Skip to main content

लेखक: space4knews

दक्षिण कोरिया विश्वकप २०२६ बाट बाहिर, प्रशिक्षक हङ म्यङ-बोको राजीनामा

दक्षिण कोरियाले विश्वकप २०२६ को समूह चरणबाट बाहिरिँदा राष्ट्रिय टोलीका मुख्य प्रशिक्षक हङ म्यङ-बोले राजीनामा दिएका छन्। दक्षिण कोरियाले समूहबाट तेस्रो स्थानमा रहँदा अर्को चरणमा अघि बढ्ने आशा राखेको थियो। तथापि, शनिबारको खेलको नतिजाले त्यो आशा टुट्यो।

पहिलो चरणबाटै बाहिरिएपछि दक्षिण कोरियामा राष्ट्रिय टोलीको प्रदर्शनप्रति तीव्र आलोचना भएको छ। राष्ट्रपति ली जे-म्याङले टोलीको कमजोर प्रदर्शनको कारण पत्ता लगाउन छानबिन गर्ने निर्देशन दिएका छन्। हङले शनिबार फुटबल समर्थकहरूसँग माफी माग्दै भने, “म मुख्य प्रशिक्षक भएकाले यसको जिम्मेवार म हुँ।” दक्षिण कोरिया फिफा वरीयतामा ३२औं स्थानमा छ। चर्चित खेलाडी सन हङ-मिनको नेतृत्वमा रहेको टोलीले यो विश्वकपमा एउटा मात्रै खेल जित्यो भने दुई खेलमा हार्यो।

हङले भने कि यो एशियाली टोली अन्तमा आफ्नो समूहको अङ्कतालिकामा मेक्सिको र दक्षिण अफ्रिकापछि तीस्रो स्थानमा रह्यो। मेक्सिको फिफा वरीयतामा १५औं र दक्षिण अफ्रिका ६०औं स्थानमा छन्। बिहीवार दक्षिण अफ्रिकासँग १-० ले पराजित भएपछि दक्षिण कोरियाको आलोचना सुरु भएको थियो।

राष्ट्रपतिले यसअघि भनेका थिए कि “अनपेक्षित परिणामले आफूलाई छक्क मात्र नभई पूरै भ्रमित बनाएको” छ। उनले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा एक पोस्ट गर्दै दक्षिण कोरियाको विश्वकपबाट छिटो बाहिरिनुलाई “सङ्गठन र कर्मचारीहरूको विफलता” को रूपमा वर्णन गरेका थिए। हङले भने, “यो भूमिका स्वीकार्नु सजिलो थिएन।”

इजरायलप्रतिको दृष्टिकोणमा परिवर्तन, अमेरिकी रिपब्लिकनहरू नेतान्याहुसँग रुष्ट छन्

अमेरिकी रिपब्लिकन पार्टीभित्र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु र इजरायलप्रति परम्परागत समर्थनमा क्रमशः कमी आउन थालेको छ। पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजा युद्धविराममा असहयोग गरेको भन्दै नेतान्याहुलाई फोनमा आक्रोश व्यक्त गर्दै कडा चेतावनी दिएका छन्। प्यू रिसर्च सेन्टरको सर्वेक्षण अनुसार १८ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ५७ प्रतिशत रिपब्लिकनहरूले इजरायलप्रति नकारात्मक दृष्टिकोण राखेका छन्। १५ असार, काठमाडौं।

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुका लागि अमेरिकी राजनीतिमा बलियो आधार मानिने रिपब्लिकन पार्टीभित्र उनी र उनको देश इजरायलप्रतिको समर्थन कमजोर हुन थालेको छ। विगत १५ वर्षदेखि डेमोक्र्याट पार्टीभित्र आफ्नो घट्दो लोकप्रियतालाई रिपब्लिकनहरूको बलियो समर्थनबाट सन्तुलनमा राख्दै आएका नेतान्याहुका लागि यो नयाँ घटनाक्रम गम्भीर चुनौती बन्न गएको छ। विशेषगरी इजरायली सैन्य कारबाहीका कारण गाजामा भएको व्यापक विनाश र त्यसपछि इरानसँगको युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी प्रयासमा नेतान्याहुले देखाएको असहयोगका कारण रिपब्लिकन पार्टीका शीर्ष नेता तथा युवा पुस्ता उनीसँग चिढिन थालेका छन्।

यो राजनीतिक परिवर्तन रिपब्लिकन पार्टीको सर्वोच्च तहबाटै सुरु भएको पत्रकार म्यागी ह्याबरम्यान र जोनाथन स्वानको हालै प्रकाशित पुस्तक ‘रेजिम चेन्ज’ले प्रकट गरेको छ। पुस्तकका अनुसार गत वर्षको सेप्टेम्बरमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गाजा युद्धविराम प्रस्ताव स्वीकार गर्न दबाव दिँदा नेतान्याहुले आनाकानी गरेपछि ट्रम्पले फोनमै आक्रोश व्यक्त गरेका थिए। यसै गरी रिपब्लिकन वृत्तमा ठूलो प्रभाव राख्ने ‘अमेरिका फस्ट’ धारका चर्चित सञ्चारकर्मी टकर कार्लसन, मेगिन केली र मार्जोरी टेलर ग्रिनले पनि इजरायल विरोधी जनमत निर्माणमा भूमिका खेलिरहेका छन्।

प्यू रिसर्च सेन्टरको सर्वेक्षण अनुसार ४० प्रतिशत रिपब्लिकनहरूले इजरायलप्रति नकारात्मक दृष्टिकोण राख्छन्, जसमा १८ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ५७ प्रतिशत रिपब्लिकनहरू सामेल छन्। यद्यपि समग्र रिपब्लिकन पार्टी र कट्टर इसाई इभान्जेलिकल समुदायमा अझै पनि इजरायलप्रतिको परम्परागत सहानुभूति बलियो छ। ग्यालप पोलका अनुसार ७० प्रतिशत रिपब्लिकनहरू अझै पनि प्यालेस्टाइनको तुलनामा इजरायलकै पक्षमा उभिएका छन्। विश्लेषकहरूले अमेरिकी मतदाता, विशेष गरी युवा रिपब्लिकनहरूमा देखिएको यो गिरावट आगामी सन् २०२८ को राष्ट्रपतीय प्राथमिक निर्वाचन र त्यसपछिको अमेरिकी विदेश नीतिका लागि ठूलो चेतावनी भएको बताएका छन्।

एसियाको गहना जापानले ब्राजिललाई स्तब्ध पार्न सक्छ?

समाचार संक्षेपमा, फिफा विश्वकप २०२६ को राउण्ड अफ ३२ मा आज पाँच पटकको विजेता ब्राजिल र एसियाली शक्ति जापानबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। नेपाली समयअनुसार राति पौने ११ बजे सुरु हुने यस खेलमा जापानले एसियाको मान-सम्मान सुरक्षित राख्ने जिम्मेवारी बोकेको छ। ब्राजिल र जापान दुवै टोली समूह चरणमा अपराजित रहँदै नकआउट चरणमा प्रवेश गरेका छन्। १५ असार, काठमाडौं।

फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत राउण्ड अफ ३२ को दोस्रो खेलमा आज पाँच पटकको विश्व विजेता ब्राजिल र एसियाली शक्ति जापानबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। यो खेल नेपाली समय अनुसार राति पौने ११ बजे ह्युस्टन स्टेडियममा सुरु हुनेछ। विश्वकप र विश्व फुटबलकै पर्याय बनेको ब्राजिल र एसियाको पावर हाउसको रुपमा रहेको जापानबीचको यस खेल निकै प्रतिक्षाको विषय बनिसकेको छ। यस विश्वकपमा एसियाबाट नकआउट चरणमा प्रतिनिधित्व गर्ने टिमको रुपमा जापानसँगै एसियाको कोटाबाट खेल्दै आएको अस्ट्रेलिया पनि छ।

ब्राजिल समूह सी को विजेता बन्दा जापान समूह एफ को उपविजेताको रुपमा राउण्ड अफ ३२ मा प्रवेश गरेको हो। यो खेल एसियाका लागि मात्र नभएर विश्वभरका फुटबल प्रेमीहरूका लागि पनि अत्यन्त प्रतिक्षित बनेको छ। यस खेलको विजेता अन्तिम १६ मा आइभरी कोस्ट र नर्वेबीचको खेलको विजेतासँग भिड्नेछ। सन् २००२ मा जापान र दक्षिण कोरियामा संयुक्त रूपमा आयोजना भएको विश्वकपपछि ब्राजिलले नयाँ विश्वकप उपाधि जित्न सकेको छैन। यस पटक छैटौं उपाधि जित्ने लक्ष्यमा रहेको छ ब्राजिल। जापान अहिलेसम्म अन्तिम १६ बाट अघि बढ्न सकेको छैन।

यदि जापानले ब्राजिललाई स्तब्ध पार्न सकेमा त्यो एक ऐतिहासिक उपलब्धि हुनेछ। जापान लगातार तेस्रो र पछिल्ला सात विश्वकपमा पाँचौं पटक नकआउट चरणमा प्रवेश गरेको हो। समूह चरणको प्रदर्शन पाँच पटक विश्वकप जितिसकेको ब्राजिल आफ्नो समूहमा स्वाभाविक दावेदार थियो। पहिलो खेलमै मोरक्कोसँग केही संघर्ष गरे पनि १-१ को बराबरी खेलेको थियो। त्यसपछि ब्राजिलले हाइटी र स्कटल्यान्डलाई समान ३-० ले पराजित गर्‍यो।

जापानले पनि समूह चरणमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्‍यो। जापान नेदरल्यान्ड्सको पछि रहेर समूह एफ को उपविजेता बनेको थियो, एक जित र दुई बराबरीको नतिजा सहित। हेड टु हेड ब्राजिल र जापानबीच अहिलेसम्म १४ खेल भएको छ, जसमा ११ खेल ब्राजिलले जितेको छ। विश्वकपमा ब्राजिल र जापान दोस्रो पटक आमनेसामने हुन लागेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले युरोपेली सङ्घको डिजिटल सेवा करलाई १०० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने चेतावनी दिए

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युरोपेली सङ्घले डिजिटल सेवा कर लगाउने हो भने उनीहरूको सामानमा १०० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने चेतावनी दिएका छन्। युरोपेली सङ्घको डिजिटल सर्भिस एक्ट अन्तर्गत मेटा, अमेजन र माइक्रोसफ्टजस्ता प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरूमा कडा नियमन र जरिवाना लागू भएपछि दुई पक्षबीच व्यापारिक विवाद उभिएको छ। मेटाले युरोपेली नियामकहरूले आफ्नो सफलतामा कडा जरिवाना लगाएर दण्डित गर्ने प्रयास गरिरहेको आरोप लगाउँदै ट्रम्प प्रशासनसँग व्यापार सम्झौतामा समर्थन खोजिरहेको छ।

१५ असारमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले डिजिटल सेवा करका कडा जवाफ दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। उनले विदेशी सामानहरूमा ठूलो व्यापारिक जरिवाना लगाउने तयारी भएको बताए। राष्ट्रपति ट्रम्पले शुक्रबार ‘ट्रुथ सोसल’ मा उक्त चेतावनी दिएका हुन्, जसमा उनी विशेषगरी युरोपेली सङ्घका नियामकहरूलाई लक्षित छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमा उल्लेख गरे, “धेरै युरोपेली देशहरूले अमेरिकी कम्पनीहरूमा डिजिटल सेवा कर लागू गर्ने योजना बनाइरहेका छन्। केही देशहरू त यो कर लागू गर्न अन्तिम चरणमा छन्। यो मेरो आधिकारिक चेतावनी हो। यदि यस्तो कर लागेमा, ती देशहरूले अमेरिका पठाउने सबै सामानमा तुरुन्तै १०० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाइनेछ।”

ट्रम्पले यी भन्सार शुल्क कडाइका साथ लागु गरिने सुनिश्चित गरेका छन्। यसले पुराना व्यापार सम्झौताहरू पुनर्विचारमा ल्याउनेछ। उनीहरूले कर लगाउने निर्णय गरेपछि तुरुन्तै भन्सार शुल्क लागु हुनेछ। ह्वाइट हाउसले युरोपेली नियामकहरूलाई पहिल्यै चेतावनी दिइसकेको छ। युरोपेली सङ्घले ‘डिजिटल सर्भिस एक्ट’ (डीएसए) अन्तर्गत थप कडा नियमहरू ल्याउने तयारीमा छ, जसले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूमाथि कडा प्रतिबन्धहरू लगाएको छ र दुई पक्षबीच तनाव बढाएको छ।

सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरू निरन्तर ह्वाइट हाउससँग वार्ता गरिरहेका छन् र युरोपेली सङ्घको बढ्दो कडाइका नियमहरूको विरोध गरिरहेका छन्। विशेषगरी मेटा कम्पनी आफ्नो व्यवसायमा लागू हुने थप शर्त र अनुशासन हटाउन खोजिरहेको छ। विगत केही वर्षदेखि मेटाले ठूलो जरिवाना तिरिरहेको छ। युरोपेली नियामकहरूले डाटा चोरीको आरोपमा वर्षेनी एक अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी जरिवाना लगाउँदै आएका छन्।

मेटाका प्रमुख मार्क जुकरबर्गले ट्रम्प प्रशासनसँग सम्बन्ध सुधार्न प्रयास गरिरहेका छन् र राष्ट्रपति ट्रम्पबाट वैदेशिक व्यापार सम्झौतामा समर्थन प्राप्त गर्ने आकांक्षा राख्छन्। उनी आफूमाथि लागेको जरिवानालाई रोक्न चाहन्छन्। मेटाले अन्य देशबाट लागेको जरिवानाहरूको पनि विरोध गरिरहेको छ, विशेषगरी स्थानीय प्रकाशकको सामग्री प्रयोग गर्दा लाग्ने जरिवानामा कम्पनी असन्तुष्ट छ। हालै मेटाले अस्ट्रेलियाको ‘न्यूज बार्गेनिङ इन्सेन्टिभ’ मा आएका परिवर्तनलाई अनुचित र खराब भनेको थियो।

धेरै मामिलामा मेटाको विरोध उचित देखिन्छ। अधिकांश नियमहरू उहाँहरूको सफलताप्रति दण्ड स्वरूप आएको हो। मेटाको व्यावसायिक दायरा अत्यन्तै विशाल छ र विश्वका धेरै देशको अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। कम्पनीले स्थानिय कर तिर्नबाट बच्ने प्रयास गरेको आरोप पनि छ, यद्यपि अहिलेसम्म नियम भित्र रहेर काम गर्दै आएको छ। सामाजिक सञ्जालमा गलत धारणाका कारण अत्यधिक कडाइ लागू गर्नु अन्यायपूर्ण हुन सक्छ। तर अमेरिकी सरकारले यो कदम केवल मेटाको दबावकै कारण नभई अन्य प्रविधि कम्पनीको मागलाई पनि ध्यानमा राखेर उठाएको हो।

‘पोलिटिको’ मा गत साता प्रकाशित रिपोर्टअनुसार, युरोपेली नियामकहरूले डीएसए को अधिकार क्षेत्र विस्तार गरेका छन्, जसमा ‘अमेजन वेब सर्भिस’ र ‘माइक्रोसफ्ट एजर’ जस्ता क्लाउड सेवाहरू पनि समावेश छन्। यसले अन्य प्रविधि दिग्गजहरूलाई अमेरिकी सरकारमा पैरवी गर्न प्रोत्साहित गरेको छ र ह्वाइट हाउसलाई सक्रिय कदम चाल्न बाध्य बनाएको छ। यस नयाँ दबाबले मेटा र अन्य सामाजिक प्लेटफर्महरूलाई सहयोग पुर्याउन सक्छ जसले उनीहरूलाई नयाँ बजारमा प्रस्तावित नयाँ जरिवानाहरूको सामना गर्न सक्षम बनाउनेछ। यदि यसो भयो भने, मेटाका लागि यो एक ठूलो सकारात्मक घटना हुनेछ र यसले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स विकासमा थप लगानी गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।

भेनेजुएलामा भूकम्पपछि भग्नावशेषबाट शिशु र आमाको उद्धार

भेनेजुएलामा शक्तिशाली भूकम्पपछि भग्नावशेषमा पुरिएका नौ महिनाका शिशु र उनकी आमाको उद्धार गरिएको छ। गत हप्ता भेनेजुएलामा दुईवटा शक्तिशाली भूकम्पका कारण भत्किएका भवनका भग्नावशेषबाट धेरै मानिसहरूलाई उद्धार गरिएको छ। भेनेजुएलाकी कार्यवाहक राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले यो सप्ताहन्तमा ३३ जना व्यक्तिलाई जीवितै भग्नावशेषबाट उद्धार गरिएको जानकारी दिइन्।

शनिबार उद्धारकर्मीहरूले भूकम्प गएको ७२ घण्टाभित्र एक नौ महिनाकी शिशु र उनकी आमालाई उद्धार गरेका थिए। भूकम्पपछि मानव जीवन उद्धारका लागि ४८ देखि ७२ घण्टाको अवधिलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। उद्धार गरिएका ती नौ महिनाका शिशु र उनकी आमालाई सामान्य चोट लागेको उल्लेख गरिएको छ। दुर्भाग्यवश, विनाशकारी भूकम्पका कारण आइतबारसम्म मृत्यु हुनेको संख्या १,४५० नाघेको छ। हजारौं मानिस अझै सम्पर्कविहीन छन्।

युरोपमा अत्यधिक गर्मीका कारण १३ सय बढीको मृत्यु भएको डब्ल्यूएचओको तथ्याङ्क

युरोपमा गर्मी ऋतु सुरु हिँदै देखिएको अभूतपूर्व उष्ण लहरका कारण हजारौँको मृत्यु भएको विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ)का प्रमुखले बताएका छन्। अत्यधिक गर्मी पूर्वतर्फ सर्दै गर्दा आइतवार महादेशभरका देशहरू – जर्मनी, पोल्यान्ड र चेक रिपब्लिक समेत – मा तापक्रमका नयाँ रेकर्डहरू तोडिएका छन्। सामाजिक मिडिया प्लेटफर्म एक्समा लेख्दै डब्ल्यूएचओ प्रमुख टेड्रस एडहानम गेहब्रेयससले जुन २१ यता करिब १३ सय बढी अनौठा मृत्यु भएका छन्, जसको कारण ‘युरोपमा देखिएको अत्यधिक तापक्रम’ हो भनी बताएका छन्।

डब्ल्यूएचओ प्रमुखले अत्यधिक गर्मीले मानिसहरूको मृत्यु हुने भएकाले यसलाई ‘मौन हत्यारा’ पनि भनिने बताए। “युरोपका घर, कार्यालय र विद्यालयहरू यस प्रकारको तीव्र गर्मी सहनेगरी डिजाइन गरिएका छैनन्,” उनले भने। आइतवार बिहान फ्रान्सको स्वास्थ्य मन्त्रालयले बुधबारयता देशभर १ हजारभन्दा बढी अतिरिक्त मृत्यु भएको जानकारी दियो। धेरैजसो ती घटनाहरू ६५ वर्षमुनिका वृद्धहरूमा भएका छन् र घरभित्र हुने मृत्युहरूको संख्या पनि करिब ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको मन्त्रालयले उल्लेख गर्‍यो।

“विश्वमा युरोप नै तीव्र गति स्ट रूपमा ताप्ली भएको महादेश हो। यहाँको तापक्रम संसारको औसत वृद्धिको भन्दा दुई गुना बढी बढिरहेको छ,” डब्ल्यूएचओ प्रमुखले भने। उनका अनुसार यस महादेशमा दशौं लाख मानिसहरू ‘‘अत्यधिक गर्मीमा जिउँदैछन्, सयौँ मानिसहरूले ज्यान गुमाएका छन्, विद्यालयहरू बन्द भएका छन् र ऊर्जा केन्द्रहरुमा अत्यधिक भार परेको छ।’’ आइतबार जर्मनीमा लगातार तेस्रो दिन सबैभन्दा तातो दिनको अनुभव गरियो, त्यहाँ पूर्वी क्षेत्रमा तापक्रम ४१.७ डिग्री सेल्सियस पुगेको रिपोर्ट छ।

पूर्वी ब्रान्डनबर्गमा पोल्यान्डसँगको सिमानामा अवस्थित मौसम केन्द्रमा आइतबार ४१.७ डिग्री सेल्सियस तापक्रम रेकर्ड भएको छ। चेक रिपब्लिकमा पनि दुई दिनभित्र दोस्रो पटक तापक्रम रेकर्ड भत्काइएको छ, प्रागको उत्तरतर्फ डोक्सानीमा तापक्रम ४१.७ डिग्री सेल्सियस पुगेको छ। सीएचएमआई मौसम संस्थाका अनुसार आइतबार उच्च तापक्रम पुग्दा पश्चिमी क्षेत्रहरूमा हावाहुरीको सम्भावना छ। पोल्यान्डले पनि आफ्नो सबैभन्दा उच्च रेकर्ड ब्रेक गरेको मौसम विभागले एएफपीलाई जनाएको छ, स्लुबिस नगरमा आइतबार ४०.५ डिग्री सेल्सियस तापक्रम मापन भएको थियो।

डब्ल्यूएचओको सूचना: युरोपमा तातो लहरका कारण १ हजार ३०० बढीको मृत्यु

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले तातो लहरका कारण युरोपमा १ हजार ३०० जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको जनाएको छ। डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक टेड्रोस अधानोम गेब्रेयससले गर्मीका कारण हुने शारीरिक तनावलाई ‘मौन हत्यारा’ भनेर उल्लेख गरेका छन्। युरोप पृथ्वीको सबैभन्दा तीव्र रूपमा तातिरहेको महादेश भएकाले त्यहाँ तापक्रम विश्वव्यापी औसतभन्दा दोगुना तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। १५ असार, काठमाडौं।

डब्ल्यूएचओले २१ जुनदेखि युरोपमा उच्च तापक्रमसँग सम्बन्धित १ हजार ३०० भन्दा बढी अतिरिक्त मृत्यु दर्ता भएको जानकारी दिएको छ। गर्मीयामको सुरुमा आएको अभूतपूर्व तातो लहरका कारण जनजीवनमा असर परेको छ। आइतबार पनि युरोपका विभिन्न देशहरूमा तापक्रमका नयाँ रेकर्डहरू कायम भएका छन्। जर्मनी, पोल्यान्ड र चेक गणतन्त्रमा तापक्रमले नयाँ कीर्तिमान बनाएको र भीषण गर्मीको लहर पूर्वी युरोप तर्फ फैलिँदै गएको छ।

गेब्रेयससले गर्मीका कारण हुने शारीरिक तनावलाई प्रायः ‘मौन हत्यारा’ भनेर चिन्ने उल्लेख गर्दै, युरोपका घर, कार्यालय तथा विद्यालय यस्ता चरम तापक्रम सामना गर्न तयार नभएको बताएका छन्। टेड्रोसका अनुसार युरोपमा तापक्रम वृद्धि विश्वव्यापी औसतको तुलनामा करिब दुई गुणा तीव्र गतिमा भइरहेको छ। फ्रान्सको राष्ट्रिय स्वास्थ्य मन्त्रालयले बुधबारदेखि अहिलेसम्म देशभर अपेक्षाभन्दा करिब १ हजार बढी मृत्यु भएको जानकारी दिएको छ। त्यस अतिरिक्त मृत्युमध्ये अधिकांश ६५ वर्ष वा सोभन्दा माथिका उमेर समूहका छन्। घरमै हुने मृत्युको संख्या पनि करिब ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको मन्त्रालयले उल्लेख गरेको छ।

साढे तीन महिना बित्दा पनि बर्ड फ्लू नियन्त्रणमा छैन, कहिलेसम्म आउने सम्भावना?

गत वर्षको चैत पहिलो हप्ता पूर्वी नेपालमा देखिएको बर्ड फ्लू (H5N1) संक्रमण साढे तीन महिनादेखि नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन। पशु सेवा विभागका अनुसार अहिलेसम्म ११ जिल्लाका १०० भन्दा बढी स्थानमा बर्ड फ्लू पुष्टि भइसकेको छ। तीमध्ये ९८ ठाउँमा नियन्त्रण गरिए पनि संक्रमणरत क्षेत्रहरू अझै देखिंदैछन्। विभागका महानिर्देशक उमेश दाहालले आइतबारसम्म करिब १०५ स्थानमा संक्रमण देखिएको र पूर्ण नियन्त्रणमा ल्याउन अझै करिब दुई हप्ता लाग्ने बताएका छन्।

पन्छीहरूमा उच्च मृत्यु दर हुने यो सङ्क्रामक रोगलाई नियन्त्रणमा लिन सरकारले पर्याप्त काम गर्न नसकेको एक सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञले बताए। तर सरकारले पशु सेवा विभागका उपमहानिर्देशकको नेतृत्वमा बर्ड फ्लू रोग नियन्त्रण कक्ष स्थापना गरी तीनै तहको सरकारबीच समन्वय गरेर रोग नियन्त्रणको प्रयास गरिरहेको जनाएको छ।

गत वर्ष चैत ४ गते मोरङ जिल्लामा पहिलो पटक बर्ड फ्लू पुष्टि भएयता झापा, मोरङ, सुनसरी, महोत्तरी, बारा, चितवन, नवलपरासी, काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर र काभ्रेपलान्चोक गरी ११ जिल्लामा यो रोग पुष्टि भइसकेको छ। काठमाडौं उपत्यका र काभ्रेपलान्चोकमा अहिले पनि संक्रमण देखिन थालेको र बाँकी क्षेत्रहरू पूर्ण नियन्त्रणमा रहेको महानिर्देशक दाहालले बताए।

महानिर्देशक दाहालका अनुसार, “विशेषगरी काठमाडौंको हिसाबले हेर्दा जङ्गली कागमा पनि संक्रमण देखिन थालेको हुनाले र कागहरू सबै ठाउँमा पुग्ने हुँदा नियन्त्रणमा समय लागेको हो।” उनले थपे, “काठमाडौंमा मात्रै ५७ ठाउँमा संक्रमण देखियो। पन्छी उत्पादन गर्ने सामग्रीहरू जस्तै अन्न, दाना नष्ट गर्ने सबै काम लगभग सकिएको छ।”

आईसीसी महिला टी-२० विश्वकपको सेमिफाइनल समीकरण पूरा

आईसीसी महिला टी-२० विश्वकपको समूह चरण सकिएपछि प्रतियोगिताको सेमिफाइनल समीकरण पूरा भएको छ। पहिलो सेमिफाइनलमा अस्ट्रेलिया र वेस्ट इन्डिजबीच भिडन्त हुनेछ भने दोस्रो सेमिफाइनलमा इंग्ल्यान्ड र दक्षिण अफ्रिका प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। अस्ट्रेलियाले भारतलाई पराजित गर्दै समूह विजेताका रूपमा सेमिफाइनलमा स्थान बनाएको छ, जसले गर्दा भारत प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको छ। १५ असार, काठमाडौं। इंग्ल्यान्डमा भइरहेको आईसीसी महिला टी-२० विश्वकपको सेमिफाइनल समीकरण पूरा भएको छ। समूह एबाट अस्ट्रेलियाले ५ खेलमा ५ जितसहित समूह विजेता बन्यो भने ४ जितसहित दक्षिण अफ्रिका उपविजेता बन्यो। समूह बीबाट इंग्ल्यान्डले ५ खेलमा ५ जितसहित विजेता भएर सेमिफाइनलमा स्थान पाएको छ भने वेस्ट इन्डिज ३ जितसहित उपविजेता भएर सेमिफाइनल प्रवेश गरेको छ। समूह चरणको अन्तिम खेलमा अस्ट्रेलियाले भारतलाई पराजित गर्दै अपराजित यात्रालाई कायम राख्यो। भारतको हारपछि दक्षिण अफ्रिका सेमिफाइनलमा प्रवेश गर्न सफल भयो। अब पहिलो सेमिफाइनल खेलमा अस्ट्रेलिया र वेस्ट इन्डिज प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् भने दोस्रो सेमिफाइनलमा इंग्ल्यान्ड र दक्षिण अफ्रिका भिड्नेछन्।

भाले माछा छैनन्: यी पोथी माछाका प्रजातिले वैज्ञानिकहरूलाई स्तब्ध बनाउँछन्

मेक्सिको र दक्षिणी टेक्ससका नदीहरूमा यस्तो माछाको प्रजाति छ जुन अस्तित्वमै नहुने जस्तो लाग्छ। यो माछा आफ्ना पोथीहरू सँगै पौडी खेल्दा चाँदी रङ्गका कत्लाहरू नजिकै भाले माछासँग सम्बन्धित प्रजातिहरूसँग भिडन्त हुन्छ। ऐले पनि यिनीहरू भाले–पोथी मिश्रण जस्तो लाग्छ तर विकासक्रममा भाले जीनहरूले पोथीका सन्तानमा कुनै असर गर्दैन। यस प्रक्रियालाई अङ्ग्रेजीमा ‘गाइनोजेनेसिस’ भनिन्छ जहाँ भालेको शुक्रकीटले पोथीको अण्डालाई विकासमा ल्याउँछ तर भालेको डीएनए त्यागिन्छ। त्यसैले मात्र पोथीले छोरीहरू मात्र जन्माउँछ जसले आफैं जस्तै छोरीहरू फाल्छन्। यस माछालाई ‘एमजन मोली’ भनिन्छ। यसको नाम प्राचीन ग्रीक कथाको महिला लडाकु जातिबाट प्रेरित हो। यो प्रजाति करिब १०० वर्षदेखि वैज्ञानिकहरूका लागि रहस्यमय छ।

विकासक्रमको सिद्धान्त अनुसार अलैङ्गिक प्रजातिहरू चाँडै लोप हुनेछन् किनभने यौन संक्रियाबिना प्रजनन गर्दा समयसँगै हानिकारक उत्परिवर्तनहरू जम्मा हुन्छन्। तर यो माछा १ लाख वर्षदेखि यस्तै छ। त्यसै भए एमजन मोली कसरी अझै पनि विद्यमान छ? किन यौनको महत्त्व छ? एमजन मोली सम्बन्धी नयाँ अध्ययनका सह-लेखक र म्यूनिखस्थित लुडविग म्याक्समिलियन विश्वविद्यालयका कम्प्युटेशनल जीवविज्ञानी एडवर्ड राइसमेयर भन्छन्, “यौन महँगो छ।” जीवले साथी खोज्नुपर्छ र त्यससँग प्रजनन गर्नुपर्छ। त्यसको परिणाम स्वरूप, एउटाले आफ्नो डीएनएको आधा मात्र दिने अवसर पाउँछ। प्रजननमा सबैजसो पोथीहरूले बच्चा हुर्काउन धेरै समय र लगानी गर्छन्।

अलैङ्गिक प्रजनन देख्दा सजिलो विकल्प जस्तो लाग्छ – भाले खोज्ने पनि छैन, प्राप्त गर्ने पनि छैन र जीनको १०० प्रतिशत आफ्नै बच्चामा सर्न सक्छ। तर यौन प्रजनन जीवनचक्रका लागि अनिवार्य छ। आर्म्सटरडम विश्वविद्यालयका विकसित जीव वैज्ञानिक डेभ स्पीजर भन्छन्, “ठूलो सन्दर्भमा हेर्दा, ९९.९ प्रतिशत प्रजनन यौनिक माध्यमबाट हुन्छ।” यौन प्रजनन गर्दा भाले र पोथीको डीएनएको ‘रिकम्बिनेशन’ भनिने प्रक्रिया हुन्छ जसबाट नयाँ-सन्तानमा अनौठो जीन संयोजन जन्मिन्छ। अर्थात्, यौन प्रजातिहरूमा आनुवंशिक विविधता उच्च हुन्छ, जसले तिनीहरूको जीवित रहनमा सहयोग पुर्‍याउँछ।

दक्षिण अफ्रिका पराजित गर्दै क्यानडाले प्रिक्वार्टरफाइनलमा पहिलोपटक प्रवेश गर्यो

लस एन्जलस रंगशालामा भएको पहिलो नकआउट खेलमा दक्षिण अफ्रिकालाई १–० ले पराजित गर्दै क्यानडाले प्रिक्वार्टरफाइनल अर्थात अन्तिम–१६ मा प्रवेश गरेको छ। सहआयोजक क्यानडाले फिफा विश्वकप २०२६ को प्रिक्वार्टरफाइनलमा स्थान सुरक्षित गरेको हो। खेलको इन्जुरी समयमा स्टेफन युस्टाकियोले निर्णायक गोल गर्दै क्यानडालाई पहिलोपटक विश्वकपको अन्तिम–१६ मा पुऱ्याएका हुन्।

क्यानडाले अब प्रिक्वार्टरफाइनलमा मोरक्को र नेदरल्यान्ड्सबीचको खेलको विजेतासँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। खेलको ९० मिनेटसम्म कुनै गोल नभएको अवस्थामा दोस्रो हाफको इन्जुरी समयमा स्टेफनले गोल गर्दै क्यानडालाई पहिलोपटक प्रिक्वार्टरफाइनलमा पुऱ्याएका हुन्। खेलभर बल पोजिसनमा दक्षिण अफ्रिका अगाडि रहँदै पनि गोल गर्न सकेन।

दक्षिण अफ्रिकाले फिनिसिङमा चुक्यो। निर्णायक गोल गर्ने स्टेफनलाई प्लेयर अफ द म्याच घोषित गरियो। तेस्रो पटक विश्वकप खेलिरहेको क्यानडाले यसअघिका दुई पटक समूह चरणबाट बाहिरिएको थियो। क्यानडाबाट पराजित भएपछि पहिलो पटक दक्षिण अफ्रिकाले प्रिक्वार्टरफाइनल पुग्ने अवसर गुमायो। क्यानडा समूह ‘बी’ मा दोस्रो स्थानमा रहेर नकआउट चरणमा पुगेको हो भने दक्षिण अफ्रिका समूह ‘ए’ बाट उपविजेता भएर नकआउट चरणमा प्रवेश गरेको थियो।

पाँच वर्षे दीर्घकालीन सोचसहित मौद्रिक नीति बनाउने सुझाव

अर्थविद् तथा बैंकिङ विशेषज्ञहरूले मौद्रिक नीति छोटो अवधिको सट्टा कम्तीमा पाँच वर्षे दीर्घकालीन सोचका आधारमा ल्याउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। पूर्वसचिव डा. सुरेन्द्र अर्यालले मौद्रिक नीति वार्षिक चक्रमा मात्र सीमित नभई सरकार र राष्ट्र बैंकको कार्यकाललाई ध्यानमा राखेर ल्याउनुपर्ने धारणा प्रस्तुत गरे। नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक मुक्तिनाथ सापकोटाले कोभिडकालको पुनर्कर्जा सुविधा अस्थायी भएकाले त्यसलाई स्थायी रूपमा निरन्तरता दिन नसकिने स्पष्ट पारेका छन्। १४ असार, काठमाडौं।

आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को मौद्रिक नीति छोटो अवधिको नभई कम्तीमा पाँच वर्षे दीर्घकालीन सोचका आधारमा ल्याउनुपर्नेमा अर्थविद् तथा बैंकिङ क्षेत्रका विज्ञहरूले जोड दिएका छन्। उनीहरूले वित्तीय स्थायित्व कायम गर्दै बजेटसँग समन्वय हुने स्पष्ट र दीर्घकालीन नीति आवश्यक रहेको बताए। नेपाल आर्थिक पत्रकार संघ (नाफिज) ले आइतबार आयोजना गरेको ‘मौद्रिक नीतिको क्षितिज र डिजिटल अवरोध ढाँचा’ विषयक प्यानल छलफलमा बोल्दै संघीय संसद्का पूर्वसचिव डा. सुरेन्द्र अर्यालले सरकारले ल्याएको बजेट रुपान्तरणकारी नभएकाले त्यसलाई सहयोग गर्ने मौद्रिक नीतिबाट धेरै अपेक्षा गर्न नसकिने बताए।

उनले मौद्रिक नीति वार्षिक चक्रमा मात्र सीमित नभई सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकको नेतृत्वको कार्यकाललाई ध्यानमा राखेर पाँच वर्षे दृष्टिकोणसहित ल्याउनुपर्ने धारणा राखे। कर्जा विस्तार अपेक्षाअनुसार नहुँदा मात्र मौद्रिक नीति असफल भएको भनिने छैन भन्ने उनको भनाइ थियो। डा. अर्यालले कोभिड–१९ महामारीका बेला अवलम्बन गरिएका खुकुला मौद्रिक व्यवस्थाहरू तत्कालीन संकट व्यवस्थापनका लागि आवश्यक भए पनि तिनलाई निरन्तरता दिन उपयुक्त नहुने बताए।

क्यानडा र दक्षिण अफ्रिका बीचको पहिलो हाफ गोलरहित बराबरी

फिफा विश्वकप २०२६ को पहिलो नकआउट खेलमा क्यानडा र दक्षिण अफ्रिकाले पहिलो हाफसम्म गोलरहित बराबरी खेल्दै छन्। लस एन्जलस रंगशालामा जारी यो खेलको पहिलो हाफमा दुवै टोलीले गोल गर्न सकेनन्। क्यानडा समूह ‘बी’ को उपविजेता र दक्षिण अफ्रिका समूह ‘ए’ को उपविजेता भएर नकआउट चरणमा प्रवेश गरेका हुन्। १५ असार, काठमाडौँ। फिफा विश्वकप २०२६ को पहिलो नकआउट खेलको पहिलो हाफमा क्यानडा र दक्षिण अफ्रिकाले गोल हुन सकेन। क्यानडा समूह ‘बी’ बाट दोस्रो स्थानमा छ, र दक्षिण अफ्रिका समूह ‘ए’ बाट उपविजेता बनेर नकआउट चरणमा पुगेका छन्।

कृषिमन्त्री चौधरी थाइल्यान्डमा वातावरण र दिगो विकास सम्मेलनमा सहभागी भइन्

कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्री गीता चौधरीले वातावरण र दिगो विकाससम्बन्धी दुई अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा भाग लिन आज थाइल्यान्डको बैंकक प्रस्थान गरेकी छन्। मन्त्री चौधरीले असार १५ र १६ गते हुने पेरिस सम्झौता र दिगो विकाससम्बन्धी सातौँ विश्व सम्मेलनमा जलवायु परिवर्तनका असरहरूबारे नेपालको तर्फबाट ध्यानाकर्षण गराउनेछिन्। उनी असार १७ देखि १९ गतेसम्म सञ्चालन हुने वातावरण तथा विकाससम्बन्धी समितिको मन्त्रीस्तरीय नवौँ सत्रमा पनि सहभागी भई नेपालको वातावरणीय प्रतिबद्धता प्रस्तुत गर्नेछिन्।

मन्त्री चौधरीको नेतृत्वमा नेपाली प्रतिनिधिमण्डल मन्त्रिपरिषद्को २९ जेठको निर्णयअनुसार थाइल्यान्ड प्रस्थान गरेको हो। उनले जुन २९ देखि ३० (असार १५ र १६ गते) सम्म बैंककमा आयोजना हुने ‘पेरिस सम्झौता र दिगो विकासका लागि सन् २०३० को कार्यसूची (एजेन्डा) बीचको आपसी तादात्म्य सुदृढीकरण सम्बन्धी सातौँ विश्व सम्मेलन’ मा सहभागिता जनाउनेछिन्। यस सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य जलवायु परिवर्तन नियन्त्रणका लागि गरिएको पेरिस सम्झौतासँग संयुक्त राष्ट्र संघको दिगो विकास लक्ष्यहरूबीच प्रभावकारी समन्वय र सहकार्य गर्नका लागि छलफल गर्नु हो।

मन्त्री चौधरीले जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालजस्ता हिमाली मुलुकले भोग्नुपरेका विशिष्ट चुनौतीहरू र हरित विकासका लागि नेपालले गरेका प्रयासहरूबारे विश्व समुदायको ध्यानाकर्षण गराउने कार्यक्रम रहेको छ। यस भ्रमणमा मन्त्री चौधरीसँग मन्त्रालयका सहसचिव (प्राविधिक) डा. राजेन्द्र केसी पनि सहभागी छन्।

अर्जुन कुमाल इलाइट मुभर्स एजुकेसन कन्सलटेन्सीका ब्राण्ड एम्बासडर नियुक्त

राष्ट्रीय क्रिकेट खेलाडी अर्जुन कुमाललाई दुई वर्षका लागि इलाइट मुभर्स एजुकेसन कन्सलटेन्सीको ब्राण्ड एम्बासडरमा नियुक्त गरिएको छ। कन्सलटेन्सीका अध्यक्ष उद्धव बनले नेपाली क्रिकेटसँग सहकार्य गरेर युवा खेलाडीलाई प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले सम्झौता गरिएको जानकारी दिए। सो अवसरमा नेपाली क्रिकेटमा दुई दशकभन्दा बढी योगदान पुर्‍याएका क्रिकेटर शरद भेषावकरलाई सम्मान गरिएको छ। १४ असार, काठमाडौं।

अर्जुन कुमाललाई इलाइट मुभर्स एजुकेसन कन्सलटेन्सी प्रालिले ब्राण्ड एम्बासडरको रूपमा नियुक्त गरेको छ। दुवै पक्षबीच दुई वर्षे सम्झौता भएको छ र आगामी वर्षहरूमा आपसी सहमतिमा यसलाई नवीकरण गर्ने व्यवस्था रहेको छ।

“क्रिकेट हाम्रो सांस्कृतिक पहिचान हो, हामी क्रिकेटबाट टाढा हुन सक्दैनौं। नेपाली क्रिकेटसँग जोडिनका लागि अर्जुन कुमालसँग सम्झौता गरेका छौं। उनी युवा खेलाडी हुन् र अझ उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सहयोग पुग्ने वातावरण आवश्यक छ। हाम्रो कम्पनीले युवा लक्षित काम गर्दै आएको छ, त्यसैले अर्जुनसँगको सहकार्यबाट हामी युवा वर्गलाई अझ राम्रोसँग लक्षित गर्न सक्छौं,” उद्धव बनले भने।

यसअघि इलाइट मुभर्स एजुकेसन कन्सलटेन्सीले राष्ट्रिय क्रिकेटर आसिफ शेखसँग पनि सम्झौता गरेको थियो। ओपनिङ ब्याट्सम्यान अर्जुनले नेपाली राष्ट्रिय टोलीबाट हालै डेब्यु गरेका छन् र विश्वकप क्रिकेट लिग २ मा यूएई विरुद्धको खेलबाट राष्ट्रिय टिममा स्थान बनाएका थिए। अर्को खेलमा उनले ओमानविरुद्ध ४८ रन बनाए। उनले नेपाल यू–१९, नेपाल ‘ए’ र राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्ने क्रममा धेरै दक्षता प्राप्त गरेका छन्।

दक्षिण अफ्रिकामा भएको आईसीसी यू–१९ विश्वकपमा अर्जुनले न्युजिल्यान्डविरुद्ध ९० रन, पाकिस्तानविरुद्ध २१ रन र अफगानिस्तानविरुद्ध ९१ रन बनाए। अर्कोमा मलेसियामा भएको एसीसी यू–१९ प्रिमियर कपमा साउदी अरेबिया विरुद्ध १४३ रन बनाएका थिए। पाकिस्तानविरुद्धको एसीसी यू–१९ एसिया कपमा ९१ रन बनाएका थिए।

अर्जुनले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को पहिलो सिजन सुदूरपश्चिम रोयल्सबाट खेले र पछिल्लो सिजन पोखरा एभेन्जर्सबाट खेल्दै आएका छन्। घरेलु क्रिकेटमा विशेष गरी प्रधानमन्त्री कपमा उनी रन मेसिनको रूपमा परिचित छन्। लगातार दुई सिजन पीएम कपमा सर्वाधिक रन बनाउँदै विभिन्न पुरस्कार जितिरहेका छन्।

गत वर्षदेखि खेल लयमा सुधार आएपछि २०२५ को संस्करणमा उनले एक शतकसहित कुल ३ लाख ७४ रन बनाउँदै शीर्ष स्थान हासिल गरे। उनले कुशल भुर्तेल, दीपेन्द्रसिंह ऐरी र रोहित पौडेललाई पछि पारे। उक्त संस्करणमा पहिलो पटक एउटै प्रतियोगितामा पाँच सय रन पार गर्ने खेलाडी बनेका छन्। कुल नौ खेलमा दुई शतकसहित ५०४ रन बनाए, जसमा कोशी प्रदेशसँग १२२ र लुम्बिनीसँग अविजित १३२ रन समावेश छन्।

“म जस्ता युवा खेलाडीलाई व्यावसायिक सम्झौताले ठूलो उत्साह र राम्रो खेल्न प्रेरणा दिन्छ। यसले खेलमा फोकस राख्न मद्दत गर्छ। नेपालमा क्रिकेटको वातावरण सुधार हुँदैछ र यस्तो लगानीले नेपाली क्रिकेटलाई बलियो बनाउनेछ भन्ने मेरो विश्वास छ,” अर्जुन कुमालले भने।

त्यसै अवसरमा दुई दशकभन्दा बढी नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिएका क्रिकेटर शरद भेषावकरलाई सम्मान दिइएको थियो।

इलाइट मुभर्स एजुकेसन कन्सलटेन्सीले शैक्षिक परामर्श सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। यसको मुख्यालय काठमाडौंको डिल्लीबजारमा रहेको छ भने बानेश्वर, बुटवल र इटहरीमा पनि शाखा छन्। विदेशमा अध्ययनका लागि जाने विद्यार्थीलाई विश्वविद्यालय र कलेज छनोट, कोर्स छनोट मार्गदर्शन, आवेदन प्रक्रिया, अफर लेटर र एडमिसन सहयोग, छात्रवृत्ति सम्बन्धी जानकारी र सहायता जस्ता सेवाहरू उपलब्ध गराउँदै आएको छ।