठन गरियो,’ संगठन सचिव श्रेष्ठले बताए। उपसभापति डीपी अर्याल नेतृत्वमा ५१ सदस्यीय समिति बनाएर काम गरियो। सुरक्षा समन्वय, मिडिया व्यवस्थापन र आन्तरिक समन्वयका विशेष समिति पनि सक्रिय गरिए। ‘फ्याक्ट-चेकदेखि संकट व्यवस्थापनसम्म काम व्यवस्थित भयो। समानुपातिक उम्मेदवार, केन्द्रीय सदस्य र विभागीय सदस्यहरू विभिन्न क्षेत्रमा चुनावी संयोजकको रूपमा खटिए,’ श्रेष्ठले बताए। रवि लामिछानेको समर्थनमा ४२ लाख हस्ताक्षर सहकारी मुद्दामा सभापति लामिछाने कारागारमा थुनिए। राजनीतिक प्रतिशोध भएको ठहर गर्दै हस्ताक्षर अभियान चलाएर चुनावी क्याम्पेन बनाइयो। करिब ४२ लाख हस्ताक्षर संकलन गरियो। ‘हस्ताक्षर अभियान चुनावको तयारी नै थियो। यो अभियान नभएको भए रास्वपाको उभार आउँदैनथ्यो,’ नेता प्रमोद न्यौपानेले बताए। रास्वपाले समानुपातिकमा गरेको मतभन्दा १० लाख बढी अर्थात् ५१ लाख ४६ हजार ६८१ मत ल्याएको छ। ‘सार्वजनिक रूपमा नभए पनि आन्तरिक बैठक र भेलामा यसलाई चुनावी क्याम्पेनकै रूपमा लैजाने चर्चा भएको थियो,’ न्यौपानेले भने। लामिछानेमाथि प्रतिशोध हुँदा मत झन् बढेको निष्कर्ष छ। जेलमा हुँदा नजिकका व्यक्तिलाई उनले भनेका थिए, ‘ममाथि प्रतिशोध जति हुन्छ त्यति नै मत बढ्छ।’ जेनजी आन्दोलन गत २३ भदौमा भएको जेनजी आन्दोलनकै पृष्ठभूमिमा चुनाव भएको हो। आन्दोलनका धेरै अगुवाहरू रास्वपाबाट चुनावमा सहभागी भए। सुशासन र भ्रष्टाचारको अन्त्य माग गर्दै जेनजीले आन्दोलन गरे। रास्वपाले पनि सुशासन र भ्रष्टाचार अन्त्यलाई चुनावी एजेन्डामा राख्यो। र जेनजी आन्दोलनपछि पुराना दलप्रति असन्तुष्टि थप बढेको थियो। ‘पुराना दलप्रति असन्तुष्टि र वितृष्णाले नयाँ विकल्पतिर धकेलेको हो। त्यसमा जनताले मत दिए,’ महामन्त्री बुर्लाकोटीले भने। अभियानले प्रत्यक्षतर्फ १२५ र समानुपातिकतर्फ ५७ गरी १८२ सिट जितेको छ। तर संगठन र इन्टरनेट कम पुगेका क्षेत्रमा मत कम आएको देखिएको छ। ‘विशेषगरी कर्णालीजस्ता दुर्गम क्षेत्रमा इन्टरनेट हुने पहुँच कम र संगठन कमजोर भएकाले प्रभाव कम रह्यो। भौगोलिक कठिनाइ र पुराना संरचनाको प्रभाव त्यहाँ चुनौती बन्यो,’ भनी महामन्त्री बुर्लाकोटीले बताए। यसरी अभूतपूर्व मत पाएको रास्वपाले देश बनाउने संकल्प गरेको छ। ‘पुराना दलले नेपाली जनतालाई ३४-३५ वर्ष कुर्न लगाएको छ, तपाईं-हामीलाई ३६ महिना वा ३६ दिन पनि कुर्नु पर्ने छैन। यसमा निश्चिन्त हुनुहोला,’ सभापति लामिछानेले निर्वाचित सांसदहरूलाई सचेत गराएका छन्।
अमेरिकाको ओहायो राज्यस्थित क्लीवल्यान्डमा मंगलबार बिहान करिब ९ बजे चम्किलो उल्कापिण्ड देखिएको थियो। नासाका अनुसार उक्त उल्कापिण्ड करिब ६ फिट व्यास र ७ टन तौल भएको क्षुद्रग्रह थियो। यो घटना स्थानीय बासिन्दा र वैज्ञानिक समुदायलाई आश्चर्यमा पार्न सफल भएको छ। सामान्यतया रातको समयमा मात्र देखिने उल्कापिण्ड मंगलबार दिनदहाडै देखिएको थियो र यसले शक्तिशाली विस्फोट गर्यो। यद्यपि, यो उल्कापिण्ड मानवरहित क्षेत्रमा खसेकोले कुनै क्षति भएको छैन।
मंगलबार स्थानीय समय अनुसार बिहान करिब ९ बजे आकाशमा एक अत्यन्तै चम्किलो आगोको गोला देखियो। धेरै मानिसहरूले यसलाई विस्फोटक पदार्थको शक्तिशाली विस्फोटसँग तुलना गरे। प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार, आकाशबाट आएको प्रकाश र त्यसपछि सुनिएको विस्फोटको आवाजले केहीबेर त्रसित बनाएको थियो। अमेरिकन मेटेओर सोसाइटीका अनुसार, यो घटना ओहायोमा मात्र सीमित थिएन, विस्कन्सिनदेखि मेरील्यान्डसम्मका क्षेत्रबाट पनि देखिएको थियो।
नासाका अनुसार, उक्त वस्तु करिब ६ फिट व्यास र ७ टन तौलको ठोस क्षुद्रग्रह थियो। यो पिण्ड करिब ७२ हजार ४०० किलोमिटर प्रतिघण्टाको तीव्र गतिमा पृथ्वीको वायुमण्डलमा प्रवेश गरेको थियो। वैज्ञानिकहरूको अनुमान अनुसार, यसबाट निस्किएको ऊर्जा करिब २५० टन टिएनटी विस्फोट बराबर थियो। यदि यस्तो उल्कापिण्ड कुनै घना बस्तीमा ठोक्किएको भए, त्यसबाट भयावह क्षति हुनसक्थ्यो।
यो घटनाले पृथ्वीको वायुमण्डलीय प्रतिरक्षा प्रणाली पूर्ण रूपमा सुरक्षित नभएको संकेत दिएको छ। भविष्यमा यस्ता घटनाहरूको पूर्वानुमान र जोखिम व्यवस्थापनका लागि अझ उन्नत प्रविधि र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको खगोलविदहरूको भनाइ छ।
८ चैत, काठमाडौं। होर्मुज स्ट्रेट ४८ घण्टाभित्र नखोले इरानका परमाणु केन्द्रहरूमा आक्रमण गर्ने अमेरिकाको चेतावनीलाई इरानले कडा जवाफ दिएको छ।
इरानले भनेको छ कि आफ्ना ऊर्जा केन्द्रहरूमा कुनै पनि आक्रमण भएमा मध्यपूर्वका अमेरिकासँग सम्बन्धित सबै ऊर्जा पूर्वाधारहरूमा प्रत्याक्रमण गरिनेछ।
यसअघि शनिबार ट्रम्पले आफ्नो युद्ध लक्ष्य निर्धारित समयभन्दा कहिल्यै छिटो हासिल गरिसकेको टिप्पणी गर्दै इरानले सम्झौता गर्न चाहे पनि आफूले नचाहेको कुरामा जोड दिएका थिए।
ट्रम्पले इरानलाई होर्मुज स्ट्रेट खोल्न ४८ घण्टाको अन्तिम म्याद दिएका थिए। यदि यो अवधिमा स्ट्रेट नखोले अमेरिकाले इरानी ऊर्जा केन्द्रहरू (पावर प्लान्टहरू) नष्ट गर्ने चेतावनी दिएका थिए जसको प्रत्युत्तर स्वरूप इरानले प्रत्याक्रमणको चेतावनी दिएको छ।
सामान्य अवस्थामा विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को ढुवानी यो जलसन्धि हुँदै हुन्छ, जसले यसलाई विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण बनाउँछ।
ट्रम्पले दिएको अल्टिमेटम मार्च २४ मा तेहरान समय अनुसार बिहान ०३:१४ बजे समाप्त हुनेछ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, आक्रमण भए खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकासँग सम्बन्धित ऊर्जा केन्द्रहरू निशाना बनाइनेछ।
ट्रम्पले भनेका छन्, ‘यदि इरानले ठीक यसै समयमा ४८ घण्टाभित्र होर्मुज स्ट्रेट पूर्ण रूपमा खोलेन भने, संयुक्त राज्यले उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो ऊर्जा केन्द्रहरूमा प्रहार गरी नष्ट गर्नेछ।’
यसैबीच, इरानले दक्षिणी इजरायलमा डिमोना र अरद सहरहरूमा गरेको आक्रमणपछि १०० भन्दा बढी मानिस घाइते भएका छन्। उक्त आक्रमण निशाना डिमोना सहरबाट १३ किलोमिटर टाढा रहेको आणविक केन्द्र (न्युक्लियर फ्यासिलिटी) रहेको पुष्टि भएको छ।
इरानको आक्रमणपछि इजरायलले आफ्ना शत्रुहरूमाथि थप कारबाही जारी राख्ने चेतावनी दिएको छ।
उता, युएईले इरानको नयाँ क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमणको जवाफ दिएको छ। कतारको रक्षा मन्त्रालयले ‘नियमित ड्युटी’ मा समुद्री तटमा दुर्घटना परेको हेलिकोप्टरको खोजी गरिरहेको जनाएको छ।
इरानले लगाएको नाकाबन्दी र जहाजहरूमाथि गरेको आक्रमणका कारण तेलको मूल्य हालैका हप्ताहरूमा अत्यधिक बढेको छ।
अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि किम जङ अनको मनमा निश्चित रूपमा गम्भीर चिन्ताहरू उत्पन्न भएका हुनुपर्छ। उक्त युद्धलाई “औचित्यहीन आक्रमण” को रूपमा घोषणा गर्दै उत्तर कोरियाले तत्काल यसको कडा निन्दा गरेको थियो। यसले पनि देखाउँछ कि इरान र उत्तर कोरियाबीच सन् १९७९ यता “अमेरिकाविरोधी गठबन्धन”को रूपमा सम्बन्ध मजबूत हुँदै आएको छ। ती दुई देश क्षेप्यास्त्र विकासमा पनि सहकार्य गर्दै आएका छन्। उत्तर कोरियाबाट हतियार निर्यातका प्रमुख गन्तव्य मध्ये इरान अग्रपंक्तिमा रहेको पूर्व उत्तर कोरियाली कूटनीतिज्ञले नाम नखुलाउँदै बताएका छन्। तथापि, दुई कारणले गर्दा विश्लेषकहरूले इरानको तुलनामा उत्तर कोरियालाई बढी सुरक्षित र बलियो मान्छन् – ती हुन् परमाणु अस्त्र र चीन।
सन् २००३ को इराक युद्धको समयमा तत्कालीन नेता किम जङ इल करिब ५० दिनसम्म बेपत्ता थिए। दक्षिण कोरियाली खुफिया निकायको अनुसार, उनी त्यो अवधिमा प्रायः प्योङयाङबाट करिब ६०० किलोमिटर टाढा रहेको साम्ज्योन परिसरको बङ्करभित्र बसेका थिए। अहिलेका दिनमा उनका छोरा किम जङ अन भने सार्वजनिक रूपमा कम देखिन थालेका छन् – जसमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनेईको आक्रमणमा मृत्यु भए पनि कुनै ठोस सार्वजनिक प्रतिक्रिया नदेखिनु पनि समावेश छ। यस्ता भिन्न प्रतिक्रियाहरू र गतिविधिहरूले उत्तर कोरियामा आफ्नै शक्तिप्रति बढ्दो आत्मविश्वास झल्किएको दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय खुफिया सेवा अन्तर्गतको उत्तर कोरिया विश्लेषण टोलीका पूर्व निर्देशक याङ् योङ्-सोकले बताएका छन्।
वास्तवमा उत्तर कोरिया एक परमाणु शक्ति राष्ट्र हो – सन् २०२५ मा तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पनि यस देशलाई “परमाणु शक्तिसरह” रहेको र त्यहाँ “धेरै परमाणु अस्त्रहरू” रहेको घोषणा गरेका थिए। स्टकहोम इन्टर्नेशनल पिस रिसर्चको सन् २०२५ को प्रतिवेदनअनुसार, उत्तर कोरियाजवन्ने देशसँग ५० वटा परमाणु युद्धमाथिका मुख्य हेडहरू छन् र थप ४० वटा फिसाइल सामग्रीबाट हेड बनाउन सक्ने क्षमता छ। जुलाई २०२४ मा दक्षिण कोरियाले चेतावनी दिएको थियो कि उत्तर कोरिया सामरिक परमाणु अस्त्र निर्माणको “अन्तिम चरण” मा पुगेको छ। ‘ट्याक्टिकल’ भनिने यस्ता परमाणु अस्त्रहरूको क्षमता छोटो दूरीको हुन्छ र यिनीहरू युद्धमैदानमा प्रयोगका लागि तयार गरिन्छन्। गत वर्ष दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङले पनि उत्तर कोरियाले अन्तरमहादेशीय बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र निर्माणको चरणमा निकट पुगेको बताएका थिए।
काठमाडौं । टेलिभिजन सिरिजका प्रख्यात कलाकारहरूसँगै नयाँ श्रृंखला ‘विजोग रमाइलो’ निर्माण हुन लागेको छ। श्रृंखलाको छायांकन काभ्रेको पनौती क्षेत्रमा आगामी सोमबारदेखि सुरु हुँदैछ। यो श्रृंखला कमेडी विधामा बन्नेछ र सामाजिक विषयवस्तु समेटिने कलाकार कमलमणीले जानकारी दिए।
हरिश निरौला ‘कक्रोच’, सागर लम्साल ‘बले’, कमलमणी नेपाल ‘खुपीका बाउ’, दीपक आचार्य ‘काकु’ ले पनि यसमा अभिनय गर्दैछन्। कक्रोचले निर्देशन गर्ने यस श्रृंखलाको छायांकन आगामी सोमबारदेखि काभ्रेको पनौती आसपासमा शुरूवात हुनेछ। ‘सक्किगो नि’ श्रृंखलाका धेरै चर्चित कलाकारहरू यसमा देखिने छन्। यद्यपि कुमार कट्टेल ‘जिग्री ब्रो’ र अर्जुन घिमिरे ‘पाँडे’ भने यसमा देखिँदैनन्।
कक्रोचले सामाजिक सञ्जालमार्फत शुक्रबार नयाँ श्रृंखलाको घोषणा गरे। श्रृंखलाको नाम र कलाकारहरूको बारेमा जानकारी दिइएपनि विस्तृत विवरण अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। टेलिभिजन र डिजिटल प्लेटफर्महरूमा प्रसारण हुने वा नहुने विषय खुलाइएको छैन। श्रृंखलामा बबिन राई गल्फने, सुबोध गौतम यधुमे, गोविन्द कोइराला जयन्ते, सुरक्षा इटनी सुरु, भावना आचार्य लुरी, अशोक धिताल बाहुन डन, गजित विष्ट जेठान, रामभजन कामत पनि अभिनय गर्नेछन्।
यस कमेडी श्रृंखलामा समसामयिक सामाजिक कथाहरू समेटिने कलाकार कमलमणीले जानकारी दिएका छन्। प्रारम्भमा दुई एपिसोडको छायांकन तयारी गरिदैंछ। टेलिभिजन र डिजिटल प्लेटफर्म निर्धारण भएपछि प्रसारण मिति तय गरिने उनले बताए।
नयाँ पुस्ताका युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले करिब दुई-तिहाइ जनादेश प्राप्त गरेको छ। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको कार्यशैली विगतदेखि अस्थिर र प्रभावकारी हुन नसकेको छ। २०७९ वैशाखमा गठन भएको कार्यदलले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सचिवहरूको संख्या सीमित गर्न र कार्य प्रणालीलाई चुस्त बनाउन सुझाव दिएको थियो। शासकीय बेथितिविरुद्ध युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई करिब दुई-तिहाइको अभूतपूर्व जनादेश प्राप्त भएको छ। यो गहिरो जनविश्वास केवल सत्ताको अनुहार वा नेतृत्व परिवर्तनका लागि मात्र होइन, वर्षौंदेखि जरा गाडेको कुशासनलाई उखेल्दै सुशासन ल्याउने लक्ष्यका लागि हो। सुशासन केवल भाषणका मीठा शब्दहरूमा होइन, परिणाममुखी काममा देखिनुपर्छ। परिवर्तनको वास्तविक थालनीका लागि सबैभन्दा पहिले विद्यमान राज्य संयन्त्रका कमजोरीहरू र तिनको कार्यशैलीलाई गहन रूपमा बुझ्नु अपरिहार्य छ। यी अव्यवस्थाका वास्तविक चित्र उजागर गर्दै सुशासनको मार्गचित्र तयार पार्न अनलाइनखबरले सुरु गरेको समाचार र विचार श्रृंखलाको नाम हो- जनादेश सुशासन। ६ चैत, काठमाडौं। दुई हप्ता अघि सम्पन्न चुनावको समयमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका कर्मचारीहरू तीनवटा महत्वपूर्ण काममा व्यस्त थिए। पहिलो, भ्रष्टाचार विरुद्धको कार्ययोजना तयार पार्ने। दोस्रो, सुशासन नीतिको विकास। र तेस्रो, जनजीवन आन्दोलनले उठाएका मागहरू सम्बोधन गर्नुपर्ने कार्यहरूका सम्बन्धमा सुशासन मार्गचित्र बनाउने। संयोग के चुनौतीभराे रह्यो भने, प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की आफ्नै स्वकीय सचिव आदर्श श्रेष्ठलाई कार्यप्रकृति र अनुभव नमिल्ने राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको अध्यक्ष बनाउन अग्रसर भइन्, तर सुशासनसँग सम्बन्धित यी तीनवटै दस्तावेज पारित गर्न वा तीप्रति अपनत्व जनाउन चासो देखाइनन्। ‘इमान्दार कर्मचारीहरूका लागि उहाँजत्तिको सजिलो प्रधानमन्त्री विगतमा अरू कतै थिएनन्, त्यसैले कर्मचारी संयंत्रले उहाँलाई पूर्ण रूपमा सहयोग गरेको थियो,’ प्रधानमन्त्री कार्यालयसम्बद्ध स्रोतले भने, ‘आफैले प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका विषयवस्तुको उपेक्षा नगरेर यदि उहाँले अपनत्व देखाएको भए काम धेरै सहज हुन्थ्यो।’
इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले इरानस्थित ग्यास खानीमा भविष्यमा हमला नगर्ने तयारी व्यक्त गरेका छन्। उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको अनुरोधपछि इजरायलले यसमा सहमति जनाएको बताएका छन्। यद्यपि, इरानी नववर्ष ‘नोरूज’को दिन इजरायलले राजधानी तेहरानमा हवाई हमला जारी राखेको छ। इरानले पनि जेरुसलेमलाई लक्षित गर्दै बिहीवार राति थुप्रै क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ।
बिहीवार राति आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नेतन्याहूले इरान “तहसनहस” भइसकेको र अब युरेनियम संवर्धन वा बलिस्टिक क्षमतामा असमर्थ भएको दाबी गरेका थिए। उनले ट्रम्पलाई इरानसँगको युद्धमा आफूले तानेको भन्ने आरोपको खण्डन पनि गरेका छन्। राति जेरुसलेम र तेहरानमा विस्फोटको आवाज सुनेको जानकारी प्राप्त भएको छ। यसअघि इरानका विदेशमन्त्रीले आफ्नो देशमा थप आक्रमण भए त्यस्तो अवस्था असहनीय हुने चेतावनी दिएका थिए।
मध्यपूर्वका यूएई, कुवेत, साउदी अरेबिया र बाहरेनले आफ्नो भूभागमा क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन आक्रमण भएको रेकर्ड गरेका छन्। ड्रोन हमलापछि कुवेतस्थित तेल प्रशोधन केन्द्रमा आगलागी भएको खबर कुवेती सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले दिएका छन्। यसैबीच, अमेरिकास्थित मानवअधिकार समूह एचआरएएनएले फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानमा मृत्यु हुनेहरूको संख्या ३,१८६ पुगेको जनाएको छ।
इजरायलले साउथ पार्स ग्यास खानीमा आक्रमण गरेपछि यस साता इरानले प्रतिआक्रमण गरेको थियो जसले विश्व बजारमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक बढाएको थियो। इजरायलले पुनः त्यस्तो हमला नगर्ने जानकारी दिएपछि र अमेरिकाले तेल उत्पादन बढाउने योजना बनाएपछि मूल्य घट्न थालेको छ। यसैबीच, यूके, फ्रान्स तथा जापानसहित विभिन्न देशहरूले बिहीवार राति संयुक्त विज्ञप्ति प्रकाशित गरेर ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ मा जलयानहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न तयारी जनाएका छन्।
इजरायल र अमेरिकाले आक्रमण जारी गरेका बेला इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज अवरुद्ध गर्ने उद्देश्यले तेलवाहक ट्यांकरमाथि हमला गर्दै आएको छ। कतारमा ठूलो क्षति पुगेको छ, इरानले कतारको रास लफान ऊर्जा कारखानामा आक्रमण गरेपछि यूके र युरोपमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक उकालो लागेको छ। कतारका प्रधानमन्त्रीले उक्त आक्रमणलाई “इरानीहरूले बढाएको सबैभन्दा खतरनाक उत्तेजना” भनेका छन्। इरानको आक्रमणका कारण तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात गर्ने कतारको क्षमता पाँच वर्षसम्म १७ प्रतिशतले घट्नेछन्, यो देशका ऊर्जामन्त्रीले बताएका छन्।
उनीहरूले भनेका छन् कि यसबाट कतारले वार्षिक २० अर्ब डलर घाटा बेहोर्नुपर्नेछ। एलएनजी उत्पादनमा प्राकृतिक ग्यासलाई अत्यन्त कम तापक्रममा चिस्याइन्छ र त्यसका लागि ‘ट्रेन’ भनिने विशेष औद्योगिक प्रशोधन इकाइहरू प्रयोग गरिन्छ। कतारका अनुसार इरानी आक्रमणले उक्त केन्द्रका १४ मध्ये दुई ट्रेनहरूमा क्षति पुर्याएको छ। जापान, दक्षिण कोरिया, भारत र चीन जस्ता एसियाली देशहरू कतारमा उत्पादित एलएनजीमा धेरै निर्भर छन्। युक्रेन युद्ध सुरु भएयता यूरोपले पनि रुसी ग्यास छोडेर मध्यपूर्वमा उत्पादित ग्यासमा बढी निर्भर हुँदै गएको छ। एलएनजी घरघरमा खाना पकाउन, जाडोमा घर तताउन, जलयान तथा कारखानामा प्रयोग हुँदै आएको छ। मल उद्योगमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ।