ट्याग: featured

गोरखा बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका सञ्चालकहरूले ४ अर्ब १२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी रकमको हिनामिना गरेका छन्। सरकारले सहकारी ठगी प्रकरणमा संलग्न चार जनालाई पक्राउ गरिसकेको छ, जसमा अध्यक्ष इमानसिंह राई र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत लालबहादुर क्षेत्री पनि रहेका छन्। सहकारीको कर्जा लगानी १ खर्ब ५२ करोड ४० लाख र बचतकर्ता संख्या ३१ हजार ८ रहेको समितिले जनाएको छ।

समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिका अनुसार सञ्चालकहरू तेजबहादुर तामाङ, डीबी बम्जन लगायतले उक्त रकम दुरुपयोग गरेको तथ्य बाहिर आएको छ। जनआन्दोलनपछि नयाँ जनादेश ल्याएको सरकार बालेन्द्र साहको नेतृत्वमा शुक्रबार गोरखा सहकारीसँग सम्बन्धित चार जनालाई सहकारी ठगीको अभियोगमा पक्राउ गरिएको छ। पक्राउ पर्नेहरूमा सहकारी अध्यक्ष ६१ वर्षीय इमानसिंह राई, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत लालबहादुर क्षेत्री, अविनकुमार राई र पूर्वलेखा सदस्य कर्णबहादुर राई रहेका छन्।

गोरखा सहकारीको कुल बचत (ब्याजसहित) ४ अर्ब १४ करोड १३ लाख रुपैयाँ रहेको छ भने कुल कर्जा (ब्याज र जरिवाना सहित) ४ अर्ब ४६ करोड ४० लाख रुपैयाँ रहेको समितिले जनाएको छ। सञ्चालक र तिनका परिवारले सहकारीबाट लिएको ऋण वर्षौंसम्म नतिर्दा संस्थामा समस्या आएको छ। डीबी बम्जन र उनका दाइ तेजबहादुर बम्जन, जो सहकारीका सदस्य होइनन्, उनीहरूले लिएको ऋण वर्षौंदेखि फिर्ता नगर्दा समस्या देखिएको छ।

सहकारीमा डमी ऋणी देखिएका कुल ऋणको करिब ७० प्रतिशतभन्दा बढी उपयोग गरिएको छ। कुनै ऋण नै नियमित रूपमा भुक्तानी भैरहेको छैन। लामो समयदेखि ऋणको मूलधन मात्र नभएर ब्याज समेत नतिर्दा समस्याहरू देखिएको समितिको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले प्रतिनिधिसभाको बैठकमा न्याय पाउने पहिलो हक शहीदकी आमाको भएको बताएका छन्। उनले विपक्षी दलहरूलाई कानुनको पालना गर्न आग्रह गर्दै सत्ता छाड्नुपर्ने अवस्थामा विदेशी हस्तक्षेप गर्ने कुरा नहुने बताएका छन्। लामिछानेले पारदर्शी परराष्ट्र नीति अपनाउने र स्वदेशी तथा विदेशी लगानीकर्तालाई सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। १९ चैत, काठमाडौं।

लामिछानेले एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र नेपाली कांग्रेसका नेता रमेश लेखकको पक्राउसम्बन्धी विरोधप्रति जवाफ दिएका छन्। बिहीबार प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठकलाई सम्बोधन गर्दै उनले न्याय पाउने पहिलो हक शहीदकी आमाको भएको बताएका छन्। भदौ २३ र २४ गतेको जनजीविका आन्दोलनमा ज्यान गुमाएकालाई सम्झँदै उनी भन्छन्, ‘न्याय पाउने पहिलो हक शहीदकी आमाको हो र यसलाई प्रतिशोधन भन्न सकिँदैन।’

उनले विपक्षी दललाई कानुनको पालना गर्न आग्रह गरे। सत्ता छाड्नुपर्ने अवस्थामा विदेशी हस्तक्षेप भन्ने खेल अब नहुने जनाउँदै लामिछानेले भने, ‘सत्ता छाड्न परेपछि विदेशी हस्तक्षेप भन्ने खेल अब हुने छैन। अब पारदर्शी परराष्ट्र नीति हुनेछ जसले राष्ट्रहितको सुनिश्चितता गर्नेछ।’ उनले स्वदेशी तथा विदेशी लगानीकर्तालाई नेपालमा पारदर्शिता र सुरक्षाको ग्यारेन्टी पनि दिएका छन्।

पूर्वी नेपालको तीन जिल्लामा एक दर्जन भन्दा बढी कुखुरा फार्महरूमा ‘बर्ड फ्लू’ सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि ती क्षेत्रलाई सङ्कटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरिएको छ। सरकारी अधिकारीहरूले पक्षी तथा पक्षीजन्य सामग्रीको ओसारपसारमा रोक लगाइएको जानकारी दिएका छन्। मोरङ, सुनसरी र झापा जिल्लाका १६ वटा कुखुरा फार्महरूमा ६५ हजारभन्दा बढी कुखुरा र १ लाख २२ हजारभन्दा बढी अण्डा नष्ट गरिएको छ।

सङ्क्रमण देखिएका क्षेत्रमा प्राविधिक टोली परिचालन गरी थप सङ्क्रमण फैलन नदिने उपायहरू अपनाइएको कोशी प्रदेश सरकारको उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयकी वरिष्ठ पशु चिकित्सक डा. दीपा दिवालीले बताइन्। चैतको पहिलो सप्ताहमा मोरङका छ, सुनसरीका पाँच र झापाका एउटा कुखुरा फार्ममा बर्ड फ्लू सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। हाल पुनः सुनसरी र झापाका चार ठाउँमा बर्ड फ्लू देखिनुले सङ्क्रमण नियन्त्रणमा थप चुनौती आएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

मोरङका निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी पवनराज कोइरालाले उक्त रोग मानिसहरूमा पनि सर्न सक्ने सम्भावना रहेकोले सङ्क्रमण देखिएको क्षेत्रबाट कुखुरा, अण्डा, दाना, सुली लगायत पक्षीजन्य वस्तुहरूको भारोत्तोलनमा रोक लगाइएको बताए। सरकारले किसानहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन अनुरोध गरेको छ। कुखुरा फार्महरूमा बाहिरी व्यक्तिको प्रवेश सीमित गर्न, नियमित सरसफाइ र निसङ्क्रमण गर्न, बिरामी वा मरेका कुखुराबारे तुरुन्त जानकारी दिन, र सुरक्षाका लागि मास्क र पञ्जा जस्ता सामग्रीको प्रयोग गर्न आग्रह गरिएको छ।

मोरङ, सुनसरी, झापा लगायतका जिल्लाहरूमा व्यावसायिक रूपमा ठूलो परिमाणमा कुखुरापालन भइरहेको छ। बर्ड फ्लू सङ्क्रमण देखिन थालेपछि कुखुरापालक किसानहरू चिन्तित भएका छन्। नेपाल अण्डा उत्पादक सङ्घका सुनसरी र मोरङका अध्यक्ष ओम बाँस्कोटाका अनुसार बर्ड फ्लूका कारण सुनसरी र मोरङमा करिव दुई अर्व रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको अनुमान छ। भारतसँगको खुला सीमाना भएकाले बर्ड फ्लू सङ्क्रमण पनि भित्रिएको हुन सक्ने भएकाले सरकारले यसतर्फ विशेष ध्यान दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले जेनेजी आन्दोलनका मागहरू नयाँ सरकारले पूरा गर्नुपर्ने कुरामा जोड दिएकी छन्। उनले आफ्ना ६ महिनाको चुनावी सरकारले निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको उल्लेख गर्दै केही आधारशिला तयार गरेको बताइन्। सरकारले भ्रष्टाचार छानबिन गर्ने निकायलाई स्वतन्त्रता दिएको र आन्दोलनको सम्झौताका बाँकी कामहरू नयाँ सरकारले अघि बढाउने विश्वास व्यक्त गरिन्। १२ चैत, काठमाडौं। प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले जेनेजी आन्दोलनका मागहरू नयाँ सरकारले पूरा गर्नु पर्ने जोड दिएकी छन्। उनले ६ महिनेको अवधिको नेतृत्वमा रहेको सरकारले निर्वाचन सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको र आन्दोलनका माग सम्बोधन गर्न आधारशिला तयार भएको बताइन्।
‘हामीलाई दिइएको छ महिनाको चुनावी सरकारले जेनेजी आन्दोलनमा व्यक्त भएका सबै काम गर्न सक्ने अवस्था थिएन। तर हामीले केही आधारशिला अवश्य तयार गरेका छौं। जटिल अपराध र भ्रष्टाचार छानबिन गर्ने निकायहरूलाई पूर्ण व्यावसायिक स्वतन्त्रतासहित काम गर्ने वातावरण बनाउन प्रेरित गर्‍यौं,’ बिहीबार राति राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनिन्। ‘फलस्वरूप अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग र नेपाल प्रहरीले चलाएको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले लामो समयदेखि दबाइएका मुद्दाहरूमा कार्य अघि बढाएको छ। ठेक्का लिएर काम नगर्ने र बिजुली चोरी गरेर बिल नतिर्ने जस्ता बेथितिविरूद्ध पनि सरकारले ऐतिहासिक रुपमा कडा कदम उठाएको छ।’
उनले जेनेजी आन्दोलनको पृष्ठभूमिमा बनेको सरकारले आन्दोलनकारीहरूसँग गत मंसिर २४ गते सम्झौता गरेको र त्यस सम्झौताको बाँकी कामहरू प्राथमिकताका साथ नयाँ सरकारले अघि बढाउने विश्वास व्यक्त गरिन्।
प्रधानमन्त्री कार्कीले आफ्नो सम्बोधनमा २०८२ भदौ २३ र २४ का घटनामा ज्यान गुमाएका बालबालिका र घाइते योद्धाहरूको शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दै, सहारा गुमाएका परिवारलाई एक्लो नछोड्ने आश्वासन दिइन्। उनले भनिन्, “हामी फेरि उठ्नेछौँ भन्ने विश्वासका साथ एकजुट भएर अघि बढ्न म सबैलाई आग्रह गर्दछु।”

सूचनाअनुसार, बालेन शाहले प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ लिनुअघि नयाँ गीत ‘जय महाकाली’ युट्युबमा सार्वजनिक गरेका छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले उनलाई संसदीय दलको नेताको रूपमा अनुमोदन गरेपछि केही घण्टामै यो गीत सार्वजनिक गरिएको हो। बालेनले तीन गीत ल्याउने योजना बनाएका छन्, जसमा ‘माया छ’ र ‘सबैलाई हतार छ’ पनि छन् र ती छिट्टै सार्वजनिक गरिनेछन्।

काठमाडौंमा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्नुअघि हिप-हप गायक बालेन शाहले बिहीबार नयाँ गीत ‘जय महाकाली’ युट्युबमा सार्वजनिक गरेका छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले उनलाई संसदीय दलको नेताको रूपमा अनुमोदन गरेपछि केहि घण्टाभित्रै बालेनले यो गीत सार्वजनिक गरेका हुन्। यसअघि नै बालेनले तीन वटा गीत ल्याउने योजना रहेको जनाइएको थियो। यीमध्ये बिहीबार सार्वजनिक गरिएको पहिलो गीत हो। बाँकी दुई गीत छिट्टै सार्वजनिक गरिनेछन् भनि उनको निकट स्रोतले बताएका छन्।

यो गीतको अडियो ११ वर्षअघि रिलिज भइसकेको थियो। त्यही गीतलाई रि-मास्टर गरेर भिडियोसहित पुनः सार्वजनिक गरिएको हो। भिडियोमा बालेनको चुनावी प्रचारका दृश्यहरू समावेश छन्। गीतमा राष्ट्रिय एकता र देशभक्ति प्रष्ट झल्किएको छ। बालेनका थप दुई गीतहरू आउँदैछन्, जसमा २०२१ मा स्पोटिफाईमा सार्वजनिक ‘माया छ’ गीत छ, जुन त्रिशला गुरुङसँगको हो, र चार वर्षअघि युट्युबमा अडियो संस्करणमा आएका रचना दाहालसँगको ‘सबैलाई हतार छ’ पनि सामेल छन्।

बालेनका निकट स्रोतका अनुसार, सरकारले काम थालेपछि उनी सांगीतिक क्षेत्रमा पनि प्रगतिबाट अघि बढ्न चाहन्छन्। काठमाडौंका पूर्व मेयर ३६ वर्षे बालेन कान्छा प्रधानमन्त्री बन्ने तयारीमा छन्। राजनीतिसँगै उनी अहिले पनि हिप-हप क्षेत्रमा सक्रिय छन्। उनका ‘बलिदान’ र ‘साभेज’ जस्ता गीतहरूले सामाजिक सञ्जालमा ठूलो चर्चा पाएका छन्। विश्वका प्रमुख महानगरहरूको संगठन वर्ल्ड एसोसिएसन अफ मेजर मेट्रोपोलिसेससँगको अन्तर्वार्तामा बालेनले संगीतलाई युवापुस्तालाई देशका गम्भीर विषयमा सचेत र संलग्न गराउने माध्यमका रूपमा प्रयोग गरेको बताएका थिए।

संयुक्त राज्य अमेरिका का राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले शान्तिपूर्ण वार्तामा भाग लिइरहेको र गत महिना इजरायल र अमेरिकाले सुरु गरेको युद्ध अन्त्य गर्न इच्छुक रहेको बताएका छन्। तर इरानले यसलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ। बुधबार इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले भने अमेरिका विभिन्न प्रस्तावसहित सन्देश पठाए तापनि कुनै वार्ता नभएको बताएका छन्। अराग्चीले वाशिङटनले वार्ताको कुरा गर्नुलाई हार स्वीकार गर्न उति्कै भन्ने बताए र अब बिना सर्त आत्मसमर्पणको माग नगर्न भनेका छन्। उनले थपे, तेहरानले युद्ध आफ्ना सर्तहरू अनुसार सकियोस् भन्ने चाहन्छ जहाँ अमेरिका र इजरायलले पुनः आक्रमण नगर्ने सुनिश्चितता र इरानीहरूले भोगेको क्षतिको सम्पूर्ण मुआब्जा समावेश हुनुपर्छ।

ट्रम्पले इरानले ‘वार्ता गरिरहेको’ कुरामा जोड दिँदै भनेका छन्, “उनीहरू आफ्नै मानिसहरूले मारिन सक्छन् भन्ने डरका कारण यस्तो भन्न डराएका छन्।” उनले थपे, “उनीहरूले हामीबाट पनि मारिन सक्छन् भन्ने डर छ।” बुधबार ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी क्यारोलिन लेभिटले राष्ट्रपति ट्रम्प विगत तीन दिनदेखि इरानसँग ‘उपयोगी वार्ता’ मा व्यस्त रहेको जानकारी दिइन्। उनले अमेरिकी कारवाहीहरू ‘तालिका भन्दा पहिले’ रहेको र इरानी सरकार ‘फर्कने बाटो’ खोजिरहेको बताए। तर यी बयानहरू इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीको अभिव्यक्तिसँग बिलकुल विपरीत छन्। अराग्चीले भनेका छन्, “हाल कुनै वार्ताको योजना छैन” र देश आफ्नो “सुरक्षा” मा केन्द्रित रहेको छ।

युद्ध अन्त्य गर्ने प्रस्तावहरूमा पनि असंगति देखिएका छन्। बुधबार इरानले अमेरिका बाट १५ बुँदे योजना प्राप्त गरी युद्धविराममा पुग्ने प्रयास गरेको खबर आएको थियो। तेहरानका एक वरिष्ठ राजनीतिक-सुरक्षा अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै सरकारी प्रेस टिभीले युद्ध अन्त्यका पाँच सर्तहरू रहेको जनाएको छ। त्यसमा ‘युद्धका क्षति र क्षतिपूर्ति’ को भुक्तानी र सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य समावेश छ। तर दुवै पक्षबीच लडाइँ अझै जारी छ। इरानी क्षेप्यास्त्र आक्रमणपछि इजरायली ऊर्जा केन्द्रमा धुँवा देखिएको छ र तेहरानमा इरानी हवाई सुरक्षा प्रणालीहरूको आवाज सुनिएको छ।

अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि किम जङ अनको मनमा निश्चित रूपमा गम्भीर चिन्ताहरू उत्पन्न भएका हुनुपर्छ। उक्त युद्धलाई “औचित्यहीन आक्रमण” को रूपमा घोषणा गर्दै उत्तर कोरियाले तत्काल यसको कडा निन्दा गरेको थियो। यसले पनि देखाउँछ कि इरान र उत्तर कोरियाबीच सन् १९७९ यता “अमेरिकाविरोधी गठबन्धन”को रूपमा सम्बन्ध मजबूत हुँदै आएको छ। ती दुई देश क्षेप्यास्त्र विकासमा पनि सहकार्य गर्दै आएका छन्। उत्तर कोरियाबाट हतियार निर्यातका प्रमुख गन्तव्य मध्ये इरान अग्रपंक्तिमा रहेको पूर्व उत्तर कोरियाली कूटनीतिज्ञले नाम नखुलाउँदै बताएका छन्। तथापि, दुई कारणले गर्दा विश्लेषकहरूले इरानको तुलनामा उत्तर कोरियालाई बढी सुरक्षित र बलियो मान्छन् – ती हुन् परमाणु अस्त्र र चीन।

सन् २००३ को इराक युद्धको समयमा तत्कालीन नेता किम जङ इल करिब ५० दिनसम्म बेपत्ता थिए। दक्षिण कोरियाली खुफिया निकायको अनुसार, उनी त्यो अवधिमा प्रायः प्योङयाङबाट करिब ६०० किलोमिटर टाढा रहेको साम्ज्योन परिसरको बङ्करभित्र बसेका थिए। अहिलेका दिनमा उनका छोरा किम जङ अन भने सार्वजनिक रूपमा कम देखिन थालेका छन् – जसमा इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनेईको आक्रमणमा मृत्यु भए पनि कुनै ठोस सार्वजनिक प्रतिक्रिया नदेखिनु पनि समावेश छ। यस्ता भिन्न प्रतिक्रियाहरू र गतिविधिहरूले उत्तर कोरियामा आफ्नै शक्तिप्रति बढ्दो आत्मविश्वास झल्किएको दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय खुफिया सेवा अन्तर्गतको उत्तर कोरिया विश्लेषण टोलीका पूर्व निर्देशक याङ् योङ्-सोकले बताएका छन्।

वास्तवमा उत्तर कोरिया एक परमाणु शक्ति राष्ट्र हो – सन् २०२५ मा तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पनि यस देशलाई “परमाणु शक्तिसरह” रहेको र त्यहाँ “धेरै परमाणु अस्त्रहरू” रहेको घोषणा गरेका थिए। स्टकहोम इन्टर्नेशनल पिस रिसर्चको सन् २०२५ को प्रतिवेदनअनुसार, उत्तर कोरियाजवन्ने देशसँग ५० वटा परमाणु युद्धमाथिका मुख्य हेडहरू छन् र थप ४० वटा फिसाइल सामग्रीबाट हेड बनाउन सक्ने क्षमता छ। जुलाई २०२४ मा दक्षिण कोरियाले चेतावनी दिएको थियो कि उत्तर कोरिया सामरिक परमाणु अस्त्र निर्माणको “अन्तिम चरण” मा पुगेको छ। ‘ट्याक्टिकल’ भनिने यस्ता परमाणु अस्त्रहरूको क्षमता छोटो दूरीको हुन्छ र यिनीहरू युद्धमैदानमा प्रयोगका लागि तयार गरिन्छन्। गत वर्ष दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङले पनि उत्तर कोरियाले अन्तरमहादेशीय बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र निर्माणको चरणमा निकट पुगेको बताएका थिए।

काठमाडौं । टेलिभिजन सिरिजका प्रख्यात कलाकारहरूसँगै नयाँ श्रृंखला ‘विजोग रमाइलो’ निर्माण हुन लागेको छ। श्रृंखलाको छायांकन काभ्रेको पनौती क्षेत्रमा आगामी सोमबारदेखि सुरु हुँदैछ। यो श्रृंखला कमेडी विधामा बन्नेछ र सामाजिक विषयवस्तु समेटिने कलाकार कमलमणीले जानकारी दिए।

हरिश निरौला ‘कक्रोच’, सागर लम्साल ‘बले’, कमलमणी नेपाल ‘खुपीका बाउ’, दीपक आचार्य ‘काकु’ ले पनि यसमा अभिनय गर्दैछन्। कक्रोचले निर्देशन गर्ने यस श्रृंखलाको छायांकन आगामी सोमबारदेखि काभ्रेको पनौती आसपासमा शुरूवात हुनेछ। ‘सक्किगो नि’ श्रृंखलाका धेरै चर्चित कलाकारहरू यसमा देखिने छन्। यद्यपि कुमार कट्टेल ‘जिग्री ब्रो’ र अर्जुन घिमिरे ‘पाँडे’ भने यसमा देखिँदैनन्।

कक्रोचले सामाजिक सञ्जालमार्फत शुक्रबार नयाँ श्रृंखलाको घोषणा गरे। श्रृंखलाको नाम र कलाकारहरूको बारेमा जानकारी दिइएपनि विस्तृत विवरण अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। टेलिभिजन र डिजिटल प्लेटफर्महरूमा प्रसारण हुने वा नहुने विषय खुलाइएको छैन। श्रृंखलामा बबिन राई गल्फने, सुबोध गौतम यधुमे, गोविन्द कोइराला जयन्ते, सुरक्षा इटनी सुरु, भावना आचार्य लुरी, अशोक धिताल बाहुन डन, गजित विष्ट जेठान, रामभजन कामत पनि अभिनय गर्नेछन्।

यस कमेडी श्रृंखलामा समसामयिक सामाजिक कथाहरू समेटिने कलाकार कमलमणीले जानकारी दिएका छन्। प्रारम्भमा दुई एपिसोडको छायांकन तयारी गरिदैंछ। टेलिभिजन र डिजिटल प्लेटफर्म निर्धारण भएपछि प्रसारण मिति तय गरिने उनले बताए।

नयाँ पुस्ताका युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले करिब दुई-तिहाइ जनादेश प्राप्त गरेको छ। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको कार्यशैली विगतदेखि अस्थिर र प्रभावकारी हुन नसकेको छ। २०७९ वैशाखमा गठन भएको कार्यदलले प्रधानमन्त्री कार्यालयमा सचिवहरूको संख्या सीमित गर्न र कार्य प्रणालीलाई चुस्त बनाउन सुझाव दिएको थियो। शासकीय बेथितिविरुद्ध युवाहरूले गरेको जनजीवन आन्दोलनपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीलाई करिब दुई-तिहाइको अभूतपूर्व जनादेश प्राप्त भएको छ। यो गहिरो जनविश्वास केवल सत्ताको अनुहार वा नेतृत्व परिवर्तनका लागि मात्र होइन, वर्षौंदेखि जरा गाडेको कुशासनलाई उखेल्दै सुशासन ल्याउने लक्ष्यका लागि हो। सुशासन केवल भाषणका मीठा शब्दहरूमा होइन, परिणाममुखी काममा देखिनुपर्छ। परिवर्तनको वास्तविक थालनीका लागि सबैभन्दा पहिले विद्यमान राज्य संयन्त्रका कमजोरीहरू र तिनको कार्यशैलीलाई गहन रूपमा बुझ्नु अपरिहार्य छ। यी अव्यवस्थाका वास्तविक चित्र उजागर गर्दै सुशासनको मार्गचित्र तयार पार्न अनलाइनखबरले सुरु गरेको समाचार र विचार श्रृंखलाको नाम हो- जनादेश सुशासन। ६ चैत, काठमाडौं। दुई हप्ता अघि सम्पन्न चुनावको समयमा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका कर्मचारीहरू तीनवटा महत्वपूर्ण काममा व्यस्त थिए। पहिलो, भ्रष्टाचार विरुद्धको कार्ययोजना तयार पार्ने। दोस्रो, सुशासन नीतिको विकास। र तेस्रो, जनजीवन आन्दोलनले उठाएका मागहरू सम्बोधन गर्नुपर्ने कार्यहरूका सम्बन्धमा सुशासन मार्गचित्र बनाउने। संयोग के चुनौतीभराे रह्यो भने, प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की आफ्नै स्वकीय सचिव आदर्श श्रेष्ठलाई कार्यप्रकृति र अनुभव नमिल्ने राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको अध्यक्ष बनाउन अग्रसर भइन्, तर सुशासनसँग सम्बन्धित यी तीनवटै दस्तावेज पारित गर्न वा तीप्रति अपनत्व जनाउन चासो देखाइनन्। ‘इमान्दार कर्मचारीहरूका लागि उहाँजत्तिको सजिलो प्रधानमन्त्री विगतमा अरू कतै थिएनन्, त्यसैले कर्मचारी संयंत्रले उहाँलाई पूर्ण रूपमा सहयोग गरेको थियो,’ प्रधानमन्त्री कार्यालयसम्बद्ध स्रोतले भने, ‘आफैले प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका विषयवस्तुको उपेक्षा नगरेर यदि उहाँले अपनत्व देखाएको भए काम धेरै सहज हुन्थ्यो।’

इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले इरानस्थित ग्यास खानीमा भविष्यमा हमला नगर्ने तयारी व्यक्त गरेका छन्। उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको अनुरोधपछि इजरायलले यसमा सहमति जनाएको बताएका छन्। यद्यपि, इरानी नववर्ष ‘नोरूज’को दिन इजरायलले राजधानी तेहरानमा हवाई हमला जारी राखेको छ। इरानले पनि जेरुसलेमलाई लक्षित गर्दै बिहीवार राति थुप्रै क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ।

बिहीवार राति आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा नेतन्याहूले इरान “तहसनहस” भइसकेको र अब युरेनियम संवर्धन वा बलिस्टिक क्षमतामा असमर्थ भएको दाबी गरेका थिए। उनले ट्रम्पलाई इरानसँगको युद्धमा आफूले तानेको भन्ने आरोपको खण्डन पनि गरेका छन्। राति जेरुसलेम र तेहरानमा विस्फोटको आवाज सुनेको जानकारी प्राप्त भएको छ। यसअघि इरानका विदेशमन्त्रीले आफ्नो देशमा थप आक्रमण भए त्यस्तो अवस्था असहनीय हुने चेतावनी दिएका थिए।

मध्यपूर्वका यूएई, कुवेत, साउदी अरेबिया र बाहरेनले आफ्नो भूभागमा क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन आक्रमण भएको रेकर्ड गरेका छन्। ड्रोन हमलापछि कुवेतस्थित तेल प्रशोधन केन्द्रमा आगलागी भएको खबर कुवेती सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले दिएका छन्। यसैबीच, अमेरिकास्थित मानवअधिकार समूह एचआरएएनएले फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानमा मृत्यु हुनेहरूको संख्या ३,१८६ पुगेको जनाएको छ।

इजरायलले साउथ पार्स ग्यास खानीमा आक्रमण गरेपछि यस साता इरानले प्रतिआक्रमण गरेको थियो जसले विश्व बजारमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक बढाएको थियो। इजरायलले पुनः त्यस्तो हमला नगर्ने जानकारी दिएपछि र अमेरिकाले तेल उत्पादन बढाउने योजना बनाएपछि मूल्य घट्न थालेको छ। यसैबीच, यूके, फ्रान्स तथा जापानसहित विभिन्न देशहरूले बिहीवार राति संयुक्त विज्ञप्ति प्रकाशित गरेर ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ मा जलयानहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न तयारी जनाएका छन्।

इजरायल र अमेरिकाले आक्रमण जारी गरेका बेला इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज अवरुद्ध गर्ने उद्देश्यले तेलवाहक ट्यांकरमाथि हमला गर्दै आएको छ। कतारमा ठूलो क्षति पुगेको छ, इरानले कतारको रास लफान ऊर्जा कारखानामा आक्रमण गरेपछि यूके र युरोपमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक उकालो लागेको छ। कतारका प्रधानमन्त्रीले उक्त आक्रमणलाई “इरानीहरूले बढाएको सबैभन्दा खतरनाक उत्तेजना” भनेका छन्। इरानको आक्रमणका कारण तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) निर्यात गर्ने कतारको क्षमता पाँच वर्षसम्म १७ प्रतिशतले घट्नेछन्, यो देशका ऊर्जामन्त्रीले बताएका छन्।

उनीहरूले भनेका छन् कि यसबाट कतारले वार्षिक २० अर्ब डलर घाटा बेहोर्नुपर्नेछ। एलएनजी उत्पादनमा प्राकृतिक ग्यासलाई अत्यन्त कम तापक्रममा चिस्याइन्छ र त्यसका लागि ‘ट्रेन’ भनिने विशेष औद्योगिक प्रशोधन इकाइहरू प्रयोग गरिन्छ। कतारका अनुसार इरानी आक्रमणले उक्त केन्द्रका १४ मध्ये दुई ट्रेनहरूमा क्षति पुर्‍याएको छ। जापान, दक्षिण कोरिया, भारत र चीन जस्ता एसियाली देशहरू कतारमा उत्पादित एलएनजीमा धेरै निर्भर छन्। युक्रेन युद्ध सुरु भएयता यूरोपले पनि रुसी ग्यास छोडेर मध्यपूर्वमा उत्पादित ग्यासमा बढी निर्भर हुँदै गएको छ। एलएनजी घरघरमा खाना पकाउन, जाडोमा घर तताउन, जलयान तथा कारखानामा प्रयोग हुँदै आएको छ। मल उद्योगमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ।