लेखक: space4knews

शुक्रबार सुनको भाउ तोलामा ३ हजार ३ सय रुपैयाँले बढेर ३ लाख १६ हजार ७ सय रुपैयाँ पुगेको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार अघिल्लो दिन सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख १३ हजार ४ सय रुपैयाँ थियो। चाँदीको भाउ पनि तोलामा १३० रुपैयाँले बढेर ४ हजार ९८५ रुपैयाँ कायम भएको छ। ५ भदौ, काठमाडौं।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले कात्तिक ५ गतेका लागि सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख १६ हजार ७ सय रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ। अघिल्लो दिन यो मूल्य ३ लाख १३ हजार ४ सय रुपैयाँ रहेको थियो। एक सातामै सुनको भाउ १५ हजार १ सय रुपैयाँले बढेको छ। गत शुक्रबार सुनको भाउ ३ लाख १ हजार ६ सय रुपैयाँ थियो। चाँदीको भाउ पनि तोलामा १३० रुपैयाँले बढेको छ। महासंघले अघिल्लो दिन प्रतितोला ४ हजार ८५५ रुपैयाँ रहेको चाँदीको मूल्य अहिले ४ हजार ९८५ रुपैयाँ कायम गरेको छ।

तस्वीर : संयुक्त राष्ट्रसंघ समाचार सारांश। आतंकवादबाट प्रभावित र पीडितहरूको सम्झना तथा सम्मानका लागि विश्वका विभिन्न देशहरूमा आज अन्तर्राष्ट्रिय दिवस विभिन्न कार्यक्रमहरू मार्फत मनाइँदैछ। संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् २०१७ मा अगस्ट २१ तारिखलाई आतंकवादका पीडित र जीवित व्यक्तिहरूको सम्मान तथा सहयोगका लागि अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो। सन् २०२३ को जुन २२ मा गरिएको महासभा प्रस्तावले महिला, बालबालिका र यौन तथा लैङ्गिक हिंसाबाट पीडितहरूको अधिकार संरक्षणमा विशेष ध्यान दिन सदस्य राष्ट्रहरूलाई प्रोत्साहित गरेको छ। ५ भदौ, काठमाडौं।

आज विश्वका विभिन्न देशहरूमा ‘आतंकवाद पीडितको सम्झना र सम्मानको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस’ विभिन्न कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्दै मनाइँदैछ। सन् २०१७ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले आतंकवादका पीडित तथा जीवित व्यक्तिहरूलाई सम्मान र सहयोग गर्दै उनीहरूको मानव अधिकार र मौलिक स्वतन्त्रताको पूर्ण प्रयोग सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले प्रत्येक वर्ष अगस्ट २१ मा यो दिवस मनाउने निर्णय गरेको थियो।

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले महासभाको प्रस्तावअनुसार सन् २०२० मा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा आतंकवादका पीडितलाई सहयोग गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य बलियो बनाउन जोड दिइएको छ। सदस्य राष्ट्रहरूले आतंकवादविरुद्ध प्रयास, हिंसात्मक अतिवादको रोकथाम, अन्तर्राष्ट्रिय एकता प्रवर्द्धन र पीडितका मानव अधिकार संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न जोड दिइरहेका छन्।

सन् २०१८ मा रणनीतिको छैटौँ समीक्षा पश्चात् अन्तर्राष्ट्रिय, क्षेत्रीय र राष्ट्रिय तहमा आतंकवाद पीडितको सहयोग औपचारिक ऐक्यबद्धतामा मात्र सीमित नरहेर उनीहरूको अधिकार र आवश्यकताहरू सम्बोधनतर्फ अगाडि बढेको छ। सन् २०१९ मा ‘ग्रुप अफ फ्रेन्ड्स अफ भिक्टिम्स अफ टेरोरिजम’ को स्थापना र आतंकवाद पीडितलाई सहयोगसम्बन्धी महासभा प्रस्ताव पारित हुनु यस दिशाका महत्वपूर्ण प्रयासहरू हुन्।

अमेरिकाका दुई सिनेटरहरूले १ करोड ५० लाख अमेरिकी प्रयोगकर्ताको सुरक्षा सुविधा बन्द गरी गरिएको टिकटक परीक्षणबारे जवाफ मागेका छन्। सिनेटरहरूले टिकटकका प्रमुख शोउ च्यू र एडम प्रेसरलाई पत्र लेखेर कम्पनीको निर्णयलाई निकै गैरजिम्मेवारपूर्ण भनेका छन्। टिकटकले उदासी, आत्महत्या र एक्लोपनसम्बन्धी भिडियो कम देखाउने सुरक्षा सुविधा बन्द गर्दा १६ वर्षीय चेस नास्काको पनि परीक्षण समूहमा राखिएको थियो।

उक्त सुविधा बन्द भएकामध्ये एक १६ वर्षीय किशोरले पछि आत्महत्या गरेपछि टिकटकमाथि थप प्रश्न उठेको छ। सिनेटर मार्सा ब्ल्याकबर्न र रिचर्ड ब्लुमेन्थलले टिकटकका प्रमुख शोउ च्यू र अमेरिकामा कम्पनीको काम हेर्ने प्रमुख एडम प्रेसरलाई पत्र पठाएका छन्। उनीहरूले कम्पनीको यो निर्णयलाई निकै गैरजिम्मेवारपूर्ण भनेका छन्।

ब्लुमबर्गका अनुसार टिकटकले अमेरिकाका १० प्रतिशत प्रयोगकर्ताका लागि एउटा सुरक्षा सुविधा जानाजानी बन्द गरेको थियो। बन्द गरिएको भनिएको यो सुविधा उदासी, आत्महत्या र एक्लोपनजस्ता मानसिक असर पार्न सक्ने भिडियो धेरै नदेखियोस् भनेर काम गर्थ्यो। टिकटकले यो सुविधा हुँदा मानिसले एप कम चलाउँछन् कि चलाउँदैनन् भन्ने बुझ्न परीक्षण गरेको बताइएको छ।

सिनेटरहरूले टिकटकसँग १३ वटा प्रश्नको जवाफ मागेका छन्। उनीहरूले परीक्षणबारे थाहा पाएका कर्मचारीको नाम, नाबालिगलाई किन परीक्षणमा राखियो र अमेरिकामा यसअघि सुरक्षा सुविधा बन्द गरिएका वा ढिला लागू गरिएका अन्य सबै परीक्षणको विवरण मागेका छन्। टिकटकलाई सेप्टेम्बर १ भित्र जवाफ दिन समय दिइएको छ। कम्पनीले भने यस विषयमा तत्काल प्रतिक्रिया दिएको छैन।

५ भदौ, काठमाडौं । अमेरिकाले कम्युनिस्ट देश क्युबाविरुद्ध थप आर्थिक प्रतिबन्धहरू घोषणा गरेको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले क्युबाका सरकारी अधिकारी र कम्पनीहरूलाई लक्षित गर्दै नयाँ प्रतिबन्धहरूको चरण सार्वजनिक गरेका छन्। नयाँ प्रतिबन्ध अन्तर्गत क्युबा सरकारका स्वामित्वमा रहेका नौवटा खानी, धातु र निर्माणसम्बन्धी कम्पनीहरु, क्युबाको निर्माण मन्त्रालय र क्युबास्थित एक अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासम्बन्धी अधिकारीहरू समावेश छन्। रुबियोले विज्ञप्तिमा उल्लिखित व्यक्तिहरूमाथि पूर्व क्युबाली नेता फिडेल क्यास्ट्रोको १००औं जन्मजयन्तीको अवसरमा ‘अन्तर्राष्ट्रिय समर्थकहरूको नयाँ समूह’ हवाना ल्याएर क्युबाली सरकारका अधिकारीहरूसँग सम्पर्क विस्तार गरेको आरोप लगाएका छन्। उनले ती व्यक्तिहरूलाई क्युबाली शासनको ‘मार्क्सवाद, जातीय असन्तोष र कम्युनिस्ट हिंसालाई विश्वव्यापी रूपमा फैलाउने अभियान’को भाग भएको समेत बताएका छन्। रुबियोले भनेका छन्, ‘आज घोषणा गरिएका प्रतिबन्धहरूले ट्रम्प प्रशासनले लगाएको प्रतिबन्धहरूलाई अझ कडा पार्दछ र यस कदमले क्युबाली शासनले चलाएको दमन र दशकौंको अमेरिकाविरोधी गतिविधिको आर्थिक सहायता गर्न नदिने स्पष्ट संकेत गर्दछ।’

क्युबाली संस्थामाथि पनि प्रतिबन्ध अमेरिकाले क्युबाको इन्स्टिच्युट अफ फ्रेन्डसिप विथ द पिपल्स (आईक्याप) को नेतृत्वमाथि पनि प्रतिबन्ध लगाएको छ। सन् १९६० मा फिडेल क्यास्ट्रोले स्थापना गरेको आईक्यापले विश्वभर क्युबा समर्थक संगठनहरूसँग सम्बन्ध विस्तार गर्दै आएको छ। संस्थाले विभिन्न देशका क्युबा समर्थक अभियन्ताहरूलाई भ्रमणमा निम्तो दिने र क्युबा सरकारसँग सम्बन्धित अभियानमा सहयोग पुर्‍याउने कार्य गरेको अमेरिकाले आरोप लगाएको छ। रुबियोले आईक्यापलाई अमेरिकी नागरिकहरूलाई ‘झूट, जासुसी प्रविधि र गैरकानुनी गतिविधिमार्फत भ्रमित र भ्रष्ट बनाउने’ आरोप लगाएका छन्। प्रतिबन्धमा परेका मुख्य मध्ये आईक्यापका अध्यक्ष फर्नान्डो गोन्जालेज योर्त पनि छन्। उनी ‘क्युबाली फाइभ’ नामक जासुसी समूहका सदस्य थिए र बराक ओबामा प्रशासनका क्रममा अमेरिका-क्युबा सम्बन्ध सुधारमा भएको कैदी आदानप्रदानमा रिहा भएका थिए।

क्युबाली जनतालाई आधारभूत सेवा दिन समस्या क्युबाले अमेरिकाले लगाएका सबै प्रतिबन्धको विरोध गर्दै आएको छ। क्युबाली विदेशमन्त्री ब्रुनो रोड्रिगेजले रुबियोको पछिल्लो घोषणाको कडा निन्दा गरेका छन्। उनीसँगको सामाजिक सञ्जाल एक्स मार्फत बोलेका रोड्रिगेजले रुबियोले क्युबाली कम्पनीहरूलाई कारबाही गर्ने प्रयास गरिरहेको र यसले क्युबाको अर्थतन्त्रलाई थप हानि पुर्याउने बताए। रोड्रिगेजले अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण क्युबा सरकारले आफ्ना जनतालाई जीवनका आधारभूत सेवा दिनसमेत कठिनाइ भइरहेको दाबी गरेका छन्। उनी अनुसार अमेरिकाले लगाएको नाकाबन्दीले क्युबाको अवस्था पहिले नै नाजुक बनाएको छ। क्युबाको ऊर्जा, वित्तीय र रक्षा क्षेत्रमा रहेका उच्च अधिकारी र संस्थालाई पहिले नै प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ। साथै, क्युबाको अर्थतन्त्रका महत्वपूर्ण स्रोत पर्यटन क्षेत्र पनि कमजोर हुँदै गएको छ।

तेल आपूर्तिमा अवरोधले ऊर्जा संकट बढ्यो अमेरिकाले यस वर्षको शुरुआतदेखि प्रभावकारी तेल नाकाबन्दी लगाएको छ। इन्धन आयातमा अत्यधिक निर्भर र पुरानो विद्युत् पूर्वाधार भएका कारण क्युबामा ऊर्जा संकट गहिरिएको छ। इन्धन अभावका कारण अस्पतालहरूले समेत आपत्कालीन जेनेरेटर प्रयोग गर्नु परेको अवस्था आएको छ। लामो समयदेखिका बारम्बार विद्युत कटौतीपछि क्युबामा केही स्थानमा दुर्लभ विरोध प्रदर्शनहरू पनि भएका छन्। सरकारविरुद्ध सार्वजनिक असन्तुष्टि कडाइका साथ नियन्त्रण गरिन्छ र विरोधमा सहभागीहरूलाई लामो जेल सजाय हुने गरेको छ।

१४ वर्षीय प्रणभ पौडेलले दिदीको जन्मदिनमा स्टेटिक वेबसाइट उपहार दिएर भाइब कोडिङमार्फत सिर्जना गरेको वेबसाइटले परिवारलाई अचम्मित बनायो। नेपाल टेलिकम र सरकारी निकायहरूले आन्तरिक सफ्टवेयर, लाइसेन्स, कर र भुक्तानीसँग जोडिएका प्रणाली बनाउन भाइब कोडिङ प्रयोग गरिरहेका छन्। साइबर सुरक्षा विज्ञहरूले एआईले जेनेरेट गरेको कोडमा सुरक्षा कमजोरी हुन सक्ने भन्दै सुरक्षा परीक्षण, कोड समीक्षा र मानव निगरानी अनिवार्य गर्न सुझाव दिएका छन्। ४ भदौ, काठमाडौं।

कक्षा ९ मा अध्ययनरत प्रणभ पौडेलले दिदीको जन्मदिनमा एउटा स्टेटिक वेबसाइट उपहार दिए। उनले जन्मदिनका विभिन्न डिजाइनमा दिएको उपहारले दिदीलाई अचम्मित बनायो। भाइले आईटीसम्बन्धी कुनै कोर्स गरेको थाहा नपाएकी दिदीले यसबारे चासो राखिन्। काठमाडौं, नारायणटारको मनकामना स्कुलमा पढिरहेका भाइ प्रणभले भाइब कोडिङ गरेका रहेछन्। सामान्य नै सही, भाइले यसरी नयाँ कुरा सिक्न अतिरिक्त चासो दिएको देख्दा परिवारमा खुसी छायो।

प्रविधिको गहिरो ज्ञान नहुँदा पनि कक्षा ९ मा अध्ययनरत १४ वर्षीय प्रणभले गरिरहेको भाइब कोडिङ के हो त? भाइब कोडिङ भन्नाले प्राकृतिक भाषामा कम्प्युटरलाई के बनाउने हो भनेर वर्णन गर्ने र एआईले त्यसअनुसार कोड लेखिदिने प्रक्रिया हो। यसमा प्रयोगकर्ताले कोडको हरेक लाइन आफैं लेख्नु पर्दैन। बरु ‘मलाई यस्तो डिजाइनको वेबसाइट चाहियो’, ‘यो बटन थिच्दा यो काम होस्’ जस्ता प्रम्प्ट दिइन्छ र एआई टुलले कोड जेनेरेट गरिदिन्छ।

साइबर सुरक्षा विज्ञहरू भने चिन्तित देखिन्छन्। उनीहरूका अनुसार, एआईले जेनेरेट गरेको कोडमा धेरैजसो सुरक्षा कमजोरी हुन सक्छ। कम्प्युटर वल्र्डमा प्रकाशित एक रिपोर्टअनुसार, भाइब कोडिङ उद्यमहरूका लागि ठूलो सुरक्षा जोखिम बन्न सक्छ र डाटा लिक हुने सम्भावना बढाउँछ। यद्यपि, केही विज्ञहरूले भने भाइब कोडिङलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्नुभन्दा हाइब्रिड दृष्टिकोण अपनाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

संसारभर भाइब कोडिङको लोकप्रियता बढ्दै गए पनि, नेपालमा यसको प्रयोग सरकारी र निजी क्षेत्रका डेभलपरहरूले गर्दैछन्। यद्यपि, सफ्टवेयर निर्माणमा भाइब कोडिङको प्रयोग नेपालको ठूला र स्थापित प्रविधि कम्पनीहरूमा भने अझै कम रहेको दाबी गरिएको छ।

साइबर सुरक्षाका जानकार नरेश लामगादेका अनुसार भाइब कोडिङ विकासमा स्पिड ल्याउने राम्रो औजार हो। यसले संस्थालाई आवश्यक सफ्टवेयर आफैं बनाउन सहज बनाउँछ। तर, एआईको मुख्य लक्ष्य टास्क पूरा गर्नु हो, जसले गर्दा सुरक्षामा कम ध्यान जान सक्छ।

भाइब कोडिङ प्रयोग गर्नेहरूले ध्यान दिनुपर्ने कुराहरूमा सिक्रेट किजलाई राम्ररी सुरक्षित स्टोर गरेर मात्र होस्ट र लन्च गर्नुपर्छ। एक राउन्ड सुरक्षा परीक्षण गराउनुपर्छ। यति ग¥यो भने भाइब कोडलाई अस्वीकार गर्न सकिँदैन।

बंगलादेशको संसद्ले मिर्जा फखरुल इस्लाम आलमगीरलाई २५५ मतसहित देशको नयाँ राष्ट्रपति चयन गरेको छ। करिब ३५ वर्षपछि बंगलादेशमा २३औँ राष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रत्यक्ष मतदानमार्फत सम्पन्न भएको थियो। आलमगीर सत्तारूढ बंगलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बीएनपी)का उम्मेदवार हुन् र उनले प्रतिद्वन्द्वी अवकाशप्राप्त कर्णेल ओली अहमदलाई ८८ मतले पराजित गरेका छन्। आलमगीर, पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाका प्रमुख विरोधीमध्ये एक मानिन्छन्।

सन् २०२४ मा भएको विद्यार्थी आन्दोलनपछि शेख हसिनालाई सत्ताबाट हटाइएको थियो र उनी अहिले भारतमा बस्दै आएकी छन्। बंगलादेशले भारतसँग उनको प्रत्यर्पण गर्न माग गरेको छ। आलमगीरले कठिन समयमा बीएनपीको नेतृत्व गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए र उनलाई विभिन्न समयमा गिरफ्तारसमेत गरिएको थियो। बंगलादेशमा राष्ट्रपतिको पद मुख्यतः औपचारिक मानिन्छ, तर प्रस्तावित सुधारअनुसार यसलाई थप अधिकार प्रदान गर्न सकिने बताइएको छ, जसले देशका शीर्ष नेताहरूबीच शक्ति सन्तुलन कायम गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।