Skip to main content

लेखक: space4knews

सरकारको केरा आयातमा रोकले किसान र व्यापारीबीच द्वन्द्व सिर्जना गरेको छ

सरकारले टीआर–४ रोगको जोखिमलाई उल्लेख गर्दै भारतबाट केरा आयातमा रोक लगाएको छ, जसले बजारमा केराको कमि र मूल्यवृद्धि निम्त्याएको छ। नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघले अवैध केरा तस्करी बढेको र जनस्वास्थ्यमा जोखिम देखा परेको भन्दै रोकथामको माग गरेको छ। नेपाल केरा उत्पादक महासंघले आयात रोकथामलाई जैविक सुरक्षाको उपायको रुपमा समर्थन गरेको छ र यसले किसानलाई राहत दिएको बताएको छ।

३० चैत, काठमाडौं। सरकारले भारतबाट केरा आयातमा रोक लगाउँदा नेपाली बजारमा अभाव सिर्जना भएको छ। यही अभावले किसान र व्यवसायीबीच गहिरो द्वन्द्व समेत सुरु भएको छ। यस द्वन्द्वमा सरकारले मौनता अपनाउँदा यसको प्रत्यक्ष असर उपभोक्तामा परेको छ। काठमाडौं उपत्यकामा केराको मूल्य आकाशिएको छ, होलसेल बजारमा प्रतिदर्जन २ सय ३० रुपैयाँसम्म पुगेको छ भने खुद्रा बजारमा उपभोक्ताले ३ सय ३० रुपैयाँसम्म तिर्न बाध्य भएका छन्।

कालीमाटी तरकारी तथा फलफूल बजार विकास समितिको तथ्यांकले देखाउँछ कि एक वर्षको अवधिमा केराको मूल्य दोब्बर बढेको छ। गत वर्ष २९ चैत २०८१ मा एक दर्जन केराको औसत मूल्य १ सय ५० रुपैयाँ थियो भने २९ चैत २०८२ मा यो मूल्य २ सय २५ रुपैयाँ कायम गरेको छ।

एकातिर, नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघले सरकारी नीतिको आडमा अवैध तस्करी भएको र बजार कालोबजारीको हातमा पुगेको भन्दै अवैध केराको बिक्री रोक्न जोड दिएको छ। अर्कोतिर, नेपाल केरा उत्पादक महासंघले आयात खुलाउन कुनै पनि प्रयासले नेपाली किसानको अस्तित्व नै संकटमा पार्ने चेतावनी दिएको छ।

यो द्वन्द्वको केन्द्रमा छ– सरकारले २ असोजमा ‘टीआर–४’ नामक रोगको जोखिम देखाउँदै केरा आयातमा लगाएको रोक। व्यवसायीहरू यसलाई तस्करी बढाउने अव्यावहारिक निर्णय भनेका छन् भने किसानहरू यसलाई ‘वैज्ञानिक र राष्ट्रिय हितअनुकूल’ भन्दै निरन्तरता दिनुपर्ने माग गरिरहेका छन्।

इजरायल र टर्कीबीच तीव्र विवाद किन छ?

३० चैत, काठमाडौं । पाकिस्तानी रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफले दिएको अभिव्यक्तिको जवाफमा केही दिनअघि इजरायलले कडा प्रत्युत्तर दिएको थियो, त्यसपछि टर्की र दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिहरूले पनि इजरायलको तीव्र टिप्पणीको सामना गर्नुपरेको छ। सामाजिक सञ्जालमा इजरायली प्रधानमन्त्री बिन्यामिन नेतन्याहु र अन्य नेताहरूले टर्कीका राष्ट्रपतिको उक्त अभिव्यक्तिप्रति तीव्र प्रतिक्रिया जनाएका छन्। उनले भनेका थिए, ‘यदि पाकिस्तानले मध्यस्थता नगरेको भए टर्की इजरायलविरुद्धको युद्धमा सामेल हुने थियो।’ इजरायलले टर्कीका राष्ट्रपतिको मात्र नभई दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिको सामाजिक सञ्जाल पोष्टविरुद्ध पनि कडा आलोचना गरेको छ।

यसै सन्दर्भमा, सामाजिक सञ्जाल एक्समा यूजीआईका निर्देशक प्रोफेसर फ्रान्कोइस बेलोले लेखेका छन्, ‘गत हप्तादेखि इजरायल स्पेन, फ्रान्स, इटाली, दक्षिण कोरिया, पाकिस्तान र टर्कीसँग कूटनीतिक विवादमा फसेको छ। यो अवस्था दीर्घकालीन नहुने र अझै बिग्रने सम्भावना बढी छ।’ उनले थपे, ‘विश्वव्यापी जनमत धेरै हदसम्म इजरायलको विरुद्धमा गएको छ र लोकतान्त्रिक सरकारले अन्ततः आफ्ना जनताको रायलाई ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।’

कोरियाली राष्ट्रपतिको निन्दा दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे-म्युङको सामाजिक सञ्जालमा इजरायली सेनाले कथित रूपमा मानवअधिकार उल्लङ्घन गरेको भिडियो पोस्ट गरेपछि इजरायल उनीप्रति आक्रोशित भएको हो। जवाफमा इजरायली विदेशमन्त्रीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै भनेका छन्, ‘कोरियाली राष्ट्रपति ली जे-म्युङले इजरायलमा “होलोकस्ट रिमेम्बरेन्स डे” भन्दा एक दिनअघि यहूदी नरसंहारलाई सामान्य प्रवृत्तिमा चित्रण गर्नु अस्वीकार्य तथा कडा रूपमा निन्दनीय छ।’

विज्ञप्तिअनुसार, ‘राष्ट्रपति ली जे-म्युङले सन् २०२४ को एउटा कहानी रिट्वीट गरेका थिए र एउटा नक्कली खाताको चर्चा गरे, जसले अहिलेका घटनालाई गलत तरिकाले प्रस्तुत गरेको थियो। उक्त खाता इजरायल विरोधी गलत सूचना र झूट फैलाउन कुख्यात छ।’

टर्कीले इजरायली प्रधानमन्त्री बिन्यामिन नेतन्याहुलाई ‘आजको युगको हिटलर’ भन्दै उनले इरान र अमेरिकाबीच शान्ति वार्ता विघटन गर्न खोजेको आरोप लगाएको छ। टर्कीको विदेश मन्त्रालयले विज्ञप्ति जारी गरी भनेको छ, ‘इजरायली प्रधानमन्त्री बिन्यामिन नेतन्याहु, जसलाई उनका अपराधहरूका कारण हाम्रो समयको हिटलर भनिन्छ, उनको विगत सबैका सामु स्पष्ट छ।’

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘अन्तर्राष्ट्रिय अपराध अदालत (आईसीसी)ले नेतन्याहुविरुद्ध युद्ध अपराध र मानवता विरुद्धको अपराधको आरोपमा पक्राउ पुर्पा जारी गरेको छ। नेतन्याहुको सरकारमाथि अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (आईसीजे)मा नरसंहारको आरोप समेत लागिसकेको छ।’

दक्षिण कोरियाको विदेश मन्त्रालयले जवाफ दिँदै भनेको छ, इजरायली विदेश मन्त्रालयले दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिको अभिव्यक्तिलाई गलत अर्थ लगाएको हो, जुन उनको मौलिक मानवअधिकारप्रतिको दृढ प्रतिबद्धता व्यक्त गर्न लगाइएको थियो। दक्षिण कोरियाले हिंसात्मक कार्यहरूको निन्दा गर्ने कुरा पनि स्पष्ट पारिसकेको छ।

ख्वाजा आसिफको अभिव्यक्तिमा विवाद यसअघि इजरायली प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले पाकिस्तानी रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफको उक्त अभिव्यक्तिको तीव्र निन्दा गरेको थियो, जसमा उनले इजरायली सरकारलाई ‘क्यान्सर’ भनेका थिए।

पाकिस्तानी रक्षामन्त्रीले एक्समा पोस्ट गर्दै आरोप लगाएका थिए, ‘जब इस्लामवादमा वार्ता भइरहेकै छ, तब लेबनानमा नरसंहार भइरहेको छ। इजरायली अपरेसनमा निर्दोष नागरिकहरू मारिएका छन्, पहिले गाजामा, त्यसपछि इरानमा र अहिले लेबनानमा, यस्तो रक्तपात जारी छ जसलाई रोक्न सकिदैन।’ यस अभिव्यक्तिमा ख्वाजा आसिफले इजरायली सरकारलाई ‘क्यान्सर’ भनेका थिए र यसलाई स्थापित गर्ने विषयमा कडा शब्दहरू प्रयोग गरेका थिए। तथापि, त्यो पोस्ट हाल एक्समा उपलब्ध छैन।

प्राइम सीएको बाइसौं वार्षिकोत्सव अवसरमा विद्यार्थी सम्मानित

प्राइम सीएको २२औं वार्षिकोत्सवमा विद्यार्थीहरूलाई सम्मान गरिएको छ

प्राइम सीएले आफ्नो २२औं वार्षिकोत्सव सन् २०२५ मा सफलतापूर्वक चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट बन्न पुगेका विद्यार्थीहरूलाई सम्मान गर्दै मनाएको छ। अध्यक्ष नवराज बुर्लाकोटीले २२ वर्षे यात्रामा १२ सयभन्दा बढी विद्यार्थीहरू सीए बन्न सफल भएका र १८७ जनामा १०४ जना प्राइमका विद्यार्थी रहेको जानकारी दिनुभयो।

३० चैत, काठमाडौंमा सम्पन्न कार्यक्रममा प्राइम सीएमा अध्ययन गरी सन् २०२५ मा सीए बन्न सफल विद्यार्थी, र्‍याङ्कहोल्डर विद्यार्थीहरू, अन्य कलेजका प्राचार्यहरू र बोर्डका विशिष्ट सदस्यहरू उपस्थित थिए। अध्यक्ष नवराज बुर्लाकोटीले विद्यार्थीहरूको कडा परिश्रम, अभिभावकहरूको साथ र दक्ष शिक्षक समूहको योगदानले उत्कृष्ट नतिजा सुनिश्चित गरेको बताए।

कार्यक्रमको मुख्य आकर्षणका रूपमा प्राइम सीएमा अध्ययन गरी सन् २०२५ मा सीए उत्तीर्ण भएका विद्यार्थी र विभिन्न तहमा र्‍याङ्कधारी बन्न सफल विद्यार्थीहरूलाई विशेष सम्मान गरियो। सम्मानित विद्यार्थीहरूले प्राइम सीएको उच्यस्तरीय शैक्षिक वातावरण र गुणस्तरीय अध्ययन सामग्रीले लक्ष हासिल गर्न सजिलो बनाएको अनुभव व्यक्त गरे।

संस्थाले दीर्घकालीन योजनाअनुरूप नयाँ बानेश्वर र ग्वार्को क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको भवन निर्माण गरिरहेको पनि उल्लेख गरिएको छ।

सरकारले करोडौं खर्च गर्दा पनि सडक कुकुरको संख्या किन घट्दैन?

समाचार सारांश नेपाल सरकार र स्थानीय तहहरूले कुकुरको जनसंख्या नियन्त्रण र रेबिज रोकथामका लागि वार्षिक रूपमा करोडौं रुपैयाँ खर्च गर्दै आएका छन्। अनियन्त्रित र अवैध रूपमा सञ्चालित कुकुर प्रजनन केन्द्रहरूले सडक कुकुरको संख्या वृद्धि गराइरहेका छन्। नेपाल सरकार र स्थानीय तहहरूले कुकुर जनसंख्या व्यवस्थापन र रेबिज नियन्त्रणका लागि वार्षिक करोडौं खर्च गरिरहेका छन्। तर यी प्रयत्नका बाबजुद अनियन्त्रित कुकुर प्रजनन केन्द्रहरूमा कुनै नियमन नहुँदा समस्या यथावत छ। उदाहरणका लागि, काठमाडौं महानगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा सडक कुकुर व्यवस्थापन, बन्ध्याकरण र खोपका लागि १ करोड रुपैयाँ बजेट छुट्याएको छ र १० हजारभन्दा बढी कुकुरलाई बन्ध्याकरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ। देशभरिका गाउँपालिका र नगरपालिकाहरुले डोल्पादेखि सिराहा-सप्तरीसम्म यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा हरेक वर्ष करोडौं खर्च हुन्छ। एक कुकुरको बन्ध्याकरण र खोपमा न्यूनतम ५ देखि ७ हजार रुपैयाँ खर्च हुन्छ, जुन काम केवल प्रशिक्षित चिकित्सकले गर्न सक्छन्। यस खर्चको मुख्य उद्देश्य सडकमा कुकुरको संख्या बढ्दा हुने जोखिमलाई कम गर्नु हो। कुकुरको संख्या बढ्दा टोक्ने, आक्रमण गर्ने, दुर्घटना गराउने र रेबिज फैलाउने समस्याहरू देखा पर्नुका साथै रेबिज लागेपछि मानिसको उपचारमा पनि ठूलो खर्च हुन्छ। राज्यले रेबिज खोप तथा उपचारमा लाखौंदेखि करोडौं खर्च गरिरहेको छ। तर पनि सडक कुकुरको संख्या कम हुँदै छैन। करोडौं खर्च गर्दा पनि सडक कुकुरको संख्या किन बढ्दै छ? स्थानीय तहदेखि केन्द्रसम्म कुकुर बन्ध्याकरण कार्यक्रममा करोडौं खर्च हुँदाहुँदै पनि सडक कुकुरको संख्या अपेक्षित रूपमा घट्न नसक्नुमा ब्रिडिङ सेन्टरहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ। सरकारले सडक कुकुरलाई नियन्त्रण गर्न बन्ध्याकरण र रेबिज खोपमा लगानी गरिरहेको छ, तर अनियन्त्रित र अवैध ब्रिडिङ सेन्टरहरूले निरन्तर नयाँ कुकुर उत्पादन गरेर बजारमा ल्याइरहेका छन्। धेरै ब्रिडिङ सेन्टरहरू बिनालाइसेन्स वा कमजोर नियमनअन्तर्गत चलिरहेका छन्। त्यस्ता स्थलमा कुकुर बारम्बार गर्भाधान गरिन्छ जसले छोटो समयमा धेरै बच्चा उत्पादन गराउँछ। यीमध्ये केही बच्चाहरू मात्र बिक्री हुन्छन्, बाँकी कमजोर, बिरामी वा नबिकेका कुकुरहरू सडकमा छाडिन्छन्, जसले सडक कुकुरको संख्या वृद्धि गराउँछ। कुकुरको जात अनुसार मूल्य निर्धारण हुन्छ। उच्च गुणस्तरको जातका कुकुर पालेर बच्चा उत्पादन गरी बिक्री गरिन्छ। तर, धेरै ब्रिडरहरूले कुकुरको उचित हेरचाह गर्दैनन् र बुढोलाग्दा वा रोग लागे पछि ती कुकुरहरू सडकमा फालिदिन्छन्। पशु कल्याण मापदण्ड पालन नगर्दा वंशाणुगत रूपमा कमजोर, रोगी वा खोप नलगाएका कुकुरहरू बढी उत्पादन हुन्छन्। यस्ता कुकुर सडकमा पुग्दा रेबिज र अन्य रोग फैलाउने खतरा बढ्छ जसले सरकारको स्वास्थ्य क्षेत्रमा थप खर्च ल्याउँछ। कुकुरका बच्चाहरूलाई कम उमेरमै बिक्री गरी माइक्रोचिप, खोप रेकर्ड जस्ता उचित दर्ता गरिँदैन, जसले ट्र्याकिङ असम्भव पार्छ। फलस्वरूप मालिकले छाडेका वा हराएका कुकुरहरू पनि सडकमा थपिन्छन्। बन्ध्याकरण कार्यक्रमले प्रायः सडकका कुकुरलाई मात्रै लक्षित गर्छ, तर ब्रिडिङ सेन्टरबाट आउने कुकुरहरूमा कुनै नियन्त्रण नहुँदा नयाँ कुकुर थपिने दर उच्च रहन्छ जसले बन्ध्याकरणको प्रभाव कमजोर बनाउँछ। यसो गर्दा अनियन्त्रित ब्रिडिङ सेन्टरहरूले सडक कुकुर समस्या कम गर्न लागिएको प्रयासलाई निरन्तर नयाँ कुकुर आपूर्ति गरेर निष्प्रभावी बनाइरहेका छन्। यो एक खतरनाक चक्र हो। प्रजनन केन्द्रहरूले कुकुर बढाउँछन्, सडकमा फाल्छन् र सरकारले करोडौं खर्च गरेर बन्ध्याकरण तथा रेबिज नियन्त्रण गर्नुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा ब्रिडिङ सेन्टरका मापदण्ड कुकुर प्रजनन केन्द्रहरूको लागि विश्वव्यापी रूपमा कडा मापदण्ड लागू गरिएका छन् जसको मुख्य उद्देश्य पशु कल्याण सुनिश्चित गर्नु, अनियन्त्रित प्रजनन रोक्नु र सार्वजनिक स्वास्थ्य जोखिम घटाउनु हो। अमेरिका, बेलायत, अस्ट्रेलियालगायत देशहरूमा ब्रिडिङ सेन्टर सञ्चालन गर्न सरकारी लाइसेन्स अनिवार्य छ। बेलायतको ‘एनिमल वेलफेयर एक्ट २००६’ अन्तर्गत सबै कुकुर प्रजनन व्यवसायहरू स्थानीय निकायमा दर्ता हुनु अनिवार्य छ। प्रत्येक पोथी कुकुरले सीमित पटक मात्र बच्चा जन्माउन पाउने, गर्भाधानबीच न्यूनतम अन्तराल हुनुपर्ने तथा निश्चित उमेरभन्दा कम वा बढी बुढो कुकुरबाट प्रजनन नहुने नियमहरू राखिन्छन्। विश्व पशु स्वास्थ्य संगठनका मापदण्ड अनुसार, ब्रिडिङ सेन्टर सफा, सुरक्षित र पर्याप्त ठाउँ भएको हुनुपर्छ, जहाँ उचित आहार, पानी र पशुचिकित्सकको निगरानी हुन्छ। रोगी कुकुरको तुरुन्त उपचार हुनु आवश्यक छ। ब्रिडिङ अघि कुकुरको स्वास्थ्य परीक्षण अनिवार्य हुन्छ, विशेषगरी जेनेटिक रोगको जाँच। बच्चा बेच्दा आवश्यक खोप र स्वास्थ्य प्रमाणपत्रसहित कहिलेकाहीँ माइक्रोचिप पनि अनिवार्य छ। धेरै देशमा ६–८ हप्ता नपुगेका बच्चा बिक्री गर्न पाइँदैन। खरिदकर्ताले हेरचाह, खोप रेकर्ड र कानुनी कागजात पाउनु पर्दछ। प्रत्येक कुकुरको जन्म, खोप, रोग र बिक्रीको विवरण माइक्रोचिप वा दर्ता नम्बरमा राखिन्छ जसले हराएमा पहिचान सहज हुन्छ। सरकारी निकायले समय–समयमा निरीक्षण गर्दै नियम उल्लङ्घन गरेमा जरिवाना, लाइसेन्स खारेज र कुकुर जफतसमेत गर्ने गर्दछ। अमेरिका र युरोपका धेरै देशहरूले अमानवीय व्यावसायिक उत्पादन केन्द्र विरुद्ध कडा अभियान पनि चलाएका छन्। ब्रिडरहरूले घरघरमै कुकुर जन्माएर बेचिरहेका छन् पशु अधिकारकर्मी तथा एसपिसिए नेपालको अध्यक्ष, बिना पन्त ब्रिडर र प्रजनन केन्द्रहरूले अत्यन्त खराब अवस्थाबाट कुकुरका बच्चाहरू उत्पादन गरी बेच्ने र वृद्ध वा रोगी भएपछि सडकमा फालिदिने गरेका छन्। केही वर्षअघि जडीबुटी क्षेत्रमा नदीको छेउमा पाँच–छ वटा स्थानमा कुकुरहरू अत्यन्त दयनीय अवस्थामा भेटिएका थिए। हाल स्थानीय सरकारले ब्रिडिङ सेन्टर सञ्चालनका लागि अनुमति रेक्टर गर्दै आएको छ। तर काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. ३ मा एक-दुई कुकुर राखेर घरैबाट उत्पादन गरी बेच्ने पनि देखिन्छ। धेरै ब्रिडरहरू स्थानीय तहमा दर्ता नै गर्दैनन् र वडाले पनि चासो नदिएको पाइन्छ। ब्रिडिङ सेन्टरले वृद्ध र रोगी कुकुर सडकमा छाड्छन् सारा जनावर उद्धार केन्द्र नेपालका अध्यक्ष, विश्वराम कार्की स्थानीय सरकारले प्रत्येक वर्ष कुकुर बन्ध्याकरण र रेबिज खोपमा करोडौं रुपैयाँ खर्च गरिरहेका छन्, तर सडकमा कुकुरको संख्या घटेको छैन। ब्रिडिङ सेन्टरबाट छोडिएका कुकुरहरू सडकमा आएपछि संख्या अझ बढ्दो छ। ब्रिड कुकुरहरू सडकका कुकुरहरूसँग क्रस ब्रिड हुनुका साथै नियन्त्रण कठिन भएको छ। ब्रिडिङ सेन्टरहरूको स्थानीय तहमा दर्ता अनिवार्य भए पनि धेरै केन्द्र दर्ता नभएका वा नियमित अनुगमनबाट वञ्चित छन्। हाम्रो निरीक्षणमा कुकुरहरूलाई राख्ने अवस्था अत्यन्त दयनीय देखिएको छ—खानपान राम्रो नभएको, म्याद गुज्रिएका औषधि दिइएको, बच्चा जन्माएपछि वृद्ध कुकुर सडकमा फालिने, रोगी बच्चा पनि सडकमै छोडिने स्थिति छ। केही ब्रिडिङ सेन्टर राम्रो हुन सक्छन्, तर अधिकांशमा यस्तो अवस्था छ। ब्रिड कुकुरहरू बढेसँगै सडकमा ब्रिड र क्रस ब्रिड कुकुरहरूको संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। घरपालुवा ब्रिड कुकुरहरू पनि विभिन्न कारणले सडकमा आएका छन्। हामी यो विषयमा निरन्तर आवाज उठाइरहेका छौं र ब्रिडिङ सेन्टरको दर्ता, अनुगमन र मापदण्डहरू कडाइका साथ लागू हुनुपर्ने माग राख्छौं। ब्रिडिङ सेन्टरमा धेरै कुकुर राख्नु उपयुक्त हुँदैन नेपाल कुकुर क्यानाइन संघका अध्यक्ष, मुकुन्द बानिया ब्रिडिङ सेन्टरको दर्ता स्थानीय तहको वडामा गर्नुपर्छ र हाम्रो संघमा आबद्ध भएर सदस्यता लिन सकिन्छ। नेपाल सरकारले ब्रिडिङ सेन्टर सञ्चालन अवैध भनेको छैन। त्यसैले हामी संघमार्फत सदस्यहरूलाई राम्रो अभ्यासमा शिक्षित र अनुगमन गर्दै आएका छौं। ब्रिडरहरू अध्ययन र ज्ञानमा आधारित हुन्छन्। लाखौं खर्च गरेर विदेश वा भारतबाट कुकुर आयात गर्नेले सजिलै सडकमा छोड्दैनन्। हामी सडकका कुकुर र ब्रिड दुवैलाई समान व्यवहार गर्छौं। ब्रिडिङ सेन्टरमा धेरै कुकुर राख्नु आर्थिक र व्यावहारिक हिसावले उपयुक्त छैन। हामी सुझाव दिन्छौं कि वास्तविक ब्रिडरले पाँच–सातभन्दा बढी कुकुर नराख्ने हुन् किनकि मासु र डग फुड खुवाउन गाह्रो हुन्छ। सडकमा ब्रिड जातका र वृद्ध कुकुर बढ्नुको मुख्य कारण ब्रिडरले छाड्नु हो भनेर हामी विश्वास गर्दैनौं। ब्रिडिङ सेन्टरले कुकुरमा गरिरहेको दुर्व्यवहार गैरकानुनी छ वरिष्ठ अधिवक्ता पदमबहादुर श्रेष्ठ ब्रिडिङ सेन्टरहरूले व्यवसायीक रूपमा कुकुर पालेर कुकुरका बच्चा बेच्ने गर्छन् र वृद्ध वा रोगी भएपछि कुकुर सडकमा छाडिदिन्छन्। मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा २७ पशुपक्षीसम्बन्धी कसूरमा कसैले पशु कुटपिट, अत्यधिक बोझा हाल्ने, अत्यधिक दौडाउने, बीमार वा घाइते जनावरलाई यातना दिने वा सडकमा छाड्ने काम गर्न नपर्ने उल्लेख छ। त्यसैगरी दफा २८९ मा गाईगोठीमा चोट पुऱ्याउने कार्यमा तीन वर्षसम्म कैद र ५० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुने प्रावधान छ। समाधान सरल छ ब्रिडिङ सेन्टरलाई तत्काल लाइसेन्स अनिवार्य गर्नुपर्छ। लाइसेन्स दिने बेलामा पूर्वाधार, पुँजी, जनशक्ति र पशु कल्याण मापदण्डहरू कडाइका साथ जाँच गरिनुपर्ने वरिष्ठ अधिवक्ताले बताएका छन्। प्रत्येक वर्ष कति पटक प्रजनन गर्न सकिन्छ, बच्चा कति दिनपछि मात्र बेच्न पाइन्छ भन्ने स्पष्ट सीमा तोकिनुपर्छ। साना बच्चा बेच्नु, आमालाई अत्यधिक प्रयोग गर्नु र फाल्ने प्रथा पूर्णरूपमा अवैध घोषणा गर्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ। यदि प्रजनन केन्द्रलाई नियन्त्रण नगरेसम्म बन्ध्याकरण र रेबिज नियन्त्रणमा राज्यको खर्च परिणाममुखी हुनेछैन। जनावरप्रति दया र मानव स्वास्थ्य दुबैका लागि यसको नियन्त्रण आवश्यक छ।

खुस्बु ओलीले आफूविरुद्ध दुष्प्रचारको उजुरी दिइन्

३० चैत, काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी(राप्रपा) की सांसद खुस्बु ओलीले आफू विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमा दुष्प्रचार भएको भन्दै नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा उजुरी दिएकी छन् । उनले सोमबार सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत आफूले उजुरी दर्ता गराएको जानकारी दिएकी छन् । ‘म विरुद्ध सामाजिक सञ्जालमार्फत सुनियोजित रूपमा फैलाइएको दुष्प्रचार, भ्रामक सूचना तथा मेरो चरित्रहत्या गर्ने उद्देश्यले गरिएको गतिविधिविरुद्ध आज मैले नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय साइबर ब्यूरो, भोटाहिटीमा उजुरी दर्ता गराएको छु,’ सांसद ओलीले लेखेकी छन्।

‘उक्त उजुरीमा केही व्यक्तिका फेसबुक पेज, टिकटक पेज तथा युट्युब च्यानलहरूले योजनाबद्ध ढंगले आधारहीन, भ्रामक तथा मेरो व्यक्तिगत तथा सार्वजनिक जीवनमा क्षति पुर्‍याउने उद्देश्यले सामग्री प्रसारण गरेको मेरो ठहर छ,’ उनले थपिन्। यस विषयमा आफूले प्रारम्भिक चरणमै केही सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई सचेत गराउँदै यस्तो गतिविधि रोक्न स्पष्ट भनेको उनले दाबी गरेकी छन्। ‘तर, उक्त चेतावनीलाई गम्भीरतापूर्वक नलिई निरन्तर रूपमा दुष्प्रचार जारी राखिएपछि बाध्य भई आज साइबर ब्यूरोमा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको हुँ,’ उनले भनिन्।

यस्ता गतिविधि सामान्य आलोचना वा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको दायराभित्र नपर्ने उनको दाबी छ। उनले अगाडि लेखेकी छन्, ‘बरु योजनाबद्ध रूपमा गलत सूचना फैलाउने तथा मेरो व्यक्तिगत र सार्वजनिक छवि धूमिल पार्ने उद्देश्यले गरिएको संगठित प्रयास भएको मेरो ठहर छ।’ साइबर दुरुपयोग र दुष्प्रचारविरुद्ध कानुनी राज्यको प्रक्रियाअनुसार आवश्यक सबै कदम निरन्तर रूपमा अघि बढाउने उनले बताएकी छन्। ‘अहिलेको समयमा घृणा नै नयाँ मुद्राजस्तो बनाइएको छ, जसले जति धेरै घृणा बेच्न सक्छ, उसले त्यति नै फाइदा उठाइरहेको छ,’ उनले भनेकी छन्।

‘तर याद राख्नुहोस्, कसैको जीवनमा क्षति पुग्ने गरी घृणा फैलाएर त्यसैबाट लाभ कमाउने प्रवृत्ति केवल अनैतिक मात्र होइन, अत्यन्तै पतित र अस्वीकार्य सोचको परिचायक हो,’ उनले भनिन्। यस्तो मानसिकता समाजका लागि खतरा रहेको बताउँदै उनले यसलाई कुनै हालतमा सामान्यीकरण गर्न नमिल्ने उनले बताएकी छन्।

आर्कटिकका हिमपोखरीहरूले बादल निर्माण र जलवायु परिवर्तनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाहा गर्दै

आर्कटिक क्षेत्रको हिमनदी पग्लेर बनेका साना पोखरीहरूबाट निस्कने सूक्ष्म कणहरूले बादल निर्माण र जलवायु परिवर्तनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् भन्ने नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ। कोलोराडो स्टेट युनिभर्सिटीका अनुसन्धानकर्ताहरूले ‘जियोफिजिकल रिसर्च लेटर्स’ मा प्रकाशित गरेको प्रतिवेदनअनुसार, समुद्री बरफको माथिल्लो तहमा अवस्थित यी ‘मेल्ट पोन्ड’ बाट उत्सर्जित जैविक कणहरूले बादल बन्ने आधार तयार पार्छन्। आर्कटिक क्षेत्र विश्वका अन्य क्षेत्रहरूभन्दा चार गुणा छिटो तातिरहेको अवस्थामा, यस अनुसन्धानले त्यहाँको मौसम प्रणालीमा नयाँ दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ।

वैज्ञानिकहरूको भनाइ अनुसार यी साना कणहरू ब्याक्टेरिया जस्ता जैविक स्रोतबाट उत्पन्न हुन्छन्। जब यी कणहरू वायुमण्डलमा प्रवेश गर्छन्, तिनीहरूले जलवाष्पलाई जम्न सहयोग पुर्‍याएर बादल निर्माणमा टेम्प्लेटको रूपमा काम गर्छन्। यी पोखरीहरू पग्लिएको हिउँ र समुद्री पानीको मिश्रणबाट बनेका हुन्छन्, जहाँ साना जीवजन्तु र माटोका कणहरू समेत हुन्छन्। अनुसन्धानले देखाएको छ कि समुद्री पानीको तुलनामा यस्ता पोखरीहरूमा बादल बनाउन सक्ने कणहरूको मात्रा बढी पाइन्छ।

बादलले सूर्यबाट आउने किरणहरू र पृथ्वीबाट निस्कने तापलाई सन्तुलनमा राख्ने कार्य गर्छ। यदि यी पोखरीहरूको संरचनामा सानो पनि परिवर्तन भएमा त्यसले आर्कटिकको समग्र मौसम र तापक्रममा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ। यो अध्ययन ‘मोज्याक एक्स्पिडिसन’ अन्तर्गत संकलित नमूनाहरूको आधारमा गरिएको हो, जुन आर्कटिक जलवायु परिवर्तन अध्ययनका लागि सञ्चालित १५ करोड अमेरिकी डलरको अन्तर्राष्ट्रिय अभियान हो।

अध्ययनकी प्रमुख लेखिका क्यामिल माभिसका अनुसार, हालका मौसम मोडेलहरूले ध्रुवीय क्षेत्रका बादलहरूलाई ठीकसँग चित्रण गर्न सकिरहेका छैनन्। यो नयाँ खोजले भविष्यमा मौसम पूर्वानुमान र जलवायु परिवर्तनको प्रभावको वर्गीकरण गर्न सहयोग पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ। आर्कटिकमा हिमनदी पग्लने क्रम बढ्दै गएसँगै यस्ता पोखरीहरूको संख्या वृद्धि हुनेछ र यसले जलवायु प्रणालीमा गहिरो प्रभाव पार्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

‘भोलि नयाँ वर्ष लिएर उदाउनेछु’ – Online Khabar

‘भोलि नयाँ वर्ष लिएर उदाउनेछु’

आज ३० चैत २०७९ हो र नयाँ वर्ष २०८३ को आगमन राति १२ बजे हुनेछ। सरकारले नयाँ वर्षको दिनलाई सार्वजनिक विदा दिएको छ। देशभर नयाँ वर्षको स्वागतका लागि विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना भएका छन्। ३० चैत, काठमाडौं । आज विक्रम संवत् २०८२ को अन्तिम दिन हो। नयाँ वर्ष २०८३ राति १२ बजेपछि सुरु हुँदैछ। नयाँ वर्षलाई नेपालीहरूले विशेष रूपमा मनाउने गरेका छन्। सरकारले नयाँ वर्षको दिन सार्वजनिक विदा समेत दिइरहेको छ। नयाँ वर्षको स्वागतका लागि देशभर विभिन्न कार्यक्रमहरू गरेर मनाइँदैछ। नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा अनलाइनखबरका फोटो पत्रकार कमल प्रसाईंले काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरबाट खिचेका तस्वीरहरू:

संखुवासभामा ४ हजारभन्दा बढी कुखुराका चल्ला नष्ट गरियो

संखुवासभामा बर्ड फ्लू सङ्क्रमित मोरङबाट अनुमति बिना ल्याइएका ४ हजार १ सयभन्दा बढी ब्रोइलर कुखुराका चल्ला नष्ट गरिएको छ। बर्ड फ्लू रोग नियन्त्रण समितिको बैठकले मोरङबाट अनुमति बिना ल्याइएका चल्ला नष्ट गर्ने निर्णय निस्काएको थियो। कोशी प्रदेशका झापा, मोरङ र सुनसरी जिल्लामा बर्ड फ्लू सङ्क्रमण फैलिरहेको र स्वास्थ्य जोखिमलाई ध्यानमा राखिएको छ।

३० चैत, संखुवासभा। संखुवासभामा ४ हजारभन्दा बढी ब्रोइलर कुखुराका चल्ला नष्ट गरिएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ। बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र मोरङबाट भित्र्याइएका कुखुराका चल्लाहरू नियन्त्रणमा लिएर नष्ट गरिएको हो।

कोशी प्रदेशका १४ जिल्लामध्ये झापा, मोरङ र सुनसरीमा अहिले बर्ड फ्लू सङ्क्रमण थप फैलिएको छ। भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्रका प्रमुख हिमालय पोख्रेलका अनुसार ४ हजार १ सय चल्ला नियन्त्रण गरेर नष्ट गरिएको छ। बर्ड फ्लू रोग नियन्त्रण समितिका संयोजक निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी घाङरी लामाको नेतृत्वमा बसेको बैठकले मोरङबाट ल्याइएका ४ हजारभन्दा बढी ब्रोइलर कुखुराका चल्ला नष्ट गर्ने निर्णय गरेको थियो। अनुमति बिना प्रतिबन्धित क्षेत्र मोरङबाट ल्याइएका कारण स्वास्थ्य जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै ती चल्ला नष्ट गरिएको हो भन्ने पशु सेवा विज्ञ केन्द्रका प्रमुख पोख्रेलले बताएका छन्।

मोबाइल फोन लुटेर बैंक खाताबाट रकम झिक्ने तीन जनालाई पक्राउ

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले मोबाइल फोन लुटेर बैंक खाताबाट रकम झिक्ने तीन जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमा काठमाडौं बूढानीलकण्ठका १९ वर्षीय वीरबहादुर तामाङ, दोलखाको मेलुङ गाउँपालिका–५ का १८ वर्षीय जनम तामाङ र खोटाङका १८ वर्षीय प्रज्वल राई रहेका छन्।

उनीहरूले एक व्यक्तिको मोबाइल लुटेर डिजिटल वालेटमा अनधिकृत पहुँच गरी वालेट रिसेट गरी बैंक खाताबाट १ लाख २७ हजार ६ सय रुपैयाँ झिकेको एसपी मनोहर भट्टले बताएका छन्। पक्राउ परेका तीनै जनालाई कारबाहीका लागि जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौं पठाइएको छ।

वर्षमा दुई पटक भ्याक्सिनद्वारा उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्ने नयाँ औषधिको परीक्षण

‘क्वीन मेरी युनिभर्सिटी अफ लन्डन’ का अनुसन्धानकर्ताहरूले वर्षमा दुई पटक मात्र सुई लगाएर उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्न सकिने नयाँ औषधि ‘जिल्बेसिरन’ को परीक्षण गरेका छन्। ‘कार्डिया-२’ अध्ययनमा ६६३ जना वयस्क सहभागी थिए र यस औषधिले सामान्य औषधिसँगै रक्तचापमा उल्लेख्य गिरावट ल्याएको पाइएको छ। यो औषधिले शरीरमा ‘एन्जियोटेन्सिनोजेन’ प्रोटिनको उत्पादन रोक्छ र ६ महिनामा एकपटक मात्र भ्याक्सिन लगाउँदा दीर्घकालीन प्रभाव देखिन्छ। दोस्रो चरणको परीक्षण हाल जारी छ। ३० चैत, काठमाडौं।

उच्च रक्तचापका बिरामीहरूले दैनिक औषधि सेवनको झन्झटबाट मुक्त हुनसक्ने सम्भावना देखिएको छ। ‘क्वीन मेरी युनिभर्सिटी अफ लन्डन’ का अनुसन्धानकर्ताहरूको नेतृत्वमा गरिएको विश्वव्यापी परीक्षणले वर्षमा दुई पटक मात्र सुई लगाएर रक्तचाप नियन्त्रण गर्न सकिने नयाँ तथ्य सार्वजनिक गरेको छ। ‘जिल्बेसिरन’ नामको यो प्रयोगात्मक औषधिले ती बिरामीहरूमा सकारात्मक नतिजा देखाएको छ, जसको रक्तचाप सामान्य औषधिले नियन्त्रण हुन सकिरहेको थिएन।

यो औषधिले कलेजोमा उत्पादन हुने विशेष प्रोटिनलाई रोक्ने काम गर्दछ, जसले रक्तनलीहरू विस्तार गरेर रक्तचाप कम गर्छ। सामान्य औषधिसँगै यसको सुई लगाउँदा रक्तचापमा उल्लेख्य गिरावट आएको पाइएको छ। यसको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यसको दीर्घकालीन प्रभाव हो। ६ महिनामा एकपटक मात्र भ्याक्सिन लगाउने भएकाले बिरामीहरूले दैनिक औषधि खान भुल्ने समस्याबाट मुक्त हुन्छन्।

हाल यसको दोस्रो चरणको परीक्षण जारी छ र यसले हृदयघात तथा स्ट्रोकको जोखिम कति कम गर्छ भन्ने विषयमा थप अध्ययन यसै वर्षबाट सुरु गरिनेछ। अध्ययनका वरिष्ठ लेखक तथा रक्तचाप विशेषज्ञ डा. मनिष सक्सेनाले यस नयाँ उपचार पद्धतिलाई ‘गेम-चेन्जर’ भनेका छन्। उनी भन्छन्, “उच्च रक्तचाप विश्वव्यापी स्वास्थ्य समस्या हो र यसको राम्रो नियन्त्रण गर्न कम मात्र प्रतिशत मानिस सफल छन्। यो नयाँ उपचारले विश्वका लाखौँ मानिसलाई आफ्नो स्वास्थ्य प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न सहयोग पुर्‍याउनेछ।”

इरान युद्धले वैदेशिक रोजगारी र रेमिटन्समा पर्न सक्ने प्रभावप्रति चिन्ता, नेपाल सरकारले खोज्दै समाधान

इरान युद्धले मध्यपूर्वमा द्वन्द्व लम्बिंदा त्यहाँ कार्यरत नेपालीहरूको रोजगारी र उनीहरूले पठन गर्ने रेमिटन्ससहितका विभिन्न क्षेत्रमा पर्न सक्ने नकारात्मक प्रभावहरूबारे नेपाली अधिकारीहरूले विश्लेषण गरिरहेको बताएका छन्। अमेरिका र इरानबीच पाकिस्तानको मध्यस्थतामा यस सप्ताहन्तमा भएको शान्तिवाताव विफल भएपछि चिन्ता बढेको छ। यद्यपि हालसम्म जारी द्वन्द्वको कारण वैदेशिक रोजगारी तथा विप्रेषणमा ठूलो नकारात्मक असर नदेखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

खाडी मुलुकहरूमा दक्ष र अदक्ष गरी करिब २० लाख नेपाली कार्यरत रहेको बताइन्छ। त्यस्तै नेपाल भित्र्याउने रेमिटन्समध्ये झन्डै ४० प्रतिशत खाडी क्षेत्रबाट आउँछ। अधिकारीहरूका अनुसार युद्ध लम्बिदै गए खाडी क्षेत्रको रोजगारी प्रभावित भएपछि रेमिटन्समा पनि नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्ने सम्भावना छ। अर्थ मन्त्रालयको आर्थिक नीति तथा विश्लेषण महाशाखाका प्रमुख महेश भट्टराईले भने, “फागुन महिनामा त्यो हिस्सा अलिकति घटेको देखिएको छ, यद्यपि एक महिनाको तथ्यांक मात्र भएर कुनै निष्कर्ष दिन सकिदैन। तर यो अवस्था लम्बिँदा रोजगारी अवसरहरू घट्नेमा कुनै शंका छैन।”

परिस्थितिको गम्भीर विश्लेषणका लागि अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले पदभार सम्हालेपछि मन्त्रालयले महाशाखा प्रमुख भट्टराईको नेतृत्वमा विशेष कार्यदल बनाएर अध्ययन गरिरहेको छ। श्रममन्त्रीकी विज्ञ मीना पौडेलले भने अहिलेसम्म श्रमिकहरूको रोजगारीमा प्रत्यक्ष प्रभाव नपरे पनि यो अवस्था दीर्घकालीन रूपमा कायम नरहन सक्ने चेतावनी दिएकी छन्। उनले भनिन्, “खाडीमा कार्यरत कतिपय श्रमिकहरू बीचमा रोजगारदाता तर्फबाट ‘कतिपल्ट घर जानुस्’ भन्ने चिन्ता वा सन्देश आएको बुझिएको छ।”

जेमिनाई एआई र जिमेल प्रयोगकर्ताका लागि गोपनीयताको नयाँ चुनौती

जेमिनाई एआई र जिमेल प्रयोगकर्ताहरूका लागि गोपनीयतामा नयाँ चुनौतीहरू

गुगलले जिमेलमा ‘जेमिनाई’ एआई एकीकृत गर्दै २ अर्बभन्दा बढी प्रयोगकर्ताका लागि महत्वपूर्ण अपडेट ल्याएको छ। गुगलले स्पष्ट पारेको छ कि ‘जेमिनाई’ले प्रयोगकर्ताका निजी जानकारीहरू सिक्ने छैन र कार्य सम्पन्न भएपछि सबै डेटा ‘इभापोरेट’ हुन्छ। यद्यपि, विशेषज्ञहरूले क्लाउड-आधारित एआईलाई निजी डाटामा पहुँच दिएपछि सुरक्षा जोखिमहरू बढ्ने सम्भावना रहेको चेतावनी दिएका छन्। गुगलले आफ्ना २ अर्ब जिमेल प्रयोगकर्ताका लागि सबैभन्दा ठूलो अपडेट सार्वजनिक गरेपछि सञ्जाल सुरक्षा र सुविधा बीचको बहस पुनः सतहमा आएको छ।

जिमेलका उत्पादन उपाध्यक्ष ब्लेक बार्न्सका अनुसार, अब ‘जेमिनाई’ एआई यति नजिकबाट जिमेलमा एकीकृत गरिएको छ कि यसले प्रयोगकर्ताका इमेलहरू पढ्न, जवाफ लेख्न र सारांश तयार गर्न सक्षम हुनेछ। गुगलले जेमिनाईलाई एक ‘विश्‍वासनीय पाहुनाको’ रूपमा वर्णन गर्दै यसले प्रयोगकर्ताका गोप्य कुराहरू सिक्ने छैन र काम सकिएपछि सबै जानकारी ‘इभापोरेट’ हुने दाबी गरेको छ। तथापि, क्लाउड-आधारित एआईलाई निजी इनबक्समा पहुँच दिनाले सम्भावित गोपनीयता जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने विषयमा विशेषज्ञहरूले सचेत गराएका छन्।

यस नयाँ फिचरका मुख्य पक्ष र चुनौतीहरू तल उल्लेखित छन्: एआई र गोपनीयताको सन्तुलन: गुगलले एआईलाई व्यक्तिगत सहायकको रूपमा प्रस्तुत गर्दा पनि प्रयोगकर्ताका संवेदनशील डेटा प्रतिको पहुँचले सुरक्षा जोखिमलाई बढाउन सक्छ। गुगलले प्रयोगकर्ताका इमेलबाट एआईलाई प्रशिक्षण नदिन स्पष्ट पारेको छ, तर धेरैजसो जेमिनाई फिचरहरू अनिवार्य रूपमा डिफल्ट रूपमा सक्रिय हुनसक्छन्।

इन्क्रिप्सन र एआईबीचको द्वन्द्व: गुगलले एन्ड्रोइड र आईओएस प्रयोगकर्ताका लागि ‘क्लाइन्ट-साइड इन्क्रिप्सन’ विस्तार गर्ने घोषणा गरेको छ। तथापि, यदि प्रयोगकर्ताले पूर्ण सुरक्षाका लागि इन्क्रिप्शन सक्षम गरे भने गुगलका धेरै एआई उपकरणहरूले काम गर्न सक्दैनन्, किनभने एआईले इन्क्रिप्टेड डेटा पढ्न सक्दैन।

प्राविधिक समस्याहरू: नयाँ एआई अपडेट सार्वजनिक भएपछि केहि घण्टाभित्रै जिमेलमा इमेल पठाउन र प्राप्त गर्नमा ढिलाइ देखिएको थियो। गुगलले ‘नोइजी नेबर’ प्रभावका कारण यो समस्या आएको र अप्रिल ८ भित्र समाधान गरिएको जानकारी दिएको छ।

प्रयोगकर्ताको जिम्मेवारी: विशेषज्ञहरूले अब प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो इनबक्समा कति मात्रामा एआईको विश्लेषण अनुमति दिने निर्णय आफैंले गर्नुपर्ने बताएका छन्। एकपटक एआईले व्यक्तिगत जीवन भित्र प्रवेश गरेपछि त्यसलाई हटाउन कठिन हुने भएकाले सचेत हुन आग्रह गरिएको छ। जिमेलले सदैव सुविधा र सहजतालाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ, तर जेमिनाईको आगमनले २ अर्बभन्दा बढी प्रयोगकर्तालाई व्यक्तिगत डाटाको सुरक्षा र एआई सुविधाबीच जटिल छनोटको सामना गराएको छ। गुगलले जेमिनाईलाई पाहुनाको रूपमा प्रस्तुत गरे पनि आफ्ना निजी इमेलहरू कसरी व्यवस्थापन गर्ने नियम प्रयोगकर्ताले आफैं निर्धारण गर्नुपर्ने देखिन्छ।

बस सेवाले ‘नयाँ वर्ष, नयाँ साहसिक’ अभियान सुरु गर्‍यो

बस सेवाले नयाँ वर्षलाई लक्षित गर्दै २९ चैतदेखि १५ वैशाखसम्म अनलाइन टिकट बुकिङ अभियान सुरु गरेको छ। यस अभियानमा टिकट किन्नेलाई माउन्टेन फ्लाइट, बन्जी जम्प, निःशुल्क बस टिकट र क्यास ब्याकको अवसर प्रदान गरिनेछ। बस सेवाले ७० भन्दा बढी जिल्लामा अनलाइनमार्फत बस र हवाइ टिकट उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

३० चैत, काठमाडौं। बस तथा हवाइ उडान सेवाको अनलाइन टिकट बुकिङ प्लेटफर्म बस सेवाले नयाँ वर्ष लक्षित गरेर अभियान सार्वजनिक गरेको छ। यस अभियानअन्तर्गत बस सेवा अनलाइनबाट टिकट किन्नेलाई माउन्टेन फ्लाइट, बन्जी जम्प, निःशुल्क बस टिकट र क्यास ब्याकसहितका सुविधाहरू उपलब्ध गराउने कम्पनीले जनाएको छ। यो अभियान २९ चैतबाट सुरु भएर १५ वैशाखसम्म लागु हुनेछ।

यस अवधिमा बस सेवा अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत बस तथा हवाइ उडानको टिकट काट्ने यात्रुमध्ये एकजनाले ‘माउन्टेन फ्लाइट’ अनुभव पाउनेछन्। बस सेवाले यति एयरलाइन्ससँगको सहकार्यमा आफ्नो ग्राहकलाई यो अवसर प्रदान गरेको बताइएको छ। अभियानअन्तर्गत दुई जनाले पोखरामा बन्जी जम्प गर्ने र दुई जनाले प्याराग्लाइडिङ गर्ने मौका पाउनेछन्। साथै, पोखरा जाने र आउने बस टिकटहरू नि:शुल्क उपलब्ध गराइनेछन्।

यस अभियानमा ट्रिप टर्बोले बस सेवासँग सहकार्य गरेको छ भनेर बस सेवाका व्यापार प्रमुख डेनिसजंग थापाले जानकारी दिए। उनले भने, ‘बस सेवामार्फत अनलाइन टिकट बुकिङ गर्ने यात्रुलाई वर्षभरि निःशुल्क टिकट, क्यास ब्याक र विभिन्न छुटहरूको सुविधा उपलब्ध गराउने योजना छ।’ हाल बस सेवाले ७० भन्दा बढी जिल्लामा अनलाइन प्लेटफर्मबाट बस तथा हवाइ टिकट उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

संसद भवन निर्माणमा ९४ प्रतिशत प्रगति, सभामुखले चाँडो सम्पन्न गर्न निर्देशन

सिंहदरबारस्थित नयाँ संसद भवनको निर्माणमा ९४ प्रतिशत प्रगति हासिल भएको छ। सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले निर्माण कार्य छिटो सक्न निर्देशन दिएका छन्। २०७६ साल असोज १८ गते तुन्डी शेख जेभीसँग ७ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँमा संसद भवन निर्माण सम्झौता भएको थियो। भवनको इन्टेरियरका लागि २ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँमा केसी श्यामसुन्दर बाँनिया जेभीले ठेक्का पाएको छ भने छाना निर्माणका लागि चेनलिंक इन्जिनियरिङलाई ३ करोड ८० लाख रुपैयाँमा ठेक्का दिइएको छ।

सभामुख अर्यालले सोमबार शहरी विकास मन्त्रालयका कर्मचारी र निर्माण कम्पनीका प्रतिनिधिहरूसँग छलफल गर्दै तोकिएको समयमा भवन निर्माण पूरा गर्न निर्देशन दिएका छन्। छलफलमा राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहाल, प्रतिनिधि सभा उपसभामुख रुबीकुमारी श्रेष्ठ र राष्ट्रिय सभा उपाध्यक्ष लिलाकुमारी भण्डारी पनि उपस्थित थिए। सुरुमा तीन वर्षमा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो, तर अहिलेसम्म छ पटक समय थप भइसकेको छ। पछिल्लो सम्झौताअनुसार आगामी जेठ ९ गतेभित्र निर्माण पूरा गर्न भनिएको छ।

केपी शर्मा ओली: के एमाले नेतृत्व छोड्नेछन् कि वाम एकताको विकल्प खोज्नेछन्?

निर्वाचनमा पराजयपछि उठेको नेतृत्व परिवर्तनको आवाज नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रहरी नियन्त्रणमै रहँदा झन् बढेको देखिन्छ। संसदीय दलको नेताको निर्वाचन र निर्वाचित रामबहादुर थापाको अभिव्यक्तिले यसलाई थप बलियो बनाएको छ र असन्तुष्टि सार्वजनिक रूपमा व्यक्त हुन थाल्यो। तर प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका बेला पार्टीभित्रैबाट नेतृत्वमाथि आक्रमण भएको भन्दै ओलीसँग निकट नेताहरूले त्यसको रक्षा गर्ने प्रयास गरेका छन्। प्रहरी नियन्त्रणमुक्त भएपछि पनि अस्पतालमै रहेका ओलीको सोमवार कलेजोको शल्यक्रिया गरिएको छ। नेतृत्व परिवर्तनका समर्थक एमाले नेताहरू र कार्यकर्ताहरूले ओली तङ्ग्रिएपछि यो विषयलाई फेरि जोडदार रूपमा उठाउने तयारीमा रहेको बताइएको छ। “गल्तीहरुलाई सुधार्दै एक गतिशील पार्टीको रूपमा विकास गर्नु छ भने अबका नेतृत्वहरूले ठाउँ खाली गर्नु आवश्यक छ। यसको कुनै विकल्प छैन,” एमाले नेता टङ्क कार्कीले भने। “पार्टीको सम्पूर्ण तहमा आत्ममूल्यांकन गर्न आवश्यक ठानिएको छ। त्यसको ठोस अभिव्यक्तिका रूपमा आफ्नो अभ्यासलाई तीव्र बनाउनु पर्छ।” अहिलेको अवस्थालाई आधार मानेर अघि बढ्दा प्रगतिशील र प्रभावशाली पार्टी बन्न नसकिने ठहर गर्दै उनले नेतृत्वको विकल्प खोज्नु अनिवार्य रहेको बताए।

केहि महिना अघि मात्रै एमालेको महाधिवेशनबाट उच्च मत प्राप्त गरेर ओली पार्टी अध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए। पदाधिकारीदेखि केन्द्रीय कमिटीसम्म अधिकांश उनका निकटस्थ नेताहरू नै विजयी बनेका छन्। उनीहरूमध्ये धेरैले ओलीको नेतृत्वमा अघि बढ्न नसकिने, नेतृत्वमा पुनर्गठन आवश्यक भएको महसुस गरे भने ओलीमाथि नेतृत्व हस्तान्तरणको दबाव बढ्ने लेखक तथा टिप्पणीकार झलक सुवेदीले देखाएका छन्। “अरू नेताहरूलाई पनि पार्टी कमजोर भएको छ भने आफ्नो सुरक्षाका लागि कदम चाल्नुपर्ने हुन्छ भन्ने देखिएको छ, त्यस्तो अवस्थामा ओलीले आफैं छोड्ने लागेको छैन,” सुवेदीको विश्लेषण छ, “पार्टीलाई शक्तिशाली बनाउन ठूलो संख्यामा नेताहरू हट्नु पर्ने हुन्छ, तर जबसम्म ओली हट्दैनन् अरूलाई हटाउन सकिंदैन।” नेतृत्व परिवर्तन समर्थकहरूले ओलीले स्वैच्छिक रूपमा नेतृत्व छोड्न नसकेमा विशेष महाधिवेशनका लागि हस्ताक्षर अभियान पनि चलाउने घोषणा गरेका छन्। नेता टङ्क कार्कीले पनि ओलीले स्वैच्छिक रूपमा बाटो खुला गरिदिए त्यो सबैभन्दा सहज उपाय हुने ठानेका छन्। “नत्र त विशेष महाधिवेशन बाहेक कुनै विकल्प छैन,” उनले भने।

तर ओली निकटस्थहरू यसलाई “स्वैच्छिक भए पनि बाध्यतापूर्ण बहिर्गमन” मान्दछन्। राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक कृष्ण पोखरेलको विश्लेषण अनुसार ओलीले सजिलै पदबाट राजीनामा गर्ने सम्भावना कम देखिन्छ। तर एमालेभित्र पुस्तान्तरण र विशेष महाधिवेशनको माग बढ्ने देखिन्छ। यसमा पूर्वराष्ट्रपति विद्या भण्डारीको पनि समर्थन रहने प्राध्यापकको अनुमान छ। “तर एमालेलाई आजको अवस्थामा डिल गरेर लगिएको छ कि निकट भविष्यमा विशेष महाधिवेशनले नेतृत्व परिवर्तन गर्न सक्ला जस्तो देखिँदैन। केहि समयसम्म झमेलामा फसेर बस्ने देखिन्छ,” प्राध्यापक पोखरेलले भने। जेन जी आन्दोलनमा युवाहरूको मृत्युको आरोपमा पक्राउ परेका ओली प्रहरीले नियन्त्रणबाट बाहिर आए पनि सरकार उनको विरुद्ध अन्य मुद्दाहरू लगाउन सक्ने आशंका एमालेकै कतिपय नेताहरूले गरेका छन्। सरकारले गिरीबन्धु टी इस्टेट, कोभिड महामारीमा स्वास्थ्य सामग्री खरिद, नक्कली भुटानी शरणार्थी लगायतका मुद्दामा अनुसन्धान बढाउने सम्भावना हेर्दै उनीहरूले यस्तो अनुमान गरेका हुन्।

विश्लेषक झलक सुवेदीका अनुसार ती अवस्थामा प्रहरीले पहिले पक्राउ परेका बेलामा पार्टीले गरेको सशक्त प्रतिरोध जस्तै आगामी मुद्दाहरुलाई पनि ओलीको बचाउ गर्ने अस्त्रको रूपमा प्रयोग गर्न खोज्न सक्छ। तर राजनीतिशास्त्री पोखरेलले आउँदा दिनहरूमा ओलीका बिरुद्ध थप प्रतिकूलता आउने भविष्यमान गरेका छन्। “यस अवस्थामा उहाँको राजनीतिक भविष्य लगभग समाप्त छ, उहाँले सम्मानजनक रूपमा आफ्नो विकल्प आफैंले चुन्नु हुनेछ,” उनले भने, “विभिन्न मुद्दामा उल्टाइदा बदला खोजेको भन्लान् तर सभ्य जनताले त्यसलाई स्वीकार गर्ने छैनन् र कार्यकर्ताहरूले पनि त्यसलाई लिएर कहिलेसम्म अघि बढ्ने हुन्?” एमाले नेता टङ्क कार्की भन्छन् निर्वाचनमा पराजयपछि ओलीले स्वैच्छिक रूपमा बाटो खुला गर्ने सम्भावना कम देखिन्छ। नेतृत्वले सजिलै मार्ग प्रशस्त नगरेपछि तल्लो कमिटीबाट हस्तक्षेपको बाटो खुलाउनु पर्ने उनी बताउँछन्। त्यसको विकल्प के हो? “अहिलेको व्यक्ति केन्द्रित ढाँचामा होइन, पार्टीको प्रस्तावना र सामाजिक यथार्थलाई प्रतिबिम्बित गरी आजका चुनौतीहरूको सामूहिक अवधारणासँग पार्टीलाई पुनर्गठन गर्नुपर्छ,” उनले थपे। फागुनमा सम्पन्न चुनावमा एमालेसँगै नेकपा लगायतका वामपन्थी दलहरूको शक्ति धेरै कमजोर भएको छ। जेन जी आन्दोलनसँगै उठेको नेतृत्व परिवर्तनको आवाज चुनावी परिणामपछि झनै तेज भएको छ। पार्टीभित्रबाटै हटाउने प्रयास र विभिन्न मुद्दाहरूको जोखिमबीच वाम एकता प्रचण्ड र ओलीले फेरि उठाउन सक्छन् भन्ने अनुमान पनि कतिपयले गरेका छन्। लेखक र टिप्पणीकार सुवेदी पनि यो सम्भावनालाई अस्वीकृत गर्दैनन्। “माधव नेपाल र प्रचण्डले पार्टी एकता गरेर अहिलेसम्म आफूहरूको नेतृत्वमाथिको चुनौतीलाई निभाएर आएका छन्,” प्रचण्ड र ओलीले आफ्नो अस्तित्वको रक्षा गर्न सक्ने सम्भावित चालबाजीबारे सुवेदी भन्छन्, “दुवैले एकता महाधिवेशनसम्म नेतृत्व कायम राख्ने बताउँदा तलका नेताहरूलाई ‘हुँदैन’ भन्न गाह्रो हुने हुन्छ भने यो अवस्थामा अचम्म मान्नु पर्दैन।” नेकपा माओवादी केन्द्रमा नेतृत्व परिवर्तनको आवाज उठ्नासाथ माधव नेपालसँग भएको एकता पुनः सक्रिय भएको देखिन्छ। दुवै नेताले पार्टी नेतृत्व जारी राखेका छन्। राजनीतिशास्त्री पोखरेलले पनि बढ्दो चुनौतीहरूका कारण ओलीले वामपन्थी एकताको बाटो खोज्न सक्ने ठानेका छन्। “यदि जोखिम टाउकोभन्दा माथि पुग्यो भने वामध्रुवीकरण तथा एकीकरण गरेर आफूलाई टिकाउने बाटो खोज्नेछन्,” उनले भने, “तर यसले नेताहरूलाई निलम्ण गर्ने सम्भावना देखिँदैन। आखिर उनीहरू अब आकर्षक राजनीतिक पात्र होइनन्।