अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समितिले सन् २०२८ को लस एन्जलस ओलम्पिकमा क्रिकेट खेलको छनोट प्रक्रिया सार्वजनिक गरेको छ। पुरुषतर्फ टी-२० वरियताका आधारमा चार टोली चयन गरिनेछन् र बाँकी स्थानका लागि ग्लोबल छनोट प्रतियोगिता आयोजना गरिनेछ। नेपालले २०२६ को डिसेम्बरसम्म आईसीसी टी-२० वरियताको शीर्ष १२ भित्र पर्न सकेमा मात्र ग्लोबल छनोट खेल्ने अवसर पाउनेछ।
सन् २०२८ मा अमेरिकाको लस एन्जलसमा आयोजना हुने ओलम्पिकमा क्रिकेटको छनोट प्रक्रिया सार्वजनिक भइसकेको छ। १२८ वर्षपछि ओलम्पिकमा पुनः समावेश भएको क्रिकेटमा नेपालले पनि ग्लोबल छनोटमार्फत स्थान बनाउने सम्भावना पाएको छ। पुरुष र महिलातर्फ समान रूपमा ६–६ टोली सहभागी हुनेछ भने प्रत्येक टोलीमा १५ खेलाडी रहनेछन्।
पुरुषतर्फ चार टोलीले आईसीसी टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय वरियताका आधारमा प्रत्यक्ष ओलम्पिक यात्रा तय गर्नेछन्। आयोजक राष्ट्र अमेरिकाले भने आईसीसी टी–२० वरियतामा शीर्ष १५ भित्र रहेमा स्वचालित रूपमा एक स्थान पाउनेछ। बाँकी एक स्थानका लागि ग्लोबल छनोट प्रतियोगिता आयोजना गरिनेछ, जसमा वरियताका आधारमा छनोट भएका आठ टोली सहभागी हुनेछन्।
नेपाल हाल आईसीसी टी–२० वरियतामा १५औं स्थानमा छ। सन् २०२६ डिसेम्बर ३१ भित्र शीर्ष १२ वरियताभित्र पर्न सके मात्र नेपालले छनोट प्रतियोगिता खेल्न पाउनेछ। क्रिकेट जुलाई १४ र २१ बाहेक अन्य अधिकांश दिन डबल हेडरको रूपमा सञ्चालन हुने योजना छ।
हुम्लाको सिमकोट विमानस्थल नजिक एक कुकुरमाथि निर्दयतापूर्वक यातना दिइ हत्या गरिएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि व्यापक विरोध भइरहेछ। उक्त वीभत्स भिडियोले सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ताहरूलाई आक्रोश र स्तब्ध बनाएको छ। आइतबारदेखि भाइरल भएको उक्त भिडियो टुक्रेर विभिन्न प्लेटफर्ममा फैलिएको छ। टिकटकमा ‘bibek.sunar790’ नामक ह्यान्डलबाट आइतबार बिहान १०:४८ बजे उक्त भिडियो पहिलो पटक पोस्ट गरिएको देखिन्छ।
भिडियोमा देखिन्छ कि असहाय कुकुरलाई डोरीले बाँधेर डाँडाको ठूलो ढुंगाबाट झुन्ड्याइएको छ। माथिबाट निर्दयी रूपमा ढुंगा खसाल्ने दृश्यले क्रूरता उजागर गर्छ। केही समयपछि सोही ह्यान्डलबाट अर्को भिडियो अपलोड गरिएको छ, जसमा कुकुरको निधन भइसकेको देखिन्छ। पहिलो भिडियोमा विमानस्थलको पृष्ठभूमि र एउटा बालक पनि देखिन्छ। पृष्ठभूमिमा ‘जन्म मृत्यु संसारकै रीत हो साथी आज अमर बनाइदेउ..’ बोलको गीत बजाएर घटनालाई एक खालको उत्सवझैं देखाइएको छ।
घटना कहाँ भयो भन्ने बारे खोजी गर्दा उक्त भिडियो हुम्लाको सिमकोट विमानस्थल आसपासको क्षेत्रमा बनाइएको तथ्य भेटियो। स्थान पत्ता लगाएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय हुम्ला, सिमकोटसँग सम्पर्क गरियो। स्थानीय प्रशासनले यस घटनाबारे बेखबर रहेको देखियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालय हुम्लाका प्रहरी सहायक निरीक्षक जङ्गबहादुर घर्तीले घटनाबारे आफूहरूले जानकारी पाइसकेको र अनुसन्धान भइरहेको बताए। सामग्री तयार पार्दासम्म उक्त भिडियोलाई १ लाख ६० हजार बढीले हेरेका छन् भने ७०० भन्दा बढी टिप्पणीहरू आइसकेका छन्, जसमा अधिकांशले दोषीलाई कडा कारवाही गर्नुपर्ने आवाज उठाएका छन्।
संसारभर प्रत्येक वर्ष सयौं भूकम्पहरू आयो जसले मानिस र सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुर्याउँछन्। गत साता २४ जुनमा भेनेजुएलामा एक मिनेटभित्र दुई शक्तिशाली भूकम्पहरू आएपछि कम्तीमा १,४५० जनाको मृत्यु र ४,३०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। म्याग्निट्युड ७.५ को यो दोस्रो भूकम्प भेनेजुएलामा सन् १९०० पछि सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ। भूकम्पले अनेक भवनहरू भत्केपछि धेरै मानिसहरू भग्नावशेष मुनि फसेका वा बाहिर निस्कन नसकेको अवस्थामा छन्। फेब्रुअरी २०२३ मा टर्की र सिरियामा म्याग्निट्युड ७.८ को भूकम्पले ५५,००० भन्दा बढीको मृत्यु भएको बताइएको छ। उक्त भूकम्पलाई यो दशककै सबैभन्दा विनाशकारी मानिन्छ। टर्की भूकम्प जोखिमयुक्त क्षेत्रमा पर्ने हुँदा सन् १९३९ देखि १९९९ सम्म पाँच ठूला भूकम्प भइसकेका छन्। सन् १९०० देखि २०२३ सम्म परीक्षामा परेका ७६ भूकम्पमा करिब एक लाख जनाले ज्यान गुमाएका छन्।
मार्च २०२५ मा म्यान्मारमा गएको अर्को भूकम्पले ३,६०० जनाको ज्यान लियो भने २०२१ मा हेइटीमा २,२०० भन्दा बढीको मृत्यु भयो। २०१८ मा इन्डोनेशियामा ४,३०० भन्दा बढी र २०१७ मा इरानमा ४०० भन्दा बढी मानिसले जीवन गुमाए। नेपालमा सन् २०१५ को शक्तिशाली भूकम्पमा करिब ९,००० जनाले ज्यान गुमाएका थिए। गत वर्ष रुसको क्याम्च्याट्का प्रायद्वीपमा म्याग्निट्युड ८.८ को शक्तिशाली भूकम्पपछि प्रशान्त महासागरसम्बन्धी संयुक्त राज्य अमेरिका र जापानसहित धेरै देशहरुले सुनामीको चेतावनी दिएका थिए। यो भूकम्प रूसमा अभिलेखमा परेका छैटौँ सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्पमध्ये एक मानिन्छ। अमेरिकाको भौगर्भिक सर्वेक्षण निकाय यूएसजीएसले सन् २०१० चिली र सन् १९०६ इक्वाडोरमा पनि म्याग्निट्युड ८.८ को भूकम्प मापन गरेको बताएको छ, तर रूसमा मानवीय क्षति भएका थिएन। गत वर्षदेखि ग्रीक टापु सान्टोरिनीमा हजारौँ भूकम्प मापन भएका छन्।
वैज्ञानिकहरूले भन्छन् कि भूकम्प कहिले र कहाँ आउँछ भनेर पूर्वानुमान गर्न हामी अझै पछि छौं तर सम्भावना देखाउन सक्छौं। इम्पेरियल कलेज लन्डनका भूकम्प विज्ञ डा. स्टीफन हिक्स भन्छन्, “दुर्भाग्यवश यसो गर्न सकिँदैन।” तर पूर्वानुमान गर्न र संभावना देखाउन सकिन्छ। जस्तै क्यालिफोर्निया र जापानमा भूकम्पका यस्तो सूचकहरू पहिल्याउन सकिन्छ। सुरक्षित रहन के गर्न सकिन्छ र के नगर्ने? तयारी अवस्था बनाउनुहोस्। भूकम्प कहिले आउँछ भनेर सहज अनुमान नभए पनि विज्ञहरूले सधैं तयार रहनुपर्ने सुझाव दिन्छन्, योजना बनाउनु आवश्यक छ। डा. हिक्स भन्छन्, “यदि तपाईं भूकम्प बढी आउने क्षेत्रमा हुनुहुन्छ भने आपतकालीन अवस्थाको सामग्री घरमै राख्नु राम्रो हुन्छ।” त्यस्ता सामग्रीमा अतिरिक्त पानी, टर्च, प्राथमिक उपचार किट र खाना सामेल हुनुपर्छ।
रेडक्रसले थप व्यक्तिगत महत्त्वपूर्ण कागजातहरू, जस्तै नगद र औषधिको सूचीको प्रतिलिपि पनि तयारीमा राख्न सल्लाह दिएको छ। यदि भवन सुरक्षित छ भने अन्यत्र नजानुहोस्। अमेरिकी सरकारको भौगर्भिक निकाय यूएसजीएसका अनुसार तपाईं जहाँ हुनुहुन्छ त्यहीँ बस्नुभयो भने चोटपटक लाग्ने सम्भावना कम हुन्छ। त्यसैले भूकम्पको समयमा बाहिर भाग्नु वा अर्को कोठा जान खोज्नु हुँदैन। विशेषज्ञहरूले “ड्रप, कभर र होल्ड अन” अर्थात् ‘निहुरिनु, छेक्नु र समात्नु’ लाई सुरक्षित रहन मूल मन्त्र बताउँछन्। घुँडा टेक्नू र हात तल राख्नाले माथिबाट झर्ने वस्तुबाट बच्न सकिन्छ। यदि नजिकै सुरक्षित ठाउँ नभए टेबल वा डेस्कमुनी बसेर भूकम्प सकिँदासम्म समय विताउनु उपयुक्त हुन्छ। पुराना घरमा बस्ने भए पनि टेबलमुनि बस्दा बढी सुरक्षित हुन्छ। घरका झ्याल र अग्ला भाग पहिल्यै भत्किने भएकाले त्यहाँबाट टाढा बस्न सल्लाह दिइन्छ।
भूकम्प रोकिएपछि मात्र खुल्ला क्षेत्रमा जानु उपयुक्त हुन्छ। यदि भूकम्प अवधिमा घरभित्र हुनुहुन्थ्यो भने, तर बाहिर छँदा आएको खण्डमा के गर्ने? “जहाँ हुनुहुन्छ त्यहीँ रहनुहोस्,” विज्ञहरूले सल्लाह दिन्छन्। घरबाहिर हुँदा बिजली तार, इन्टरनेट तार, इन्धन, ग्यास पाइपजस्ता वस्तुबाट टाढा रहनु चोटपटकबाट बचाउँछ। रूख, टेलिफोन पोल र भवनहरूबाट टाढा कुनै खुला ठाउँ रोज्नु पर्ने हुन्छ। अर्थक्वेक कन्ट्री अलायंसले भूकम्पका समयमा धेरै चोटपटक र मृत्युपछि हुने कारणहरूमा टेलिभिजन, बत्ती, गिलास र दराजका सामाग्रीहरू खसेर वा उडेर लाग्ने बताएको छ। शिक्षित बचाउ उपाय भनेको भारी फर्निचरहरू लचकदार पट्टिहरूले बाँधेर सुरक्षित बनाउनु हो। भूकम्पपछिको अर्को प्रमुख जोखिम फुटेका ग्यास पाइपबाट हुने चुहावट हो। डा. हिक्सले सन् १९०६ को सान फ्रान्सिस्को भूकम्पलाई उदाहरण माने। त्यस भूकम्पमा ३,००० भन्दा बढीले ज्यान गुमाए तर अधिकांश मृत्यु ग्यास पाइपलाइन विस्फोटबाट भएको थियो। उनी सबै ज्वलनशील वस्तुबाट टाढा रहन सल्लाह दिन्छन्। डा. हिक्सले भूकम्प जाँदा गर्ने क्रियाकलापमा अभ्यास गर्नुपर्ने महत्त्व पनि जोड दिएका छन्। “केही देशहरूमा भूकम्पको पूर्वाभ्यास गरिन्छ जहाँ सबैले के गर्ने भन्ने कुरा अभ्यास गर्छन्। टर्कीको त्यो भागमा त्यो थिएन किनभने त्यहाँ धेरै समयसम्म भूकम्प आएको थिएन।”
चीनका अनुसन्धानकर्ताहरूले विद्युतीय ऊर्जा बिना समुद्री पानीलाई शुद्ध पिउने पानीमा परिणत गर्ने नयाँ ‘फोटोथर्मल’ प्रविधि विकास गरेका छन्। यो प्रविधिले नानोपाटिकल र थ्री-डी संरचनाको प्रयोग गरी सौर्य ऊर्जाको मद्दतले समुद्री पानी वाष्पीकरण गरी शुद्ध पानी निकाल्ने काम गर्छ। परीक्षणमा यो उपकरणले दैनिक २० लिटरभन्दा बढी पानी उत्पादन गरी ५ वर्ग मिटर जमिनमा सफलतापूर्वक बाली लगाउन सकेको देखाएको छ।
समुद्री पानीलाई नुनरहित गरी (डिसालिनेसन) पिउने योग्य पानीमा परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया प्रायः धेरै ऊर्जा खर्च हुने प्रविधि मानिन्छ। तर, चीनमा गरिएको स्थलगत परीक्षणले नयाँ ‘फोटोथर्मल’ सामग्रीको प्रयोगबाट कुनै अतिरिक्त विद्युतीय ऊर्जा नचाहिँदै वर्षभरि शुद्ध पानी उत्पादन सफलतापूर्वक देखाएको छ। चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेज अन्तर्गत बेइजिङस्थित इन्स्टिच्युट अफ प्रोसेस इन्जिनियरिङ (आईपीई) र शेन्जेन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले संयुक्त रूपमा यो अध्ययन गरेका हुन्, जुन जून २१ मा ‘एडभान्स्ड मेटेरियल्स’ जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले नानोपाटिकलहरूलाई बुनेर त्रि-आयामी (थ्री-डी) फोटोधर्मल वाष्पीकरण सामग्री विकसित गरेका छन्, जसले सौर्य ऊर्जालाई पानी प्रशोधनमा प्रयोग गर्ने दक्षता उल्लेख्य रूपमा बढाउँछ। परीक्षणले देखाएको छ कि यस संरचनाले ९०.२ प्रतिशतसम्म सौर्य ऊर्जा सोस्न सक्षम छ र समुद्री पानी वाष्पीकरणमा खपत हुने उर्जामा ४५.७ प्रतिशत कमी आएको छ। सानो परीक्षण स्थलमा यो उपकरण प्रयोग गरी प्राकृतिक सूर्यको प्रकाशमा मात्र ५ वर्ग मिटर जमिनमा पूर्ण बाली चरणका लागि सिँचाइ गरिएको थियो, जसमा कुनै बाह्य बिजुली प्रयोग गरिएको थिएन।
आईपीईको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार, उत्पादनमा आएको पानी विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) को मापदण्ड अनुरूप छ। यस पानीले ५ वर्ग मिटर जमिनमा पालुङ्गो, मकै र चिनियाँ बन्दाकोभीको पूर्ण बाली सफलतापूर्वक उत्पादन गरिएको थियो। आईपीईले भनेको छ, ‘हामीले बाफलाई पानीमा परिवर्तन गर्ने दक्षता वृद्धि र प्रणाली लागत कम गर्न थप अनुसन्धान गरिरहेका छौं। यसको प्रमुख उद्देश्य पानी अभाव भएका तटीय, टापु र दुर्गम क्षेत्रमा यस प्रविधिलाई ठूलो परिमाणमा विस्तार गर्नु हो।’
समाचारसारांश समीक्षा पश्चात तयार गरिएको। फिफा विश्वकप २०२६ को राउन्ड अफ ३२ अन्तर्गत आज नेदरल्यान्ड्स र मोरक्कोबीच मेक्सिकोको मोन्टेरे रंगशालामा प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। डच टोलीका भर्जिल भान डाइक, ब्रायन ब्रोबे र कोडी गाक्पोले आफ्नो टोलीको रक्षा र आक्रमणको जिम्मा सम्हाल्नेछन्। मोरक्कोका अचरफ हाकिमी, ब्राहिम डियाज र गोलकिपर यासिन बोनोले टोलीलाई क्वाटरफाइनलमा पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन्। १५ असार, काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ को नकआउट चरण अन्तर्गत आज मेक्सिकोस्थित मोन्टेरे रंगशालामा नेदरल्यान्ड्स र मोरक्कोबीच राउन्ड अफ ३२ को खेल हुँदैछ। दुबै अपराजित टोलीबीचको यस प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा यी दुई टोलीका केहि खास खेलाडीहरूको प्रदर्शन निर्णायक हुने देखिएको छ। दुबै टोली विजयी भएर अगाडि बढ्न चाहन्छन्। डच टोलीका प्रिमियर लिग स्तरका डिफेन्डरहरू र मोरक्कोका ला लिगा तथा फ्रान्सेली लिगका प्रभावशाली प्लेमेकरहरूबीच मैदानमा हुने व्यक्तिगत भिडन्तले खेलको परिणाम निर्धारण गर्ने निश्चित छ। खेलको नतिजा आफ्नो पक्षमा पार्ने दुवै टोलीका तीन–तीन मुख्य खेलाडीहरू यस प्रकार छन्: नेदरल्यान्ड्स भर्जिल भान डाइक (डिफेन्डर): लिभरपुलका यी विश्वस्तरीय डिफेन्डर डच defensa पङ्क्तिका प्रमुख नेता र मेरुदण्ड हुन्। उनको असाधारण शारीरिक उचाइ, उत्कृष्ट हवाई बलको नियन्त्रण र मोरक्कोका तीव्र गतिका फरवार्डहरूलाई रोक्न सक्ने क्षमता नेदरल्यान्ड्सलाई क्लिन शीट दिलाउन सबैभन्दा निर्णायक हुनेछ। ब्रायन ब्रोबे (स्ट्राइकर): आयाक्सबाट खेल्ने यी शक्तिशाली युवा फरवार्ड नेदरल्यान्ड्सको अग्रपङ्क्तिका मुख्य खेलाडी हुन्। उनको बलियो शारीरिक क्षमता, विरोधी डिफेन्डरहरूलाई ब्याक-टु-गोल राख्दै बल रोक्ने खुबी र उत्कृष्ट ‘लिङ्क-अप प्ले’ले कोडी गाक्पो र अन्य विंगरहरूलाई आक्रामक स्थान उपलब्ध गराउनेछ साथै मोरक्कोको डिफेन्स लाइनलाई खेलभरि कडा दबावमा राख्नेछ। जारी विश्वकपमा उनले ३ गोल गरेका छन्। कोडी गाक्पो (फरवार्ड): ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा सधैं लयमा देखिने गाक्पो नेदरल्यान्ड्सको आक्रमणका मुख्य हतियार हुन्। बायाँ विंगबाट तीव्र गतिमा बल दौडाउँदै डिफेन्डरहरूलाई छलेर भित्र छिर्ने र सटिक प्रहार गर्ने उनको शैली मोरक्कोका राइट-ब्याक अचरफ हाकिमीका लागि ठूलो परीक्षा हुनेछ। मोरक्को अचरफ हाकिमी (डिफेन्डर): पेरिस सेन्ट-जर्मेनका स्टार राइट-ब्याक हाकिमी मोरक्को राष्ट्रिय टोलीका कप्तान तथा विश्वकै उत्कृष्ट डिफेन्डरमध्ये एक हुन्। डिफेन्स सम्हाल्नुका साथै दायाँ विंगबाट तीव्र गतिमा आक्रामक ओभरल्याप गर्दै क्रस निकाल्ने उनको विश्वस्तरीय शैली नेदरल्यान्ड्सका फरवार्डहरूलाई रोक्न र आफ्नो टोलीको आक्रमण बढाउन दुई भूमिकामा रहनेछ। इसाएल साइबारी (फरवार्ड): साइबारी मोरक्कोका मुख्य हतियार हुन्। नेदरल्यान्ड्सको घरेलु लिगमा लामो समयसम्म खेलिरहेका कारण उनलाई डच डिफेन्डरहरूको कमजोरी र रक्षात्मक रणनीति बारे राम्रो ज्ञान छ। उनको बलियो शारीरिक शक्ति, ड्रिब्लिङ् गति र मिडफिल्डबाट अचानक पेनाल्टी बक्सभित्र छिरेर प्रहार गर्ने आक्रामक शैली डच डिफेन्सका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बन्नेछ। जारी विश्वकपमा उनले ३ गोल गरेका छन्। यासिन बोनो (गोलकिपर): कतार विश्वकपमा पेनाल्टी सुटआउट र खेलभरि उत्कृष्ट बचाउ गरेपछि मोरक्कोलाई सेमिफाइनल पुर्याएका बोनो टोलीका भरपर्दा पर्खाल हुन्। नेदरल्यान्ड्सका विष्फोटक फरवार्डहरूका घातक प्रहार र आक्रमणलाई रोक्न मैदानमा उनको अनुभवको ठूलो रणनीतिक महत्त्व रहनेछ।
भौतिकशास्त्रीहरूले अल्ट्राकोल्ड सेसियम परमाणुहरूको प्रयोग गरी ‘फ्र्याक्सनल फर्मी सी’ नामक पदार्थको नयाँ र अनौठो क्वान्टम अवस्था विकसित गरेका छन्। यो अनुसन्धानले पदार्थको सामान्य सिद्धान्तहरूलाई चुनौती दिदै, क्वान्टम कणहरू सन्तुलनभन्दा बाहिर पनि व्यवस्थित रूपमा रहन सक्ने कुरालाई प्रमाणित गरेको छ। वैज्ञानिक हान्स-क्रिस्टोफ नेगरेलले यस नयाँ अवस्थामाथि रहेको लुकेको संरचना उजागर गर्दै, यसका कणहरूलाई ‘सुपर-फर्मीअन्स’ भनेर सम्बोधन गर्न सकिने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
१५ असार, काठमाडौं। भौतिकशास्त्रीहरूले अत्यधिक चिसो पारिएका परमाणुहरू (अल्ट्राकोल्ड एटम्स) को प्रयोग गरी एउटा अनौठो र नयाँ क्वान्टम अवस्था विकास गरेका छन् जुनलाई ‘फ्र्याक्सनल फर्मी सी’ नाम दिइएको छ। ‘फिजिकल रिभ्यु लेटर्स’ जर्नलमा प्रकाशित यस नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ कि क्वान्टम कणहरूले आफैँलाई सोच्न नसकिएकै नयाँ तरिकाले व्यवस्थित गर्न सक्छन्।
इन्सब्रुक विश्वविद्यालयको नेगरेल समूह र सिएनआरएस तथा पेरिस-डाउफिन विश्वविद्यालयका सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री अल्भिसे बास्टियानेलोले संयुक्तरूपमा यो सफलता हासिल गरेका हुन्। यस खोजले स्थापित क्वान्टम सिद्धान्तहरूभन्दा परे पदार्थको एउटा नयाँ चरण (फेज अफ म्याटर) लाई उद्घाटन गरेको छ। यस अनुसन्धानले प्रमाणित गरेको छ कि क्वान्टम कणहरूलाई उनीहरूको सामान्य सन्तुलन अवस्थाबाट धेरै टाढा धकेल्दा पदार्थको नयाँ र जटिल अवस्था कसरी जन्मन सक्छ।
यस साता मंगलबार र बुधबार कतिपय ठाउँमा भीषण बर्षा हुने सम्भावना रहेको भन्दै जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सूचना जारी गरेपछि, विशेष गरी विपद् रोक्नका लागि जोखिमअनुसार जनशक्ति र सामग्री परिचालन गरिएको विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ। यस वर्ष मनसुन नेपालमा जुन १९ मा प्रवेश गरेको हो। परम्परागत भन्दा छ दिन पछाडि प्रवेश गरेको मनसुन प्रणालीले पर्याप्त बर्षा गराउन नसकेको अवस्थामा विभागले “भारी बर्षा” हुने चेतावनी जारी गरेको छ।
लामो समयसम्म चर्को गर्मीपछि भारी बर्षा हुँदा बाढी, पहिरो जस्ता विपद् निम्तिन सक्ने डर बढेको छ। विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सर्वसाधारणलाई सचेत रहन अनुरोध गर्दै विपद्सँग जुझ्ने तयारी गरिसकेको जनाएको छ। विभागकी प्रवक्ता विभूति पोखरेलले भने, “कतिपय भूभागमा धेरै भारी बर्षा हुनसक्ने भएकाले हामीले यो सूचना जारी गरेका हौँ।” उनले २४ घण्टामा १०० मिलिमिटरभन्दा बढी बर्षा भए ‘धेरै भारी बर्षा’ भनिन्छ भनेका छन्।
विभागले जारी गरेको सूचनाअनुसार असार १६ र १७ गते मनसुनी गतिविधि बढ्ने र मधेश प्रदेश तथा कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी र तराई भूभागका केही स्थानमा मेघगर्जन वा चट्याङसहित ‘भारी बर्षा’ तथा एक-दुई स्थानमा ‘धेरै भारी बर्षा’ हुने सम्भावना छ। पोखरेलले थपिन्, “कतै कतै अचानक बाढी आउन सक्ने भएकाले हामीले सतर्क रहन भनेका छौँ।”
हालको सरकारका गृहमन्त्री सुधन गुरुङले विपद्को प्रतिकार्य सम्बन्धी बारम्बार चासो देखाएका छन्। उनले विगत ११ वर्षदेखि विपद् बेला राहत उद्धारमा खटिएको अनुभव साझेदारी गर्दै यस पटक सरकार चनाखो रहेको बताएका छन्। प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी तथा सहसचिव प्रदीपकुमार कोइरालाले भने, “हामीले सबै ठाउँमा अलर्ट जारी गरेका छौँ।”
विपद् व्यवस्थापनको तयारीका लागि आवश्यक सामग्रीहरूको भण्डारण अद्यावधिक गरिएको छ र सोमबार दिनभर यस कामलाई जारी राखिने प्राधिकरणले जनाएको छ। यस वर्ष धान रोपाइँको अवस्था पनि चिन्ताजनक रहेको छ, जहाँ कृषि विभागका अनुसार धान रोपाइँ हुने जमिनको क्षेत्रफल घट्दो छ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको सेशेल्स भ्रमणको क्रममा दुई देशबीच १९ वटा महत्वपूर्ण विषयहरूमा औपचारिक सहमति हासिल भएको छ। प्रधानमन्त्री मोदीले सेशेल्समा भारतीय डिजिटल भुक्तानी प्रणाली यूपीआई लागू गर्ने र जनऔषधिसम्बन्धी सम्झौताहरूलाई महत्वपूर्ण ठहराउँदै यस भ्रमण सफल भएको बताएका छन्। भारतले सेशेल्सलाई फास्ट पेट्रोल जहाज, एम्बुलेन्स, युटिलिटी सवारी साधन, चामल र सिमेन्टजस्ता आवश्यक सामग्रीहरू सहयोग स्वरूप उपलब्ध गराउनेछ।
१५ असार, काठमाडौं। प्रधानमन्त्री मोदीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्, “सेशेल्सको यस भ्रमणका क्रममा धेरै महत्वपूर्ण उपलब्धिहरू आएका छन् र थुप्रै महत्वपूर्ण सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरिएको छ। यसमा सेशेल्समा भारतीय डिजिटल भुक्तानी प्रणाली (यूपीआई) लागू गर्ने र जनऔषधिसम्बन्धी सम्झौतासहित अन्य विषयहरू समावेश छन्।” उनले थप्दै भनेका छन्, “हामी जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी कार्य (क्लाइमेट एक्शन), हरित हाइड्रोजन, ऊर्जा, निलो अर्थतन्त्र र भविष्यसँग सम्बन्धित अन्य क्षेत्रहरूमा सहकार्य गर्दै जान्छौं।”
भारतीय विदेश मन्त्रालयका अनुसार, प्रधानमन्त्री मोदीको यस भ्रमणका क्रममा भारत र सेशेल्सबीच कुल १९ वटा विषयमा सहमति बनेको छ। सम्झौताअनुसार, भारतले सेशेल्सलाई आवश्यक सामग्रीहरू उपलब्ध गराउनेछ र यूपीआई प्रणाली सञ्चालनमा ल्याउने विषयमा पनि औपचारिक सहमति प्राप्त गरिएको छ।
विश्वकपको समूह चरणबाट बाहिरिएपछि दक्षिण कोरियाली फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षक होङ म्युङ-बोले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। राष्ट्रपति ली जे म्युङले राष्ट्रिय टोलीको निराशाजनक प्रदर्शनपछि प्रशिक्षक नियुक्ति प्रक्रिया र टिम व्यवस्थापनबारे समीक्षा गर्न मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन्। प्रशिक्षक होङले अपेक्षा अनुरूप नतिजा नदिएको स्वीकार गर्दै सम्पूर्ण जिम्मेवारी लिएर माफी मागेका छन्।
१५ असार, काठमाडौं । दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय फुटबल टोली विश्वकपको समूह चरणबाटै बाहिरिएपछि मुख्य प्रशिक्षक होङ म्युङ-बोले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। टोलीको खराब प्रदर्शनपछि राष्ट्रपति ली जे म्युङले प्रशिक्षकको क्षमतामा सार्वजनिक रूपमा प्रश्न उठाउँदै राष्ट्रिय टोलीको समग्र संरचनामा पुनरावलोकन गर्न निर्देशन दिएका थिए।
दक्षिण कोरियाले चेक रिपब्लिकविरुद्ध पहिलो खेल जितेर सुखद सुरुवात गरेको थियो, तर त्यसपछि मेक्सिको र दक्षिण अफ्रिकासँग पराजित भयो। विस्तारिएको प्रतियोगिताको उत्कृष्ट तेस्रो स्थानको टोलीले निकआउट चरण पुग्ने आशा राखेको थियो, तर कङ्गोले उज्बेकिस्तानलाई ३–१ ले हराएपछि त्यो सम्भावना समाप्त भयो।
टोलीको अप्रत्याशित असफलतापछि राष्ट्रपति लिले प्रशिक्षक नियुक्ति प्रक्रियामा नै प्रश्न उठाए। उनले योग्यताभन्दा निष्ठा र गुटगत स्वार्थलाई प्राथमिकता दिनुले यस्तो परिणाम आएको टिप्पणी गर्दै नेतृत्व चयन नै सफलताको आधार हुनुपर्ने बताए।
५७ वर्षीय होङले टोलीको आधार शिविरबाट स्वदेश फर्किनु अघि समर्थकसँग क्षमा माग्दै पद छाड्ने घोषणा गरे। उनले अपेक्षा अनुसार परिणाम दिन नसकेको स्वीकार गर्दै सम्पूर्ण जिम्मेवारी आफूले लिने बताए। साथै प्रशिक्षक पद त्यागे पनि दक्षिण कोरियाली फुटबलप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता जस्तै रहने उल्लेख गरे।
होङको यो दक्षिण कोरियाली राष्ट्रिय टोलीसँगको दोस्रो कार्यकाल थियो। यसअघि उनले सन् २०१४ को विश्वकपमा पनि टोलीको नेतृत्व गरेका थिए, जहाँ दक्षिण कोरिया समूह चरणबाटै बाहिरिएको थियो। लगातार ११औं विश्वकप खेलेको दक्षिण कोरिया सन् २००२ मा घरेलु भूमिमा सह–आयोजक रहँदा सेमिफाइनलसम्म पुगेको थियो। यसपटकको असफलतापछि राष्ट्रपति लीले राष्ट्रिय टोलीको संरचना र व्यवस्थापनको समीक्षा गर्न संस्कृति, खेलकुद तथा पर्यटन मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन्। – एपीबाट
समाचार सारांश संपादकीय रूपमा समीक्षा गरिएको। मेटाले फेसबुक र इन्स्टाग्राममा कन्टेन्ट तथा विज्ञापन समीक्षा गर्न एआई प्रविधिको प्रयोग बढाउँदै यस वर्षको अन्त्यसम्ममा कर्मचारी कटौती गर्ने योजना बनाएको छ। कम्पनीले सन् २०२६ को अन्त्यसम्ममा ९० प्रतिशत कार्य एआई उपकरणबाट गर्ने लक्ष्य राखेको छ, जसले सुरक्षा चुनौती र प्राविधिक कमजोरीको जोखिम बढाएको छ। हालै एआई सपोर्ट बोटलाई झुक्याएर ह्याकरहरूले २० हजार इन्स्टाग्राम खाताहरू नियन्त्रणमा लिएपछि एआई प्रणालीको सुरक्षा संवेदनशीलतामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ। १५ असार, काठमाडौं । मेटा कम्पनीले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई एआई उपकरणहरूले विस्थापित गर्ने योजना तीव्र रूपमा अघि बढाएको छ। यस अन्तर्गत कम्पनीले यो वर्षको अन्त्यसम्ममा फेसबुक र इन्स्टाग्राम लगायतका प्लेटफर्महरूमा आउने अधिकांश कन्टेन्ट र विज्ञापनहरूको समीक्षा गर्न ‘लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडेल’ (एलएलएम) को प्रयोग गर्ने तयारी गरेको छ। फाइनान्सियल टाइम्सको रिपोर्टअनुसार, मेटाले ‘ह्युमन मोडरेटर’ को सट्टा एआई मोडेलहरू लागू गर्ने आफ्नो योजनालाई अघि बढाएको छ। कम्पनीले अहिले ५० प्रतिशत कार्यहरू एआई उपकरणबाट भइरहेको बताएको छ र सन् २०२६ को अन्त्यसम्ममा त्यसलाई ९० प्रतिशत पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ। यसको अर्थ फेसबुक र इन्स्टाग्राममा पोस्ट तथा विज्ञापनसँग सम्बन्धित लगभग सबै निर्णयहरू एआईले गर्नेछ। यो निर्णय हालै इन्स्टाग्राममा देखा परेको एक प्राविधिक कमजोरीका बीचमा आएको हो। केही समयअघि यो कमजोरीको फाइदा उठाउँदै ह्याकरहरूले करिब २० हजार इन्स्टाग्राम खाताहरूमा अनधिकृत पहुँच बनाए। उनीहरूले मेटाको ‘एआई सपोर्ट बोट’ लाई झुक्याएर अरूका खाताहरू आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका थिए। यसका लागि कुनै कोडिङ वा प्राविधिक ज्ञान आवश्यक थिएन। खाताचोरहरूले केवल मेटाको एआई सपोर्ट प्रणालीलाई ‘खाता प्रमाणिकरण कोड’ अर्को इमेल ठेगानामा पठाउन निर्देशन दिएका थिए। मेटाले यो कमजोरीलाई सुधार गरेको जनाएको छ। तर यस घटनाले एआई उपकरणहरूको संवेदनशीलतालाई उजागर गरेको छ। मानिसहरूले एआईसँग सामान्य भाषामा कुराकानी गर्ने भएकाले र प्रश्नहरू अनगिन्ती तरिकाले सोध्न सक्ने भएकाले यस्ता कमजोरीहरू सधैं रहिरहने डर छ। एआई मोडेलहरूले कुनै विशेष प्रकारको प्रश्न सोध्न प्रतिबन्ध लगाइए पनि फरक तरिकाले सोध्दा ती काम गर्ने समस्या अन्य मोडेलहरूमा पनि देखिएको छ। त्यसैले मेटाले धेरै संवेदनशील कार्यहरू एआई एजेन्टलाई सुम्पिनुपर्ने भएकाले प्रयोगकर्ताले तिनीहरूलाई झुक्याएर खाताको पहुँच लिने जोखिम बढ्छ। तर पनि मेटाले एआई उपकरणहरूलाई यस्ता काम दिन आवश्यक ठानेको छ। कम्पनीले एआई विकासमा अर्बौं डलर लगानी गरेको छ र भविष्यमा यो प्रविधि अन्य कम्पनीहरूलाई बेचेर उनीहरूको कर्मचारी खर्च घटाउने व्यावसायिक उद्देश्य राखेको छ। यदि मेटाले आफ्नै व्यवसायमा सफल प्रयोग देखाउन सकेन भने यसको ‘एआई प्रोजेक्ट’ को भविष्यमा असर पर्न सक्छ। त्यसैले मेटा आफ्ना एआई प्रणालीहरूको व्यावहारिक महत्त्व देखाउन कर्मचारी कटौती गर्दै मानिसहरूको ठाउँमा एआई राख्न उत्सुक देखिएको छ। तर तीव्र गतिमा भइरहेको यो परिवर्तनले सुरक्षा सम्बन्धी चुनौतीहरू निम्ताउन सक्ने चिन्ता पनि बढेको छ।
सर्बियाका राष्ट्रपति आलेक्सान्दार भुचिचले डेढ वर्ष लामो सरकार विरोधी आन्दोलनको दबाबपछि केही हप्ताभित्र राजीनामा दिने घोषणा गर्नुभएको छ। सन् २०२४ मा नोभी सादमा १६ जनाको ज्यान गुम्नु परेको रेलवे स्टेशन दुर्घटनापछि राष्ट्रपतिविरुद्ध देशभर प्रदर्शन तीव्र बनेका थिए। राजनीतिक विश्लेषकहरूले भुचिचले राष्ट्रपति पद छोडेर आगामी संसदीय निर्वाचनमार्फत प्रधानमन्त्रीका रूपमा पुनः सत्तामा फर्किने रणनीति बनाएको अनुमान व्यक्त गरेका छन्।
सर्बियामा विगत डेढ वर्षदेखि जारी विद्यार्थी नेतृत्वको सरकार बिरोधी आन्दोलनको चर्को दबाबमा राष्ट्रपति आलेक्सान्दार भुचिचले आगामी केही हप्ताभित्रै आफ्नो पदबाट राजीनामा दिने घोषणा गर्नुभयो। राजधानी बेलग्रेडमा सरकारी पक्षको ठूलो र्यालीलाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति भुचिचले आफू अब केही हप्तासम्म मात्र राष्ट्रपतिको पदमा रहने र त्यसपछिको समयदेखि राजीनामा गरेर देशलाई मध्यावधि राष्ट्रपतीय र संसदीय निर्वाचनतर्फ लैजाने बताउनुभयो।
सन् २०२४ को नोभेम्बरमा देशको उत्तरी सहर नोभी सादमा रेलवे स्टेशनको छानाको ढलान भत्किँदा १६ जनाको मृत्यु भएपछि सर्बियामा निरन्तर सरकार विरोधी प्रदर्शनहरू भएका छन्। आन्दोलनकारी विद्यार्थी, विपक्षी दल र नागरिक समाजले उक्त दुर्घटनालाई सरकारी निकायहरूको चरम लापरबाही, कमजोर निर्माण व्यवस्थापन र प्रणालीगत भ्रष्टाचारको प्रतीकका रूपमा हेरिरहेका छन्। यसअघि प्रदर्शनकारीहरूलाई ‘विदेशी एजेन्ट’ को उपमा लगाउँदै सन् २०२७ भन्दा अघि निर्वाचन गराउन अस्वीकार गर्दै आएका भुचिच अन्ततः आन्दोलनको बढ्दो दबाबले पछि हट्न बाध्य भएका हुन्।
सर्बियाको निर्वाचन कानूनअनुसार, दोस्रो कार्यकालको अन्त्यतिर रहेका भुचिच फेरि राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बन्न सक्दैनन्। तर, राजनीतिक विश्लेषकहरूले भन्छन् कि भुचिचको राजीनामा राजनीतिबाट बाहिर निस्कन होइन, सत्ताको नयाँ रणनीति हो। उनी राष्ट्रपति पदबाट हटेर आफ्नो नजिकको सहयोगीलाई उक्त पदमा राख्ने र आगामी संसदीय निर्वाचनमा आफ्नो सत्तारूढ ‘सर्बियन प्रोग्रेसिभ पार्टी’ लाई जिताएर फेरि शक्तिशाली प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा फर्किन खोजिरहेका छन्। सन् २०१४ देखि २०१७ सम्म प्रधानमन्त्री रहेर कार्य गरेकै भुचिचले आगामी निर्वाचनमा आफ्नो पार्टीको चुनावी सूची ‘युनाइटेड सर्बिया’ नाम राख्ने प्रस्ताव पनि गरेका छन् र आफ्नो दललाई पहिलेभन्दा धेरै सिट जिताउने दाबी गरेका छन्।
राष्ट्रपति भुचिचले राजीनामा घोषणा गरे पनि राजधानी बेलग्रेडबाट करिब १७० किलोमिटर दक्षिणस्थित क्रालेभो सहरमा भेला भएका हजारौं प्रदर्शनकारीले आन्दोलन जारी राख्ने बताएका छन्। बेलग्रेडका प्राध्यापक नेमान्जा कारोभिचले प्रदर्शनकारीहरूलाई सम्बोधन गर्दै ‘विद्यार्थीहरूको विजय भइरहेको’ बताउनुभयो, तर आन्दोलनकारीहरूले भुचिच पूर्ण रूपमा सत्ता नछोड्ने र पृष्ठपोषी रूपमा शक्ति प्रयोग गरिरहने आशंका व्यक्त गरेका छन्।
रेस्टुरेन्टमा ग्राहकलाई सुरुमा पानी उपलब्ध गराउनु अतिथी सत्कार, सम्मान र ग्राहकको सहजताका लागि अपनाइने एक महत्वपूर्ण व्यावसायिक रणनीति हो। पानीले ग्राहकलाई हतार नगरी मेनु हेर्न र निर्णय लिन समय दिन्छ भने रेस्टुरेन्टको सेवा व्यवस्थापनलाई समेत सहज बनाउँछ। यस अभ्यासले ग्राहकलाई सकारात्मक अनुभव दिलाउने साथै स्वच्छता र गुणस्तरीय सेवाको सन्देश पनि दिन्छ र पुनः भ्रमणको सम्भावना बढाउँछ। रेस्टुरेन्टमा आफ्नो सिटमा बस्ने बित्तिकै वेटरले केही सोध्नु नपरी सबैभन्दा पहिले तपाईंको टेबलमा पानी राखिदिन्छन्। त्यतिबेला हामी न मेनु हेरेका हुन्छौं न त खानाको अर्डर दिएका हुन्छौं। तर पनि किन सबैभन्दा पहिले पानी नै दिइन्छ? के यो केवल एउटा बानी हो, वा यसको पछाडि कुनै विशेष कारण लुकेको छ?
रोचक कुरा के छ भने, यो केवल प्यास मेटाउनको लागि मात्र होइन। यससँग आतिथ्य, मनोविज्ञान, स्वास्थ्य, सेवा व्यवस्थापन र व्यवसायिक रणनीतिसम्म जोडिएका धेरै कारण छन्। पानी मात्र हैन, स्वागतको पहिलो संकेत हाम्रो समाजमा घरमा आउने पाहुनालाई सबैभन्दा पहिले पानी दिने प्रचलन निकै पुरानो छ। यसले सम्मान, आत्मीयता र आतिथ्यको भावना झल्काउँछ। यही संस्कृतिलाई धेरै रेस्टुरेन्टले पनि निरन्तरता दिएका छन्। ग्राहकलाई पानी दिँदा ‘तपाईं हाम्रो विशेष पाहुना हुनुहुन्छ’ भन्ने अप्रत्यक्ष सन्देश पुग्छ। यसले ग्राहकलाई सहज महसुस गराउँछ र रेस्टुरेन्टप्रतिको पहिलो सकारात्मक धारणा निर्माण गर्छ।
बाहिरबाट आएका व्यक्तिका लागि पहिलो राहत धेरैजसो मानिस कार्यालय, बजार, यात्रा वा अन्य काम सकेर रेस्टुरेन्ट पुग्छन्। यस्तो अवस्थामा शरीरमा सामान्य डिहाइड्रेसन हुन सक्छ। पानी पिउँदा शरीरलाई तुरुन्तै ताजगी मिल्छ, मुख सुख्खा हुने समस्या कम हुन्छ र केही समय आराम महसुस हुन्छ। यसले ग्राहकलाई हतार नगरी मेनु हेर्ने र सोचविचार गरेर अर्डर गर्ने अवसर पनि दिन्छ। अर्डर गर्न पर्याप्त समय मिलोस् भनेर रेस्टुरेन्ट पुगेलगत्तै धेरैजसो ग्राहकले तुरुन्तै अर्डर गर्दैनन्। पहिले मेनु हेर्छन्, मूल्य तुलना गर्छन्, सँगै आएका साथी वा परिवारसँग छलफल गर्छन् अनि मात्र निर्णय लिन्छन्। यही अवधिमा पानी दिँदा ग्राहकले आफूलाई हतारमा परेको अनुभव गर्दैनन्।
अर्कोतर्फ वेटरले पनि अन्य टेबलमा सेवा दिने समय पाउँछन्, जसले सम्पूर्ण सेवा व्यवस्थापनलाई सहज बनाउँछ। राम्रो सेवाको सानो तर महत्त्वपूर्ण संकेत रेस्टुरेन्टको गुणस्तर स्वादिष्ट खानाले मात्र होइन, सेवाको स्तरले पनि निर्धारण गर्छ। ग्राहकले बस्ने बित्तिकै पानी उपलब्ध गराउनु राम्रो ग्राहक सेवाको आधारभूत अभ्यास मानिन्छ। ग्राहकले आफूलाई सम्मानित महसुस गरेमा उनी फेरि त्यो रेस्टुरेन्टमा फर्किने सम्भावना पनि बढ्छ।
दक्षिण कोरिया र जापानले कोरियाली प्रायद्वीपको पूर्ण निस्सस्त्रीकरणमा सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याएका छन्। दुवै देशका रक्षामन्त्रीहरूले क्षेत्रीय शान्ति कायम राख्न संयुक्त खोज तथा उद्धार अभ्यास पुनः सञ्चालन गर्ने सहमति जनाएका छन्। सियोलमा सम्पन्न वार्तामा एआई र मानवरहित प्रणालीमा सहकार्य गर्दै सुरक्षा सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउने निर्णय गरिएको छ।
दक्षिण कोरिया र जापानले कोरियाली प्रायद्वीपको पूर्ण निस्सस्त्रीकरणप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्याउँदै संयुक्त खोज तथा उद्धार अभ्यासलाई पुनः सुरु गर्ने सहमति गरेका छन्। सियोलमा भएको छैटौं चरणको द्विपक्षीय वार्तामा दक्षिण कोरियाका रक्षामन्त्री आन ग्यु-बेक र जापानी समकक्षी सिन्जिरो कोइजुमीले क्षेत्रीय स्थिरताका लागि द्विपक्षीय र वाशिंगटनसँगको साझेदारीमार्फत सहकार्य गर्ने सहमति जनाएका छन्।
दक्षिण कोरियाको रक्षा मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिअनुसार, दुवै मन्त्रीले गम्भीर सुरक्षा चुनौतीहरूका बाबजुद क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता कायम राख्न निरन्तर सहकार्य गर्ने साझा दृष्टिकोण व्यक्त गरेका छन्। अमेरिकाको प्रोत्साहनमा, दक्षिण कोरिया र जापानले सन् २०२२ देखि आफ्ना ऐतिहासिक मतभेदलाई पन्छाउँदै घनिष्ट सम्बन्ध निर्माणमा सक्रियता देखाएको छ।
पहिले, सन् २०१९ मा जापानले सेमिकन्डक्टर निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि र दक्षिण कोरियालाई आफ्ना सहुलियतपूर्ण व्यापार सूचीबाट हटाएपछि सियोलले जापानसँगको ‘जस्मिया’ गुप्तचर साझेदारी सम्झौता अन्त्य गरेको थियो। सन् २०२५ मा तत्कालीन जापानी प्रधानमन्त्री सिगेरु इसिबा र दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति लीबीच सुरक्षा र आर्थिक सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउने सहमति भएको थियो। यस सहमतिअनुसार, उत्तर कोरियाको आणविक खतरा र प्योङयाङको रूससँग बढ्दो सैन्य सम्बन्धविरुद्ध एआई, मानवरहित प्रणाली र वार्षिक त्रिपक्षीय अभ्यासहरूमा काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको थियो।
आइतबारको बैठकमा मन्त्री आन र कोइजुमीले आ-आफ्ना वायुसेनाका एरोबेटिक टोलीहरू (दक्षिण कोरियाको ‘ब्ल्याक इगल्स’ र जापानको ‘ब्लु इम्पल्स’) बीच आदानप्रदानलाई निरन्तरता दिने सहमति जनाए। साथै, विभिन्न समुद्री दुर्घटनालाई ध्यानमा राखेर तयार गरिएको खोज तथा उद्धार अभ्यासलाई अघि बढाउने सहमति गरेको पनि बताइएको छ।
समाचार सारांश फिफा विश्वकप २०२६ को नकआउट चरणमा आज ब्राजिल र जापानबीच रोमाञ्चक मुकाबला हुँदैछ। पाँच पटकको विजेता ब्राजिलको व्यक्तिगत प्रतिभा र अनुशासित जापानको सामूहिक खेलबीच कडा प्रतिस्पर्धा हुने अपेक्षा गरिएको छ। भिनिसियस जुनियर, रोड्रिगो र मार्किन्होस ब्राजिलका मुख्य हतियार हुन् भने जापानबाट कुबो, मितोमा र एन्डोले नेतृत्व गर्नेछन्। १५ असार, काठमाडौं। फिफा विश्वकप २०२६ को नकआउट चरणअन्तर्गत आज हुने ब्राजिल र जापानबीचको रोमाञ्चक भिडन्तमा दुवै टोलीका केही विशेष खेलाडीहरूको प्रदर्शन निर्णायक बन्ने देखिएको छ। समूह चरणमा प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै अगाडि बढेको पाँच पटकको विश्व विजेता ब्राजिल र अनुशासित तथा तीव्र गतिका खेलमार्फत अन्तिम ३२ मा पुगेको जापान दुवै प्रि-क्वार्टरफाइनल यात्रा तय गर्ने लक्ष्यमा छन्। ब्राजिलको व्यक्तिगत प्रतिभा र जापानको सामूहिक संरचनाबीचको भिडन्तमा मैदानमा चम्कने स्टार खेलाडीहरूले नै खेलको दिशा मोड्न सक्छन्। विशेष गरी ब्राजिलका आक्रामक सुपरस्टार र जापानका तीव्र ट्रान्जिसन खेलाडीबीचको व्यक्तिगत द्वन्द्व खेलको सबैभन्दा ठूलो आकर्षण बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। खेलको नतिजा आफ्नो पक्षमा पार्न सक्ने दुवै टोलीका तीन-तीन मुख्य खेलाडीहरू यसप्रकार छन्: ब्राजिल भिनिसियस जुनियर (विङ्गर): स्पेनिस जायन्ट रियल मड्रिडका सुपरस्टार भिनिसियस ब्राजिलको आक्रमणका सबैभन्दा खतरनाक हतियार हुन्। उनको विस्फोटक गति, एक–विरुद्ध–एक स्थितिमा डिफेन्डरलाई पार गर्ने क्षमता र निर्णायक क्षणमा गोल सिर्जना गर्ने शैली जापानको रक्षापङ्क्तिका लागि ठूलो चुनौती बन्नेछ। जारी विश्वकपमा उनले ४ गोल गरिसकेका छन्। म्याथिउस कुन्हा (फरवार्ड): म्यान्चेस्टर युनाइटेडका युवा स्टार कुन्हाले ब्राजिलको आक्रमण खेलमा शटिक फिनिस गर्न सक्छन्। भिनिसियससँगको उनको समझदारी र बक्सभित्रको चलायमान खेल जापानी डिफेन्डरहरूलाई लगातार दबाबमा राख्न सक्छ। कुन्हाले जारी विश्वकपमा ३ गोल गरेका छन्। मार्किन्होस (डिफेन्डर): अनुभवी कप्तान मार्किन्होस ब्राजिलको रक्षात्मक स्थिरताका मुख्य आधार हुन्। जापानको तीव्र काउन्टर अट्याक रोक्ने, डिफेन्सलाई संगठित राख्ने र सेट–पिसमा खतरा सिर्जना गर्ने जिम्मेवारी उनकै काँधमा हुनेछ। यो पनि पढ्नुहोस् एसियाको साख धान्ने जापानले स्तब्ध पार्ला ब्राजिललाई? जापान ली काङ-इन (मिडफिल्डर): ताकेफुसा कुबो चोटका कारण बाहिरिएपछि पेरिस सेन्ट-जर्मेनका यी प्रतिभाशाली आक्रामक मिडफिल्डर ली काङ-इनमाथि जापानको आक्रमण सम्हाल्ने मुख्य जिम्मेवारी आइपरेको छ। मैदानको मध्यभाग र विङ्ग्स दुवै ठाउँबाट खेल्न सक्ने उनको बहुमुखी क्षमता, उत्कृष्ट ड्रिब्लिङ गति र सानो ठाउँमा पनि पास निकाल्ने कला ब्राजिलको रक्षापङ्क्ति तोड्न जापानको मुख्य हतियार बन्नेछ। को इताकुरा (डिफेन्डर): बोरुसिया मोन्चेनग्लाडबाखका स्टार डिफेन्डर इताकुरा जापानका नयाँ कप्तान हुन्। ब्राजिल विरुद्धको यो ओपनिङ म्याचमा रक्षापङ्क्ति सम्हाल्दै टोलीको नेतृत्व गर्ने र ब्राजिलका विस्फोटक फारवर्डहरूलाई पेनाल्टी बक्स भित्र नियन्त्रणमा राख्ने मुख्य जिम्मेवारी यिनकै काँधमा हुनेछ। अयासे उएडा (स्ट्राइकर): डच क्लब फियोनुर्डबाट व्यावसायिक फुटबल खेल्ने उएडा जापानी आक्रामक पङ्क्तिका मुख्य गोलकर्ता हुन्। पेनाल्टी बक्सभित्र उनको तीव्र दौडाइ, चलाखीपूर्ण बडी पोजिसनिङ र दुवै खुट्टाले शक्तिशाली फिनिसिङ गर्न सक्ने क्षमता ब्राजिलियन डिफेन्सका लागि खतरनाक साबित हुन सक्छ।
वैज्ञानिकहरूले उमेर बढ्दै जाँदा कम्मर र पेट वरिपरि बोसो बढ्ने मुख्य जैविक कारण पत्ता लगाएका छन्। अनुसन्धानले देखाएको छ कि उमेरसँगै शरीरमा नयाँ बोसो कोशिका उत्पादन गर्ने विशेष स्टेम सेलहरू सक्रिय हुन्छन्। भविष्यमा यी स्टेम सेलहरूको गतिविधि रोक्ने नयाँ उपचार विधि विकास गरेर मोटोपन नियन्त्रणमा मद्दत पुग्ने आशा गरिएको छ। १५ असार, काठमाडौं।
बढ्दो उमेरसँग मानिसको तौलमा ठूलो परिवर्तन नआए पनि कम्मर र पेटको आकार बिस्तारै बढ्ने, अर्थात् ‘बेली फ्याट’ बढ्ने समस्या प्रायः देखिन्छ। पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसो सुन्दरतासँग मात्र नभई मेटाबोलिजम सुस्त पार्ने, मुटु रोग, टाइप-२ मधुमेह र छिटो बुढ्यौली जस्ता गंभीर रोगहरूको कारण बन्न सक्छ। हालै सिटी अफ होपका अनुसन्धानकर्ताहरूले यसको जैविक कारण पत्ता लगाएका छन्।
सिटी अफ होपको आर्थर रिग्स डाइबिटिज एन्ड मेटाबोलिजम रिसर्च इन्स्टिच्युटका सह-प्राध्यापक क्युङ (एनाबेल) वाङका अनुसार, उमेरसँगै शरीरमा नयाँ किसिमका वयस्क स्टेम सेलहरू देखा पर्न थालेका छन् जसले विशेष गरी पेट वरिपरि ठूलो मात्रामा नयाँ बोसो कोशिकाहरु उत्पादन गर्न थाल्छन्। वैज्ञानिकहरूले पहिले मात्र पुराना बोसो कोशिकाहरूको आकार ठूलो हुने सोच राख्थे, तर नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ कि पुरानो कोशिका ठूलो हुँदै जाँदा मात्र होइन, शरीरले नयाँ बोसो कोशिकाहरू निरन्तर थप्दै जाँदा पनि कम्मर बढिरहेको हुन्छ।
