२९ चैत, काठमाडौं । स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहताले सबै सरकारी अस्पतालहरूमा चाँडै डिजिटल रूपमा रिपोर्ट निकाल्ने व्यवस्था लागू गरिने बताएकी छन्। आइतबार काठमाडौंको वीर अस्पतालको अनुगमनका क्रममा बिरामी र उनीहरूको आफन्तहरूले गरेका गुनासोहरू सुनिंदै मन्त्री मेहताले उपचारका क्रममा डिजिटल रिपोर्ट प्रणाली सुरु गर्न लागिएको जानकारी दिइन्। अस्पतालमा उपचारका लागि आउनेहरूले स्वास्थ्य परीक्षणको रिपोर्ट आउन ढिलाइ हुँदा समस्या भोग्नु परेको गुनासो गरेका थिए।
अस्पताल प्रशासनले भने दैनिक ५ हजार बिरामीले बहिरंगे सेवा लिने भएकाले रिपोर्ट तयार हुन ढिलाइ भएको स्पष्ट पारेको छ। मन्त्री मेहताले अब स्वास्थ्य परीक्षण रिपोर्ट लिनका लागि अस्पताल जान नपर्ने गरी चाँडै योजना लागू गरिने उल्लेख गरिन्। साथै उनले अस्पतालमा उपचार गराउनेहरूले बाहिरबाट औषधि किन्न नपरेपछि व्यवस्था मिलाउन अस्पताल प्रशासनलाई सचेत गराइन्।
अस्पताल अनुगमनपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिँदै मन्त्री मेहताले समग्र स्वास्थ्य क्षेत्रको सुधारका योजना चाँडै सार्वजनिक गरिने बताएका छन्। सरकारले दिएको निर्देशनअनुसार सार्वजनिक बिदाको दिन आइतबार पनि अस्पतालहरूमा बहिरंगे सेवा सञ्चालनमा रहेको छ।
टेक्सस कलेजले गतिशील र प्रेरणादायी कार्यक्रम स्वरूप रूपान्तरणकारी नेतृत्व तालिम सत्र– २०२६ आयोजना गरेको छ। यस कार्यक्रममा २०० विद्यालयका प्रधानाध्यापक, सहायक प्रधानाध्यापक, शिक्षक र ४०० जना शैक्षिक विज्ञहरू सहभागी थिए। टे्क्सस कलेजका अनुसार, उक्त भेला नेतृत्वमा केन्द्रित तालिम, महत्वपूर्ण छलफलहरू र व्यावसायिक विकासका अवसरहरू प्रदान गर्ने उद्देश्यले सम्पन्न भएको हो। २९ चैत, काठमाडौं।
विभिन्न विद्यालयका नेतृत्वकर्ता, प्रधानाध्यापक, सहायक प्रधानाध्यापक, शिक्षक तथा शिक्षण–सिकाइका व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति रहेको यो भेला सम्पन्न भएको छ। २०० विद्यालयहरूको सहभागितामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा प्रधानाध्यापक, कार्यक्रम प्रमुखहरू साथै शिक्षामा उत्कृष्टता अभिवृद्धि गर्न प्रतिबद्ध ४०० जना उत्साही शिक्षाविद्हरूको उपस्थिति रहेको छ। ‘यो भेला रूपान्तरणकारी नेतृत्वमा केन्द्रित छ, जसमा आकर्षक तालिम सत्रहरू, महत्वपूर्ण छलफल र व्यावसायिक विकासका अवसरहरूले भरिपूर्ण रहेको थियो’ आयोजक टेक्सस कलेजले एक विज्ञप्तिमा जनाएको छ।
धनकुटा नगरपालिकामा मुख्य बसोबास रहेको आठपहरिया समुदायले बिसु चाड आठ दिनसम्म मनाउने गर्छन्। चाडको पहिलो दिन भूमिपूजा गरी खेतीपातीको आधार मानिने जमिनको पूजा गरिन्छ। चाडमा धनुषबाण प्रतियोगिता, वनभोज, पितृपूजा लगायत सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। २९ चैत, धनकुटा। मुलुकभरि धनकुटा नगरपालिकामा मात्र मुख्य बसोबास रहेको सीमांतकृत आठपहरिया समुदायको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्व बिसु वा बैशाखे चाडको अहिले रौनक छ। नयाँ वर्षको आगमनसँगै मनाइने यस पर्वमा सुख-शान्ति, उन्नति र आपसी मेलमिलापको कामना गर्दै एक-अर्कामा शुभकामना आदान–प्रदान गरिन्छ। आठ दिनसम्म मनाइने यस चाडलाई आठपहरिया समुदायले वर्षकै पहिलो र प्रमुख पर्वका रूपमा विशेष धुमधामसहित मनाउने गर्छन्। यसपटक तिथी घटबढका कारण चाड चैत महिनामा परेको छ।
बिसु चाड रामनवमीपछि दोस्रो सोमबारदेखि सुरु भई आठ दिन अर्थात तेस्रो सोमबारसम्म मनाइन्छ, किराती आठपहरिया समाजका केन्द्रीय अध्यक्ष अष्टबहादुर आठपहरियाले जानकारी दिए। चाडको पहिलो दिन सोमबार भूमिपूजाको रूपमा गरेर खेतीपातीको आधार मानिने जमिनको पूजा गरिन्छ। दोस्रो दिन मंगलबार आठपहरियाको देवस्थल मार्गाथानको सरसफाइ र लिपपोत गरिन्छ भने तेस्रो दिन मार्गाथानमा कुखुरा र सुंगुरको बलि चढाउने परम्परा छ। चौथो दिन राँगा र सुंगुरको भोज (भेजो) आयोजना गरिन्छ अनि पाँचौं दिन पितृपूजा गरिन्छ। छैटौँ दिन वल्लोपल्लो गाउँका बुढापाका र युवाहरू भेला भएर संयुक्त रूपमा वनभोज आयोजना गरि रमाइलोपूर्वक चाड मनाइन्छ। तर हालसालै वनभोज जाने चलन घट्दै गएको छ।
सातौँ दिन “ताराआप्मा” अर्थात् धनुषबाण प्रतियोगिता आयोजना गरिन्छ। विशेषगरी धनकुटाको बिहीबारे हटिया नजिकै रहेको मार्गाथान क्षेत्रमा यो प्रतियोगिता हुन्छ। यस क्रममा युवायुवतीहरूले लक्ष्यमा बाण प्रहार गरी आफ्नो सीप प्रदर्शन गर्छन्, जसले चाडमा थप रौनक ल्याउँछ। विगतमा धनुषबाण प्रतियोगिता जित्नेलाई पैसाको माला लगाउन थालिन्थ्यो, तर अहिले माला लोप भएर केही पुरस्कार दिइन्छ, अध्यक्ष आठपहरियाले बताए। उनले समयसँगै यस अभ्यासमा परिवर्तन आएको भए पनि सांस्कृतिक महत्व अझै जीवित रहेको बताए। आठौँ र अन्तिम दिन मार्गाथानमा विशेष पूजा गरी वर्षभरि अन्नपात र बालीनाली राम्रो होस् भनी कामना गर्दै चाडको समापन गरिन्छ, किराती आठपहरिया समाजका केन्द्रीय उपाध्यक्ष सुर्य आठपहरियाले बताए।
त्यसैगरी बैशाख पूर्णिमासम्म रोटेपिङ र लिंगेपिङ खेल्ने र कुलपितृको पूजा गरेर पर्वलाई पूर्णता दिने चलन भए पनि हालसालै यो प्रचलन घट्दै गएको उनको भनाइ छ। यस क्रममा देश-विदेश साथै टाढा रहेका आठपहरिया युवा आफ्नो जन्मथलो फर्किने परम्पराले गाउँलाई थप जीवित बनाउँछ। चाडमा विशेष गरी महिलाहरूको सुख-समृद्धिका लागि घर र कोठेबारीमा पूजा गर्ने चलन छ। आठपहरिया समुदायले बिसु चाडपछि भदौरे अर्थात् न्वागी र मंसिरे अर्थात् वाडाङ्मेट चाडहरू पनि विशेष रूपमा मनाउने गर्छन्। आठपहरियाले सबैभन्दा ठूलो चाड वाडाङ्मेटलाई मान्छन्। वाडाङ्मेटमा पहिलो सन्तान जन्मेको खुसीमा र वर्षभरि बाबु वा आमा गुनाउनेहरूको सन्तानहरूले तीन दिन पैदल यात्रा गरेर सुनसरीको वराहक्षेत्र नजिकै रहेको कोकाहा खोला पुगेर केस, दाढी, मुन्डन गरी सामूहिक रूपमा बरखी फुकाउँछन्। आफ्नै मौलिक पहिरनमा पुरुषहरूले इष्टकोट र दौरा सुरुवाल लगाउँछन् भने महिलाहरू म्याख्ली, सिन र हारि धारण गर्छन्। धनकुटा नगरपालिकामा मात्र मुख्य बसोबास रहेको आठपहरिया जातिको जनसंख्या करिब ६ हजारको हाराहारीमा रहेको छ।
राष्ट्रिय रग्बी सेभेन्स पुरुषतर्फको फाइनलमा त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लब प्रतिद्वन्द्वी बन्ने भएका छन्। सेमिफाइनलमा त्रिभुवन आर्मी क्लबले कोशी प्रदेशलाई ४१–५ को फराकिलो अन्तरले हरायो भने एपीएफ क्लबले गण्डकी प्रदेशलाई २४–० ले पराजित गर्यो। फाइनल खेल दिउँसो २ बजे दशरथ रंगशालामा हुनेछ र विजेताले ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। २९ चैत, काठमाडौं।
राष्ट्रिय रग्बी सेभेन्स महिला तथा पुरुष च्याम्पियनसिप–२०२६ अन्तर्गत पुरुषतर्फको फाइनल समीकरण पूरा भएको छ। दुई विभागीय टोली त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लब उपाधिका लागि आमनेसामने हुने भएका छन्। नेपाल रग्बी संघको आयोजनामा त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालामा जारी प्रतियोगितामा दुवै टोलीले सेमिफाइनलमा प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै फाइनल यात्रा तय गरेका हुन्। पहिलो सेमिफाइनलमा त्रिभुवन आर्मी क्लबले कोशी प्रदेशमाथि ४१–५ को फराकिलो जित निकाल्यो। आर्मीको जितमा दिनेश ढकालले दुई ट्राइसहित १० अंक जोड्दै टोलीलाई एकतर्फी जित दिलाए। दोस्रो सेमिफाइनलमा एपीएफ क्लबले गण्डकी प्रदेशलाई २४–० ले पराजित गर्यो। अब उपाधिका लागि यी दुई विभागीय टोलीबीचको फाइनल खेल दिउँसो २ बजे हुनेछ। समूह चरणमा आर्मी समूह ‘ए’ को विजेता र गण्डकी प्रदेश उपविजेता बन्दै अन्तिम चारमा पुगेको थियो। यता एपीएफ समूह ‘बी’ को विजेता रहँदा कोशी प्रदेश उपविजेताका रूपमा सेमिफाइनलमा पुगेको थियो। प्रतियोगितामा महिला तथा पुरुष दुवै विधाका विजेताले ५० हजार रुपैयाँ तथा उपविजेताले ३० हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन्। साथै उत्कृष्ट महिला र पुरुष खेलाडीले समान ५–५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्।
सर्वोच्च अदालतले चैत १२ मा सर्दु जलाधार क्षेत्रभित्र पर्ने ३४८ विघा ५ कट्ठा १५ धुर जग्गा जलाधारकै नाममा कायम गरी भूमाफियाले मालपोत र नापीसँग मिलेर गरेको अवैध जग्गा कारोबारलाई अस्वीकृत गरेको छ। यस फैसलापछि धरान उपमहानगरपालिकाका चार हजार घरधुरीमा करिब १० हजार परिवारको सट्टाभर्ना प्रक्रिया रोकिएर ठूलो तनाव कायम छ।
२७ चैत, सुनसरी । सर्वोच्च अदालतले सर्दु जलाधार क्षेत्रको जग्गा कायम गरेपछि जलाधार क्षेत्रमा सक्रिय भूमाफियाको दुरुपयोग र चलखेललाई अन्त्य गर्ने ठोस र आधिकारिक आधार तयार भएको छ। धरानको खानेपानीको प्रमुख स्रोत मानिने सर्दु जलाधारमा भूमाफियाहरूले व्यापक रुपमा चलखेल गर्दै आएका थिए। जलाधारका जग्गासम्बन्धी मुद्दाहरू जिल्ला अदालतदेखि उच्च अदालत हुँदै सर्वोच्चसम्म पुगेका १५ भन्दा बढी मुद्दाको लामो प्रक्रियापछि चैत १२ गतेको पूर्ण इजलासले करिब २४ बर्ष पुराना सन्दर्भहरूलाई घटाउँदै रद्द गर्दै सबै विषय टुंगो लगाएको हो।
सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशहरू सारंगा सुवेदी, टेकप्रसाद ढुंगाना र बालकृष्ण ढकालको पूर्ण इजलासले सर्दु जलाधार जग्गा कायम गरेको र जलाधारको पक्षमा फैसला सुनाएको छ। फैसलाको पूर्णपाठ हाल आउन बाँकी छ।
‘बाढगरा ९ क, घोपा ७ घ र ङ रोक्का फुकुवा तथा सर्दु जलाधार सिमांकन पहल समिति’ का संयोजक हरिबहादुर कार्की र सहसंयोजक टिकाराम राईले जानकारी दिए अनुसार सर्वोच्च अदालतले बाढगरा ९ को ख, ग, घ, ङ र च र घोपाका ७ विभिन्न खण्डहरूमा पर्ने ३४८ विघा ५ कट्ठा १५ धुर जग्गालाई जलाधारकै नाममा निषेधाज्ञा जारी गरी मुद्दा फिर्ता गरेको छ।
संयोजक कार्कीका शब्दमा, ‘सर्वोच्च अदालतको यो फैसला भूमाफियाहरूको खेल र गतिविधिलाई रोक्न निर्णायक भूमिका निर्वाह गर्नेछ। अब कसैको पनि गैरकानुनी अधिकार लाग्ने छैन। मालपोत, नापी कर्मचारी र केही राजनीतिक नेताहरूसँग मिलेर गरिएको अवैध जग्गा खरिद-बिक्रीलाई अदालतले पूर्ण रूपमा अवैध घोषणा गरी जलाधार कायम गरिदिएको छ। यो धरानको ठूलो जीत हो।’
रुपन्देहीबाट अनलाइन सट्टेबाजीमा संलग्न भएको आरोपमा २० जना पक्राउ परेका छन्। प्रहरीले तिलोत्तमा नगरपालिका-७ र १५ बाट क्रमशः ९ र ११ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ। उनीहरूका साथ अनलाइन सट्टेबाजीमा उपयोग हुने सामग्री पनि बरामद गरिएको छ। २९ चैत, काठमाडौं। पुलिसका अनुसार, रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका-७ र वडा नं १५ कोटिहवा क्षेत्रबाट २० जनालाई अनलाइन सट्टेबाजीमा संलग्न रहेको आरोपमा पक्राउ गरिएको हो। पक्राउ परेका व्यक्तिहरूको साथबाट अनलाइन सट्टेबाजीमा प्रयोग हुने सामानसहित नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ। उनीहरूमाथि थप अनुसन्धान कार्य जारी रहेको छ।
तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१६ जहदागाउँस्थित इँट्टाभट्टाको पर्खाल भत्किने क्रममा ३० वर्षीय तीर्थराम पासवानको मृत्यु भएको छ। सो घटनामा पर्खालमा च्यापिएर ३६ वर्षीय देशराज पासवान गम्भीर रूपले घाइते भएका छन्। घाइतेलाई प्राथमिक उपचारपछि कोहलपुर शिक्षण अस्पतालमा लगिएको छ। २९ चैत, दाङ।
दाङका प्रहरी प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब उपरिक्षक रेशम बोहराका अनुसार, स्थानीय सेवा इँट्टाभट्टाको पर्खाल भत्किँदा तीर्थराम पासवानको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। त्यही पर्खालमा च्यापिएर देशराज पासवान गम्भीर घाइते भएका छन्।
हाइटीको सिटाडेल लाफेरियरमा भीडभाडपछि भएको भागदौडमा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भएको र दर्जनौं घाइते भएका छन्। भीड नियन्त्रणबाट बाहिर गएपछि भागदौड सुरु भएको र प्रवेशद्वारमा अत्यधिक भीड जम्मा भएको बताइएको छ। सरकारले घटनाको छानबिन गरिरहेको र पीडितलाई आवश्यक सहयोग तथा उपचार प्रदान गरिरहेको जनाएको छ।
स्थानिय सञ्चारमाध्यमले घटनापछि सरकारले गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ। सरकारी अधिकारीहरूले फेसबुकमार्फत जारी गरेको विज्ञप्तिमा यो घटना शनिबार मिलोटस्थित युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत १९औं शताब्दीको किल्लामा भएको ‘पर्यटकीय गतिविधि’ का क्रममा भएको जनाएका छन्।
उक्त स्थलमा धेरै युवाहरू सहभागी भएको कार्यक्रममा अचानक भीड नियन्त्रण बाहर गएपछि दुर्घटना भएको बताइएको छ। हाइटीको उत्तरी नागरिक सुरक्षा विभागका प्रमुख जिन हेनरी पेटिटले स्थानीय पत्रिकालाई दिएका अनुसार प्रारम्भिक रूपमा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ। उनले अझै ठूलो सङ्ख्यामा मानिस हराइरहेको जानकारी दिँदै मृतक संख्या बढ्न सक्ने बताए।
घटनामा घाइते भएका दर्जनौँलाई नजिकका अस्पतालहरूमा भर्ना गरिएको छ। यद्यपि, घाइतेहरूको निश्चित संख्या सार्वजनिक गरिएको छैन। प्रारम्भिक विवरणका अनुसार पर्यटकहरूलाई प्रवेशद्वारमा अत्यधिक भीडमा जम्मा गरिएको थियो। सोही क्रममा किल्लाबाट बाहिर निस्कन र प्रवेश गर्न खोज्ने समूहबीच ठेलापसल हुँदा अवस्था नियन्त्रण बाहिर गएको बताइएको छ, जसले गर्दा भागदौड मच्चिएको हो। सरकारले घटनाको छानबिन जारी रहेको बताउँदै नागरिकहरूलाई संयमित र सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।
राष्ट्रिय रग्बी सेभेन्स महिला च्याम्पियनसिपको फाइनल त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लबबीच हुने तय भएको छ। सेमिफाइनल चरणमा एपीएफ क्लबले बागमती प्रदेशलाई ३९–० ले पराजित गर्यो भने त्रिभुवन आर्मी क्लबले कर्णाली प्रदेशलाई ३६–० को फराकिलो अन्तरले हराएको छ।
पुरुषतर्फ पनि उपाधिका लागि त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लब भिड्ने भएकाले विजेताले ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। २९ चैत, काठमाडौं। राष्ट्रिय रग्बी सेभेन्स महिला तथा पुरुष च्याम्पियनसिप–२०२६ अन्तर्गत महिलातर्फ फाइनलमा चम्किने दुई बलिया विभागीय टोली त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लब आमनेसामने हुने भएका छन्।
नेपाल रग्बी संघले आयोजना गरेको प्रतियोगिता त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालामा हुँदैछ। दुवै टोलीले सेमिफाइनलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै फाइनलमा पुग्न सफल भएका हुन्। पहिलो सेमिफाइनलमा एपीएफ क्लबले बागमती प्रदेशलाई ३९–० ले पराजित गर्यो भने दोस्रो सेमिफाइनलमा त्रिभुवन आर्मी क्लबले कर्णाली प्रदेशलाई ३६–० ले हराउँदै फाइनल यात्रा तय गर्यो। उपाधिका लागि आर्मी र एपीएफबीच रोमाञ्चक फाइनल खेल दिउँसो २:३० बजे सुरु हुनेछ।
समूह चरणमा बागमती प्रदेश समूह ‘ए’ को विजेता र कर्णाली प्रदेश उपविजेता भएर सेमिफाइनलमा पुगेका थिए। समूह ‘बी’ बाट त्रिभुवन आर्मी क्लब विजेता र एपीएफ क्लब उपविजेता बनेका थिए। पुरुषतर्फ पनि उपाधिका लागि त्रिभुवन आर्मी क्लब र एपीएफ क्लबले प्रतिस्पर्धा गर्ने पक्का भइसकेको छ। तेस्रो स्थानको लागि पुरुषतर्फ कोशी प्रदेश र गण्डकी प्रदेशबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ भने महिलातर्फ बागमती प्रदेश र कर्णाली प्रदेश भिड्ने छन्। प्रतियोगितामा महिला तथा पुरुष दुवै वर्गका विजेताले ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार र उपविजेताले ३० हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन्। उत्कृष्ट महिला र पुरुष खेलाडीहरूले पनि समान रूपले ५–५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्।
भारतीय सांगीतिक इतिहासकी सबैभन्दा चर्चित र बहुमुखी गायिकामध्ये आशा भोसले नेपाली संगीत क्षेत्रमा पनि अत्यन्तै महत्वपूर्ण छिन्। मातृभाषा फरक भए तापनि उनले धेरै नेपाली गीतहरूमा स्वर दिएका छन्, जुन उनको बहुमुखी प्रतिभाको प्रमाण हो। सन् १९४३ मा मराठी फिल्म ‘माझा बल’बाट सुरु भएको उनको सांगीतिक यात्रा एक समयमा नेपाली संगीतलाई विशेष योगदान पुर्याएको थियो। नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा पनि उनको प्रभाव व्यापक थियो। उनले नारायण गोपाल, रञ्जित गजमेर, सम्भुजित बास्कोटा, कुसुम गजमेर, तुलसी घिमिरे, किरण खरेल, यादव खरेलजस्ता संगीतकारहरूसँग सहकार्य गरेकी छिन्। यहाँ उनले गाएका केही प्रसिद्ध नेपाली गीतहरूको सूची प्रस्तुत गरिएको छ।
१. साउने झरीमा.. रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्द रहेको यस गीतमा आशा भोसलेले आवाज दिएकी छिन्।
२. बसन्त नै बस्न खोज्छ यहाँ… ६ दशकभन्दा पुरानो माइतीघर फिल्मको लोकप्रिय गीत ‘माइतीघर.. माइतीघर…’ अझै पनि स्कूल, कलेजका कार्यक्रम तथा विभिन्न समारोहहरूमा चर्चित छ। संगीत जयदेवले भरेका हुन् भने शब्द किरण खरेलका छन्।
३. मोहनी लाग्ला है… फिल्म ‘चिनो’मा रहेको यस गीतमा आशा भोसले र नारायण गोपालले संयुक्त रूपमा स्वर दिएका छन्। गीतमा रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्द छ।
४. पहाडको माथि माथि.. फिल्म ‘लाहुरे’ को यस गीतमा पनि आशा भोसले र नारायण गोपालको स्वर सुन्न सकिन्छ। गीतको शब्द कुसुम गजमेर र तुल्सी घिमिरेले लेखेका हुन् भने संगीत रञ्जित गजमेरको हो।
५. को होला मेरो मायालु…. फिल्म ‘मायालु’मा समावेश यो गीतमा आशा भोसलेले स्वर दिएकी छिन्। रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्दयुक्त यो गीत लोकप्रिय छ।
६. आज हाम्रो भेट भाको दिन… यस गीतमा आशा भोसले र उदित नारायण झाको आवाज समेटिएको छ। पछिल्लो समयमा फिल्म ‘ब्रेकअप’मा पनि प्रयोग गरिएको यो गीतमा शिला बहादुर मोक्तानले संगीत भरेका छन् भने चेतन कार्कीले शब्दहरू लेखेका छन्।
७. माया त माया हो… यस गीतमा पनि आशा भोसले र नारायण गोपालको स्वर सुन्न पाइन्छ। गीतमा रञ्जित गजमेरको संगीत र कुसुम गजमेरको शब्द छ।
८. गैरी खेतको शिरै हान्यो… यस गीतलाई विशेष गरी विद्यालयहरूमा नाच्नका लागि मनपराइन्छ। संगीत सम्भुजित बास्कोटाले भरेका छन् भने शब्द यादव खरेलले लेखेका हुन्।
९. यति धेरै माया दियौ.. आशा भोसले र प्रकाश श्रेष्ठको दोहोरी स्वर सुनिने गीतमा चेतन कार्कीले शब्द र मोहनहरी सिंहले संगीत भरेका छन्।
१०. टाढा भै नदेउ फेरि… फिल्म ‘मायालु’को यस गीतमा आशा भोसले र प्रेमध्वज प्रधानको संयुक्त स्वर सुन्न पाइन्छ। रञ्जित गजमेरले संगीत संयोजन गरेका छन्।
महिलाहरूको स्वास्थ्य, फिटनेस र सशक्तिकरणलाई केन्द्रमा राखेर सञ्चालन हुँदै आएको सबाना फिटनेसले आफ्नो पाँचौं वार्षिकोत्सव विशेष कार्यक्रमका साथ मनाएको छ। यस अवसरमा आर्थिक रूपमा कमजोर र जिम तथा डाइट प्लान अफोर्ड गर्न नसक्ने २० जनालाई निःशुल्क व्यायाम योजना उपलब्ध गराइएको छ। सबाना फिटनेसकी सञ्चालिका सबाना खातुनका अनुसार, उनीहरूले प्रदान गर्ने फिटनेस योजना महिलाहरूलाई महँगो खर्च बिना नै आफ्नो स्वास्थ्यमा ध्यान दिन प्रेरित गर्ने उद्देश्यले तयार पारिएको हो।
‘घरमै गरिने केही साधारण व्यायाम र दैनिक खानालाई सही तरिकाले मिलाएर सेवन गर्दा पनि तौल घटाउन सकिन्छ भन्ने कुरा देखाउन खोजेकी हुँ,’ उनले भनिन्। उनका अनुसार, धेरै महिलाहरूले ‘डाइट गरे पनि तौल घट्दैन’ भन्ने गुनासो गर्ने गर्छन्। यस्तो अवस्थामा उनीहरूलाई सही तरिका देखाउनु नै आफ्नो उद्देश्य भएको बताउँछिन्। हालसम्म देशका विभिन्न ठाउँहरू—बुटवल, भैरहवा, पोखरा लगायतबाट ४०–५० जना महिलाहरूले यो निःशुल्क कार्यक्रमका लागि दर्ता गरिसकेका छन्। तीमध्ये करिब २० जना सक्रिय रूपमा अभ्यास गरिरहेका छन्।
केही महिलाहरूले ७ केजीसम्म तौल घटाउन सफल भएको पनि उनले जानकारी दिइन्। सबाना भन्छिन्, ‘धेरै महिलाहरूलाई लाग्छ तौल घटाउन महँगो हुन्छ। तर त्यो गलत धारणा हो। सामान्य खानपिनलाई व्यवस्थित गरेर र केही साधारण व्यायाम गरेर पनि राम्रो परिणाम ल्याउन सकिन्छ।’ कार्यक्रमकै क्रममा उनले एउटा महत्वपूर्ण तथ्य सार्वजनिक गरिन् कि सबाना फिटनेसमा आउने कुल सदस्यता शुल्कको ५ प्रतिशत रकम गरिब तथा विपन्न बालबालिकाको शिक्षा र खानपानमा सहयोगका लागि खर्च भइरहेको छ।
‘यो कुरा मैले अहिलेसम्म सार्वजनिक गरेकी थिइनँ, तर पाँच वर्ष पुगेको अवसरमा साझा गरेकी हुँ,’ उनले भनिन्। सबानाको मातृत्वपछिको प्रेरणादायी फिटनेस यात्रा उनले आफ्नो व्यक्तिगत अनुभव पनि सेयर गरिन्। गर्भावस्थामा करिब ४० केजी तौल बढे पनि उनले त्यसलाई स्वाभाविक रूपमा स्वीकारिन्। हाल १६ महिनाको शिशुकी आमा रहेकी उनी १०६ केजीबाट ८१ केजीसम्म तौल घटाउन सफल भइसकेकी छन्। उनका अनुसार, स्तनपान गराइरहेको अवस्थामा आफूलाई पोषणयुक्त खानामा ध्यान दिँदै, शरीरलाई माया गरेर बिस्तारै फिटनेसमा फर्कनु महत्वपूर्ण हुन्छ।
पोस्ट–डेलिभरी अवस्थामा धेरै महिलाहरूले शारीरिक परिवर्तनका कारण मानसिक दबाब भोग्नुपर्दा परिवार, विशेषगरी श्रीमान् को साथ अत्यन्त आवश्यक हुने बताउँदै उनले भनिन्, ‘एक आमालाई उसको शरीरका कारण आलोचना होइन, माया र समर्थन चाहिन्छ। त्यसले बच्चाको स्वास्थ्यमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्छ।’
सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले देश र जनताका लागि पूर्ण तटस्थ भएर काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। उनले संविधान संशोधन र नयाँ कानुन निर्माणमा निष्ठा र निष्पक्षता अपनाउने बताएका छन्। साथै, अर्यालले ‘फास्ट ट्रयाक’ विधिबाट कानुन निर्माण प्रक्रियालाई तीव्र रूपमा अगाडि बढाउने र बूढीगण्डकी जलाशययुक्त आयोजनाको कार्यान्वयनमा सरकारलाई निरन्तर दबाब दिने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका छन्।
२९ चैत, मलेखु (धादिङ) । नेपाल पत्रकार महासङ्घले यहाँ आयोजित पत्रकार भेटघाटमा सभामुख अर्यालले भने, कानुन बनाउने र कार्यान्वयन गर्ने कार्यमा निष्ठा र निष्पक्षताको साथ लाग्ने उनको विश्वास छ। संविधान संशोधन तथा नयाँ कानुन बनाउन सहजकर्ता भूमिका निर्वाह गर्दै, उनले देश र जनतालाई केन्द्रविन्दुमा राखेर काम गर्ने बताए। अर्यालले भने, ‘विकास, समृद्धि र खुशी एक दिन पनि ढिला नगरी प्राप्त गर्नुपर्छ भन्ने मेरो बुझाइ हो, त्यसैले सबैले महसुस गर्ने गरी काम पूरा गर्नेछु।’ जनता प्रत्यक्ष लाभ पाउनेगरी ‘फास्ट ट्रयाक’ विधिबाट कानुन निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउने प्रतिबद्धता पनि उनले व्यक्त गरे। साथै, बूढीगण्डकी जलाशययुक्त आयोजना कार्यान्वयनका लागि सरकारमा निरन्तर दबाब दिने उनको सङ्कल्प रहेको छ।
इरान, अमेरिका र इजरायलबीच ४० दिने युद्धपछि एउटा अनौठो निष्कर्ष निस्किएको छ- इरानका लागि सबैभन्दा शक्तिशाली अस्त्र परमाणु क्षमताभन्दा पनि रणनीतिक रूपमा होर्मुज जलमार्गमाथिको नियन्त्रण हुन सक्छ। सुरुदेखि नै यस युद्धलाई भीषण बमबारी र मुख्य नेता तथा महत्वपूर्ण स्थलहरूमा प्रहार गरेर इरानमा सत्तापलट गर्ने प्रयासको रूपमा हेरिएको थियो। प्रतिक्रिया स्वरूप इरानले अमेरिकाका खाडी क्षेत्रका साझेदार देशहरूमा क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गर्यो। सैन्य दबाब बढेपछि उसले आफ्नो ध्यान पर्सियाली खाडीलाई विश्व बजारसँग जोड्ने सानो जलमार्गमा आवतजावतमा प्रभाव पार्ने विषयमा केन्द्रित गरायो। छिट्टै त्यहाँका अमेरिकी साझेदारहरू, जो तेल र ग्यासको निरन्तर आपूर्तिमा निर्भर छन्, मा ठूलो दबाब सिर्जना गरियो।
इस्लामिक रेभोल्युशनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) का अधिकारीहरूले जलमार्गको नियन्त्रणले पारंपरिक सैन्य कारबाहीभन्दा धेरै रणनीतिक लाभ दिने कुरा बुझेका छन्। विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा धम्की दिएर इरानले अमेरिकालाई आफ्नो नीतिमा परिवर्तन गर्न बाध्य पार्यो। अन्ततः उक्त जलमार्गको पुनः सञ्चालन र सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने विषय अमेरिकी वार्तामा मुख्य सर्त बन्यो। आक्रमण भए जलमार्ग बन्द गर्ने धम्की दिइरहे पनि यसअघि इरानले कहिल्यै पूर्ण रूपमा जलमार्ग अवरुद्ध गरेको थिएन। १९८० देखि १९८८ सम्मको इरान-इराक युद्धमा पनि तेल ट्याङ्करहरूमा आक्रमण भए तापनि जलमार्ग बन्द भएन।
अहिले केही इरानी कमाण्डर र अधिकारीहरूले होर्मुज जलमार्गमाथि इरानको नियन्त्रणको भविष्यबारे छलफल गरिरहेका छन्। इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगले मस्यौदा गरेको प्रस्तावमा जलमार्गबाट आवतजावत गर्ने पानीजहाजहरूबाट शुल्क लिने विषय समावेश छ। एक सांसदले इरानले प्रत्येक तीन ब्यारल तेलमा एक डलर शुल्क लिने प्रस्ताव गरेको बताएको छ। इरानको सरकारी सञ्चार माध्यमले युद्धबिरामपछि आफ्नो विजयको संकेत दिएका छन्। कुवेतस्थित इरानी दूतावासले इरानका पूर्व सर्वोच्च नेताको “जब अल्लाहको विजय हुन्छ” शीर्षकको भिडियो पोस्ट गरेको छ।
आईआरजीसीसँग सम्बन्धित फार्स समाचार संस्थाले भनेको छ, “इरानको युद्धबिराम योजनामा आर्थिक प्रतिबन्ध हटाइने, युद्ध क्षतिको क्षतिपूर्ति दिने र अमेरिकी फौजको फिर्ती हुने छ।” वरिष्ठ इरानी अधिकारीहरूले पनि यस्तै अभिव्यक्ति दिएका छन्। इरानका उपराष्ट्रपतिको वक्तव्यमा युद्धका सुरुवाती समयमा मारिएका सर्वोच्च नेता अली खामेनेईतर्फ संकेत गर्दै “खामेनेई सिद्धान्त” को जीत भएको उल्लेख गरिएको छ। तर विजयको यो दाबी भौतिक यथार्थभन्दा कमजोर देखिन्छ। इरानी सेनाले गम्भीर क्षति भोगेको छ। वर्षौंसम्म जारी अमेरिकी आर्थिक प्रतिबन्धले कमजोर अर्थतन्त्र अझ कमजोर बनाएको छ। युद्ध अवधिमा कम्तीमा १३ जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको छ।
यी सबै कदमहरूले संस्थाभित्र आन्तरिक विरोधको गहिरो चिन्ता झल्किन्छ। शान्तिवार्ता पछि जलमार्ग खोलेर सञ्चालन गर्न अमेरिकाले मुख्य माग राखेको थियो – तर यस माग पुरा हुनु सजिलो देखिँदैन। बुधबारको चेतावनीमा इरानले आईआरजीसीको अनुमति बिना जलमार्ग प्रयोग गर्ने जहाजलाई “लक्षित गरिने र नष्ट गरिने” चेतावनी दिएको छ। ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलाइन लेभिटले यस “अस्वीकार्य” अवस्थाबारे राष्ट्रपति ट्रम्पलाई जानकारी गराएको बताइन्। इरानका उपविदेशमन्त्री सैइद खातिब्जादेहले बिहीबारको अन्तरवार्तामा भने, इरानले जलमार्गमा “सुरक्षित आवतजावतका लागि सुरक्षा” व्यवस्था गर्नेछ। उनले यो जलमार्ग हजारौं वर्षदेखि खुला रहेको र अमेरिकी आक्रमणभन्दा पहिले नै खुला रहेको बताए।
तर उनले भने, “जब अमेरिका आक्रामकता छोड्नेछ तब मात्र जलमार्ग पुनः खुल्नेछ।” उनले इजरायलको लेबननमाथिको आक्रमणलाई संकेत गर्दै यस्तो बताएका हुन सक्छन्। खातिब्जादेहले इरानले “अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र कानुनको पालना गर्ने” स्पष्ट पारे। तर उनले भने, जलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री क्षेत्रभित्र नपर्ने र त्यस कारण सुरक्षित आवतजावत “इरान र ओमानको सद्भावमा निर्भर” रहने दाबी गरे। जलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री कानुन र संयुक्त राष्ट्रसंघ समुद्री कानुन सम्बन्धी महासन्धि (यूएनसीएलओएस) अन्तर्गत संचालित छ, जसले गैर-सैन्य समुद्री यातायात सुरक्षा व्यवस्थापन गर्दछ।
काठमाडौं महानगरपालिकाले इन्धन कटौती पछि सवारी साधनहरूलाई वारीवारी चलाउन ‘कार पुलिङ’ कार्यक्रम सुरु गरेको छ। कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले इन्धन अभावले सिर्जना गरेको समस्याको समाधानका लागि यो कार्यक्रम लागू गरिएको जानकारी गराइन्। ‘कार पुलिङ’ कार्यक्रमअन्तर्गत एउटै क्षेत्रमा आवतजावत गर्ने कर्मचारीहरूको समूह बनाएर सवारी साधन साझा गरिने छ र यसले इन्धनको खपत घटाउने महानगरपालिकाको विश्वास छ। २९ चैत, काठमाडौं।
काठमाडौं महानगरपालिकाले आफ्ना कर्मचारीलाई उपलब्ध गराइएको सवारी साधन अनावश्यक रूपमा चलाउने प्रवृत्ति कम गर्न ‘कार पुलिङ’ कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले इन्धन कटौतीपछि देखा परेका समस्या समाधानका लागि यस कार्यक्रम शुरु गरिएको जानकारी दिइन्। इन्धन अभावले निम्त्याउन सक्ने दीर्घकालीन नकारात्मक प्रभावलाई नियन्त्रण गर्नका लागि यो निर्णय गरिएको उनले बताइन्। उनले भने, ‘विश्वभरि इन्धन अभाव छ। हालको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दा, सवारी साधनलाई पहिलेझैं नियमित रूपमा सञ्चालन गर्दा अत्यावश्यक काम र सेवाका लागि पनि आवश्यक इन्धन उपलब्ध नहुन सक्छ। यस्तो समस्या टार्न इन्धनको खपत कम गर्नु अनिवार्य छ। त्यसैले हामीले ‘कार पुलिङ’ कार्यक्रम लागू गरेका हौँ।’
महानगरपालिकाले ४८ औँ कार्यपालिका बैठकमा इन्धन कोटा कटौती गर्ने निर्णय गरिसकेको छ। ‘कार पुलिङ’ कार्यक्रममा कर्मचारीहरूलाई उनीहरूको बसोबास क्षेत्र अनुसार एक समूहमा समेटिएको छ। समूहका सदस्यहरूले आफ्ना सवारी साधन एकअर्कासँग साझा गरी कार्यालय आउजाउ गर्न सक्नेछन्। यसले कार्यालय जान आउने सवारी साधनको संख्या र इन्धन खपत दुवैलाई घटाउने महानगरपालिकाको विश्वास छ।
सर्लाहीको ब्रहम्पुरी गाउँपालिका–४ बाट स्रोत नखुलेको रु आठ लाख नगदसहित कृष्णकुमार पासवान र शिवनारायण महतोलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेका दुबै जना भारतबाट मोटरसाइकल चढेर आएका थिए र उनीहरूको शरीर खानतलासी गर्दा उक्त रकम बरामद गरिएको छ।
२९ चैत, काठमाडौं – नियमित गस्तीमा रहेको प्रहरीले सर्लाहीको ब्रहम्पुरी गाउँपालिका–४ बाट स्रोत नखुलेको आठ लाख रुपैयाँ नगदसहित दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ। केन्द्रीय प्रहरी समाचारकक्षका अनुसार, चन्द्रनगर गाउँपालिका–४ का २३ वर्षीय कृष्णकुमार पासवान र सोही पालिका–१ का ४१ वर्षीय शिवनारायण महतोलाई पक्राउ गरिएको हो। भारतबाट मोटरसाइकलमा आएका उनीहरूको शरीर परीक्षण गर्दा उक्त रकम बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।
