नयाँ दिल्ली। भारतको ‘ककरोच’ युवा आन्दोलनले विवादास्पद मतदाता सूची संशोधनको विरोध गर्दै मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा माग गर्दै शुक्रबार मुम्बईमा प्रदर्शन सुरु गरेको छ। आन्दोलनले निर्वाचन प्रक्रिया, सरकारी जवाफदेहिता र लोकतान्त्रिक संस्थासम्बन्धी विषयलाई समेत आफ्नो अभियानमा समेट्दै आएको छ। अनलाइन अभियानका रूपमा सुरु भएको उक्त आन्दोलनले यसअघि युवा बेरोजगारी र परीक्षाका प्रश्नपत्र चुहावटको विरोधमा व्यापक प्रदर्शन गरेको थियो। त्यसपछि शिक्षामन्त्रीले राजीनामा दिएका थिए। यसैबीच, विद्यार्थी तथा नागरिक समाजका समूहले पनि समान मागसहित नयाँ दिल्लीको जन्तर मंतरमा प्रदर्शन गर्दैछन्।
मतदाता सूचीको ‘विशेष गहन संशोधन’ लाई लिएर निर्वाचन आयोगमाथि दबाब बढेको छ। आलोचक तथा विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको भारतीय जनता पार्टीलाई फाइदा पुग्ने गरी मतदाता सूचीमा परिवर्तन गरिएको आरोप लगाएका छन्। निर्वाचन आयोग र सरकारले भने कुनै गलत काम नभएको बताएका छन्। गत महिना ‘इन्डियन एक्सप्रेस’ ले तीन सदस्यीय निर्वाचन आयोगका दुई आयुक्तले मतदाता सूची संशोधन, दर्ता प्रक्रिया र डिजिटल प्रणालीसम्बन्धी केही निर्णयमा आपत्ति जनाएको उल्लेख गरेको थियो। आयोगले भने त्यसलाई औपचारिक लिखित आपत्ति नभई आयुक्तहरूबीचको ‘भिन्न विचार र छलफल’ का रूपमा व्याख्या गरेको थियो।
बिहारबाट सुरु भएको मतदाता सूची संशोधन अधिकांश राज्य तथा सङ्घीय प्रशासित क्षेत्रमा विस्तार भइरहेको छ। आलोचकहरूले आवश्यक कागजात जुटाउन कठिन भएकाले लाखौँ योग्य मतदाता सूचीबाट छुट्न सक्ने बताएका छन्। निर्वाचन आयोगले भने दोहोरो तथा अयोग्य नाम हटाई योग्य मतदातालाई सूचीमा कायम राख्नु संशोधनको उद्देश्य रहेको बताएको छ। अभिजीत डिप्केको नेतृत्वमा प्रश्नपत्र चुहावटविरुद्धको आन्दोलनबाट राष्ट्रियस्तरमा चर्चामा आएको ककरोच आन्दोलनले अहिले शिक्षा क्षेत्रभन्दा बाहिर निर्वाचन प्रक्रिया र लोकतान्त्रिक संस्थासम्बन्धी विषयलाई समेत अभियानमा समेटेको छ।
