प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले बुद्ध जयन्तीमा साँचो क्रान्ति ज्ञानबाट सुरु हुने बताएका थिए। तर, जेनजी अभियन्ता रक्षा बमले प्रधानमन्त्रीको उक्त भनाइ उद्धृत गर्दै साँचो क्रान्ति करुणाबाट सुरु हुने प्रतिक्रिया दिएकी छन्। काठमाडौंका खोला किनारका सुकुम्बासी बस्ती सरकारले डोजर चलाएर भत्काएको र ती स्थानीयहरूलाई होल्डिङ सेन्टरमा राखेर बिचल्ली बनाएपछि यो विषयले राष्ट्रव्यापी बहस जन्माएको छ।
१९ वैशाख, काठमाडौं – प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) ले बुद्ध जयन्तीको अवसरमा साँचो क्रान्ति ‘क’ बाट नभएर ‘ज्ञ’ बाट सुरु हुन्छ, र त्यो ज्ञान हो भनेका थिए। यसैमा प्रतिक्रिया स्वरूप जेनजी अभियन्ता रक्षा बमले लेखेकी छन्, ‘साँचो क्रान्ति ‘क’ बाटै सुरु हुन्छ प्रधानमन्त्रीज्यू, र त्यो ‘क’ करुणा हो।’
सरकारले स्पष्ट र दीर्घकालीन व्यवस्थापनको योजना नबनाई काठमाडौंका खोला किनारस्थित सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चलाएर भत्काएको र ती बस्तीमा बसोबास गर्नेहरुलाई होल्डिङ सेन्टरमा राखेर असहज अवस्थामा पुर्याईरहेको विषयले राष्ट्रिय स्तरमा आलोचना र बहसलाई निम्तो दिएको छ।
एकातिर सरकारको नेतृत्व ज्ञान र शान्तिको दार्शनिक उपदेश दिने, तर अर्कोतिर गरिब र सीमांतकृत नागरिकको बासस्थान तोडेर उनीहरूलाई होल्डिङ सेन्टरजस्तो असुविधाजनक अवस्थामै छोड्ने व्यवहारमा विरोधाभास देखिएको छ। राजनीति र समाजका आलोचकहरू यसलाई मानवीयता र करुणाको अभावको रूपमा लिंदै प्रधानमन्त्रीको ज्ञानको भाष्यमाथि करुणाको वैचारिक प्रहार गरेका छन्।
सुकुम्बासी बस्ती हटाउने सरकारी कदमप्रति नागरिक समाज र युवा अभियन्ताहरूले उचित विकल्प र सुरक्षित आवासको ग्यारेन्टीसहित मात्र बस्ती खाली गराउनुपर्ने माग गर्दै सरकारलाई दबाब दिइरहेका छन्। यो विषयमा चौतर्फी बहस चलिरहेको छ।
समाचार सारांश विराटनगर जुट मिल्सको मजदुर क्वार्टर खाली गर्ने सूचना जारी भएपछि स्थानीय बासिन्दा त्रसित भएका छन्। स्थानीय प्रशासन र मिल्स व्यवस्थापनले संरचना अतिक्रमण गर्नेहरूलाई हटाउन सहजीकरण गर्ने तयारी गरेको छ। मोरङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बसोबास गर्नेहरूको विवरण संकलन भइरहेको र प्रक्रियागत रुपमा अघि बढ्ने बताए। १८ वैशाख, विराटनगर। नेपालकै पहिलो उद्योग विराटनगर जुट मिल्सका मजदुरका लागि बनाइएको ‘हटताली हाट’ प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको महत्वपूर्ण केन्द्र हो। गिरिजाप्रसाद कोइराला, मनमोहन अधिकारी लगायतका नेताहरूले यो ठाँउमा रहेको बर-पिपलको छेउबाट प्रजातन्त्रका लागि जनतालाई सडकमा आउन उत्प्रेरणा दिएका थिए। तर, आज इतिहासले साक्षी दिएको चौतारी वरिपरि बसोबास गर्ने बासिन्दा आफ्नो भविष्यलाई लिएर त्रसित र दुविधामा छन्।
स्थानीय प्रशासनले मिल्सका मजदुर क्वार्टर खाली गर्न सूचना दिएको कारण स्थानीयहरूमा चिन्ता बढेको छ। दैनिक मजदुरी गर्ने फिरोज शेख आज काम नगरी हटताली हाटमा आएका थिए। बिहीबार दिउँसो भेट्दा उनले आफ्नो बासस्थान गुम्ने डर बताउँदै भने, ‘मेरो जन्म यहीँ हो, बाबु जुट मिल्समा काम गर्नुभयो। हटाइयो भने कहाँ जाऊँ?’ बिहीबार दिउँसो चौतारामा भेटिएकी ६२ वर्षीया जयरा खातुनले पनि उस्तै चिन्ता प्रकट गरिन्। उनले समेत मिल्समा काम गरिसकेकी छिन् भने उनका श्रीमान पनि मिल्समा काम गर्थे। बस्ती हटाउने सूचना पाएपछि उनीला भित्री त्रास छ कि कहाँ जान।
त्यो दिन चौतारीमा बालबालिका, महिला, पुरुष र वृद्धवृद्धा भेला भएका थिए। उनीहरूको साझा गुनासो थियो, ‘हामीले भोट दिएर बनाएको सरकारले हाम्रै छानो उजाड बनाउँदैछ।’ स्थानीय कमला मगर हाटताली हाटमा एक्लै बस्छिन्। जुट मिल्समा काम गर्ने उनका पति र एउटा छोरा बितिसकेका छन् भने जेठो छोरा बेपत्ता छ। पसल गरेर गुजारा चलाएकी कमला डोजर चलाउनु अघि जहर दिन आग्रह गरिन्। ‘बालेन सरकारले हामीलाई हटाउनुअघि जहर दिनुपर्यो। हामी खाएर मर्न तयार छौं,’ उनले दुःख पोख्दै भनिन्, ‘मेरे श्रीमान यहीँ मरे, छाडेर कहाँ जाउँ? हामी बेघर भएर बस्न सक्दैनौं।’
विकासको आशा गरेका नेताबाट बास खोस्न खोजिएको उनको गुनासो छ। ‘युवा सरकारले आयो, रोजगारी दिन्छ भनेर नाती-नातिनाले भोट दिएका थिए। हामीले छोरा-नाती सम्झेर भोट दिएका थियौं। आज हाम्रै घर उजाड गर्न आउँदा के गर्ने, कहाँ जाने?’ कमला बताइन्। जुट मिल्स २०७० सालदेखि पूर्ण रूपमा बन्द छ। उद्योग बन्द हुनु अघि मजदुरको बक्यौता रकम तिरेको भए पनि मजदुरहरूले आफ्नो क्वार्टर छोडेका छैनन्। स्थानीय बादल चन्दले मजदुर क्वार्टर खाली गराउने भए वैकल्पिक व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए। ‘हामीलाई बस्न अर्को ठाउँ दिएर रोजगारी दिन्छन् भने हामी जान्छौं,’ उनले भने।
७० वर्षीया वृद्ध कृष्णबहादुर क्षेत्रीले पनि कुनै विकल्प नदिइकन क्वार्टर छोड्न तिनै पक्षमा नरहेको बताए। विराटनगर जुट मिल्सका सुपरभाइजर मनोज खड्काका अनुसार हटताली हाटसहित मिल्सको मजदुर क्वार्टर क्षेत्रमै ४०० भन्दा बढी परिवार बसोबास गर्दै आएका छन्। ‘सरकारले सबै मजदुरको विवरण फरफारक गरेपछि केहीले क्वार्टर छाडे तर धेरैले बसेका छन्। क्वार्टर क्षेत्रमा अन्य मानिसहरू पनि आएर बसेका छन्,’ उनले भने, ‘हाटताली हाट क्षेत्रमा केही वास्तविक सुकुमबासी छन्, केही भाडामा बसेका छन्।’
उनका अनुसार ६९ बिघा क्षेत्रफल भएको विराटनगर जुट मिल्सको जग्गामा उद्योग क्षेत्र ४६ बिघा र हरिनगर भट्टा, हाटताली हाट, दक्षिण गेट तथा दरैयाबस्तीमा १४ बिघाभन्दा बढी जग्गा छ। उद्योग क्षेत्र बाहेकको जग्गामा सुकुमबासीहरू बसोबास गरिरहेका छन्। मिल्स संरचनामा ८० भन्दा बढी साना-ठूला टहरा छन्, जसमा लामो समयदेखि बसोबास गर्नेहरूले भाडा तिरेका छैनन्। भाडा तिर्न भनिँदा पनि तिर्न अनिच्छुक रहेको अवस्थामा रहेको छ। सरकारले संरचना अतिक्रमण गर्नेहरूलाई हटाउन मिल्स व्यवस्थापनले सहजीकरण गर्ने तयारी गरेको छ। मोरङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी सरोज कोइराला जुट मिल्समा बसोबास गर्नेहरूको विवरण संकलन भइरहेको र बस्ती खाली नगर्ने तर प्रक्रिया अनुसार अघि बढ्ने बताए। ‘यहाँ बसोबास गर्नेहरू सुकुमबासी हुन् या होइनन् भन्ने विवरण सोधिएको छ,’ उनले भने, ‘बस्ती हटाउने तयारी भइरहेको हुँदा स्थानीय प्रशासन र मिल्स प्रबंधनबाट सहकार्य हुनेछ र हामीले सहयोग गर्छौं।’
सरकारले निजामती कर्मचारीलाई हरेक महिना दुई पटक अर्थात् पाक्षिक रूपमा तलब दिने निर्णय कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। अधिकारीहरूले भने अनुसार अर्थ मन्त्रालय र महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका कर्मचारीहरूलाई बुधबार तलब भुक्तानी गरी नयाँ प्रणाली सुरु गरिएको हो। महालेखा नियन्त्रकले बीबीसीलाई भने अनुसार यो नयाँ अभ्यासले देशको समग्र अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक प्रभाव पार्ने अपेक्षा राखिएको छ। सरकारी यस कदममा विभिन्न प्रकारका प्रतिक्रियाहरू देखिएका छन्। केहीले यसलाई सकारात्मक मानिरहेका छन् भने कतिपयले पुरानो व्यवस्थालाई नै उचित बताइरहेका छन्। अर्थ मन्त्रालयले प्रारम्भमा संघका कर्मचारीहरूबाट परीक्षण शुरू गरेको र विस्तारै प्रदेशसम्म पुर्याउने योजना रहेको बताएका छन्।
महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका अधिकारीहरूका अनुसार प्रत्येक महिनालाई दुई भागमा विभाजित गरेर भुक्तानी प्रमाणपत्रमार्फत तलब पठाइँदैछ। “कुनै महिनामा ३२ दिन हुने र कतिपयमा २८ दिन हुने भएकाले फरक पर्ने कुरा हुन्छ। दुई भागमा बाँड्दा एउटा तलब १६ गते र अर्को १ गते पठाइन्छ। तलब र कट्टी हुने सबै रकम आधा-आधा हुन्छ,” कार्यालयका प्रवक्ता दीपक लामिछानेले बीबीसी न्यूज नेपालीसँग भने। महालेखा नियन्त्रक शोभाकान्त पौडेलले भने कानूनी रूपमा निजामती कर्मचारीले पाउने तलब र सुविधा फरक नपर्ने स्पष्ट पारे। “सञ्चयकोष, नागरिक लगानी कोष, सामाजिक सुरक्षा कर र बीमा जस्ता रकमहरू जुन मासिक रूपमा भुक्तानी हुँदै आएका थिए, त्यसलाई अब १५/१५ दिनको आधारमा गणना गरी दुई किस्तामा पठाउने व्यवस्था गरिएको छ,” उनले थपे।
अधिकारीहरूले १५/१५ दिनको नियमित भुक्तानीले अर्थतन्त्रलाई सक्रिय बनाउन उल्लेखनीय सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। साना र मझौला उद्योगदेखि लिएर डिजिटल कारोबारमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अनुमान अधिकारीहरूले गरेका छन्। पौडेलको भनाइमा, पाक्षिक तलब भुक्तानीले कर्मचारीको उत्प्रेरणा बढ्ने र मनोबल उच्च रहन सहयोग पुग्ने छ। “कर्मचारीका लागि आवश्यक खर्चको व्यवस्था सहज हुने भयो। जसले कर्मचारीलाई घुम्न र खर्च गर्न बाधा नपर्ने वातावरण सिर्जना गर्यो,” उनले बताए।
केही निजामती कर्मचारीहरू भने पाक्षिक तलब दिनुपर्ने आवश्यकतालाई ठ्याक्कै महसुस नगर्ने बताइरहेका छन्। विशेषगरी मध्यम तथा कनिष्ठ कर्मचारी वर्गको लागि यसबाट विशेष फाइदा नहुने उनीहरू बताउँछन्। “अर्थतन्त्र सक्रिय हुने कुरा सकारात्मक छ, तर बारम्बार पैसा आउँदा खर्च पनि त्यत्तिकै छिटो सकिने भयो,” संघीय राजधानीमा कार्यरत एक कर्मचारीले बीबीसीसँग भनेकी छन्। नेपाल निजामती कर्मचारी संगठनकी अध्यक्ष भवानी न्यौपाने दाहालले पनि यस्तै धारणा राखिन्। “छिटो तलब आउँदा केही कर्मचारीलाई छिटै सकिने समस्या भयो। अर्को कुरा, मासिक तलब भुक्तानीमा ठूला समस्या थिएनन्,” उनले बीबीसी न्यूजसँग भनिन्।
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले बुद्ध जयन्तीको अवसरमा दुःख निवारणका चार आर्य सत्यलाई सम्झँदै विश्वशान्तिको कामना व्यक्त गरे। उनले भने, ‘दुःख छ, दुःखको कारण छ, दुःखको निवारण छ र दुःख निवारण गर्ने मार्ग छ।’ प्रधानमन्त्री शाहले बुद्धको जन्मले नेपालको भूमि सदैव अहिंसा र शान्तिको मार्गमा रहेको र साँचो क्रान्ति ज्ञानबाट सुरु हुने बताए। (१९ वैशाख, काठमाडौं)
प्रधानमन्त्री शाहले शान्तिका महान् प्रवर्तक गौतम बुद्धको जन्मजयन्तीको अवसरमा सबैमा प्रज्ञामय शुभकामना व्यक्त गर्दै, सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा बुद्धले देखाएको दुःख निवारणको बाटो अँगालेको उल्लेख गरेका छन्। उनले बुद्धका चार आर्य सत्यहरुलाई स्मरण गर्दै भने, ‘हाम्रो यात्रा ज्ञानको उज्यालो खोज्ने र समस्याको समाधान गर्ने मार्गमै हुनुपर्छ।’
अँध्यारोलाई उज्यालोको अभावको रुपमा व्याख्या गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले भने, उज्यालोको एक किरण पाइला टेक्नासाथ अँध्यारो स्वतः हराइन्छ र त्यसैले ज्ञानको महत्त्व अपार छ। उनले यो पनि बताए कि बुद्धको जन्मले नेपाल भूमि सदैव अहिंसा र शान्तिको निर्णायक पक्षमा रहेको छ। ‘साँचो क्रान्ति ‘क’ बाट होइन ‘ज्ञ’ बाट सुरु हुन्छ, र त्यो ‘ज्ञ’ हो ज्ञान।’ प्रधानमन्त्री शाहका शब्द थिए।
बुद्धको सुप्रसिद्ध उपदेश ‘अप्प दीपो भवः’ (आफ्नै प्रकाश आफैं बन्नु) लाई उद्धृत गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले सबैमा शुभकामना दिएका छन्। उनका शब्दहरु छन्, “दुःख छ, दुःखको कारण छ, दुःखको निवारण छ, दुःख निवारण गर्ने बाटो छ। बुद्धले देखाउनुभएको बाटो दुःख निवारणको मार्ग हो। उज्यालोको अभावलाई नै अँध्यारो भनिन्छ; जतिबेला उज्यालोको किरणले पाइला छुन थाल्छ, अँध्यारो स्वतः हट्छ। हाम्रो यात्रा ज्ञानको उज्यालो खोज्ने र समस्याको समाधान खोज्ने बाटोमा हुनुपर्छ। शान्तिका सर्वकालीन महान् प्रवर्तक बुद्धको जन्मजयन्तीको अवसरमा विश्वशान्तिको कामना गर्दछु। बुद्धको जन्मले धन्य हाम्रो नेपाल भूमि सदैव अहिंसा र शान्तिको पक्षमा छ। साँचो क्रान्ति ‘क’ बाट होइन ‘ज्ञ’ बाट सुरु हुन्छ, र त्यो ‘ज्ञ’ ज्ञान हो। बुद्ध जयन्तीको सुअवसरमा सम्पूर्णमा प्रज्ञामय शुभकामना। अप्प दीपो भवः।”
अन्टार्कटिकामा जलवायु परिवर्तनले हिउँ छिटो पग्लिँदा सिलहरूको १० दिनको आमा–बच्चा सँगै बस्ने समय घटेको छ, जसले बच्चाहरूको मृत्यु जोखिम बढाएको छ। नेपालमा जलवायु परिवर्तनले हिमालयका हिमनदी छिटो पग्लिँदा बाढी, पहिरो र खडेरी बढाएको छ, जसले २०२४ मा २४९ जनाको मृत्यु र हजारौं विस्थापन गराएको छ। जलवायु परिवर्तनले नेपालमा डेंगु, मलेरिया र पानीजन्य रोगहरू फैलिनुका साथै कृषि उत्पादन र पशुपालनमा गम्भीर असर पुर्याएको छ। अन्टार्कटिकामा बस्ने सिलहरूको जीवनचक्र प्रकृतिको अत्यन्त संवेदनशील र कठोर उदाहरण हो। त्यहाँका धेरै प्रजातिका सिलहरूले हिउँमै बच्चा जन्माउँछन्। जन्मपछि आमा र बच्चाबीच केवल करिब १० दिनजति मात्र सँगै रहने समय हुन्छ। यही छोटो अवधिमा आमाले बच्चालाई दूध खुवाउने, तौल बढाउने, चिसो वातावरणमा बाँच्न सक्ने बनाउने र पानीमा पौडी खेल्न सिकाउने जस्ता अत्यावश्यक सीपहरू सिकाउनुपर्छ। तर, जलवायु परिवर्तन र ग्लोबल वार्मिङका कारण अन्टार्कटिकाको हिउँ पहिलेभन्दा छिटो पग्लिन थालेको छ, जसले गर्दा यो १० दिनको महत्वपूर्ण समय पनि छोटिँदै गएको छ।
अहिले जलवायु परिवर्तनका कारण अन्टार्कटिकामा सिलहरूको जीवनमा गम्भीर असर परेको छ। धेरै अवस्थामा आमा समयभन्दा चाँडै जान बाध्य हुन्छे र पूर्णरूपमा सक्षम नभएका बच्चाहरू हिउँ पग्लिएसँगै पानीमा खस्ने वा डुबेर मर्ने जोखिममा पर्छन्। यो समस्या केवल सिलहरूको जीवनसँग मात्र सम्बन्धित छैन, बरु सम्पूर्ण पृथ्वीको इकोसिस्टमसँग गाँसिएको गम्भीर संकेत हो। अन्टार्कटिकामा हुने साना परिवर्तनहरूले विश्वव्यापी मौसम प्रणालीमा प्रभाव पार्छन्, जस्तै वर्षा चक्रको अनियमितता, असमयमा पानी, हिउँ पर्ने, खडेरी पर्ने आदि। नेपालमा वार्षिक सयौं घटना यो कारणबाट हुने गर्छ। जलवायु परिवर्तनले नेपालमा देखिएका समस्याहरू विश्वका अति जलवायु–संवेदनशील देशहरू मध्ये एक हो। वातावरणविद् भुषण तुलाधरका अनुसार, हिमालय क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि द्रुत गतिमा भइरहेको छ, जसले हिउँ पग्लिने, बाढी, पहिरो, खडेरी र स्वास्थ्य समस्या निम्त्याइरहेको छ।
सरकारले बहालवाला प्रधानमन्त्रीदेखि सहसचिवसम्मका सार्वजनिक पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्न पाँच सदस्यीय सम्पत्ति छानबिन आयोगलाई कार्यादेश दिएको छ। आयोगले २०८२ साल चैत मसान्तदेखि २०६२/६३ सालसम्मका सार्वजनिक पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति विवरण संकलन र जाँचबुझ गर्नेछ। आयोगले गैरकानूनी सम्पत्ति कमाएको शंका लागेका व्यक्तिहरूको उजुरी ३० दिनभित्र आह्वान गरी गोप्य रूपमा अनुसन्धान गर्नेछ।
१८ वैशाख, काठमाडौं। सरकारले बहालवाला प्रधानमन्त्रीदेखि उपसचिव वा त्यो सरहका सार्वजनिक पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति अनुसन्धान हुनसक्ने गरी सम्पत्ति छानबिन आयोगलाई कार्यादेश दिएको छ। दुई साताअघि गठित आयोगका लागि जारी भएको कार्यादेश बिहीवार राजपत्रमा प्रकाशित भएको छ। आयोगले बहालवाला न्यायाधीश र नेपाली सेनाका पदाधिकारीहरूको हदसम्म अनुसन्धान गर्नेछैन।
छानबिनको दायरामा पर्नेहरूको सूचीमा बहालवाला र अवकाशप्राप्त राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको पद उल्लेख छैन। तर उनीहरूको सचिवालयका पदाधिकारीहरू भने परेका छन्। आयोगले सार्वजनिक पदमा रहेका वा पदबाट सेवा निवृत्त भएका पदाधिकारी र तिनका परिवारका नाममा स्वदेश तथा विदेशमा रहेको सम्पत्तिको विवरण सङ्कलन गर्ने र सो उपर जाँचबुझ गर्नेछ।
आयोगमा पूर्वन्यायाधीश राजेन्द्रकुमार भण्डारीको अध्यक्षतामा पाँच सदस्यीय आयोग गठन गरिएको छ। आयोगमा पुनरावेदन अदालतका पूर्वमुख्य न्यायाधीश पुरुषोत्तम पराजुली, उच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश चण्डीराज ढकाल, पूर्व प्रहरी नायव महानिरीक्षक गणेश केसी र चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट प्रकाश लम्साल सदस्य छन्। आयोगले तत्कालीन प्रधानमन्त्रीदेखि सहायकमन्त्रीसम्म र संविधानसभा समेत गरेर सबै सांसदहरूको सम्पत्ति छानबिनको कार्यादेश पाएको छ।
म्यान्मारकी नेतृ आङसाङ सुकीलाई कारागारबाट घरमै नजरबन्दमा सारिएको छ। सेनाका प्रमुख मिन आङ लाइङले आङसाङको बाँकी सजाय घरमै पूरा गर्न आदेश दिएका छन्। उनका छोरा किम एरिसले आमा जिउँदो रहेको कुनै प्रमाण नभएको र सरकारी तस्वीरको औचित्य नरहेको बताएका छन्।
१८ वैशाख, काठमाडौं। म्यान्मारकी नेतृ आङसाङ सुकीलाई कारागारबाट घरमै नजरबन्द (हाउस अरेस्ट) मा सारिएको छ। ८० वर्षीया नोबेल पुरस्कार विजेता सुकीलाई सन् २०२१ मा सैन्य विद्रोहपछि सत्ताच्यूत गरेर हिरासतमा राखिएको थियो।
म्यान्मारका सैनिक प्रमुख मिन आङ लाइङले भनेका छन्, ‘आङसाङको बाँकी सजाय घरमै पूरा गर्ने आदेश दिइएको छ।’ मिन आङ लाइङ नै उक्त सैन्य विद्रोहका नेतृत्वकर्ता हुन्।
नेतृ आङसाङ सन् २०१५ मा म्यान्मारको सरकारमा आएकी थिइन्। त्यतिबेला म्यान्मारमा तत्कालीन शासनले लोकतान्त्रिक सुधारको सुत्रपात गरेको थियो। यसअघि उनी लामो समयसम्म सैन्य शासनका विरोधी र लोकतन्त्र समर्थक अभियान्ता थिइन्। उनलाई पहिलेदेखि नै १५ वर्षसम्म घरमै नजरबन्दमा राखिएको थियो।
म्यान्मारको सरकारी मिडियामा सुकीको एउटा तस्वीर सार्वजनिक भएको छ, जसमा उनी दुई जना सैनिकहरूसँग बसेकी देखिन्छन्। उनका छोरा किम एरिसले सैन्य सरकारको पछिल्लो घोषणा बारे शंका व्यक्त गर्दै आमा जिउँदो रहेको कुनै सहि प्रमाण छैन भनेका छन्। उनले सरकारी मिडियामा आएको तस्वीरको कुनै औचित्य नरहेको पनि बताएका छन्।
म्यान्मारको सैन्य सरकारले हिरासतमा राखिएको प्रजातान्त्रिक नेत्री आङ सान सू चीलाई घरमै नजरबन्दमा राखिएको र उनको सजाय १८ वर्षसम्म कम गरिएको दाबी गरेको छ। सरकारी सञ्चारमाध्यमले नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता सू चीलाई दुई जना सैनिक पोसाकधारी व्यक्तिका सामुन्ने बसिरहेको तस्बिर पनि सार्वजनिक गरेको छ। उनका छोरा किम एरिसले बीबीसीलाई उक्त तस्बिरको अर्थ नभएको बताए। उनका अनुसार त्यो तस्बिर चार वर्ष पुरानो हो र आमा जीवित छिन् वा छैनन् भन्ने विषयमा कुनै प्रमाण नभएको बताएका छन्। उनले जसरी पनि म्यान्मारको सैन्य सरकारले जारी गरेको जानकारीमा विश्वास गर्न गाह्रो रहेको बताए।
सन् २०२१ मा सू चीको सरकारलाई सिंहदरबारबाट सैन्य कू मार्फत हटाइएको थियो। उनलाई लागेको दोषहरुलाई धेरैले बेसहारा र आधारहीन ठानेका छन्। ८० वर्षीया प्रजातान्त्रिक नेत्री सू चीलाई घरमै नजरबन्दमा राखिएको म्यान्मारको सरकारी सञ्चार स्ट्रिमले जानकारी दिएको छ। सन् २०२१ मा सैन्य कू पछि उनलाई राजधानी न्यापीडअस्थित सेनाको एक कारागारमा थुनामा राखिएको विश्वास गरिएको थियो।
त्यस समय सैन्य नेतृत्व गरिरहेका मिन आङ ह्लाइङ्ले सूचीले बाँकी सजाय ‘‘निवासमै भोग्ने गरि घटाइएको’’ बताएका छन्। म्यान्मारमा सन् २०१५ मा लोकतान्त्रिक सुधारपछि आङ सान सू ची सत्तामा पुगेकी थिइन्। यसअगाडि उनले दशकौँसम्म सैनिक शासनविरुद्धको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका खेलेकी थिइन् र १५ वर्षभन्दा बढी समय नजरबन्दमा बिताएकी छन्।
सरकारी सञ्चार माध्यमले सू चीलाई दुई जना बर्दीधारी सुरक्षाकर्मीहरूसँग राखिएको तस्बिर सार्वजनिक गरेको छ। उनका छोरा किम एरिसले यो घोषणा प्रति शंका प्रकट गर्दै आफ्नी आमा जीवित छन् कि छैनन् भन्ने प्रमाण नभएको बताए। सन् २०२२ मा खिचिएको तस्बिरले ‘‘यो घटना हास्यास्पद’’ देखाएको उनको भनाइ छ। “म आशा गर्छु यो सत्य होस्। तर त्यो प्रमाण मैले देखेको छैन। जबसम्म म उनीसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क वा स्वतन्त्र पुष्टि नपाउँ, म कुनै कुरा विश्वास गर्दिन” उनले भने।
नेपालले आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ अन्तर्गत यूएईविरुद्धको तेस्रो खेलमा टस जितेर ब्याटिङ गर्ने निर्णय गरेको छ। नेपाली कप्तान रोहितकुमार पौडेलले त्रिवि क्रिकेट मैदानमा टस जितेर ब्याटिङ रोजेको जानकारी दिएका छन्। नेपालले पहिलो खेलमा यूएईलाई हराएको थियो भने दोस्रो खेलमा ओमानसँग पराजित भएको छ। १८ वैशाख, काठमाडौं।
आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ अन्तर्गत जारी श्रृंखलाको तेस्रो खेलमा नेपालले टस जितेर ब्याटिङ गर्ने निर्णय गरेको छ। त्रिभुवन क्रिकेट मैदानमा यूएईसँगको खेलमा टस जित्दै नेपाली कप्तान रोहितकुमार पौडेलले ब्याटिङ रोजेका हुन्। श्रृंखलाको पहिलो खेलमा नेपालले यूएईलाई हराउँदै महत्वपूर्ण दुई अंक हासिल गरेको थियो। तर दोस्रो खेलमा नेपालले खराब प्रदर्शन गर्दै ओमानसँग पराजित भएको थियो। यूएई भने पहिलो खेलमा नेपालसँग पराजित भएकै विषयमा दोस्रो खेलमा ओमानलाई हराएर उच्च मनोबलमा रहेको छ र नेपालविरुद्ध पनि जित खोज्दै छ।
रोल्पा थवाङ गाउँपालिका–१ मा भएको जिप दुर्घटनामा २० जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ र उद्धार कार्य पुनः सुरु गरिएको छ। प्रमुख जिल्ला अधिकारी गंगाबहादुर क्षेत्रीले घटनास्थलमा सुरक्षाकर्मी परिचालित भइसकेको र आज शव पहिचान गरी आफन्तलाई जिम्मा लगाउने काम सुरु हुने बताए। दुर्घटना स्थल भौगोलिक रूपमा विकट भएकाले शव संकलन स्थल नजिकै राखिएको र उद्धारमा हेलिकप्टर प्रयोग गर्ने तयारी गरिएको छ। १८ वैशाख, रोल्पा।
थवाङ गाउँपालिका–१, रोल्पामा २० जनाको ज्यान जाने गरी भएको जिप दुर्घटनास्थलमा थप खोज तथा उद्धार कार्य पुनः सुरु गरिएको छ। बिहीबार पानी परेकाले र रात परेपछि खोज तथा उद्धार स्थगित गरिएको थियो। रोल्पाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गंगाबहादुर क्षेत्रीका अनुसार आज बिहानैबाट सुरक्षाकर्मीहरु घटनास्थलमा परिचालित भइसकेका छन्। उनका अनुसार आज शव पहिचान गरी आफन्तलाई जिम्मा लगाउने काम सुरु हुनेछ।
रुकुमपूर्वबाट थवाङ गाउँपालिका–१ जलजलातर्फ जाँदै गरेको लु १ ज ४१६७ नम्बरको बोलेरो जिप बिहीबार दिउँसो दुर्घटना भएको थियो। दुर्घटनामा २० जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ। मृत्यु हुनेमध्ये १२ जना महिला, ४ जना पुरुष र ४ जना बालबालिका छन्। रुकुमपूर्व सिस्ने गाउँपालिका–५ का ३२ वर्षीय समिर कामी घाइते छन्। उनलाई राति नै रुकुम पूर्व अस्पतालबाट बाहिर रिफर गरिएको जनाइएको छ। भौगोलिक विकटताका कारण शव संकलन गरी घटनास्थल नजिकै राखिएको छ। उद्धार कार्यमा हेलिकप्टर समेत प्रयोग गर्ने गरी तयारी गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी क्षेत्रीले बताए। सबै शवको संकलन भइसकेको जानकारी दिँदै उनले उद्धार कार्य सकिएपछि आजै सबैको पहिचान गरिने बताएका छन्।
इरानमा सरकार विरोधी प्रदर्शनका क्रममा पक्राउ परेका २१ वर्षका सासन आजादवर जोगानीलाई फाँसी दिइएको छ। उनलाई जनवरी महिनामा प्रदर्शनमा संलग्न हुँदा सरकारी अधिकारीहरू सवार मिनीबसमा ढुंगा र लाठी प्रहार गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो। इस्फहानको दस्तगर्द जेलमा आजादवरलाई फाँसी दिइएको छ।
उनको अन्तिम संस्कार बिहीबार दिउँसो एक ‘सुरक्षित क्षेत्र’ मा गरिएको र केवल १० जना आफन्तलाई मात्र सहभागी हुने अनुमति सरकारले दिएको जनाइएको छ। इरानको इस्लामिक गणराज्यको न्यायपालिकाले आजादवरलाई सरकारले ढाल्ने उद्देश्यले प्रदर्शनमा भाग लिएको र सरकारी अधिकारीहरूलाई लक्षित गरेको बताएको छ। न्यायपालिकाका अनुसार उनले आफ्ना साथीहरूलाई प्रदर्शनमा सहभागी हुन आग्रह गरेको कुरा स्वीकार गरेका थिए।
सरकारले गठन गरेको सम्पत्ति छानबिन आयोगलाई विक्रम सम्वत २०६२/६३ यता सत्तामा रहेका उच्च पदस्थ राजनीतिक पदाधिकारी र कर्मचारीहरूसँगै पूर्व न्यायाधीशदेखि पूर्व उच्च सैनिक अधिकारीहरूको सम्पत्तिको छानबिन गर्ने अधिकार प्राप्त भएको छ। राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाअनुसार उजुरी परेमा आयोगले बहालवाला सैनिक अधिकारीहरू, पदमा बहाल न्यायाधीशहरू तथा कार्यक्षेत्रमा नपरेका अन्य अधिकारीहरूको अनुसन्धानका लागि सम्बन्धित निकायमा लिखित अनुरोध गर्न सक्नेछ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सत्ता सम्हालेपछि यसै महिनाको सुरुवातमा सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश राजेन्द्रकुमार भण्डारीको अध्यक्षतामा उक्त ५ सदस्यीय आयोग गठन गरेका थिए।
आयोगलाई पहिलो चरणमा एक वर्षे अवधिका लागि आर्थिक वर्ष २०६२/२०६३ देखि २०८२/८३ चैत्र मसान्तसम्म पदमा बहाल पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति संकलन, पुष्टि र छानबिन गर्ने कार्यक्षेत्र प्रदान गरिएको छ भने दोस्रो चरणमा विक्रम सम्वत २०४८ देखि आर्थिक वर्ष २०६१/२०६२ सम्मका उच्च पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने जिम्मेवारी समेत तोकिएको छ। आयोग कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापिका तीनै निकायका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको सम्पत्तिको छानबिन गर्न सक्षम क्षेत्राधिकार पाएको छ।
आयोगले नेपालको सरकार र पूर्व श्री ५ कालीन सरकारका प्रधानमन्त्री, मन्त्री, राज्यमन्त्री तथा सहायक मन्त्रीहरूको सम्पत्तिको अनुसन्धान गर्दैछ। यस्तै, नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७, नेपालको अन्तरिम संविधान २०६४ र नेपालको संविधानअनुसार नियुक्त संवैधानिक निकायका प्रमुख तथा पदाधिकारीहरू र पूर्व न्यायाधीशहरू पनि अनुसन्धानको दायरामा परेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर, सञ्चालक समितिका अधिकारीहरू, डेपुटी गभर्नर, कार्यकारी निर्देशकसहित राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणी वा माथिल्लो तहका कर्मचारीहरूको छानबिन गर्ने अधिकार पनि आयोगलाई दिइएको छ।
आयोगको छानबिनले कुनै पदाधिकारी वा कर्मचारीले गैरकानुनी तरिकाले सम्पत्ति आर्जन गरेको प्रमाण फेला परेमा स्रोत नखुलेको सम्पत्ति विवरणसहित थप अनुसन्धान गरी कारबाही अघि बढाउन सम्बन्धित निकायलाई सिफारिस गर्न संघीय सरकारलाई अधिकार दिने व्यवस्था गरिएको छ। आयोग स्वतन्त्र, निष्पक्ष र व्यावसायिक रूपमा काम गर्ने, कसैको दबाब वा प्रभावमा नपर्ने कुरा सूचनामा स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ।
तनहुँ भीमादकी सुकु विकको हत्या लगायतका अपराधमा संलग्न सञ्जय विक १८ वैशाख, पोखरा। पोखराको व्यस्त क्षेत्र नागढुंगामा रहेको एउटा होटलमा सुकुको हत्या भएको घटना प्रहरीले ठूलो चुनौतीका रूपमा लिएका थिए। हत्या आरोपित लामो समय फरार हुँदा प्रहरी अनुसन्धान र सुरक्षा व्यवस्थाप्रति प्रश्न उठ्यो। नागढुंगास्थित युनिक होटलमा ३८ वर्षीय सुकुको हत्या आरोपीसम्म प्रहरी पुग्न ८ महिनाभन्दा बढी समय लाग्यो र अन्ततः बाग्लुङको गल्कोट नगरपालिका–९ मल्मका २९ वर्षीय सञ्जय विकलाई २०८१ साल साउनको पहिलो हप्तामा पक्राउ गरिएको थियो। कास्की जिल्ला अदालतले २०८३ जेठ २७ गते उनलाई जन्मकैदको फैसला सुनायो। भीमादकी सुकुलाई सञ्जयले होटलमा लगेर यौन सम्पर्कको प्रस्ताव राखेपछि अस्वीकार गर्दा घाँटी थिचेर हत्या गरी सुनका गरगहना लुटेर फरार भएको प्रहरी अनुसन्धानबाट पुष्टि भयो। यसै अनुसन्धानको आधारमा अदालतले उनलाई जन्मकैद र ७० हजार जरिवाना तोकेको थियो।
श्रृंखलाबद्ध अपराध, जेनजी आन्दोलनको समयमा फरार जेनजी आन्दोलनका क्रममा भदौँ २४ गते पोखराको कारागारबाट कैदीबन्दीहरु भागे। त्यही क्रममा सञ्जय पनि फरार भई नवलपुरमा अर्को हत्या गरी लुटपाट गरेको पत्ता लागेको छ। भदौँमा कास्की कारागारबाट भागेका सञ्जय लुकिछिपी बस्दै प्रहरीलाई छल्न सफल थिए। २०८२ चैत २३ गते नवलपरासी देवचुली टाँगीकोट टोलमा ७५ वर्षीय श्रीमान् र ७१ वर्षीय श्रीमतीमाथि आक्रमण गरी सुनका गरगहना लुटिएको थियो। श्रीमान जिउनराम थनेत र उनकी श्रीमती गुलबसनिया थनेतलाई राति सुतिरहेको कोठामा टाउकोमा प्रहार गरी सुनका गरगहना समेत लुटिएको थियो। उनीहरु अचेत अवस्थामा आफन्तले भेटेर पुरानो मेडिकल कलेज भरतपुर चितवनमा पुर्याएपनि जिउनराम थनेतको तत्काल मृत्यु भएको थियो।
भदौँमा कारागारबाट भागेका सञ्जयले चैतमा नवलपुरमा अर्को हत्या गरेपछि प्रहरीलाई फेरि ठूलो चुनौती थपिएको थियो। गम्भीर हत्या अपराधमा जन्मकैद सजाय प्राप्त सञ्जयलाई पक्राउ गर्न २०८२ असोजमै प्रहरी परिचालन गरिएको थियो, तर उनी पक्राउमा सफल हुन सकेन। कारागारबाट फरार भई ७ महिनापछि नवलपुरमा अर्को हत्या गरी फरार भएपछि उनी फेरि ठूलो चिन्ताको विषय बने। सञ्जयलाई पक्राउ गर्न केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी), नेपाल प्रदेश प्रहरी कार्यालय पोखरा र जिल्ला प्रहरी कार्यालय नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) को संयुक्त टोली खटाइएको थियो। अन्ततः नवलपुरबाट फरार सञ्जयलाई प्रहरीले पक्राउ गर्न सफल भएको छ। केटी साथी बनाउँदै लुक्दै काठमाडौंमा केटी साथी बनाएर उनको आफन्तको घरमा लुकेका सञ्जयलाई प्रहरीले वैशाख १५ गते पक्राउ गरेको हो। सीआईबीसहितको टोलीले सञ्जयलाई पक्राउ गरी जिल्ला प्रहरी कार्यालय नवलपुरमा बुझाएको छ। प्रहरीले सञ्जयलाई जिल्ला अदालतबाट सात दिनको म्याद थप गरेर अनुसन्धान अगाडि बढाइरहेको छ। नवलपुर प्रहरी प्रमुख युवराज खड्काका अनुसार सञ्जयलाई अदालतमा पेश गरी फैसला अनुसार कास्की कारागार वा नवलपुर कारागारमै राख्ने निर्णय हुनेछ। प्रहरीको विशेष टोलीले सञ्जयलाई पक्राउ गर्न सफल भएको एसपी खड्काले बताए। सञ्जयलाई पक्राउ गर्न खटिएका प्रहरी स्रोतका अनुसार उनी बारम्बार केटी साथी बनाउने, यौन सम्बन्ध राख्ने तथा विभिन्न ठाउँमा डाँकाचोरी गर्ने गरेका थिए।
२०७२ असारमा पनि सञ्जयविरुद्ध चोरी मुद्दा दर्ता भएको थियो। २०८० साल मंसिर ५ गते तनहुँ भीमादकी सुकुलाई होटलमा लगेर हत्या गरेका थिए। २०८१ साल श्रावण २९ गते पुर्पक्षका लागि कारागार चलान भएका ती आरोपीलाई २०८२ जेठ २७ गते जिल्ला अदालतले जन्मकैद सजाय सुनाएको थियो। जेनजी आन्दोलनमा फरार गम्भीर अपराधीहरुले फेरि देशभर हत्या, लागु औषध कारोबार र बलात्कारजस्ता गम्भीर घटनामा संलग्न हुँदै सुरक्षा संयन्त्रमाथि ठूलो चुनौती खडा गरेका छन्। जेनजी आन्दोलनका क्रममा भदौँ २४ गते कास्की कारागार तोडफोड गरी भागेका ७ सय ७३ जना कैदीबन्दीहरु मध्ये १ सय ३० जना अझै फरार रहेको तथ्य कास्की कारागारका निमित्त प्रशासक झंकनाथ पौडेलले दिएका छन्।
“प्राचीन अन्न” भन्नाले ती अन्नहरू जनाइन्छ जुन सयौँ वर्षदेखि लगभग अपरिवर्तित अवस्थामा छन्, गहुँजस्ता अन्नहरू जस्तो होइन जुन मानव जातिले हजारौं वर्षदेखि वंशागत र संशोधित गर्दै आएका छन्। यी प्राचीन अन्नहरूले आफ्नो जङ्गली पुर्खाबाट आएका अनुवांशिक विशेषताहरू संरक्षण गरेका छन्। अहिले यी अन्नहरूको लोकप्रियता बढ्दो छ र स्वास्थ्यका लागि ती निकै लाभदायक हुने दाबी गरिन्छ। उदाहरणका लागि, प्राचीन अन्नहरू आधुनिक प्रशोधित अन्नहरूभन्दा पोषक तत्वहरूले समृद्ध मानिन्छन्। तर के साँच्चिकै यी प्राचीन अन्नहरूले आजका चलनचल्तीका अन्नबालीहरूभन्दा बढी फाइदा पुर्याउँछन्?
प्राचीन र आधुनिक अन्नबालीको पोषण सम्बन्धी अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि मानिसको खानाको ठूलो हिस्सा ओगट्ने आधुनिक अन्न र सानोतिनो मात्रामा उपलब्ध प्राचीन अन्नका बीच विभिन्न फरकहरू छन्। यी दुवै प्रकारका अन्नहरू अपरिष्कृत वा प्रशोधित रूपमा उपभोग गरिन्छन्। तर आधुनिक अन्नहरूलाई विशेष कृषि अभ्यासमार्फत उच्च उत्पादन दिने तथा स्वादिलो बालीको रूपमा विकसित गरिएको छ। आज हामीले खाने गहुँ र मकैलाई हजारौं वर्षदेखि किसानहरूले विभिन्न प्रजातिहरू क्रस ब्रीडिङ्ग गरेर क्रमागत रूपमा परिमार्जन गरेका हुन्।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार मानिसहरूले प्राचीन कालमा पहिलो खेती गर्न थालेका अन्नमध्ये ‘एमर’ गहुँ पनि हुन्छ। यसको खेती लेभान्ट क्षेत्र (आजको भूमध्यसागरको पूर्वपश्चिमी एसियाली भूभाग)मा इ.पू. ९,७०० वर्षअघिदेखि सुरु भएको थियो र निओलिथिक कृषिको प्रगतिको साथ विश्वभर फैलिएको मानिन्छ। प्राचीन अन्नले त्यो अन्नलाई जनाउँछ जुन मानवले कुनै किसिमको किस्तो हस्तक्षेप नगरी आजसम्म सजीव रहेका छन्।
धेरैजसो प्राचीन अन्नहरूलाई अहिले पुन: आधुनिक थालीमा समावेश गर्ने प्रयास भइरहेको छ र कतिपय प्रजातिहरू संरक्षणको दर्जा पाएका छन्। तर कृषकहरूका लागि ती प्रजातिहरू त्यति आकर्षक मानिँदैनन्। न्यूक्यासल विश्वविद्यालयका खाद्य र मानव पोषणका प्रोफेसर क्रिस सीलले बताएअनुसार, कृषकहरूले आधुनिक प्रजाति नै रोज्छन् किनभने तिनको उत्पादन क्षमता उच्च हुन्छ। “आधुनिक कृषि प्रणालीमा प्राचीन अन्नहरू राम्रोसँग उत्पादन हुँदैनन्,” उनले स्पष्ट पारे।
प्राचीन अन्नको एक विशेष लाभ के छ भने, तीमध्ये धेरैमा कम वा लगभग शून्य ‘ग्लूटेन’ हुन्छ। कोदो आधुनिक गहुँभन्दा फरक प्रकारको घाँसे प्रजाति हो भने किनोआ पालुङ्गो जस्ता सागमा पर्ने बीउ हो। ग्लूटेनप्रति संवेदनशील व्यक्तिहरूले किनोआ उपयोग गर्न सक्छन्, सीलले बताए। केही अनुसन्धानले किनोआ सेवनले टाइप २ मधुमेहका सुरुवाती चरणमा सुधार ल्याएको देखाएको छ।
जलवायु परिवर्तन र यसको प्रभाव अहिले संसारभर अन्न उत्पादनका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ र प्राचीन अन्नहरूको पुनरुत्थानमा यसको ठूलो भूमिका छ। केही प्राचीन अन्नहरू विषम वातावरणमा पनि उत्पादन हुनसक्छन् र कम कीटनाशक आवश्यक पर्ने भएकाले भविष्यमा खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न तिनीहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन सक्छ।
बोगार्डले भने, “हामीले धेरै प्रजातिका अन्नहरूलाई बेवास्ता गरेका छौँ। प्राचीन खेतीपातीले सन्तुलित आहारमा जोड दिन्थ्यो।” मिलर जोन्स पनि सहमत छिन् कि विभिन्न प्रकारका अन्नहरू सेवन गर्दा सबै प्रकारका सूक्ष्म पोषक तत्वहरू प्राप्त हुन्छन्।
फाइल फोटो १८ वैशाख, धनगढी । कैलालीको धनगढीमा होटलमा तास खेलिरहेका १० जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । धनगढी उपमहानगरपालिका–५ हसनपुरस्थित रोहित होटलमा तास खेलिरहेको सूचनाको आधारमा पुगेको प्रहरीले छापा हानेर १० जनालाई नगदसहित नियन्त्रणमा लिएको हो । पक्राउ पर्नेमा होटल सञ्चालक ४२ वर्षका कालुराम चौधरी, ३८ वर्षका बिरेन्द्र थापा, २४ वर्षका रोहित खड्का, २० वर्षका क्रिस बम, ३३ वर्षका पदम ठकुल्ला, २९ वर्षका अनिल चौधरी, ५१ वर्षका बिरु साउद, ४१ वर्षका टिकाराम खनाल, ४३ वर्षका रामकृष्ण चौधरी र १८ वर्षका विवेक साउद रहेका छन् । उनीहरूलाई वडा प्रहरी कार्यालय धनगढीका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक बलराम पाण्डेय नेतृत्वको टोलीले गएराति साढे ८ बजे होटलमा छापा हानेर पक्राउ गरेको हो । उनका साथबाट नगद ५९ हजार २९० रुपैयाँ र एक गड्डी तास बरामद गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) योगेन्द्र तिमिल्सिनाले जानकारी दिए । उनीहरूमाथि आवश्यक अनुसन्धान भइरहेको डीएसपी तिमिल्सिनाले बताए ।
