लेखक: space4knews

१८ चैत, काठमाडौं । नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलको राजीनामा माग्दै अनेरास्ववियुका विद्यार्थीहरूले आज सडकमा प्रर्दशन गरेका छन्। अशोक क्याम्पसबाट निस्किएका विद्यार्थीहरूले पोखरेलको राजीनामा माग्दै प्रर्दशन गरेका थिए। प्रर्दशनको क्रममा सुहाङ नेम्वाङको पक्षबर्चस नारा पनि लगाइएको थियो। नेम्वाङ एमाले संसदीय दलका नेता बन्न इच्छुक थिए।
यता, महासचिव पोखरेलले रामबहादुर थापालाई निर्विरोध निर्वाचित गराउन सांसदहरूलाई दबाब दिएको विषयलाई लिएर युवाहरूले सामाजिक सञ्जालमा आलोचना गर्दै आएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा राजीनामा अभियान चलाइरहेका युवाहरूले बुधबार राति सडकमा प्रर्दशन गरे। प्रर्दशनकारीहरूले पार्टीभित्र युवाहरूलाई अवसर दिनुपर्ने, पार्टी कब्जा गर्न नपाइने, महासचिव पदबाट पोखरेलले राजीनामा दिनुपर्ने लगायतका नारा लगाएका थिए। प्रर्दशनमा सहभागी युवाहरूले पार्टी केन्द्रीय कार्यालय अगाडि महासचिव पोखरेलको पुत्ला दहन पनि गरेका छन्।

चीनस्थित नेपाली दूतावासमा पहिलो महिला नेतृत्वकर्ता रोशन खनाल कार्यवाहक राजदूतको रूपमा जिम्मेवारी निभाइरहेकी छिन्। उनी निजी बैंकको अनुभवपछि सरकारी सेवामा प्रवेश गरी सन् २०१० मा परराष्ट्र सेवामा सफल भएकी हुन्। इजरायल र बेलायतमा चुनौतीपूर्ण परिस्थिति भोग्दै काम गरेकी खनालले चीनमा नेपाल–चीन सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन लागिपरेकी छिन्। बेइजिङ। यस वर्ष देशले पहिलो पटक महिला प्रधानमन्त्री पाएको उत्साहको खबर बेइजिङसम्म पनि गएक छ। हाल महिला प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले नयाँ प्रधानमन्त्रीलाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरी विदा भइसकेकी छन्। जेनजी आन्दोलनको प्रभावले चीनका लागि नेपालका राजदूत कृष्णप्रसाद ओली फर्किएपछि चीनस्थित नेपाली दूतावासको कार्यवाहक राजदूतको जिम्मेवारी रोशन खनालले सम्हाल्दै छिन्।

नेपालको कूटनीतिक क्षेत्रका महिलाहरूको उपस्थिति अझै सिमित छ। यद्यपि, सीमित अवसरहरूमा आफ्नो मेहनत, क्षमता र आत्मविश्वासले अघि बढेकी रोशन खनाल सशक्त व्यक्तित्व हुन्। चीनस्थित नेपाली दूतावासमा कार्यवाहक राजदूतको जिम्मेवारी सम्हाल्दै गरेकी खनालको जीवन यात्रा सामान्य परिवारदेखि अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक मञ्चसम्म पुग्ने प्रेरणादायी कथा हो। उनले बेलायतमा दुई पटक कार्यवाहक राजदूत भइसकेकी सहसचिव हुन्। अहिले चीनस्थित नेपाली दूतावासको नेतृत्व गर्दै छिन्। नेपाल–चीन सम्बन्धको ७० वर्षे इतिहासमा उनी चीनस्थित नेपाली दूतावासको पहिलो महिला नेतृत्वकर्ता हुन्।

पाल्पामा जन्मिएकी खनालको बाल्यकाल सामान्य थियो। प्रारम्भिक शिक्षा त्यहाँबाट सुरु गरी आठ कक्षा पाल्पामै अध्ययन गरिन्। पछि भैरहवा हुँदै काठमाडौंसम्म उनको शैक्षिक यात्रा अगाडि बढ्यो। उनले भैरहवाबाट बीबीए र काठमाडौंबाट स्नातकोत्तर तहको अध्ययन पुरा गरिन्। ‘मेरो पृष्ठभूमि कमर्स हो। सुरुमा सरकारी सेवामा जाने सोच थिएन,’ उनले भनिन्। परराष्ट्र सेवामा प्रवेश गर्नु उनको लागि अवसर र साहसको परिणाम थियो। पहिलो पटक लोकसेवा परीक्षा दिँदा नै सफलता पाएकी उनले भनिन्, ‘मैले खास तयारी नगरे पनि नाम निस्कियो।’

सन् २०१० मा परराष्ट्र सेवामा प्रवेश गरेपछि उनको पहिलो चुनौती सिस्टमभित्र मार्गदर्शनको अभाव थियो। ‘त्यतिबेला कसैले कसैलाई सिकाउने चलन थिएन,’ उनले वर्णन गरिन्। इजरायलमा बसाइँले उनलाई महत्वपूर्ण अनुभव दिलायो। त्यहाँ उनले नेपाली श्रमिकको जीवन नजिकबाट अनुभूति गरिन्। विशेष गरी महिला श्रमिकको अवस्था अत्यन्त संवेदनशील थियो। ‘९० प्रतिशतभन्दा बढी महिला थिए। ती २४ सै घण्टा काम गर्थे र परिवारबाट टाढा हुँदा मानसिक समस्या देखिन्थ्यो,’ उनले बताइन्।

सन् २०१२ मा इजरायलमा युद्ध चलिरहेको थियो। ‘युद्ध हुँदा सबै आत्तिन्छन्। त्यतिबेला नेपालीहरूको परामर्श र समन्वय हाम्रो जिम्मेवारी थियो,’ उनी भनिन्। चार वर्षपछि नेपाल फर्केपछि उनले विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाली पुनः विदेश पोस्टिङको रूपमा बेलायत पुगिन्। लन्डनमा अनुभव विगतभन्दा भिन्न रह्यो। ‘इजरायलमा कामदार धेरै थिए, तर लन्डनमा परिवार, विद्यार्थी तथा गोर्खा समुदाय मिक्स भएको समाज थियो,’ उनले भन्नू भयाे।

चीन नेपालका लागि महत्वपूर्ण साझेदार हुनसक्छ तर चुनौती पनि धेरै छन्। ‘चीनबाट हामीले धेरै लिन सक्छौँ तर त्यसको पूर्ण सदुपयोग हुन सकेको छैन,’ उनले भनिन्। ‘हामीले हाम्रो चासो के हो स्पष्ट पारी काम गर्नुपर्छ। बाहिर अवसर खोज्नु भनेको पर्याप्त छैन।’ रोशन खनालको यात्रा व्यक्तिगत मात्र होइन सामाजिक रूपान्तरणको संकेत पनि हो। उनी महिलाप्रति पूर्ण विश्वास राख्छिन्। महिलालाई दया गरेर होइन, अवसर दिई अघि बढाउनुपर्ने उनको दृष्टिकोण छ। ‘हामीले बहाना बनाउनु पर्ने छैन, काम गरेर प्रमाणित गराउनु पर्छ,’ उनले भनिन्।

जिन्दगीमा व्यक्तिगत र पेशागत जिम्मेवारीको सन्तुलन कायम गर्न कहिलेकाहीं चुनौतीपूर्ण निर्णय लिनुपरेको संकेत गर्छिन्। ‘सानो बच्चा छोडेर काममा जानुपरेको अवस्था आएको छ। अहिले सम्झँदा कहिलेकाहीं त्यो नरमाइलो लाग्छ,’ उनी बताउँछिन्। तर त्यो निर्णय आवश्यक थियो भन्ने उनको दृढ विश्वास छ। ‘त्यतिबेला महिलाले काम गर्न सक्दैनन् भन्ने सोचलाई तोड्न जरुरी थियो,’ उनले भनिन्।

१८ चैत, काठमाडौं । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को उत्तरपुस्तिका परीक्षण परीक्षा केन्द्रमै गर्न निर्देशन जारी गरेको छ। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सस्मित पोखरेलको नियुक्ति पश्चात्, उनले एसईईको नतिजा १ महिनाभित्र सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिएका थिए। प्रधानमन्त्री बालेन शाहसँग परामर्श गरेपछि बोर्डलाई नतिजा १ महिनाभित्रै सार्वजनिक गर्ने गरी काम गर्न निर्देशन दिइएको थियो। सोही अनुसार निर्देशन जारी गरिएको हो।

दिल्ली क्यापिटल्सले समीर रिज्भी र ट्रिस्टन स्टब्सको शतकीय साझेदारीको सहायताले लखनउ सुपर जायन्ट्सलाई ६ विकेटले पराजित गरेको छ। लखनउले दिएको १४२ रनको लक्ष्य दिल्लीले १७ बल बाँकी छँदै पुरा गर्‍यो। समीरले ७० रन बनाए भने स्टब्सले ३९ रन जोडे। यस जितसँगै दिल्लीले २ अंक थप्दै अंकतालिकामा तेस्रो स्थानमा स्थान बनाएको छ।

बुधबारको खेलमा लखनउले १४१ रन बनाएको थियो। अब्दुल समदले ३६ रन बनाएका थिए भने मिचेल मार्शले ३५ रन थपेका थिए। लखनउका लागि प्रिन्स यादवले २ विकेट लिए भने मोहम्मद शामी र मोहसिन खानले १/१ विकेट लिए। दिल्लीका लागि टी नटराजन र लुंगी एंगिडीले ३/३ विकेट लिए भने कुलदीप यादवले २ विकेट हात पारे।

दिल्लीको सुरुवात कमजोर रह्यो, ओपनर केएल राहुल पहिलो बलमै आउट भए। पथुम निसान्काले १ र नितिश रनाले १५ रन बनाउने क्रममा र कप्तान अक्षर पटेल शून्य रनमा आउट भएपछि दिल्लीको स्कोर २६–४ मा झर्‍यो। तर, समीर र स्टब्सले ११९ रनको महत्वपूर्ण साझेदारी गर्दै टोलीलाई जित दिलाए।

१८ चैत, काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसका पूर्व महामन्त्री प्रकाशमान सिंहले कांग्रेसको वर्तमान अवस्थाको मुख्य कारण विशेष महाधिवेशन भएको बताएका छन्। बुधबार निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काको नेतृत्वमा भएको छलफलमा नेता सिंहले यस्तो अभिव्यक्ति दिएका हुन्। उनले भने, “हामी भदौ २३ र २४ पछि पनि अलि अल्छी भयौं। कांग्रेस अहिलेको अवस्थामा आइपुग्नुको मुख्य कारण विशेष महाधिवेशन नै हो।”

विशेष महाधिवेशनबाट चयन भएको कार्यसमितिलाई आधिकारिकता दिइसकेपछि आफू पक्षका नेताले चुनावमा भाग नलिएको भए राम्रो हुने स्पष्ट पारेका छन्। उनले भने, “निर्वाचन आयोगको निर्णयपछि यस्तो निर्णय गर्ने, निर्वाचन आयोगले गरेको चुनाव लड्न हुँदैन भनेर मैले सभापति शेरबहादुर देउवालाई भनेको थिएँ। निर्वाचन आयोग निष्पक्ष नभएकाले चुनाव लड्नु गलत थियो।”

अहिले कांग्रेसको अवस्था दयनीय रहेको उनले औँल्याए। उनले भने, “देशमा लोकतन्त्र ल्याउने गणेशमान सिंहको परिवारको यति गरिब अवस्था छ भने जिल्लामा बस्ने कार्यकर्ताको के अवस्था होला?” भविष्यमा निर्णायक कदमहरू आफ्नो विचार समूहमा सामूहिक छलफल गरेर लिने परम्परा बसाल्न उनले खड्कासँग अनुरोध पनि गरे।

विश्व किक बक्सिङ महासंघका उपाध्यक्ष नासिर नासिरी नेपाल भ्रमणमा आएका छन्। राष्ट्रिय किक बक्सिङ संघ नेपालका पदाधिकारी र खेलाडीहरूले त्रिभूवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उहाँलाई स्वागत गरेका छन्। बुधबारदेखि सुरु भएको किकबक्सिङ विकास कोर्समा सात प्रदेश र तीन विभागीय टोलीका करिब २०० प्रशिक्षक, खेलाडी र निर्णायकहरू सहभागी छन्।

नासिर, राष्ट्रिय किक बक्सिङ संघ नेपालद्वारा आयोजना गरिएको किकबक्सिङ विकास कोर्सका लागि नेपाल आएका हुन्। संघका संस्थापक दीपक श्रेष्ठ, अन्य पदाधिकारीहरू, खेलाडी, प्रशिक्षक र निर्णायकहरूले उहाँलाई स्वागत गरेका छन्। यो कोर्स शनिबारसम्म सञ्चालन हुनेछ र यसको औपचारिक उद्घाटन बिहीबार हुनेछ। सेमिनार कालीमाटीमा अवस्थित कालिमाटी बैंक्वेटमा आयोजना गरिनेछ।

१८ चैत, काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसका नेता एनपी साउदले पहिलो र दोश्रो पार्टीको संयुक्त सरकार सञ्चालनमा आएर काम गर्न नसक्दा कांग्रेसलाई अहिले ठूलो क्षति भएको बताएका छन्। बुधबार, निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काको नेतृत्वमा आयोजित छलफलमा, नेता साउदले केही भूराजनीतिक विषयहरूमा अपर्याप्त ध्यान दिएकोले पनि कांग्रेसलाई नोक्सानी पुगेको उल्लेख गरे।

‘पहिलो र दोश्रो पार्टीको गठबन्धन भएर काम गर्न सकेनौं,’ उनले भने, ‘जिओपोलिटिकल विषय र देश भित्रका कुरामा ध्यान गएन।’ उनीहरुले निर्वाचन आयोगले विशेष अधिवेशनको भेरिफिकेसन नगरी आधिकारिकता प्रदान गरेको बताए। ‘हामीसँग संख्या, सरकार र बहुमत सबै थियो, तर हामीले गल्ती गर्यौं,’ उनले थपे। अहिलेको गतिविधि समानान्तर नभई अन्तर्संघर्षको अवस्था रहेको उनको टिप्पणी थियो।

समाचार संक्षेप। नेकपा एमालेका युवा नेता सुहाङ नेम्वांगले संसदीय दलमा आफ्नो उम्मेदवारीलाई विद्रोहको रूपमा नलिन नेताहरूसँग आग्रह गर्नुभयो। उहाँले आफ्नो उम्मेदवारी समयको माग र आन्दोलनप्रति कर्तव्यबोध भएको बताउनुभएको छ। पार्टीका मूल्य, मान्यता र परम्पराको पूर्ण ज्ञान भएको उहाँको दाबी छ। सुहाङले पार्टीभित्रको निराशा तोड्न र आन्दोलन पुनःजागृत गर्न आफ्नो उम्मेदवारी आवश्यक रहेको तर्क गर्नुभएको छ। १८ चैत, काठमाडौं।

नेकपा एमालेका युवा नेता सुहाङ नेम्वांगले संसदीय दलमा आफ्नो उम्मेदवारीलाई विद्रोहको रूपमा नलिन नेताहरूसँग आग्रह गर्नुभयो। रामबहादुर थापा संसदीय दलको नेता निर्वाचित भएपछि बधाई मन्तव्य राख्दै सुहाङले अग्रज नेताहरूप्रति सदैव सम्मान रहने बताउनुभयो। ‘मलाई मेरो पार्टीका गौरवशाली मूल्य, मान्यता र परम्पराको पूर्ण ज्ञान छ। अग्रज नेताहरूप्रति मेरो सदैव उच्च सम्मान छ,’ नेम्वांगले भने।

‘यहाँ स्पष्ट पार्न चाहन्छु, मेरो उम्मेदवारी कुनै विद्रोह होइन। यसले समयको माग र आन्दोलनप्रति मेरो कर्तव्यबोध प्रकट गर्छ। पार्टी र आन्दोलनप्रति मेरो दायित्व पनि हो।’ उहाँले पार्टीभित्र युवा पुस्तामा व्याप्त निराशा तोड्न र आन्दोलनलाई पुनर्जीवित गर्न आफ्नो उम्मेदवारी आवश्यक रहेको बताउनुभयो। ‘अग्रजहरूको योगदान म सधैं कदर गर्छु। तर पार्टीभित्रको निराशा र हतासालाई अन्त्य गर्न मैले विष पिएर भएपनि यो साहस देखाउनु पर्यो,’ सुहाङको भनाइ उद्धृत गर्दै एक सांसदले भने।

अग्रजहरू रहँदा समेत दलको नेतामा उम्मेदवारी दिँदा पार्टीका मूल्य, मान्यता र परम्परा भुलिएको नठान्न उहाँले आग्रह गर्नुभयो। ‘मैले पार्टीको अभ्यास, मूल्य र मान्यतालाई गहिरोसँग बुझेको छु। ती मूल्य, मान्यता र अभ्यासप्रति गहिरो सम्मान छ,’ सुहाङले भने। ‘तर मुख्य कुरा पार्टीको भविष्य हो। आन्दोलनको भविष्य पनि हो। त्यसैको लागि मेरो यो प्रयास हो।’

१८ चैत, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता डा. प्रकाशशरण महतले विशेष महाधिवेशनको पक्षमा रहेका पुराना नेताहरू सक्किएर आफ्नो बाटो खुलोस भन्ने सोच राखेका छन्। बुधबार निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का र डा. शेखर कोइरालाका पक्षधरहरूले आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा नेता महतले यस्तो धारणा व्यक्त गरेका हुन्।
‘विशेष महाधिवेशनका पक्षधर सबै पुराना नेताहरू सक्किने अवस्थामा छन् र हाम्रो बाटो खुलेको होस भन्ने चाहना राख्छन्,’ उनले भने, ‘आउँदो नियमित अधिवेशन सबैको साझा सहमतिमा मात्र हुनुपर्छ, नत्र सहमति बन्न सक्दैन।’
उनले अहिलेसम्मको राजनीतिक अवस्था नेपाली कांग्रेसका लागि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय दुवै दृष्टिले प्रतिकूल रहेको तथ्य पनि उल्लेख गरे। सरकार र पार्टी सञ्चालनमा केही कमजोरी देखिएको उनले जनाए। चुनावको बेला कांग्रेसलाई ‘पहिलो हुन्छौँ’ भनेर भ्रम सिर्जना गरिएको पनि उनको टिप्पणी रहेछ।