लेखक: space4knews

युरोपेली सङ्घ र चीनले बढ्दो व्यापार असन्तुलन र विवाद समाधानका लागि नयाँ उच्चस्तरीय मन्त्रीस्तरीय परामर्श संयन्त्र सुरु गर्ने सहमति गरेका छन्। ईयूले व्यापार घाटा, निर्यात नियन्त्रण र बौद्धिक सम्पत्तिका विवादमा आगामी अक्टोबर भित्रै ठोस परिणाम आउनुपर्ने कडा सर्त अघि सारेको छ। चिनियाँ सस्तो उत्पादनको अत्यधिक निर्यातबाट युरोपेली औद्योगिक आधारमा परेको असरलाई सम्बोधन गर्न दुवै पक्षले चार कार्यसमूह गठन गरेका छन्। १६ असार, काठमाडौं।

बढ्दो व्यापार असन्तुलन नियन्त्रण गर्ने प्रयासका रूपमा युरोपेली सङ्घ (ईयू) र चीनले समस्या समाधानका लागि नयाँ उच्चस्तरीय मन्त्रीस्तरीय संयन्त्र सुरु गरेका छन्। ब्रसेल्समा भएको तीव्र वार्तापछि दुवै पक्षले संयुक्तरूपमा दुर्लभ विज्ञप्ति जारी गरेका छन्। यो २०१९ पछि पहिलो संयुक्त विज्ञप्ति हो। वार्तामा ईयू व्यापार आयुक्त मारोस सेफचोविच र चीनका वाणिज्य मन्त्री वाङ वेन्ताओबीच लामो समय छलफल भएको थियो। दुवै पक्षले ‘व्यापार तथा लगानी परामर्श संयन्त्र’ स्थापना गर्ने सहमति जनाएका छन्।

ईयू र चीनबीचको व्यापार असन्तुलन निकै चिन्ताजनक छ। सन् २०२५ मा चीनसँगको व्यापार घाटा ३६० अर्ब युरो पुगेको थियो र यो वृद्धि निरन्तर जारी छ। ईयूको तथ्याङ्क एजेन्सी ‘युरोस्ट्याट’ को अनुसार, जून १५ मा सार्वजनिक विवरणले देखाएको छ कि ईयूबाट चीनतर्फको निर्यातको तुलनामा चीनबाट ईयू तर्फको निर्यात दैनिक करीब १ अर्ब युरोले बढी छ। मे महिनामा मात्र ईयूको चीनसँगको व्यापार घाटा १५ प्रतिशतले बढेको थियो। विशेषगरि जर्मनीको व्यापार घाटा ३१.६ प्रतिशतले बढेको छ।

युरोपका अधिकांश देश अहिले ‘चाइना शक’ को प्रभावमा छन्। चिनियाँ कम्पनीहरूले न्यून मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्दा युरोपेली औद्योगिक मेरुदण्डमा ठूलो चुनौती थपिएको छ। ईयू नेताहरूले दुई हप्ताअघि यसलाई ‘चाइना शक २.०’ नाम दिइसकेका छन्। यो प्रभाव विद्युतीय सवारीसाधन र हरित ऊर्जामा मात्र सिमित नरहेर व्यापक रूपमा फैलिएको छ। चीनको अत्यधिक निर्यातका कारण युरोपेली उत्पादन क्षेत्र, अटोमोबाइल, र रासायनिक तथा मेसिन निर्माताहरू दबाबमा छन्। गत अप्रिलमा युरोपमा किनेका प्रत्येक १० वटा कारमध्ये एक चिनियाँ ब्रान्डको भएको तथ्याङ्कले यसलाई पुष्टि गर्दछ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा दोब्बर हो।

१६ असार, चितवन । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री इन्द्रबहादुर बानियाँले श्रम र उत्पादनमा केन्द्रित सहकारीहरूलाई विशेष प्राथमिकताका साथ प्रोत्साहन गर्ने बताउनुभएको छ। चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२९ भतेरीस्थित सफल सामाजिक उद्यमी महिला सहकारी संस्था लिमिटेडद्वारा मंगलबार आयोजना गरिएको कार्यक्रममा उहाँले प्रदेश सरकारले रैथाने बाली, अदुवा, लसुन, बेसार र प्याज जस्ता क्षेत्रमा उत्पादनमूलक अनुदान व्यवस्था गरेको जानकारी दिनुभएको छ।

‘अहिलेको बजेटमा हामीले एक पालिका, एक रैथाने उत्पादन, र एक सङ्कलन केन्द्रको नीति अघि सारेका छौं,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘त्यसअनुसार प्रशोधन, ब्रान्डिङ् र बजार व्यवस्थापन गर्ने पालिकालाई प्रदेश सरकारले विशेष अनुदान दिनेछ।’ महिलाहरूले आफैं अग्रसर भई बिचौलियाको प्रभावमुक्त भएर किसानबाट उत्पादित ६५ टन बेसार सङ्कलन, प्रशोधन र ब्रान्डिङ गरी बजारमा ल्याएकोमा मुख्यमन्त्री बानियाँले खुशी व्यक्त गर्नुभयो।

बजेट पारित भए लगत्तै साउनभित्रै प्रक्रिया अघि बढाएर यस्ता उद्यमशील महिलाहरूले सञ्चालित उद्योगलाई थप अनुदान र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता मुख्यमन्त्री बानियाँले व्यक्त गर्नुभएको छ। केही सहकारीहरूमा सर्वसाधारणको रकमको दुरुपयोग हुँदा समाजमा त्रास र अविश्वास बढेको संकेत गर्दै उहाँले सफल सामाजिक उद्यमी महिला सहकारीजस्ता उत्पादन तथा विशुद्ध कर्ममा केन्द्रित संस्थाहरूले सहकारी क्षेत्रको गरिमा जोगाउने दाबी गर्नुभएको छ। –रासस

नेपाल पर्यटन विकास व्यवसायी संघ र चन्द्रागिरि नगरपालिका–४ को संयुक्त आयोजनामा चन्द्रागिरि क्षेत्रको ऐतिहासिक तथा धार्मिक सम्पदालाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले पदयात्रा तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। वडाध्यक्ष कृष्णप्रसाद खड्गीले प्राचीन व्यापारिक मार्ग र प्राकृतिक पदमार्गलाई पर्यटनसँग जोडेर स्थानीय आर्थिक समृद्धि हासिल गर्ने लक्ष्य रहेको जानकारी दिनुभयो। नेपाल पर्यटन बोर्डका पदाधिकारी तथा पर्यटन विज्ञहरूले चन्द्रागिरिको पर्यटन विकासका लागि डिजिटल मार्केटिङ र सम्पदा संरक्षणमा विशेष जोड दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभएको छ। १६ असार, काठमाडौं।

नेपाल पर्यटन विकास व्यवसायी संघ र चन्द्रागिरि नगरपालिका–४ को संयुक्त आयोजनामा ‘प्राचीन व्यापारिक मार्ग तथा प्रमुख सम्पदाको अवलोकन एवं प्रवर्द्धन कार्यक्रम’ सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रम गत शनिबार आयोजना गरिएको थियो। यस कार्यक्रमले चन्द्रागिरि–थानकोट क्षेत्रको ऐतिहासिक व्यापारिक मार्ग, धार्मिक सम्पदा, प्राकृतिक पदमार्ग र स्थानीय संस्कृतिको संरक्षण, प्रवर्द्धन तथा पर्यटन विकासका सम्भावनालाई उजागर गरेको छ।

कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्ड, हनुमानढोका दरबार संग्रहालयसहित पर्यटनसँग सम्बन्धित विभिन्न संघ–संस्था, पर्यटन व्यवसायी, अनुसन्धानकर्ता र सञ्चारकर्मीहरूको सहभागिता रहेको थियो। ऐतिहासिक पदमार्ग हुँदै सम्पदाको अवलोकन कार्यक्रम थानकोटस्थित ऐतिहासिक चुनदेवी मन्दिर परिसरबाट सुरु भएको थियो। सहभागीहरूले प्राचीन व्यापारिक मार्ग हुँदै देउराली भालेश्वर महादेव मन्दिरको अवलोकन गरी अन्तिम गन्तव्य आदिनारायण मन्दिर परिसरसम्म पुगेका थिए।

स्थानीय सम्पदालाई पर्यटनसँग जोड्ने प्रतिबद्धता उद्घाटन समारोहमा चन्द्रागिरि नगरपालिका–४ का अध्यक्ष श्री कृष्णप्रसाद खड्गीले व्यक्त गर्दै कार्यक्रमको उद्देश्य प्राचीन व्यापारिक मार्ग, धार्मिक सम्पदा तथा प्राकृतिक पदमार्गलाई पर्यटनसँग जोडेर स्थानीय आर्थिक समृद्धिमा योगदान पु¥याउनु रहेको बताए। उनले वडा नं. ४ मा रहेका ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको विस्तृत जानकारी पनि प्रस्तुत गर्नुभएको थियो।

नेपाल पर्यटन बोर्डका कार्यवाहक निर्देशक सुनिल शर्माले नेपालको प्राचीन सभ्यता, संस्कृति र सम्पदालाई आधुनिक माध्यमबाट विश्वसामु प्रस्तुत गर्न भावनात्मक र प्रामाणिक डिजिटल स्टोरीटेलिङ आवश्यक रहेको बताएका छन्। गन्तव्यको वास्तविक कथा, स्थानीय समुदायका अनुभव र सांस्कृतिक मौलिकतालाई समेटेर सिर्जना गरिने सामग्रीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपालको प्रतिस्पर्धात्मक पहिचान बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उनले बताए।

चुनदेवी खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष ईश्वर लामाले चन्द्रागिरि क्षेत्रका पदमार्गहरू अझै पनि पर्याप्त प्रचार–प्रसार हुन नसकेको उल्लेख गर्दै सम्बन्धित पर्यटन संघ–संस्था र सरोकारवालाहरूलाई यसको प्रभावकारी प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरे।

मीनभवनस्थित सिभिल अस्पतालको सघन उपचार कक्षमा हावामा स्पिरिटको कडा राग र निराशाको ओसिलो गन्ध फैलिएको थियो। कुनामा राखिएको यान्त्रिक मनिटरले ‘बिप… बिप… बिप…’ को चिसो र निर्मम लयमा मेरो बाँकी रहेको सासको हिसाब गरिरहेको थियो। बाहिर नयाँ वर्षका भित्तेपात्रोहरू भर्खरै भित्तामा टाँगिएर नयाँ वसन्तका सपनाहरू विज्ञापन गरिरहेका थिए, तर मेरो जीवनको सग्लो ऐना भने कतै टुक्रिइसकेको थियो। म कृत्रिम श्वासको एउटा पातलो त्यान्द्रो समातेर बेहोसी र होसको कुरुप खेलमा अल्झिएकी थिएँ। मेरो यो अन्धकारले सबैभन्दा बढी कसैको छातीमा पहिरो परेको थियो भने, त्यो मेरा बा थिए। दाइलाई भन्नुभएको रहेछ, ‘बहिनी उँभो लाग्दिन क्यार।’ सायद बुवाले छोरासँग पीडा बाँडेर आफूलाई अलि हल्का बनाउन खोज्नुभयो होला। म त, आमालाई पनि भन्न नसक्ने आघातले थिचिएकी थिएँ।

सिभिल अस्पताल भर्ना हुनुअघि नै मेरो जीवनले अर्कै एउटा अँध्यारो बाटो समातिसकेको थियो, जसको कथा लेख्ने हिम्मत ममा अझै छैन। मानिसहरू जब मृत्युको नजिक पुग्छन्, तिनले बाँच्न चाहन्छन् भनिन्छ। तर मलाई त्यहाँ मर्नुसँग अलिकति पनि डर थिएन। मलाई त बाँच्नुसँग डर थियो। मैले जिवित रहँदा आफ्नो हृदयमा लुकाएर हिँड्नुपर्ने थुप्रै घाउहरू आफूसँग बोकेकी थिएँ। अप्रेसन थिएटरको त्यो अँध्यारो कोठाबाट बाहिर निस्केको तेस्रो दिन, डाक्टरका तिखा र चिसा शब्दहरू मेरो कानमा पर्दा म बारम्बार बेहोस भएकी थिएँ। डाक्टर अरुण कुमार जोशीले केही दिनअघि नै मलाई अप्रेशन थिएटरमा लैजाँदाको सम्भावित क्षति र लाभ देखाउनु भएको थियो।

तर, विज्ञानका सबै प्रयास विफल भएपछि, मैले आफ्नो शरीरको एउटा स्थायी अंश त्यहीँ छोडेर आधा शरीरसहित निस्कनु पर्‍यो। अन्ततः डाक्टर जितेन्द्रले बिहानीको राउन्डमा आउँदा शून्य स्वरमा भने, ‘भित्रभित्रै फैलिएको इन्फेक्सनका कारण हामीले तिम्रा ओभरी र ट्युबहरू बचाउन सकेनौँ।’ त्यो कुरा सुनेर मेरो दाहिने हात काँप्दै मेरो पेटको तल्लो भागमा पुग्यो। म अब एउटा यस्तो रूख बनेकी थिएँ, जसमा कहिल्यै कुनै नयाँ ऋतुले वात्सल्यको हरियो पात फुलेन। म आधा शरीर लिएर निस्किएकी निश्चित हुँ। तर, मेरो चेतना टुक्रिएको छैन।

स्याङ्जाको गल्याङ नगरपालिकाले हल गोरु पालन गर्ने ११५ जना कृषकलाई प्रोत्साहन स्वरूप प्रत्येकलाई पाँच हजार रुपैयाँ प्रदान गरेको छ। यान्त्रिक हलोको बढ्दो प्रयोगसँगै लोप हुँदै गएको गोरु पालन व्यवसायलाई संरक्षण गर्ने उद्देश्यले नगरपालिकाले कृषकलाई अनुदान दिएको हो। नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत युवराज अधिकारीका अनुसार आवेदन दिएका कृषकहरूको गोठमा अनुगमन गरेर यस रकम भुक्तानी गरिएको हो।

पछिल्लो समय प्रविधिको बढ्दो प्रयोगका कारण हल गोरु पाल्ने क्रम घटेकाले कृषकलाई यसतर्फ आकर्षित गर्न ११५ जना कृषकलाई नगद प्रोत्साहन उपलब्ध गराइएको हो। एक सय पन्ध्र कृषकहरूले एक सय सोह ठूला हल गोरुको लागि आवेदन दिएका थिए, जसका आधारमा प्रतिकृषक रु पाँच हजार प्रदान गरिएको गल्याङ नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत युवराज अधिकारीले बताए।

यान्त्रिक हलो (पावर टिलर) को प्रयोग बढिरहेकाले दक्ष जनशक्तिको अभाव, ग्रामीण क्षेत्रमा इन्धन अभाव तथा मर्मत कठिनाइ बढेकाले कृषकहरूलाई हल गोरु पालनमा आकर्षित गर्न प्रोत्साहन अनुदान दिइएको हो। चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ का लागि हल गोरु पाल्ने कृषकलाई प्रोत्साहन गर्न कृषक प्रोत्साहन अनुदान कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ।

नगरपालिकाले आवेदन संकलनको लागि सूचना प्रकाशित गरेकोमा, ११ वटै वडाबाट ११६ कृषकहरूले आवेदन दिएका थिए भने प्रोत्साहन रकम उपलब्ध गराइएको पशु सेवा शाखाका प्राविधिक महादेव बनले जानकारी दिनुभयो। “नगरपालिकाले हल गोरु सम्बन्धी प्रोत्साहन रकम दिन आवेदन माग गरिएको थियो,” उनले भने, “कृषकहरूद्वारा गोरुको बिमा गरिएको र गोठमा रहेको हल गोरुको तस्बिर सहित आवेदन आएपछि अनुगमन गरी रकम भुक्तानी गरिएको हो।” नगरपालिकाभित्र हल गोरुको संख्या आवेदनभन्दा बढी हुन सक्ने तर केही कृषकहरूले जानकारी पाएपनि आवेदन नदिएको हुन सक्ने उनको भनाइ छ। आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ मा पनि यस कार्यक्रम निरन्तर सञ्चालन गरी यस वर्ष पाउने अवसरबाट बञ्चित कृषकहरूलाई अनुदान उपलब्ध गराइने बताइएको छ।

घाम अस्ताएपछि छतमा चिसो पानी छर्कने र बाल्कोनीमा भिजेको पर्दा झुण्ड्याउनाले घरको तापक्रम कम गर्न निकै सहयोग पुग्छ। चर्को गर्मीको समयमा तपाईंको कोठा पसिना बग्ने र गर्मीको अनुभव हुन सक्छ। यदि एयर कन्डिसनर (एसी) छ भने यसलाई चलाउँदा केही समयमै कोठालाई शीतल बनाउन सकिन्छ। तर सबैको एसी राख्ने आर्थिक क्षमता हुँदैन। एसी आउनुभन्दा अगाडि मानिसहरूले गर्मीबाट बच्न विभिन्न तरीकाहरू अपनाउँथे। एसी नभएको अवस्थामा अधिकांशले फ्यानको प्रयोग गर्दछन् भने अहिले कुलरको पनि चलन बढेको छ। यी बाहेक पनि केही घरेलु उपायहरू छन् जसले एसी र कुलर बिना नै कोठालाई चिसो राख्न मद्दत गर्छ।

१. कोठामा भिजेको तौलिया झुण्ड्याउने: यसका लागि तौलिया आवश्यक पर्छ। तौलिया चिसो पानीमा डुबाउनुहोस्। सम्भव भएमा फ्रिजरमा राखेको चिसो पानीमा डुबाउने राम्रो हुन्छ। त्यसपछि तौलियालाई निचोरेर झ्यालमा झुण्ड्याउनुहोस्। यसले बाहिरी तातो हावालाई चिसो बनाइ कोठालाई शीतल राख्छ। यो तरिका विशेषगरी राति उपयोगी छ किनभने भिजेको तौलिया राति छिट्टै सुक्दैन र कोठालाई लामो समयसम्म चिसो राख्छ।

२. कोठामा घाम पर्न नदिने: कोठालाई चिसो राख्न सूर्यको गर्मी रोक्नु जरुरी हुन्छ। त्यसका लागि झ्यालमा गाढा रङका पर्दा लगाउनुपर्छ जसले भित्र घाम छिर्न नदिन्छ। झ्यालको बाहिरमा बाक्लो कपडा झुण्ड्याएमा तातो भित्र जानबाट थप रोकथाम हुन्छ। यदि त्यो कपडालाई चिसो पानीले भिजाएमा यसले बाहिरी गरमीलाई सोस्ने काम गर्छ।

३. कोठामा हावा चल्न दिने: भित्र घाम रोक्नु भए पनि दिनभरि झ्याल पूर्णरूपले बन्द राख्नु हुँदैन। हावा नभएर कोठा दमाउँदो हुन सक्छ। यदि दुई छेउमा झ्याल छन् भने दुवै खोलेर हावा पास गराएमा कोठा ताजा रहन्छ।

४. छतमा सेतो रङ लगाउने: कोठामा बढी गर्मी हुनुको मुख्य कारण छतको तातोपन हो। यदि कोठा छतभन्दा तलमा छ भने तातो अझ बढी महसुस हुन्छ। छतले धेरै सूर्यको किरण सोस्छ। त्यसैले छतलाई सेतो रङले रंगाउनु राम्रो हुन्छ किनभने सेतो रङले सूर्यको प्रकाश परावर्तित गर्छ र बाहिरी गर्मी कम हुन्छ।

५. भेन्टिलेसनमा ध्यान दिने: कोठाभित्रको तातो हावा बाहिर निकाल्न राम्रो भेन्टिलेसन हुनु आवश्यक हुन्छ। प्रत्येक कोठामा सही भेन्टिलेसनको व्यवस्था गरेमा यसले कोठालाई चिसो राख्न मद्दत गर्छ।

६. बाल्कोनीमा पर्दा राख्ने: बाल्कोनीमा पर्दा झुण्ड्याएर त्यसमा चिसो पानी छरिएमा बाहिरी तातो हावाले कोठामा पसेन। यो एक परम्परागत र वातावरणमैत्री तरिका हो जसले घरलाई चिसो राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

७. छतमा चिसो पानी हाल्ने: दिनभरको घामले छत धेरै तातेको हुन्छ र यसले कोठामा बढी गर्मी ल्याउँछ। घाम अस्ताएपछि छतमा चिसो पानी छर्किएमा केही घण्टामा कोठा बिस्तारै चिसो हुँदै जान्छ।