लेखक: space4knews

उपभोक्ताले चर्को मूल्यमा केरा किनुपरेको खबर सार्वजनिक भए तापनि किसानहरूले आफूले विगतका वर्षहरूमा जस्तै मूल्यमा केरा बजारमा पठाउने गरेको बताएका छन्। चितवनका केरा किसान घननाथ महतोले भने, “जीनाइन (G9) जातको केरा ५ देखि ६ रुपैयाँ प्रतिकोसा र मालभोग केरा ७ रुपैयाँमा प्रतिकोसा बिक्री गर्दै आएका छौँ।” यो सिजनमा केराको माग बढी हुनसक्छ तर किसानहरूले कदरभन्दा बढी मूल्य लिएर बिक्री नगरेको उनले बताए। आफूले बिक्री गरेकोभन्दा धेरै मूल्यमा उपभोक्ताहरूले किनेर खानुपरेको सुनेर आफूलाई अचम्म लागेको महतोले बताए। “कसले बढी पैसा लिएको छ, त्यसको अनुगमन र कारबाही सरकारले गरोस्,” उनले भने।

चितवनका व्यावसायिक केरा किसान लक्ष्मण सुवेदीले पनि जीनाइन केरा दर्जनको ६० र मालभोग केरा ८५ रुपैयाँ दर्जनमा नै बिक्री गर्दै आएको बताए। उनले भने, “पोहोर पनि त्यही मूल्यमा केरा बिक्री भएको थियो, अहिले पनि त्यही मूल्यमा केरा बिक्री हुँदै आएको छ।” केही सीमित व्यापारीले मूल्य वृद्धि गराएको उनको आरोप छ। अहिले व्यवसायीहरूले भारतबाट केरा ल्याउन नपाएको अवस्थाले गर्दा व्यवसायीहरूले कृत्रिम मूल्यवृद्धि गरेर केराको मूल्य बढाएको सुवेदीको बुझाइ छ।

किसानहरूले काठमाडौं, पोखरा, बुटवल र चितवनका थोक व्यवसायीलाई केरा बिक्री गर्ने र थोक विक्रेताले खुद्रा व्यवसायीलाई बिक्री गर्ने हुँदै तीन तह पार गरेपछि केरा सर्वसाधारण उपभोक्तासम्म पुग्ने गरेको छ। केरामा पानमा रोगको भेरियन्ट ट्रपिकल रेस ४ अर्थात् टीआर ४ को जोखिमका कारण सरकारले भारतबाट केरा आयात गर्न रोकेको बताइएको छ। त्यो रोग केरामा लागे छिटो फैलिने र पूरै बगान सखाप हुने बताइएको छ।

किसानबाट सस्तोमा ल्याएर उपभोक्ताले चर्को मूल्यमा केरा किन्नुपर्ने अवस्था आउनु बजारमा बिचौलियाको अत्यधिक हस्तक्षेप भएको स्पष्ट हुने नेपाल केरा उत्पादक महासङ्घ तदर्थ समितिका अध्यक्ष विष्णुहरि पन्त बताउँछन्। काठमाडौंका थोक व्यवसायी हरि मैनालीले भने, नेपाली केरा किसानबाट ल्याएको मूल्यमा भाडा जोडेर १३० देखि १४० रुपैयाँमा बिक्री गर्दै आएको बताए। “भारतबाट चोरी निकासी गरेर कसले ल्याएर कहाँबाट बिक्री गरेको छ त्यो पत्ता लगाउन सकिएको छैन,” मैनालीले भने।

चितवन नारायणगढका फलफूल व्यवसायी विनोदप्रसाद गुप्ताले मालभोग केरा १५० र अन्य केरा १८० देखि २०० रुपैयाँ दर्जनमा बिक्री गर्दै आएको बताए। उनले मालभोग केरा नेपालकै भएको र अन्य प्रकारको केरा भारतको भएको बताए। तर नेपाल केरा उत्पादक महासङ्घ तदर्थ समितिका अध्यक्ष विष्णुहरि पन्तले नेपालकै केरालाई भारतबाट आएको भनेर थोक व्यवसायीहरूले किसानबाट किनेभन्दा उच्च मूल्यमा बिक्री गर्ने गरेको बताए।

केरा व्यवसायीका अनुसार नेपालमा १५,५০০ हेक्टरमा केरा रोपिँदै आएको छ भने ७,६३३ किसानले केराखेतीमा सहभागी छन्। नेपाललाई वार्षिक नौ लाख मेट्रिक टन केरा आवश्यक रहेकोमा स्वदेशमा सात लाख मेट्रिक टन उत्पादन हुन्छ। थप दुई लाख मेट्रिक टन केरा आयात गर्नुपर्ने अवस्था रहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

नेपालले आईसीसी विश्वकप क्रिकेट लिग–२ अन्तर्गत युएईलाई २०१ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ। नेपालले ४८ ओभर २ बलमा २०० रन बनाउन सफल भयो, जसमा उपकप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले ७५ रनको महत्वपूर्ण योगदान दिए। युएईका अजय कुमार र जुनेक सिद्दिकीले समान ३–३ विकेट लिए। १२ वैशाख, काठमाडौं।

आईसीसी विश्वकप क्रिकेट लिग–२ अन्तर्गतको खेलमा नेपालले युएईलाई २०१ रनको लक्ष्य सेट गरेको छ। त्रिवि क्रिकेट मैदानमा टस हारेर पहिला ब्याटिङ गरेको नेपालले ४८ ओभर २ बलमा २०० रनसम्म सीमित रह्यो। नेपालको ब्याटिङ लाइनअपमा विकेट लगातार खस्दै गर्दा उपकप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले संयमित र शक्तिशाली खेल प्रदर्शन गरे। उनले ९० बलमा ७५ रन बनाएर अन्तिम विकेटको रूपमा आउट भए।

ओपनर कुशल भुर्तेलले २४, आसिफ शेखले ७, भीम सार्कीले १०, कप्तान रोहित पौडेलले २, बसिर अहमदले २०, आरिफ शेखले १५, सोमपाल कामीले १५ र करण केसीले २२ रन बनाएर आउट भए। ललित राजवंशी अविजित ० रनसहित मैदानमै रहे। बलिङतर्फ युएईका अजय कुमार र जुनेक सिद्दिकी घातक देखिए, दुवैले समान ३–३ विकेट लिए। त्यसैगरी, तनभीरले दुई तथा हैदर अली र मोहम्मद शाहदादले एक-एक विकेट हात पारे।

१२ वैशाख, नेपालगन्ज । नेपालगन्जमा पहिलो पटक ‘स्ट्रिट फुड एन्ड बेभरेज फेस्टिभल’ सुरु भएको छ। नेपालगन्ज र बाँके जिल्लाको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि स्थानीय पर्यटकीय स्थलको प्रचारप्रसार, परम्परागत परिकारको पहिचान र प्रवर्द्धन साथै होटल व्यवसायको प्रवृद्धि गर्ने उद्देश्यले नेपालगन्जको वाटरपार्क क्षेत्रभित्र साँझ ६ बजेदेखि राति ११ बजेसम्म यो महोत्सव सञ्चालन गरिएको छ। होटल व्यवसायी संघ बाँके र होटल संघ नेपाल बाँकेले पश्चिम नेपालका स्वदेशी पर्यटक र छिमेकी भारतका पर्यटकलाई आकर्षित गर्दै नेपालगन्ज क्षेत्रको पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्धेश्यले यो फेस्टिभल आयोजना गरेका हुन्।

फेस्टिभलमा स्ट्रिट फुडदेखि पाँचतारे होटलका विविध स्वादका परिकारहरूलाई एउटै स्थानमा उपलब्ध गराइएको छ। स्थानीय स्वादिष्ट खाना, परम्परागत र आधुनिक परिकार तथा पेय पदार्थका साथै स्थानीय कला, संस्कृति र मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरू पनि सञ्चालन भएको छ, होटल व्यवसायी संघ बाँकेका अध्यक्ष भीम कँडेलले जानकारी दिए। फेस्टिभलमा जम्मा ४० वटा स्टलहरू छन्, जसमा होटल व्यवसायी र विभिन्न व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूको सहभागिता छ।

फेस्टिभलमा स्थानीय कलाकारका परम्परागत नृत्यदेखि ‘फिरन्ते’, ‘द जाप्पर्स’, ‘रकहेड्स’, ‘द ब्ल्याक होल’ जस्ता ब्यान्डहरूको प्रस्तुति र चर्चित गायक रामकृष्ण ढकाल, हास्य कलाकार तथा नायक विजय बराल, नायिका वर्षा राउत, हास्य कलाकार मेक्सम गौडेलहरू सहितका कलाकारहरूले लाइभ म्युजिक प्रस्तुत गर्नेछन्। साथै स्थानीय देखि रसियन कलाकारहरूको डान्स कार्यक्रम समेत हुनेछ। सहभागी आगन्तुकहरूले विविध प्रकारका खानाका स्टल, लाइभ म्युजिक, सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू र विशेष अफरहरू अनुभव गर्न सक्नेछन्। यसले स्थानीय उत्पादन र व्यवसायीलाई प्रोत्साहन गर्नेछ र नेपालगन्जलाई ‘फुड डेस्टिनेसन’ को रूपमा परिचित गराउने विश्वास गरिएको छ। प्रचण्ड गर्मीका कारण थकित भएका नेपालगन्जका बासिन्दाहरू साँझ ६ बजेबाट राति ११ बजेसम्म सञ्चालन हुने खानाका परिकार र लाइभ म्युजिकको मजा लिन व्यस्त छन्, होटल संघ बाँकेका अध्यक्ष दिवाकर खनालले बताए।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टीभ विट्कफ र उनका दामाद ज्यारड कुश्नर इरानसँग थप वार्ताको लागि शनिवार पाकिस्तान जाने ह्वाइट हाउसले जनाएको छ। इरानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै विदेशमन्त्री अब्बास अराग्ची इस्लामाबाद पुगिसकेका छन्। तर, इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले प्रत्यक्ष वार्ताको कुनै योजना नभएको र अराग्चीले पाकिस्तानी उच्च अधिकारीहरूसँग मात्रै बैठक गर्ने बताएका छन्। इरानी पक्षले यसबारे सन्देश पाकिस्तानी मध्यस्थकर्ताहरू मार्फत प्रसारित गरिने दाबी गरेको छ।

इस्लामाबाद पुगेका विदेशमन्त्री अराग्चीले पाकिस्तानका फील्ड मार्शल असीम मुनिरसँग भेट गरेको इरानी सञ्चार माध्यमले जनाएका छन्। अराग्चीले पाकिस्तानमा गरेको भेटपछि आफू ओमान र रुस जाने जनाएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा उनले यस्तो बताएका थिए कि ती भ्रमणहरू आफ्ना साझेदारहरूसँग द्विपक्षीय सम्बन्ध र क्षेत्रीय विकास विषयमा समन्वय र परामर्शका लागि हुनेछन्।

यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हाल इरानमा सत्ता धारेका व्यक्तिहरूसँग अधिकारीहरूले छलफल गरिरहेको बताएका थिए। उनका अनुसार, इरानले अघि सारेको प्रस्तावमा अमेरिकी पक्ष आफ्नो निर्णय लिनेछ। अमेरिकी प्रतिनिधिहरूको तयारीसँगै इस्लामाबादमा सुरक्षा व्यवस्था कडा गरिएको छ। पछिल्लो तयारी पाकिस्तानको अनुरोधमा युद्धविरामलाई अनिश्चितकालका लागि लम्ब्याउने राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्णयसँग सम्बन्धित छ। अमेरिकाले तेहरानबाट एकीकृत प्रस्ताव आउने आशा गरेको छ।

युद्धविराम पछि होर्मुज जलमार्गलाई लिएर वाशिङ्टन र तेहरानबीच तनाव बढेको छ। इरानको परमाणु क्षमता र विभिन्न प्रोक्सी समूहहरूलाई दिएको समर्थनले सम्बन्धहरूमा दूरी थपिएको बताइएको छ।

सरकारले बागमती नदी किनारको सार्वजनिक जग्गाबाट सुकुमबासीहरू हटाउन निर्देशन दिएसँगै काठमाडौंको थापाथलीस्थित सुकुमबासी बस्ती खाली गरिएको छ। थापाथलीका अनधिकृत टहरा हटाइसकेपछि, काठमाडौं महानगरपालिका-९ गैरीगाउँस्थित सुकुमबासी बस्ती खाली गर्ने तयारी भइरहेको छ, जिल्ला प्रहरी परिसरका प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले जानकारी दिनुभयो। सरकारले दुई दिनअघि सूचना जारी गर्दै आज र भोलि काठमाडौंका मुख्य सुकुमबासी बस्तीहरू खाली गर्ने तयारी गरेको छ। १२ वैशाख, काठमाडौं।

काठमाडौंको थापाथलीस्थित सुकुमबासी बस्ती पूर्णरूपमा खाली गरिएको छ। सरकारले बागमती नदी किनारको सार्वजनिक जग्गाबाट सुकुमबासी हटाउन निर्देशन दिएपछि आज बिहानैदेखि त्यहाँ बसिरहेका सुकुमबासी अन्यत्र सरेका छन्। उक्त क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको थियो। थापाथलीका अनधिकृत टहरा हटाइसकेपछि, आजै काठमाडौं महानगरपालिका-९ गैरीगाउँको सुकुमबासी बस्ती पनि खाली गर्ने तयारीमा छौं, जिल्ला प्रहरी परिसरका प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले बताउनुभयो। सरकारले दुई दिनअघि सूचना जारी गर्दै आज र भोलि काठमाडौंका मुख्य सुकुमबासी बस्तीहरू खाली गराउने योजना बनाएको छ।

११ वैशाख, काठमाडौं । जति टाढा जान्छौं, देशप्रतिको माया गहिरिन्छ भन्ने उक्ति लामो समय अष्ट्रेलियामा बसोबास गरेका खेम शर्माको जीवनसँग पूर्ण मेल खान्छ। विदेशी भूमिमा रहे पनि, उनी स्वदेशको मुहार फेर्ने कार्यमा विशेष केन्द्रित छन्। केही वर्षदेखि नेपाली भूमिमा फर्केका उनले आफूलाई आफ्नो जन्मभूमिले तानेको महसुस गरे र नयाँ केही गरेर देशको मुहार फेरौं भन्ने लक्ष्य लिए।
सरसफाइलाई सामान्य मान्नेहरूले त्यो अनुशासनको पहिलो मापदण्ड जस्तो बुझ्न सक्छन्, तर खेम शर्माका लागि सरसफाइ कुनै व्यक्तिको मात्र नभई राष्ट्रको समृद्धिको पहिलो सीप हो। उनले पहिल्यै अष्ट्रेलियामा र पछिल्ला वर्षहरुमा नेपालमा सरसफाइ अभियान चलाएर नेपाली समाजलाई सिक्न बाध्य बनाएका छन्। करिब दस वर्षअघि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सफा गरी सरसफाइको मानक स्थापित गरेका थिए।
देशलाई समृद्ध बनाउन प्रत्येक नागरिकको जागरण आवश्यक रहेको बताउँदै शर्माले देशकालागि केही गर्ने प्रतिज्ञा यसपटक पुस्तकको माध्यमबाट आमजनसमक्ष राखेका छन्। २४ वटा विभिन्न शीर्षकका पुस्तकहरू डिजिटल स्वरूपमा प्रकाशित गरेर उन्होंने विश्व कीर्तिमान कायम गरेका छन्। राष्ट्रियसभा अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहालले प्रमाणपत्र प्रदान गरेका थिए।
‘रक्षा’, ‘गृह’, ‘परराष्ट्र’, ‘अर्थ’, ‘भूमि व्यवस्था’, ‘सहकारी तथा गरिबी निवारण’, ‘खानेपानी, सरसफाइ तथा फोहर व्यवस्थापन’, ‘कृषि तथा पशुपन्छी विकास’, ‘श्रम तथा रोजगार’, ‘यातायात तथा नागरिक उड्डयन’, ‘शिक्षा’, ‘विज्ञान तथा प्रविधि’, ‘संस्कृति तथा पर्यटन’, ‘सञ्चार तथा सूचना प्रविधि’, ‘स्वास्थ्य तथा जनसंख्या’, ‘सामाजिक विकास’, ‘संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन’, ‘युवा तथा खेलकुद’, ‘सहरी विकास’, ‘वन तथा वातावरण’, ‘कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला’, ‘ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ’, ‘उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति, भौतिक पूर्वाधार’, र ‘संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन’ लगायत फरक-फरक शीर्षकका यी पुस्तकहरू डिजिटल नै सार्वजनिक गरिएको छ।
शर्माका यी डिजिटल पुस्तकहरूले विश्व कीर्तिमान कायम गर्न सफल भएका छन्। पुस्तक लेख्न अनुभव साझा गर्दै उनले धेरै रात अनिद्रा भोगेको बताए। राष्ट्रनिर्माणका लागि दृष्टिकोण आवश्यक हुन्छ, जुन अहिले मुलुकमा अत्यावश्यक रहेको उनको भनाइ छ। विमानस्थलमा सरसफाइको नमुना प्रस्तुत गरेपछि पशुपतिनाथ क्षेत्र लगायत नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा सफल सरसफाइ अभियान चलाएर नेतृत्व गरेका कारण उनी सरसफाइ अभियन्ताको रूपमा परिचित छन्।
अभियान सम्झँदै उनले भने, ‘हामीजस्ता सचेत मानिसहरूले नै विमानस्थलमा फोहोर गरेका थियौं। यदि हामीले सफा नगरेका भए अरूले कसले गर्थ्यो र? रुपान्तरण आफैंबाटै आवश्यक छ। त्यसैले हामीले काम गर्यौं र एउटा मापदण्ड पनि बनायौं। अब फोहोर नगरौं, भनेपछि सफा गर्नै पर्दैन।’
हालै प्रकाशित पुस्तक संग्रहका बिक्रीबाट प्राप्त आम्दानीको ५० प्रतिशत रोयल्टीबाट ‘ज्ञान मञ्च’ निर्माणमा योगदान गर्ने योजना रहेको बताए। ‘मेरो उद्देश्य पुस्तक बेचेर मात्र रोक्नु होइन, विचारलाई संरचनामा परिणत गर्ने, संरचनालाई संवादमा बदल्ने र संवादलाई राष्ट्रनिर्माणमा रुपान्तरण गर्ने हो,’ शर्माले भने।
शर्मा वर्तमानमा देश विकास र समृद्धिको मार्ग पहिचान गर्दै थप दुई पुस्तक प्रकाशन गर्ने तयारीमा छन्। उनका अनुसार प्रवासी नेपालीहरू केवल रेमिट्यान्सको स्रोत मात्र नभई ज्ञान, अनुभव, दृष्टि र राष्ट्रियताको दृष्टिले पनि गम्भीर छन्। यस पृष्ठभूमिमा उनले यस वर्षभित्रै नेपालको ७७ जिल्लाको सम्भावना, रुपान्तरण र मार्गचित्रमाथि पहिलो पुस्तक र विश्वभर फैलिएका एनआरएनबाट नेपालले के सिक्न सक्छ भन्ने विषयमा दोस्रो पुस्तक लेख्ने योजना बनाएका छन्।
कार्यक्रममा उनका पुस्तकहरूको समीक्षा गर्दै डा. सुरेश तिवारीले यी पुस्तकहरू देशको समृद्धिका आधारशिला बन्ने बताए। यी पुस्तकहरू व्यवहारमा उतारिएमा नेपालमा विकासका अनेक द्वार खुल्ने उनको दाबी छ।

समाचारको सङ्क्षेप समीक्षा गरी तयार पारिएकाे हो। थापाथलीस्थित बागमती नदी किनारमा रहेको सुकुमवासी बस्तीका संरचनाहरू शनिबार बिहानदेखि भत्किंदै छन्। सरकारले दिएका निर्देशन र आश्वासनअनुसार बस्तीबाट स्थानान्तरण भइरहेका ती बासिन्दाहरू नयाँ कोठा खोज्न तयार हुँदैछन्। कान्छिमाया प्रजा पाँच जनाको परिवारसहित कोठा खोजेर कुपण्डोल सारिने योजना बनाएकी छन् र भाडा तिर्न समस्या भएको बताएकी छिन्। १२ वैशाख, काठमाडौं। थापाथलीस्थित बागमती नदीको किनारमा रहेको सुकुमवासी बस्तीका संरचनाहरू शनिबार बिहानदेखि भत्किएका छन्। वर्षौंदेखि उक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका ती बासिन्दाहरू सरकारले दिएको निर्देशन र आश्वासनमा बस्तीबाट स्थानान्तरण भइरहेका छन्। केही परिवारहरू सरकारसँग सम्पर्कमा छन् भने केही आफन्तको घरमा आश्रय लिइरहेका छन्। त्यसैबीच शनिबार बस्तीमा डोजर चलिरहेको बेला ती बस्तीकी एक बासिन्दा कान्छिमाया प्रजा भेटिईन्। ५५ वर्षीया उनी पाँच जनाको परिवारसहित त्यही बस्तीमा बस्दै आएकी थिइन्। तर, सरकारले डोजर चलाएर बस्ती भत्काएपछि उनी नयाँ कोठा खोजिएको स्थानमा सारिन लागेकी छिन्। आफ्नो घरको सबै सामान सडकमा निकालिसकेकी छिन्। उनका अनुसार, उनले कुपण्डोलमा कोठा खोजिसकेकी छिन् र अब पाँच जनाको परिवार त्यही बस्ने योजना बनाइरहेकी छिन्। ‘सरकारले के गर्ने, कसरी गर्ने भनेर भनेको छैन। त्यसैले अनिश्चितता छ, हामीले कोठा खोज्नुपरेको हो,’ उनले भनिन्, ‘सरकारले हाम्रो अवस्थाबारे राम्ररी जानकारी दिएको भए किन हामीले कोठा खोज्ने आवश्यक पर्दथ्यो?’ धादिङमा पुर्खौली सम्पत्ति बाढीले बगाएपछि २० वर्ष पहिले उनी थापाथली सुकुमवासी बस्तीमा आएकी थिइन्। आफ्नो परिवारको लागि अरू घरको ज्यालादारी गरेर आम्दानी गर्छिन्। ‘अब भाडा कसरी तिर्ने र परिवार कसरी व्यवस्थापन गर्ने थाहा छैन। अब त झन् काम गर्नुपर्ने अवस्था छ,’ उनले अरू महिलाको अवस्था व्यथा सुनाइन्। कान्छिमायाजस्तै अरू केही मानिसहरूले पनि आफ्नो सामान सडकमा निकालिसकेका छन् र उनीहरु के गर्ने भन्ने द्विविधामा छन्।

१२ वैशाख, काठमाडौं । राष्ट्रिय सुकुम्वासी मोर्चाका महासचिव आर्यन कुँवरसहित तीनजनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। कुँवरसँगै मोर्चाका सल्लाहकार दानबहादुर कामी र दिनेश सुनार पनि पक्राउ परेका छन्। काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसएसपी सन्तोष्ण खड्काले शुक्रबार तिनलाई पक्राउ गरिएको जानकारी दिएका छन्। पक्राउ परेकालाई जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंमा बुझाइएको छ।

त्यस्तै, शुक्रबार नै मोर्चाका कावा अध्यक्ष नारायण परिश्रमी नामले चिनिने नारायण परियार पनि पक्राउ परेका थिए। उनीमाथि बैंकिङ कसुर सम्बन्धी मुद्दा रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

सरकारले काठमाडौंका नदी किनारमा रहेका सुकुम्बासी बस्ती र अव्यवस्थित घरटहरा हटाउन झण्डै चारदेखि पाँच हजार सुरक्षाकर्मी तथा कर्मचारीहरू परिचालन गरेको जनाएको छ। अधिकारीहरूले त्यहाँबाट हटाइएका परिवारहरूको विवरण सङ्कलन गरिने र अस्थायी वासस्थानमा पुर्‍याइने जानकारी दिएका छन्। काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले सुरक्षा निकाय र काठमाडौं महानगरले गरेको सार्वजनिक आह्वानपछि दुईवटा नदी किनारका बस्तीबाट करिब ५० देखि ६० प्रतिशत जनसंख्या त्यहाँबाट सरेको जानकारी दिएका छन्। उनले भने कि सरकारले मानवीय सहयोग उपलब्ध गराउने र दीर्घकालीन व्यवस्थापन गर्ने लक्ष्यसहित यो प्रक्रिया अगाडि बढाइरहेको छ।

शनिवार र आइतबार थापाथली, गैरीगाउँ र मनहरा क्षेत्रमा रहेको अवैध बस्ती हटाउने तयारी भइरहेको छ भन्ने कुरा सरकारले जनाएको छ। बस्तीमा बसोबास गर्ने परिवार संख्या सुनिश्चित नहुँदा पनि सार्वजनिक जग्गा फिर्ता हुने र सुकुम्बासीहरूको वास्तविकता पत्ता लगाउने प्रक्रिया अघि बढाइनेछ। केही अधिकारवादी संस्थाहरूले सरकारी निर्णयप्रति विरोध समेत प्रकट गरेका छन्। राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले सुकुम्बासीको पहिचान गरी व्यवस्थापनका लागि सरकारलाई निर्देशन दिँदै अत्यधिक बल प्रयोग नगर्न र संयमित हुन सुझाव दिएको थियो।

अधिकारीहरूले जनाएअनुसार तीनमध्ये दुई स्थानका बस्तीहरू हटाउन बिहानैदेखि सुरक्षाकर्मी, कर्मचारी र स्वास्थ्यकर्मीसहितको टोली परिचालित गरिएको छ। सामान उठाउन प्रयोग हुने ट्रकहरू र विस्थापितहरूलाई दशरथ रंगशाला र अस्थायी होल्डिङ सेन्टरहरूमा पुर्‍याउने सवारीसाधनसहित डोजरहरू पनि परिचालित भइरहेका छन्। काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ईश्वरराज पौडेलले सुरक्षाकर्मीहरूले कतिपय परिवारलाई सामान सार्न सहयोग गर्दै आएको बताए।

उनले भने, “हामीले बिहान ८:१५ बजेदेखि थापाथलीबाट काम सुरु गरेका छौं। मानवअधिकारको उच्च सम्मान गर्दै कार्य अगाडि बढाइरहेका छौं। सुरक्षाकर्मीहरूले माइकिङ गरेर प्रत्येक घरमा वृद्ध, अपाङ्गता भएका व्यक्ति र बालबालिका रहेकाछन् कि छैनन् भन्ने सुनिश्चित गरिरहेका छन्।”

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयले ‘मानवीय संवेदनाका आधारमा’ पाँच ठाउँमा पुनर्स्थापनाको व्यवस्था गरिएको र नागार्जुनका ४२ वटा व्यवस्थित आवास युनिट, कीर्तिपुरको सत्सङ्ग भवन, बोडेको कृषि विकास बैंकको तालिम केन्द्र, खरिपाटी र चाँदबागका सरकारी भवन तथा खाली जग्गामा व्यवस्थापन गरिने जनाएको छ। सरकारले बस्तीबाट हटाइनेहरूलाई शनिवार र आइतबार खाना पनि उपलब्ध गराउने जनाएको छ।

१२ वैशाख, काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद विश्वराज पोखरेलले विद्यालयका प्राध्यापकलाई स्वागत गर्न नआएको देखी व्यक्त गरेको अभिव्यक्तिप्रति विरोध सुरु भएको छ । ओखलढुङ्गाबाट निर्वाचित र पूर्वएआइजीसमेत रहेका पोखरेलले आफ्नो गृह जिल्लाको एक विद्यालयका प्रधानाध्यापकलाई थर्काएका थिए । स्वागतमा नआएको भन्दै रुष्ट हुँदै पोखरेलले प्रधानाध्यापकलाई भनेका थिए, ‘म आउँदैछु भने तपाईं निस्किनु पर्छ । तपाईं कर्मचारी हुनुहुन्छ, म रिटायर्ड विशिष्ट श्रेणी कर्मचारी हुँ ।’ आफूलाई माननीय भनेर सम्बोधन गर्दै उनले ‘जिल्लाको एउटा माननीय आउँदा हेड मास्टर चुप लागेर बस्नुपर्ने होइन?’ भनी प्रिन्सिपललाई डाक्दै थर्काएका थिए ।

सांसद पोखरेलको उक्त अभिव्यक्ति प्रति पार्टी भित्र र बाहिरबाट पनि विरोध सुरु भएको छ । पूर्वशिक्षामन्त्री महावीर पुनले स्वागत नगरेको कारण प्रधानाध्यापकलाई थर्काउने सांसद पोखरेललाई बर्खास्त गर्नुपर्ने माग गरेका छन् । पोखरेलको नाम नलिएर पुनले सांसद जनताको नोकर भएको स्मरण गराउँदै सुझाव दिएका छन्, ‘उनी कुन पार्टीका हुन् थाहा छैन । म उनको नेता भएको भए तुरुन्तै बर्खास्त गरेर घर पठाउने थिएँ । सांसद भनेको जनता सेवक हुन् । एक सांसदले आफ्नो क्षेत्रका जनताले अठोर मागेको काम गर्नुपर्छ,’ पूर्वमन्त्री तथा म्याग्दीबाट निर्वाचित पुन भन्छन्, ‘५ वर्षसम्म समय र बुद्धि जनताको सेवा गर्न लगाउनुपर्छ । बाटोमा स्वागत नगरेको कारणले आफ्नो तह देखाउन र मानमर्दन गर्न उनीहरूले पाउनुहुदैन । तुरुन्त माफी माग्नुपर्छ वा सबै जनताले फिर्ता बोलाउनु पर्ने हुन्छ । सांसद पदको बेइज्जत भएको छ ।’

पोखरेलले देखाएको व्यवहारप्रति रास्वपाका नेतादेखि कार्यकर्ताहरूले पनि आपत्ति जनाएका छन् । केन्द्रीय सदस्य तथा मोरङ-३ बाट निर्वाचित गणेश कार्कीले ‘भुई नछोड्न’ पोखरेललाई सुझाव दिएका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘सांसद पद पनि अधिकतम ५ वर्षको हो । कस्तो बानी बनाउनु हुन्छ ? अनि ‘हजुर एक भोट दिनुस्’ भन्दै हजारौं नमस्ते गरेको दुई महिना पनि नपुग्दै के बिर्सनु भयो ? भुई नछोडौँ है ।’ शिक्षक मासिकका सम्पादक राजेन्द्र दाहालले पनि सांसद पोखरेलको प्रधानाध्यापकलाई गरेको अपमानप्रति विरोध जनाएका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘आफू आउँदा स्वागतार्थ स्कुल गेटमा लामबद्ध नभएको कारण प्रधानाध्यापक पद तथा व्यक्तिको सार्वजनिक अपमान गर्ने व्यक्तिलाई ‘माननीय’ भन्नु कथा हो कि धिक्कार?’ रास्वपाका कार्यकर्ताहरू पनि सांसद पोखरेलको व्यवहारप्रति असन्तुष्ट भएका छन् । सामाजिक सञ्जालमा पोखरेललाई लक्षित गर्दै कडा टिप्पणीहरू गरिएका छन् । रास्वपाको स्थापनादेखि सक्रिय कार्यकर्ता स्वस्तिका लामिछानेले मतदातालाई थकाएको भन्दै पोखरेलको व्यवहारप्रति आक्रोश व्यक्त गरेकी छन् । ‘माननीयज्यूले बोल्न सिक्न आवश्यक छ । बरु बोल्ने कक्षासमेत सुरू गरिदिनुस्, हामी जनतासँग कसरी बोल्ने भनेर सिकाइदिन्छौं, ४ वर्षको अनुभव छ हामीसँग,’ नेतृ लामिछाने लेख्छिन्, ‘फौजीले आफ्नो भन्दा कमलाई थर्काउँछ तर सांसदले आफ्ना मतदातालाई थर्काउन हुदैन । तपाईंलाई माननीय बनाउन हाम्रो मेहनत कति छ, तपाईंलाई थाहा छैन होला । ४ वर्षदेखिको हाम्रो दुखाइको कदर गर्नुहोस् । माननीय भइदिएपछि मैमत्ति गर्ने काम बन्द गरियोस् । माननीय कस्ले बनायो ? जनताले होइन ? माथिबाट उठाउनेले भुईँमा झार्न पनि सक्छन्, हेक्का राख्नुहोस् ।’

१२ वैशाख, काठमाडौं । ई–बिडिङ प्रणाली ह्याक प्रकरणमा थप एक जनालाई पक्राउ गरिएको छ। पक्राउ पर्ने व्यक्ति चपुर निर्माण सेवा प्रालिका ३२ वर्षीय अमृत बोहरा हुन्। उनी काठमाडौंको टोखा नगरपालिका–४ बानियाटार बस्दछन्। केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोले उनलाई पक्राउ गरेको हो। उनीसँगै यस प्रकरणमा पक्राउ परेका व्यक्तिहरुको संख्या १० पुगेको छ। यसअघि राप्रपा नेता विक्रम पाण्डेलाई पनि सीआईबीले यही प्रकरण अन्तर्गत पक्राउ गरेको थियो।

यो समूहले ई–गभर्नमेन्ट प्रोक्युरमेन्ट सिस्टममा अनधिकृत पहुँच प्राप्त गरी ठेक्का विवरणहरूमा हेरफेर गरेको आरोप छ। उनीहरूमाथि विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ अन्तर्गत अनुसन्धान भइरहेको छ। सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयको ई–गभर्नमेन्ट प्रोक्युरमेन्ट सिस्टममा पहुँच प्राप्त गरी ठेक्काका विवरणहरूमा हेरफेर गरी आर्थिक प्रस्ताव खोल्नु अघि नै आर्थिक प्रस्तावका कागजातहरू परिवर्तन गरेको आरोप लागेको छ।

प्रतिनिधिसभा चुनाव सम्पन्न भइसकेपछि पहिलो अधिवेशन सकिएपछि दोस्रो अधिवेशनमा प्रवेश गर्दा पनि नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेतृत्व चयन गर्न नसक्दा उच्च नेतृत्वले व्यक्तिगत रूपमा हस्तक्षेप गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। पछिल्लो समयमा शुक्रबार नेतृत्वका लागि मनोनयन दर्ता गर्न तय भए पनि अन्तिम समयमा स्थगित गरिएको छ। यसको सट्टा सहमति जुटाउने प्रयास गर्दै उपसभापति र महामन्त्रीहरूलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।
पहिले कांग्रेसले वैशाख ४ गते संसदीय दलको नेता चयन गर्ने जानकारी दिएको थियो। तर इच्छुकहरूको बीच सहमति नहुँदा वैशाख ११ गते अर्थात् शुक्रबार नेतृत्व चयन गर्ने तालिका बनाईयो। संसदीय दलको नेतृत्वका लागि सांसदहरू अर्जुननरसिंह केसी, भीष्मराज आङ्देम्बे र मोहन आचार्य अग्रसर रहेको खबरहरू आएका छन्।
सभापति गगन थापा आचार्यलाई र उपसभापति विश्वप्रकाश शर्मा आङ्देम्बेलाई नेता बनाउन चाहँदा चयन प्रक्रिया लम्बिएको विवरणहरू प्राप्त भएका छन्। आचार्य प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद हुन् भने आङ्देम्बे समानुपातिक सांसद हुन्। त्यसैले अर्को आकाङ्क्षी केसीले समानुपातिक सांसदलाई नेतृत्वमा ल्याउनुभन्दा अनुभवीलाई नेतृत्व दिँदा आफू उपयुक्त रहे भन्ने तर्क गर्दै अन्यथा मापदण्ड बनाउने हो भने त्यस विषयमा पनि छलफल हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन्।
केसीले अनुभव र वर्तमान संसदमा प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्ने आवश्यकतालाई आधार मानेर आफू आकाङ्क्षी बनेको तर्क गर्दै आएका छन्। कांग्रेस कार्यसम्पादन समितिले सर्वसम्मत अनुसार नेता चयन गर्ने उद्देश्यले हालका लागि निर्वाचन कार्यक्रम स्थगित गरिएको पार्टीले जनाएको छ। छिट्टै नै नयाँ तालिका प्रकाशन गरिने जनाएको छ। सर्वसम्मत नेतृत्व चयनका लागि उपसभापति शर्माको नेतृत्वको समितिमा एकजना सदस्य रहेका महामन्त्री गुरुराज घिमिरेले दुई तीन दिनभित्रै नेतृत्व चयन प्रक्रिया शुरु हुने जानकारी दिएका छन्।
“हामीले नेता बन्न इच्छुकहरूसँग छलफल सुरु गरिसकेका छौँ,” महामन्त्री घिमिरेले भने, “सर्वसम्मतिका लागी प्रयास रहनेछ, नसके मतदानबाट पनि निर्णय हुनेछ। हामी अब धेरै समय लिँदैनौं।” बाहिर प्रचार भएजस्तो सभापति थापा र उपसभापति शर्माबीच कुनै मतभेद नभएको उनको भनाइ छ। फरकफरक सुझावहरू आएको स्वीकार गर्दै उनले त्यसलाई मतभेदको रूपमा प्रचार गरिएको टिप्पणी गरेका छन्।
“सबै किसिमका सुझावहरू आउँदा बाहिर मतभेदजस्तो प्रचार भयो,” उनी भन्छन्, “हामी एकमतबाट टुङ्गो लगाउनेछौं।” महामन्त्री घिमिरेले इच्छुकहरूको धारणा बुझेपछि पार्टीले निर्णय लिने बताएका छन्। तर पत्रकार तथा विश्लेषक पुरुषोत्तम दाहालले कांग्रेस संसदीय दलको नेता चयनमा देखिएको ढिलाइलाई “लज्जास्पद” टिप्पणी गरेका छन्। प्रमुख प्रतिपक्षी दलले नेतृत्व चयन गर्न नसक्दा संवैधानिक परिषद् पनि अधूरो रहेको अवस्था छ।
सांसद प्रतिनिधित्व गर्ने अन्य साना ठूला दलहरूले नेतृत्व चयन गरिसकेका छन्। दाहालको विश्लेषणमा कांग्रेसमा देखिने दुई भाँडो र विशेष महाधिवेशन पक्षबीचको अन्तर्सङ्घर्षका कारण पार्टीले अझै नेताको निर्णय गर्न नसकेको हो। “बाहिर देखिदैन तर विशेष महाधिवेशनपछि कांग्रेस भाँडिएको अवस्थामा छ,” दाहाल भन्छन्, “यसैको परिणाम हो, यो सबैभन्दा दुःखद र दुर्भाग्यपूर्ण कुरा हो।” विशेष महाधिवेशनमा सहभागी भएका आङ्देम्बे पहिले देउवा पक्षमा थिए। प्रतिनिधिसभामा पनि देउवा पक्षका केही नेताहरू सांसदका रूपमा निर्वाचित भएका छन्।
“देउवा पक्षले आफू असफल भएको वा अपमानित भएको अवस्थाको प्रतिशोध लिन खोजेको हुन सक्छ,” पत्रकार दाहाल भन्छन्, “अर्को कुरा त विशेष महाधिवेशन कै पक्षबीच अन्तर्सङ्घर्ष निश्चित छ।” शक्तिसङ्घर्ष मुख्य रूपमा सभापति थापा र उपसभापति शर्माबीच रहेको उनको बुझाइ छ। तर विशेष महाधिवेशनमा थापालाई सभापतिमा अगाडि पारेका शर्माले शक्ति संघर्ष स्पष्ट सन्देशको रूपमा अडान लिएको हुन सक्ने तर्क समेत राख्छन्।
“आआफ्नो शक्ति सन्तुलनको कुरा होला, भोलिको राजनीतिक भविष्यको कुरा होला,” दाहाल भन्छन्, “समावेशी र आफ्नो प्रादेशिक यथार्थलाई ध्यानमा राखेर देउवा पक्षलाई सन्तुलनमा ल्याउन सकिन्छ र भोलिका दिनहरूमा पार्टीमा समन्वय गर्न सजिलो हुन्छ भन्ने बुझाइ पनि विश्वप्रकाश शर्माको हुन सक्छ।” तर सभापति थापा र उपसभापति शर्माले सार्वजनिक रूपमा कुनै नेताको समर्थन गरेको उद्घोष गरेका छैनन्। महामन्त्री घिमिरेले तीन जना सांसद बाहेक वरिष्ठ सांसदहरूलाई पनि नेतृत्वमा अघि सार्नुपर्ने विचार पार्टीमा रहेको बताए। सानो आकारमा सीमित भएको प्रतिपक्षी दल कांग्रेसको संसदीय दलको नेताको जिम्मेवारी महत्वपूर्ण रहने पत्रकार दाहाल बताउँछन्। उनी भन्छन्, “छिन्नभिन्न भएको कांग्रेसलाई मलम लगाउँदै मध्यस्थता, संसदमा लोकतान्त्रिक प्रक्रिया र संस्कृतिलाई संरक्षण गर्ने नेता चयन गर्नुपर्ने देख्छु।