स्काइडाइभिङ गरेर १०५औं जन्मदिन मनाउने क्रममा न्यूयोर्कको बार क्षेत्रमा बस्ने स्पर्जन ‘बुच’ कार्ल्सनले आफ्नो जन्मदिनलाई अनौठो तरिकाले मनाएका छन्। उनले स्काइडाइभिङको क्षणमा परिवारका सदस्य र घनिष्ठ मित्रहरूलाई पनि उपस्थित गराएका थिए।
इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले सरकारी च्यानल आइआरआइबीको आलोचना गरेका छन्। उनले च्यानलले सुप्रिम लिडर मोजतबा खामेनेईको भनाइलाई अपूर्ण रूपमा प्रस्तुत गरेको आरोप लगाएका छन्। पेजेस्कियानका अनुसार खामेनेईले अमेरिकासँग वार्ताका लागि अनुमति दिएका थिए, तर च्यानलले वार्ता अस्वीकारको अंश मात्र देखाएको बताएका छन्।
पेजेस्कियानले भने, ‘खामेनेईले अमेरिकासँग वार्ताको लागि अनुमति दिएका थिए। तर टिभी च्यानलले केवल त्यस्ता अंश देखायो जसले वार्ता अस्वीकार गरिएको झल्काउँछ।’ उनले वार्ता सम्बन्धि गलत टिप्पणीहरूको आलोचना गर्दै एकता र आपसी सहयोग कायम राख्न अपिल पनि गरे।
यसैबीच, बुधबार बिहान अमेरिकी सेन्टकमले इरानका विभिन्न स्थानमा ११औं चरणको आक्रमण गरेको छ। सेन्टकमले करिब एक घण्टा लामो यो हमला भएको जानकारी दिएको छ।
धामीले एसीसी महिला यू–१९ प्रिमियर कप २०२६ मा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वाधिक रनकर्ता बन्न सफल भएकी थिइन्। उनले प्रतियोगिताभर तीन अर्धशतक प्रहार गर्दै २५६ रन जोड्दै नेपाली महिला यू–१९ क्रिकेटको इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान कायम गरिन्। अमरावती बुटिक होटलले धामीलाई ५० हजार नगदसहित सम्मान गरेको छ। धामी प्रतियोगिताभर २५६ रन जोड्दै सर्वाधिक रनकर्ता बनेकी थिइन् भने लगातार तीन अर्धशतक प्रहार गर्ने पहिलो नेपाली महिला खेलाडीको कीर्तिमान कायम गरिन्। ६ साउन, काठमाडौं।
धामीको उत्कृष्ट ब्याटिङ प्रदर्शनकै कारण नेपालले एसीसी महिला यू–१९ एसिया कपमा स्थान सुरक्षित गर्दै प्रतियोगितामा तेस्रो स्थान हासिल गरेको छ। बुधबार आयोजित सम्मान कार्यक्रममा अमरावती बुटिक होटलले धामीलाई नगद ५० हजार प्रदान गर्दै सम्मान गरेको हो। धामीले प्रतियोगितामा लगातार तीन अर्धशतक प्रहार गर्दै नेपाली महिला क्रिकेट इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान कायम गरिन्। उनले प्रतियोगितामा अपराजित ७८ रनको उत्कृष्ट व्यक्तिगत स्कोर बनाएकी थिइन्।
धामीले आफ्नो मेहनत र प्रदर्शनको कदर गर्दै सम्मान गरेकोमा अमरावती बुटिक होटल परिवारप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गरिन्। उनले उक्त सम्मानले आगामी दिनमा अझ मेहनत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा नेपालको नाम थप उँचो बनाउन प्रेरणा मिलेको बताइन्। अमरावती बुटिक होटलका प्रबन्ध निर्देशक कुशल श्रेष्ठले धामीको उपलब्धिलाई नेपाली महिला क्रिकेटको इतिहासमा कोसेढुंगा सावित हुने बताए। उनले यस्ता प्रतिभावान खेलाडीहरूलाई सम्मान गर्न पाउँदा गर्व लागेको उल्लेख गर्दै भविष्यमा पनि नेपाली खेलकुदको विकासमा निरन्तर सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।
शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले राहुल गान्धीमाथि छात्रहरूलाई राजनीतिक उद्देश्यका लागि प्रयोग गरेर संसद्को मनसुन सत्रमा अवरोध सिर्जना गरेको आरोप लगाएका छन्। उनले बताएका छन् कि राहुल गान्धी र कांग्रेसले प्रधानमन्त्री निवास बाहिर धर्ना दिँदा सुरक्षा नियमको उल्लङ्घन र सर्वसाधारणलाई असुविधा पुगेको छ। सरकारले नीट परीक्षासम्बन्धी छलफल गर्न तयार भए तापनि विपक्षीले लोकतान्त्रिक बहसको सट्टा राजनीतिक प्रदर्शनलाई प्राथमिकता दिएको प्रधानले बताएका छन्। ६ साउन, काठमाडौं।
धर्मेन्द्र प्रधानले मंगलबार राति एक्समार्फत आफ्नो धारणा व्यक्त गर्दै भनेका छन्, “लोकसभाका प्रतिपक्षी नेता राहुल गान्धी र कांग्रेसले निरन्तर छात्रहरूलाई राजनीतिक रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्। संसद्को मनसुन सत्रमा अवरोध सिर्जना गर्न उनीहरूले यस्तो गरेका छन्। राहुल गान्धी र कांग्रेसले प्रधानमन्त्री निवास बाहिर धर्ना दिने निर्णय गरे, जसले सर्वसाधारणलाई समस्या भयो र तोकिएको सुरक्षा नियमको पनि उपेक्षा गरियो।”
उहाँले थप लेख्नुभयो, “सरकारले विषयमा पूरै छलफलका लागि आफ्नो तयारी स्पष्ट पारेको थियो। यद्यपि कांग्रेसले लोकतान्त्रिक बहसको सट्टा राजनीतिक प्रदर्शन रोज्यो। उनीहरूको उद्देश्य विद्यार्थीहरूको समस्याको समाधान निकाल्नु थिएन, बरु राजनीतिक समाचार बन्न अवरोध सिर्जना गर्नु मात्र थियो। राहुल गान्धीका लागि यो विषय छात्रहरूको होइन।”
प्रधानले भने, “हाम्रो सरकार नीट परीक्षामा छलफल गर्न पूर्णतया तयार छ। युवाहरूको समुचित चिन्तामा संसद्मा कुरा गर्न सरकार पूर्ण रूपमा प्रतिबद्ध छ। भारतीय छात्रहरूले राजनीतिक अभियानको हिस्सा बन्नुभन्दा राम्रो व्यवहारका हकदार छन्। उनीहरूलाई अराजकता होइन, विश्वास चाहिन्छ। नारा होइन, समाधान चाहिन्छ। अवरोध होइन, जिम्मेवारी चाहिन्छ।” उनले थपे, “हामी हाम्रा छात्रहरूको आक्रोश मात्र होइन, जवाफदेहिता, सुधार र समाधानका लागि पनि जिम्मेवार छौँ। हाम्रो सरकार यी नै कुराहरूमा काम गर्न पूर्ण रूपले प्रतिबद्ध छ।”
राहुल गान्धीको नेतृत्वमा कांग्रेस सांसदहरूले मंगलबार प्रदर्शन गरेका थिए। उनीहरूले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानलाई राजीनामा दिन माग गरेका थिए। उनीहरूले प्रधानमन्त्री आवास ७ लोक कल्याण मार्गबाहिर धर्ना प्रदर्शन गरेका थिए। पछि उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइयो। केही घण्टापछि उनीहरू र अन्य पक्राउ परेका नेताहरुलाई छत्रसाल स्टेडियमबाट छाडियो।
अभिनेत्री प्रीति जिन्टाले जन्तर-मन्तरमा भइरहेको विद्यार्थी प्रदर्शनप्रति देशविरोधी तत्वहरूले गलत फाइदा नउठाउने आशंका व्यक्त गरेकी छिन्। उनले लोकतन्त्र र कानूनी अधिकारमा विश्वास व्यक्त गर्दै प्रदर्शनकारीहरु र सरोकारवालाहरुलाई गलत नियतिको पूर्वाग्रहबाट टाढा रहँदै सार्थक संवाद गर्न आग्रह गरेकी छन्। सोमबार प्रहरीको लाठीचार्ज र अश्रुग्यास प्रहारपछि धेरै कलाकारहरूले छात्र आन्दोलनप्रति समर्थन जनाएका छन्। ६ साउन, काठमाडौं।
प्रीति जिन्टाले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा लेखेकी छिन्, “जहाँ यो आवश्यक छ कि हामी हाम्रा छात्रहरूलाई समर्थन गरौँ र त्यस्ता शिक्षा सुधारका मागहरू गर्दै जाऊँ, जसले हाम्रा युवाहरूको भविष्यलाई अझ राम्रो बनाओस्, त्यहाँ उस्तै आवश्यक छ कि छात्रहरूको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनलाई एन्टी-नेसनल तत्त्वहरूद्वारा हंगामा फैलाउन र प्रदर्शनको दिशा परिवर्तन गर्न नदिऔं।” उनले अनलाइनमा बढ्दो घृणा र विभाजनकारी वातावरणप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेकी छिन्।
प्रीति जिन्टाले आफ्नो पोस्टमा उल्लेख गरेकी छिन्, “मैले सधैं मेहनत, समानता र उत्कृष्टतामा विश्वास गरेको छु र यसमा कुनै सम्झौता गर्नु हुँदैन। म आफ्नो लोकतन्त्र, कानुनी व्यवस्था र सरकारमा विश्वास राख्छु।” उनले थपिन्, “म हृदयदेखि आशा गर्छु कि दुवै पक्षले सार्थक र राम्रो संवाद सुरु गरून् र यस प्रदर्शन र कुराकानीबाट सबै गलत नियत भएका मानिसहरू तथा तत्त्वहरूलाई टाढा राखून्, ताकि हाम्रा युवाहरू र हाम्रो लोकतन्त्रको भविष्य उज्ज्वल रहोस्।”
अन्तर्राष्ट्रिय विद्यालय खेलकुद महासंघ (आईएसएफ) को कार्यकारी समितिमा नेपालका राजकुमार कार्की पुनः निर्वाचित भएका छन्। सन् २०२६–२०३० कार्यकालका लागि कार्कीले दोस्रो उच्च मतसहित कुल मतको करिब ७० प्रतिशत प्राप्त गरेका हुन्। उनले यो अवसरलाई नेपाल र सम्पूर्ण नेपाली खेलकुदका लागि ऐतिहासिक क्षणको रूपमा लिएका छन्।
कार्कीले पुनः निर्वाचित भएपछि प्रतिक्रिया दिँदै भने, “यो मेरो व्यावसायिक जीवनकै ठूलो सम्मानमध्ये एक हो।” उनले महासभाका प्रतिनिधि तथा आईएसएफ सदस्यहरूलाई सर्बियाका प्रधानमन्त्री डुरो माकुटले स्वागत र सम्मान गरेका थिए। कार्कीले आफूलाई विश्वास र अमूल्य समर्थन प्रदान गर्ने सबैप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दै आगामी कार्यकालमा समर्पण, इमानदारी र एकताका साथ सेवा गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। उनले नेपाललाई विश्व मञ्चमा गर्वका साथ प्रतिनिधित्व गर्दै अझ सशक्त, समावेशी र गतिशील ISF निर्माणमा योगदान पुर्याउने बताए।
समाचार सारांश अभिभावकहरूले बालबालिकाको संवेदनशीलतालाई कमजोरी नभई शक्ति हो भनी प्रोत्साहन र सम्मान गर्नुपर्छ। हरेक बच्चाको स्वभाव फरक हुन्छ। उनीहरूले आफूलाई व्यक्त गर्ने शैली पनि भिन्न हुन्छ। केही बच्चाहरू आफ्ना भावनाहरू खुला रूपमा व्यक्त गर्छन् भने कतिपय सायद व्यक्त गर्न सक्दैनन्। कोही समूहमा रमाउन रुचाउँछन् भने कोही एकान्त मन पराउने हुन्छन्। केही बालबालिकाहरू साना कुरामा पनि भावनात्मक परिवर्तन देखाउँछन्। अत्यन्त संवेदनशील बालबालिका छिटै खुशी हुन्छन् र छिटै दुःखी पनि हुन्छन्। अरूलाई परेको पीड़ा, कुनै नराम्रो घटना वा परिस्थिति उनीहरूलाई छफछफाउन सक्छ र आँसु झार्न सक्छन्। कोलाहलपूर्ण वातावरणले उनीहरूलाई विचलित बनाउँछ। सुन्दर वस्तुहरू वा कसैको दयालु व्यवहारले उनीहरूलाई प्रेरणा दिन्छ। यद्यपि, यस्ता स्वभावले तिनीहरूमा समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। कहिलेकाहीं साथी वा अन्य व्यक्तिले यस्तो संवेदनशीलताको कारण ती बालबालिकालाई जिस्क्याउने वा खिस्याउने पनि गर्दछन्।
यस्ता बालबालिकालाई अभिभावकहरूले कसरी सहयोग गर्ने? – उनीहरूको भावनालाई सम्मान गर्ने। – बालक रोए तापनि तिनीहरूलाई चुप लाग्न दबाउन गाली नगर्ने। – आफ्ना भावनाहरू व्यक्त गर्न हौसला दिने। – अरूप्रति संवेदनशील हुनु राम्रो गुण हो भन्ने विश्वस्त पार्ने। – उनीहरूको गहिरो सोचलाई शक्ति हो भनेर चिनाउने। – यदि कसैले तपाईंको बच्चाको संवेदनशीलतालाई लिएर मजाक गर्दा वा ती बालबालिकालाई अपमानित गर्दा, चाहे त्यो शिक्षक, परिवारका सदस्य वा सहपाठी हो, त्यसलाई रोक्नुपर्ने हुन्छ। यस्ता व्यवहारलाई समर्थन गर्नु हुँदैन।
‘बोक्सी’ को आरोप खेप्दै सर्पको विषबाट अरूलाई जोगाउन जुटेकी ‘स्नेक गर्ल’। सर्प देख्दा मानिसहरू डराउनु अस्वाभाविक होइन। सर्पबारे विभिन्न अन्धविश्वाससँगै धार्मिक र सांस्कृतिक मान्यताहरू पनि छन्। तर मानिसहरूमा यी सरीसृपबारे धेरै भ्रम व्याप्त रहेको देखिन्छ। सर्प संरक्षणका लागि जनचेतना अभिवृद्धि गर्दै आएकी नाइजिरियाकी सरीसृपविज्ञ टाइवो ओकिकिओलाले सर्पबारे अस्वाभाविक रुचि राखेकाले “बोक्सी” भएको आरोप खेप्नुपरेको छ। तर उनी विचलित नभई अफ्रिकाभरि विषालु सर्पको डसाइबाट हुने मृत्युबाट मानिसहरूलाई सामाजिक सञ्जालबाट शिक्षित बनाउने अभियानमा जुटेकी छन्।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले राष्ट्रका सेनापति ओलेक्सान्डर सिर्स्कीलाई पदबाट हटाएका छन्। केही दिन पहिले लोकप्रिय रक्षामन्त्री मिखाइलो फेडोरोभलाई पदमुक्त गरेपछि अहिले सेना प्रमुखलाई पनि पदबाट हटाइएको हो। रक्षामन्त्रीको हटाइको विरोधमा देशभरिकै प्रदर्शन भएका थिए। सेनापति सिर्स्की र रक्षामन्त्री फेडोरोभबीच विवाद भएको अनुमान गरिएको थियो जसका कारण फेडोरोभ हटाइएका थिए।
३५ वर्षीय फेडोरोभ मन्त्रालयलाई गतिशील बनाउने, सशस्त्र बलको रुपान्तरण र भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा अभियानका कारण लोकप्रिय थिए। सेनापति सिर्स्कीलाई युक्रेनमा मुख्य परिवर्तन गर्न चाहेनन् भन्ने सोभियत शैलीका सैन्य कमाण्डरको रूपमा हेरिएको थियो। हाल ६० वर्षका सिर्स्कीको ठाउँमा ४३ वर्षका मिखाइलो द्रापातीलाई सेनापतिको रूपमा नियुक्त गरिएको छ। उनी एक लोकप्रिय र युद्धमा अनुभवी जेनरल हुन्। “म पुरै जिम्मेवारी लिएर, ध्यान र सम्मानका साथ काम गर्नेछु जुन हाम्रो देशको रक्षा गर्दै आएका मानिसहरूलाई सम्बोधन गर्छ,” द्रापातीले फेसबुकमा लेखेका छन्।
सरकारमा जिम्मेवारी दिने प्रस्ताव मंगलबार राति सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भिडियो सन्देशमा जेलेन्स्कीले सिर्स्कीलाई धन्यवाद दिएका छन्। उनले रुसी आक्रमणका सुरुवाती दिनहरूमा राजधानी किवको रक्षामा सिर्स्कीको योगदानको प्रशंसा गरेका छन्। जेलेन्स्कीले आफूले फेडोरोभसँग पनि भेट गरेर उनलाई सरकारमा अन्य उपयुक्त स्थान प्रस्ताव गरेको बताएका छन्। तर फेडोरोभको जवाफ खुलेको छैन। गत साता फेडोरोभको ठाउँमा युक्रेन सेक्युरिटी सर्भिसका पूर्व प्रमुख येभेनी ख्मारा रक्षामन्त्री नियुक्त भएका थिए।
निवर्तमान रक्षामन्त्री फेडोरोभले नयाँ सेना प्रमुख द्रापातीलाई बधाई दिएका छन्। फेडोरोभले पदमुक्त भएको सेनापति सिर्स्कीलाई पनि फोन गरेर किव क्षेत्रको रक्षा तथा अन्य “ऐतिहासिक युद्ध”मा उनका योगदानको लागि धन्यवाद दिएका छन्। युक्रेनका डिजिटल रूपान्तरण मन्त्री रहिसकेका उनले रुसी आक्रमण सुरु भएपछि स्वयंसेवी ‘आईटी आर्मी अफ युक्रेन’ नामक सैन्य साइबर समूह गठन गरेका थिए। जेलेन्स्कीमाथि दबाब फेडोरोभलाई पदमुक्त गरेपछि लगातार छ दिनसम्म देशव्यापी प्रदर्शन भएपछि जेलेन्स्कीमाथि तनाव बढ्यो र तिनको सम्पर्कमा विवादमा रहेका सेनापति सिर्स्कीलाई पनि हटाउन दबाब प¥यो।
द्रापातीलाई सेनापतिमा नियुक्त गरेर जेलेन्स्कीले प्रदर्शनकर्ताहरूको माग पूरा गरेको ठानिन्छ। द्रापाती पूर्व रक्षामन्त्री फेडोरोभसँग निकट छन्। फेडोरोभले पनि द्रापातीलाई समर्थन गरेपछि राजनीतिक तनाव कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। जेलेन्स्कीले रक्षामन्त्री ख्मारा र सेना प्रमुख द्रापातीलाई नया सैन्य संरचना सुधार, हतियार आपूर्ति र ड्रोन सहितका विषयमा नयाँ रक्षा रणनितिको तयारी गर्न निर्देशन दिएका छन्।
युक्रेनका राष्ट्रपति भ्लोदोमिर जेलेन्स्कीले सेना प्रमुख ओलेक्सान्द्र सिर्स्कीलाई पदबाट हटाएर ४३ वर्षीय जनरल मिखाइलो ड्रापातीलाई नयाँ कमाण्डर नियुक्त गरेका छन्। नवनियुक्त सेना प्रमुख ड्रापातीले देशको रक्षाका लागि पूर्ण जिम्मेवारीका साथ काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै सिर्स्कीको योगदानको प्रशंसा गरेका छन्। राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले सिर्स्कीको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै रक्षामन्त्री मिखाइलो फेदोरोभलाई सरकारभित्र उपयुक्त जिम्मेवारी दिने प्रस्ताव गरेको जानकारी दिएका छन्। ६ साउन, काठमाडौं।
युक्रेनका राष्ट्रपति भ्लोदोमिर जेलेन्स्कीले देशका सेना प्रमुख (कमाण्डर–इन–चीफ) ओलेक्सान्द्र सिर्स्कीलाई पदबाट हटाएका छन्। यो निर्णय केही दिनअघि लोकप्रिय रक्षा मन्त्री मिखाइलो फेदोरोभलाई पदबाट हटाइएपछि देशभरिको विरोध प्रदर्शनको पृष्ठभूमिमा आएको हो। सुरुआतमा फेदोरोभको बहिर्गमन सिर्स्कीसँगको मतभेदका कारण भएको हुन सक्ने चर्चा चलेको थियो। सिर्स्कीलाई पनि हटाइएपछि ती अड्कलबाजीलाई बल पुगेको समाचारले जनाएका छन्।
सिर्स्कीको स्थानमा ४३ वर्षीय युद्धअनुभवी जनरल मिखाइलो ड्रापातीलाई सेना प्रमुख नियुक्त गरिएको छ। उनलाई युक्रेनी सेनाभित्र अपेक्षाकृत युवा, आधुनिक सोच भएका र नवप्रवर्तनलाई प्राथमिकता दिने कमाण्डरका रूपमा हेरिन्छ। ६० वर्षीय सिर्स्कीलाई सोभियतकालीन सैन्य शैलीमा विश्वास गर्ने कमाण्डरका रूपमा आलोचना गरिँदै आएको थियो। नियुक्तिपछि फेसबुकमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै ड्रापातीले देशको रक्षामा खटिएका सैनिकप्रति सम्मानसहित पूर्ण जिम्मेवारीका साथ काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। उनले सिर्स्कीले युक्रेनी सेनालाई सुदृढ बनाउन गरेको योगदानको पनि प्रशंसा गरेका छन्।
राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले मंगलबार राति सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको भिडियो सन्देशमा सिर्स्कीलाई धन्यवाद दिँदै सन् २०२२ मा रुसले पूर्ण आक्रमण सुरु गर्दा राजधानी किएभको सफल प्रतिरक्षामा उनले खेलेको भूमिकाको प्रशंसा गरेका छन्। जेलेन्स्कीले सोही दिन पूर्वरक्षा मन्त्री फेदोरोभसँग पनि भेटवार्ता भएको र उनलाई सरकारभित्रै ‘उपयुक्त जिम्मेवारी’ प्रस्ताव गरिएको जानकारी दिएका छन्। तर फेदोरोभले उक्त प्रस्ताव स्वीकार गरेका छन् वा छैनन् भन्ने खुलाइएको छैन। फेदोरोभको स्थानमा गत साता युक्रेनको सुरक्षा सेवा (एसबीयु) का पूर्वउच्च अधिकारी येभहेनी ख्मारालाई कार्यवाहक रक्षा मन्त्री नियुक्त गरिएको थियो। जेलेन्स्कीले सबै निर्णय औपचारिक रूपमा कार्यान्वयन गरिने बताएका छन्।
सोमबार बसेको नेपाल सरकारका सचिवहरूको बैठकमा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूबीच कार्यसम्पादन सम्झौताका मस्यौदाहरू सबै मन्त्रालयले झन्डै यसै साताभित्र तयार पार्ने निर्णय गरिएको छ। एक पूर्वप्रशासकले भनेका छन् कि अहिलेको बदलिंदो परिस्थितिमा कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन सम्झौतामा निरन्तरता दिनु उचित नहुन सक्छ। पूर्वमुख्यसचिव बिमल कोइरालाले भने, “मन्त्री र प्रधानमन्त्रीबीच थप कार्यसम्पादन सम्झौता आवश्यक छैन किनभने ऐनमा प्रमुख व्यवस्था छ र बजेटबाट निर्धारण गरिएका लक्ष्यहरू पूरा गर्नुपर्ने कानूनी प्रारूप छ।”
पत्रकार हरिबहादुर थापाले कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनको प्रभावकारी भूमिका संसदीय समितिबाट सम्भव हुने बताउँदै भने, “हाम्रो परम्परा र वातावरणमा सचिवले मन्त्रीबाट आउने काममा प्रश्न उठाउन सक्दैनन्। यदि संसदीय समितिहरूले चनाखोपन देखाए भने उनीहरू प्रधानमन्त्री र मन्त्री दुवैलाई जिम्मेवार बनाउन सक्ने स्थिति आउँछ।”
सचिवहरूको बैठकले मन्त्रालयको कार्य जिम्मेवारी, वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम, बजेटको प्रभावकारी कार्यान्वयन गरी मापनयोग्य सूचकहरू समेटिएको कार्यसम्पादन सम्झौताका मस्यौदाहरू तयार गर्ने निर्णय गरेको थियो। थापाले भने, “त्यस्तो कार्यसम्पादन सम्झौता भएपछि कम्तीमा एक वर्ष कुनै सरुवा हुँदैन। तर यहाँ बारम्बार सरुवा भइरहन्छ।”
कोइरालाले मन्त्रीको कार्यसम्पादनको वस्तुगत मूल्याङ्कनका लागि अलग्गै एकाइ गठन गर्न सुझाव दिएका छन्। उनले भने, “त्रैमासिक मूल्याङ्कन गर्नु उचित हुन्छ र यसको रिपोर्ट प्रधानमन्त्रीलाई दिएमा मूल्याङ्कन गर्न सजिलो हुन्छ।” थापाले भनेका छन् कि प्रधानमन्त्रीले सचिवहरूसँग व्यापक बैठक गर्न आवश्यक छ, जसले मन्त्रालयको कार्यसम्पादनमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
सरकारले बजेटमार्फत घोषणा गरेको बिल चिट्ठा कार्यक्रम अर्थ मन्त्रालयले कार्यविधि बनाएपछि “छिट्टै लागु हुने” भएको छ। हरेक दिन एक जना र प्रत्येक १५ दिनमा एक जनालाई क्रमश: एक लाख तेत्तीस हजार तथा १० लाख रुपैयाँको चिट्ठा पर्ने कार्यविधिमा उल्लेख छ। “करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि २०८३” मा वस्तु तथा सेवा खरिद बिक्रीमा बिल बीजकको लेनदेनको संस्कृति विकास गर्ने तथा उपभोक्तालाई अनिवार्य रूपमा बिल लिन उत्प्रेरित गर्ने उद्देश्य राखिएको उल्लेख छ।
अर्थ मन्त्रालयका सचिव घनश्याम उपाध्यायले यो कार्यक्रमले करदाताहरूलाई प्रोत्साहन गर्न खोजेको बताए। “यसबाट बिलबीजक लिनेदिने परिपाटी बढ्छ, करको पालना बढ्छ र जागरूक करदाताहरूलाई प्रोत्साहन मिल्छ भन्ने सरकारको अपेक्षा हो,” अर्थसचिव उपाध्यायले भने। सरकारले सञ्चालन गर्ने चिट्ठा प्रणालीमा सामेल हुन केही सर्तहरू राखिएका छन्। नेपालभित्र एक पटकमा एक सय रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको वस्तु वा सेवा खरिद गर्ने उपभोक्ता यसमा सामेल हुन पाउने छन्।
उपभोक्ताले सरसामान किन्दा वा रेस्टुराँमा भुक्तानीजस्ता सेवाहरू उपभोग गर्दा प्राप्त हुने मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) बिल वा स्थायी लेखा नम्बर (प्यान) बिल लिनु पर्ने हुन्छ। त्यस बिल नम्बर नै चिट्ठाको नम्बर हुने भनिएको छ। अनलाइन वा नगद दुवै प्रकारको भुक्तानीलाई मान्यता दिइएको छ। आन्तरिक राजस्व विभागका निर्देशक एवं सूचना अधिकारी केशव रघुवंशीले केही सर्तहरू बताए। “अनलाइन भुक्तानी भएको खण्डमा त्यो स्वत: प्रणालीमा प्रविष्ट हुन्छ र उपभोक्ताले थप केही गर्नुपर्ने हुँदैन। तर नगद भुक्तानी हो र बिल कागजी छ भने त्यसलाई प्रणालीमा आफैं प्रविष्ट गर्नु पर्छ,” उनले भने।
अर्थ सचिव घनश्याम उपाध्यायले यो साउन १ गतेदेखि भएका कारोबारहरू समावेश गरेर चिट्ठा कार्यक्रम लागू गर्न लागिएको बताए। विभागले आवश्यक प्राविधिक तयारी थालेको र “छिट्टै” लागू गरिने बताएको छ। कार्यविधिअनुसार हरेक महिनाको पहिलो दिनदेखि महिनाको अन्त्यसम्म विद्युतीय भुक्तानीबाट गरिएको खरिद बीजक र प्रणालीमा प्रविष्ट भएका बीजकलाई चिट्ठा कार्यक्रममा समावेश गरिनेछ। दैनिक चिट्ठा पुरस्कारमा हरेक दिन एक लाख तेत्तीस हजार तीन सय चौँतीस रुपैयाँ दिइनेछ भने पन्ध्र दिनमा एक पटक हुने बम्पर उपहार विजेतालाई दश लाख रुपैयाँ प्रदान गरिनेछ।
एफआईभीबी विश्व वरियतामा मान्यता प्राप्त प्रतियोगिताको पहिलो खेलमा नेपालले बलियो टोली कजाखस्तानसँग प्रतिस्पर्धा गर्न लागेको छ। पाकिस्तानको इस्लामावादमा आजदेखि सुरु हुने काभा पुरुष भलिबल च्याम्पियनसिपमा नेपालले आज कजाखस्तानसँग भिड्ने छ। नेपाली समयअनुसार बिहान १०:४५ बजे सुरु हुने यस खेलमा नेपालले पहिलोपटक एफआईभीबी वरियतामा आएको प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउँदैछ।
सेटर हरिहजुर थापाको कप्तानीमा रहेको नेपाली टोलीमा युवा खेलाडीहरूको संख्या बढी छ, जसमा ६ जना खेलाडीले राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गर्दैछन्। सेन्ट्रल एसियाका १४ सदस्य राष्ट्रमध्ये ६ टोलीले यसपटक काभा पुरुष भलिबल च्याम्पियनसिप खेल्दैछन्, जसमा आयोजक पाकिस्तान र कजाखस्तान बलियो टोलीको रूपमा रहेका छन्। हाल नेपाल एफआईभीबी वरियतामा नभएको अवस्थामा कजाखस्तान ६४औं स्थानमा छ।
कजाखस्तानले केही समयअघि भारतमा भएको एभिसी मेन्स कप खेलेको थियो, जहाँ ११ टोलीमध्ये कजाखस्तान पाँचौं स्थानमा रह्यो। नेपाली टोलीमा हरिहजुर थापासँगै लिबेरो विनोद चन्दसँग एकभन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताको अनुभव छ भने सुनिल बोहरा, पहल गहतराज, रविन नगरकोटी र नृपध्वज बस्नेतसँग एक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेलेको अनुभव रहेको छ। टोलीमा नेपाली घरेलु भलिबलका चर्चित खेलाडी हिमाल सुनारीसहित ६ नयाँ खेलाडीहरू पनि छन्।
भारतको कोलकाताबाट पहिलो पटक व्यावसायिक कार्गो रेल विराटनगर आइपुगेपछि मोरङ-सुनसरी करिडोरका उद्योगी व्यवसायीहरूमा उत्साहको लहर चलेको छ। कार्गो रेल सेवाले ढुवानी खर्चमा ४० प्रतिशतसम्म कटौती हुने र सडक मार्गको झन्झट अन्त्य हुनेमा उद्योगीहरूले विश्वास व्यक्त गरेका छन्। नीतिगत जटिलता हटेपछि शुरु भएको यस सेवा तेस्रो मुलुकबाट कच्चापदार्थ आयात सहज बनाउँदै नेपाली उत्पादनलाई प्रतिस्पर्धी बनाउन सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। ५ साउन, विराटनगर।
शुक्रबार कोलकाताबाट छुटेको कार्गो रेल सोमबार दिउँसो विराटनगर आइपुगेको छ। नेपाल–भारत पारवहन सम्झौताअनुसार तेस्रो मुलुकबाट आयातित कच्चापदार्थ बोकेको यो कार्गो रेल पहिलो पटक सिधै कोलकाताबाट विराटनगर आइपुगेपछि निजी क्षेत्र उत्साहित बनेको हो। पहिलो पटक नियमित सेवाका रूपमा सञ्चालनमा आएको यो कार्गो रेलमा मोरङ सुनसरी औद्योगिक करिडोरमा रहेको ‘स्वस्तिक आयल इण्डस्ट्रिज’ का लागि कच्चापदार्थ ल्याइएको छ। सडक मार्गबाट सामान ल्याउँदा महँगो लागत तिर्दै आएका व्यवसायीहरू कार्गो रेलमार्फत ४० प्रतिशतसम्म ढुवानी लागत घट्ने र जोखिम कम हुने दाबी गर्छन्।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ कोशी प्रदेश अध्यक्ष राजेन्द्र राउतले कार्गो रेल विराटनगरसम्म आइपुग्नु निजी क्षेत्रको ठूलो सफलता भएको बताए। उनले कार्गो रेलले निजी क्षेत्रलाई उत्साहित बनाएको पनि बताए। ‘हामीले पहिलेदेखि नै निजी क्षेत्रमा चाहेका कुराहरू पूरा भएका छन्, जसले उद्योगीहरूको हौसला बढाएको छ,’ उनले भने, ‘सडकमार्गबाट आउने समस्याहरू पनि अन्त्य हुने छन्।’ सडक मार्गबाट आयात गर्दा सामान ढिलो पुग्ने, चोरी हुने र दुर्घटनाको जोखिम रहँदै आएकोले कार्गो रेलमार्फत सामग्री ल्याउँदा पूर्वी नेपालको उद्योगहरूले बजारसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम हुने बताए। उपभोक्तालाई पनि राहत पुग्ने उनको भनाइ छ।
कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले वरिष्ठ पशु चिकित्सक डा. नवीन उपाध्याय घिमिरेलाई निजामती सेवाबाट हटाउने निर्णय गरेको छ। लोक सेवा आयोगको सल्लाहमा निजामती सेवा ऐन २०४९ को दफा ५९ को खण्ड (ख) अन्तर्गत उनलाई सेवा बहिष्कार गरिएको हो। मन्त्रालयले यस्तै प्रकृतिका मुद्दामा अरु १४ जना कर्मचारीहरुविरुद्ध पनि विभागीय कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ५ साउन, काठमाडौं।
कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले पशु सेवा विभागका वरिष्ठ पशु चिकित्सक डा. नवीन उपाध्याय घिमिरेविरुद्ध विभागीय कारबाही प्रक्रिया पूरा गरी निजामती सेवाबाट हटाउने निर्णय गरेको छ। मन्त्रालयका अनुसार निजामती सेवा ऐन २०४९ अनुसार विभागीय सजाय प्रक्रिया पूरा गरी यसअघि लोक सेवा आयोगको सल्लाह लिइएको थियो। आयोगबाट प्राप्त सल्लाहका आधारमा निजामती सेवा ऐन २०४९ को दफा ५९ को खण्ड (ख) अनुसार भविष्यमा सरकारी सेवाका लागि अयोग्य नठहरिने गरी सेवाबाट हटाउने विभागीय सजाय लागू गर्ने निर्णय गरिएको छ।
मन्त्रालयले सम्बन्धित कर्मचारीविरुद्ध आवश्यक विभागीय कारबाही सम्पन्न गरी त्यसको जानकारी लोक सेवा आयोगलाई दिने जनाएको छ। मन्त्रालय स्रोतका अनुसार यस्तै प्रकृतिका मुद्दामा थप १४ जना कर्मचारीविरुद्ध विभागीय कारबाही प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ र कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि आवश्यक निर्णय गरिने तयारीमा छ।