Skip to main content

लेखक: space4knews

नर्वेलाई कहिल्यै जित्न नसकेको ब्राजिल, विश्वकपमा ३६ वर्षकै कमजोर प्रदर्शन

रोचक तथ्य के छ भने ब्राजिलले अन्तराष्ट्रिय फुटबलमा अहिलेसम्म ८८ टिमसँग खेल्दा नर्वेलाई मात्र कहिल्यै जित्न सकेको छैन। २२ असार, काठमाडौं। सधैं फिफा विश्वकपलाई उपाधिको दावेदार मानिएको ब्राजिल उत्तर अमेरिकामा जारी २३औं संस्करणको विश्वकपमा अन्तिम १६ मा नै बाहिरिएको छ। युरोपियन राष्ट्र नर्वेसँग २-१ ले पराजित भए पनि ब्राजिलको यात्रा यहीँ समाप्त भयो। अमेरिकाको न्युयोर्क न्यु जर्सी स्टेडियममा भएको खेलमा एर्लिङ हालान्डका दुई शानदार गोलले नर्वेले ब्राजिलमाथि २-१ को जित हात पार्दै विश्वकपमा पहिलो पटक क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनाएको छ। २८ वर्षपछि विश्वकपमा पुनरागमन गरेको नर्वेले प्रत्येक खेलमा इतिहास रचेको छ भने विश्वकप फुटबलको पर्याय बनेको ब्राजिल अन्तिम १६ बाटै घर फर्कन बाध्य भयो।

ब्राजिल मात्र नभएर विश्वभरका फुटबल प्रेमीहरूका लागि पनि यो अप्रत्याशित जीत हो। २४ वर्षपछि विश्वकप उपाधि जित्दै छैटौं तारा थप्ने लक्ष्य राखेको ब्राजिलको यो चाहना यसपटक अधुरो रह्यो। ब्राजिलले यस विश्वकपअघि नर्वेसँग ४ खेल खेल्दा एक पनि खेल जित्न सकेको थिएन। यसपटक अन्तिम १६ मा पराजित भएपछि ब्राजिल ५ खेलसम्म नर्वेको विरुद्ध विजयी हुन सकेको छैन। नर्वेलाई जित्न ब्राजिललाई अझै पर्खिनुपर्नेछ। रोचक कुरा के छ भने ब्राजिलले अन्तराष्ट्रिय फुटबलमा अहिलेसम्म ८८ टिमसँग खेल्दा नर्वेलाई मात्र हराउन सकेको छैन। यस्तै ब्राजिल ५० राष्ट्रसँग भने अपराजित रहेको छ। ब्राजिलले सन् २००२ मा जापान र दक्षिण कोरियामा संयुक्त रुपमा भएको विश्वकप उपाधि जितेको थियो। यसअघि २४ वर्षको अन्तरालमा उपाधि जितेको ब्राजिल यसपटक पनि त्यस्तै उपलब्धि गर्ने अपेक्षा राखेको थियो।

सन् १९७० मा तेस्रो पटक विश्वकप जितेको ब्राजिलले त्यसको २४ वर्षपछि अर्थात् १९९४ मा अमेरिकामा भएको विश्वकप उपाधि जितेको थियो। तर सन् २००२ को विश्वकप जितेपछि ब्राजिललाई विश्वकपमा चुनौतिहरू सामना गर्नुपरेको छ। त्यसयता ब्राजिल फाइनलसम्म पुग्न सकेको छैन। सन् २०१४ मा आफूहरू होस्ट हुँदा सेमिफाइनलमा पुगे पनि घरेलु मैदानमा जर्मनीसँग ७-१ को हारपछि फाइनल पुग्न असफल भयो। यस पटक अन्तिम १६ माै पराजित भएको ब्राजिलले झन् खस्किएको कीर्तिमान बनायो। ब्राजिल ३६ वर्षपछि विश्वकपको क्वार्टरफाइनलमा पुग्न असफल भयो। सन् १९९० मा पछिल्लो पटक ब्राजिल अन्तिम १६ बाटै बाहिरिएको थियो। इटलीमा भएको त्यो विश्वकपमा क्लाउडियो कानिजियाको एक मात्रै गोलमा अर्जेन्टिनाले ब्राजिललाई १-० ले हराएको थियो। विश्वकपमा ब्राजिलको यसपटकको प्रदर्शन सबैभन्दा कमजोर मध्ये एक रह्यो। ब्राजिल फिफा विश्वकपमा कुल ३ पटक अन्तिम १६ बाटै बाहिरिएको छ।

सन् १९३० मा पहिलो विश्वकपमा समूह चरणमै बाहिरिएको ब्राजिल सन् १९३४ को दोस्रो विश्वकपमा सिधा नकआउट चरणमा पुगे पनि पहिलो खेलमा अन्तिम १६ बाटै बाहिरिएको थियो। त्यसपछि सन् १९९० मा पनि अन्तिम १६ बाट बाहिरिएको ब्राजिलले अहिले ३६ वर्षपछि उस्तै नियति भोग्नुपर्यो। यस विश्वकपमा समूह सी मा रहेको ब्राजिलले पहिलो खेलमा मोरक्कोसँग १-१ को बराबरी खेलेको थियो। उक्त खेलमा पनि ब्राजिलले सुरुमै गोल खाएको थियो तर पछि खेल बराबरीमा ल्याएको थियो। त्यसपछि हाइटी र स्कटल्यान्डलाई पराजित गर्दै समूह विजेताको रुपमा ब्राजिल नकआउट चरणमा पुगेको थियो। राउण्ड अफ ३२ मा जापानलाई २-१ ले पराजित गरेको थियो जहाँ ब्राजिल पहिलो हाफमा गोलले पछि परेको तर दोस्रो हाफमा दुई गोल गरेकै थियो। नर्वेलाई पराजित गरेको अन्तिम १६ खेलमा ब्राजिलले सुरुमा अग्रता लिन नसक्दा महंगो मूल्य तिर्नुपर्यो। ब्राजिलले सुरुमै पेनाल्टी पाएको थियो तर ब्रुनो गुमाइरेजले १४औं मिनेटमा प्रहार गरेको पेनाल्टी नर्वेको गोलकिपर नाएल्यान्डले बचाएपछि अग्रता लिन सकिएन। विश्व फुटबलकै सबैभन्दा घातक स्ट्राइकर एर्लिङ हालान्डलाई सुरुमै ब्राजिलका डिफेन्डरहरूले रोक्न खोजे पनि अन्तिम समयमा भने हालान्ड नायक बने। उनले ७९औं मिनेटमा पहिलो गोल गरे र नर्वेलाई अग्रता दिलाए। त्यसपछि ब्राजिल बराबरीको प्रयासमा थियो। तर हालान्डले ९०औं मिनेटमा व्यक्तिगत दोस्रो गोल गरेपछि नर्वे दुई गोलले अघि रहेको थियो। इन्जुरी समयमा ब्राजिलले पेनाल्टी पाएर नेमारले गोल गरे पनि हार रोक्न सकेन। यो हारपछि ब्राजिलका सर्वाधिक ८० अन्तराष्ट्रिय गोलकर्ता नेमारले फुटबलबाट सन्यास घोषणा गरेका छन्।

भारतमा इन्स्टाग्राममार्फत बाल दुर्व्यवहारका विज्ञापनहरूको पर्दाफास

भारतमा इन्स्टाग्राममार्फत बाल दुर्व्यवहार सम्बन्धी सामग्रीलाई विज्ञापनको रूपमा प्रवर्द्धन गरेर आम्दानी गरिरहेको खुलासा भएको छ। ‘बीबीसी आई’ को नयाँ अनुसन्धानअनुसार यी विज्ञापनहरूले प्रयोगकर्ताहरूलाई सन्देश आदानप्रदान गर्न प्रयोग हुने एप ‘टेलिग्राम’ तर्फ लैजान्छन्, जहाँ प्रयोगकर्ताहरूले दुर्व्यवहारका भिडियोहरू किन्न सक्छन्।

बीबीसी संवाददाता दिव्या आर्याले भारतको साइबर प्रहरी, मेटाको पूर्व अधिकारी र अवकाशप्राप्त न्यायाधीशसँग सम्पर्क गरी यसबारे अनुसन्धान गरेकी छन्। मेटा कम्पनीले आफ्ना नीतिहरूको उल्लंघन गर्ने सामग्रीलाई प्लेटफर्मबाट हटाउने र सम्बन्धित निकायहरूलाई जानकारी गराउने जनाएको छ, तर जानाजानी यस्ता सामग्रीहरूको प्रवर्द्धन गरेको आरोप अस्वीकार गरेको छ।

नेयमारले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट सन्यास घोषणा गरे

२२ असार, काठमाडौं। ब्राजिलियन फुटबलर नेयमारले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट सन्यास लिएका छन्। फिफा विश्वकप २०२६ को राउन्ड अफ १६ मा नर्वेले ब्राजिललाई २–१ ले हराएपछि, स्टार फरवार्ड नेयमारले राष्ट्रिय टोलीबाट विदा लिनु भन्ने घोषणा गरे। ३४ वर्षीय नेयमारले ब्राजिलका लागि १२९ खेलमा ८० गोल गर्दै पुरुष राष्ट्रिय टोलीको इतिहासमा सर्वाधिक गोलकर्ता खेलाडीको रूपमा आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय करियर समाप्त गरेका छन्।

पराजयपछि भावुक भएका नेयमारले भने, ‘मैले धेरै प्रयास गरें। मेरो यात्रा यही स्टेडियमबाट सुरु भएको थियो र यहीँ अन्त्य भयो। अब सबै सकियो।’ सन् २०१० मा ब्राजिलबाट अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा डेब्यु गरेका नेयमारले चारवटा फिफा विश्वकपमा भाग लिएका छन्। उनले दुई ओलम्पिकमा पनि सहभागिता जनाउँदै २०१२ मा रजत र २०१६ मा ब्राजिललाई स्वर्ण पदक जिताउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएका थिए।

विश्वकप २०२६ मा भने उनी पूर्ण रूपमा फिट नभएर दुई खेलमा वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदानमा देखा परेका थिए। समूह चरणमा स्कटल्यान्डविरुद्ध दोस्रो हाफमा मैदान प्रवेश गरेका नेयमारले राउन्ड अफ १६ मा नर्वेविरुद्ध इन्जुरी समयमा पेनाल्टीमार्फत प्रतियोगितामा आफ्नो एकमात्र गोल गरे। ब्राजिललाई स्तब्ध पारेको नर्वे अब मेक्सिको र इंग्ल्यान्डबीचको विजेतासँग सेमिफाइनल प्रवेशका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।

हालान्डको जादू, पहिलो विश्वकपमा गोल्डेन बुटको दावेदारी

उनले फ्रान्सका कप्तान किलियन एमबाप्पे र अर्जेन्टिनाका कप्तान लियोनल मेसीसँग ७-७ गोल गर्दै ‘गोल्डेन बुट’को प्रतिस्पर्धामा आफूलाई प्रमुख दावेदारको रूपमा स्थापित गरेका छन्। २२ असार, काठमाडौं। विश्व फुटबलका उत्कृष्ट स्ट्राइकरमध्ये एक मानिएका एर्लिङ हालान्ड आफ्नो पहिलो विश्वकपमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै छन्। उत्तर अमेरिकामा भइरहेको फिफा विश्वकप २०२६ मा हालान्डको शानदार खेलको सहायताले २८ वर्षपछि विश्वकपमा पुनः प्रवेश गरेको नर्वेले पहिलो पटक क्वार्टरफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको छ। क्लब र राष्ट्रिय टोली दुबैमा ‘गोल मेसिन’को उपनाम पाएको हालान्डले पहिलो विश्वकपमै यो प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिएका छन्।
हालान्डका दुई गोलमार्फत नर्वेले अन्तिम १६ अन्तर्गत सोमबार रोमाञ्चक खेलमा पाँच पटकको विश्व विजेता ब्राजिललाई २-१ ले पराजित गरेको छ। यो नर्वेका लागि चौथो पटक विश्वकप खेल्दै पहिलो पटक इतिहास रच्ने खेल बन्यो र क्वार्टरफाइनल यात्रा तय गर्यो, जब ब्राजिल ३६ वर्षपछि अन्तिम १६ मै पराजित भयो। यस जीतसँगै नर्वे ब्राजिलविरुद्धको अपराजित यात्रा ५ खेलसम्म पुर्‍याएको छ। ब्राजिलले पहिलो हाफमा पाएको पेनाल्टीमा गोल गर्न नपाएपछि, हालान्डले दोस्रो हाफको अन्तिम ११ मिनेटमा दुई गोल गरे। उनले ७९औं मिनेटमा हेडमार्फत पहिलो गोल गरे र त्यसको १० मिनेटपछि दोस्रो गोल गर्दै अग्रता दोब्बर बनाए। इन्जुरी समयमा ब्राजिलका नेमारले पेनाल्टीबाट एक गोल फर्काए।
गोल्डेन बुटको प्रतिस्पर्धामा एमबाप्पे र मेसीसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै, नर्वेको यो सुनौलो यात्राका मुख्य नायक हालान्डले विश्वकपमा संयुक्त रूपमा सर्वाधिक ७ गोल गरिसकेका छन्। एमबाप्पे २ असिस्ट सहित शीर्ष स्थानमा छन् भने मेसीले हालान्डभन्दा कम समयमा खेल्दै दोस्रो स्थान ओगटेका छन्। मेसी र हालान्डले अहिलेसम्म कुनै असिस्ट गरेका छैनन्। यस विश्वकपमा, नर्वेले ५ खेल खेलेपछि ४ मा जित हासिल गरेको छ र समूह चरणमा मात्र फ्रान्ससँग पराजित भएको थियो। रमाइलो कुरा, त्यो खेलमा हालान्डलाई विश्राम दिइएको थियो। हालान्डले विश्वकपका चार खेलमा सबैमा गोल गरेका छन्। समूह चरणमा इराक र सेनेगलसँग २-२ गोल गरेका थिए भने फ्रान्स खेलमा आराम पाएका थिए। राउण्ड अफ ३२ मा आइभरी कोस्टविरुद्ध १ गोल गरेपछि, अन्तिम १६ मा ब्राजिलविरुद्ध २ गोल थपेका छन्। अब क्वार्टरफाइनलमा मेक्सिको र इङ्ल्याण्डबीच विजेतासँग नर्वे खेल्नेछ र हालान्डले गोल संख्यामा थप वृद्धि गर्ने अवसर पाउने छन्।
पाँच पटकको विश्व विजेता ब्राजिललाई पराजित गरेपछि, हालान्ड विपक्षी टोलीका सबैभन्दा खतरनाक खेलाडीका रूपमा परिचित हुन थालेका छन्। विश्व फुटबलमा साह्रै घातक स्ट्राइकर मानिएका हालान्डको गोल औसत पनि उत्कृष्ट छ। विश्वकपका ४ खेलमा ७ गोल गरिसकेका उनले नर्वेका लागि ५४ खेलमा ६२ गोल गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा ६० भन्दा बढी गोल गर्ने खेलाडीमध्ये हालान्डको गोल औसत सबैभन्दा उत्कृष्ट (१ गोल प्रत्येक १५ मिनटमा) रहेको छ। अहिले हालान्ड उत्कृष्ट लयमा छन्। नर्वेका लागि पछिल्लो १४ प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा २७ गोल गरिसकेका उनी क्लब फुटबल म्यानचेस्टर सिटीमा पनि ‘गोल मेसिन’ बनेका छन् र राष्ट्रिय टोली र विश्वकपमा पनि त्यसैतरह पनि उत्कृष्टता देखाइरहेका छन्।

ब्राजिलको पेनाल्टी चुक्दा पहिलो हाफ गोलरहित बराबरीमा

ब्राजिलका ब्रुनो गुमाइरेजले पहिलो हाफको सुरुमै पाएको पेनाल्टी मिस गरेका थिए। २२ असार, काठमाडौं। फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत अन्तिम १६ को खेलमा ब्राजिल र नर्वेको खेलको पहिलो हाफ गोलरहित बराबरीमा सम्पन्न भएको छ। अमेरिकाको न्यु योर्क न्यु जर्सी स्टेडियममा भइरहेको खेलमा ब्राजिले पहिलो हाफमा पेनाल्टी गुमाउँदा गोलरहित बराबरीमा अन्त्य भएको हो। ब्राजिलका ब्रुनो गुमाइरेजले पहिलो हाफको सुरुमै पाएको पेनाल्टी प्रहारलाई नर्वेका गोलकिपर ओर्यान नाएल्यन्डले बचाएका थिए। खेलको १४औं मिनेटमा ब्रुनोको पेनाल्टी प्रहार रोकिएको थियो।

नर्वेका क्रिस्टोफर अयरले विपक्षी खेलाडीमाथि पेनाल्टी बक्स भित्र फाल गर्दा रेफ्रीले भिएआरको सहयोगमा ब्राजिललाई पेनाल्टी दिएको थियो। तर ब्रुनो गुमाइरेजको प्रहारलाई नाएल्याण्डले सफलताका साथ रोक्नुभएको थियो। पछिल्लो ४० वर्षमा विश्वकपमा पेनाल्टीमा गोल गर्न असफल हुने ब्रुनो ब्राजिलका प्रथम खेलाडी समेत बन्नुभएको छ। यसअघि सन् १९८६ मा ब्राजिलका जिकोले फ्रान्सविरुद्ध पेनाल्टी मिस गरेका थिए। पहिलो हाफमा नर्वेले धेरै बल पोसेसन राखेको थियो। नर्वेले करिब ६५ प्रतिशत बल पोसेसन सहित ८ सट प्रहार गर्यो, जसमा २ सट टार्गेटमा पुगेका थिए भने ब्राजिलले ४ सट प्रहार गर्यो र तिनमध्ये २ सट टार्गेटमा पुगेका थिए। नर्वेले ब्राजिलसँग अहिलेसम्म खेलेका चार खेलमा अपराजित रहेको छ र सन् १९९८ को विश्वकपमा भएको एकमात्र भेटमा नर्वेले ब्राजिललाई २-१ ले हराएको थियो।

अपराजित मेक्सिको र इंग्ल्यान्ड क्वाटरफाइनल प्रवेशका लागि भिड्दै

२१ असार, काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ को नक्सआउट चरणको राउन्ड अफ १६ अन्तर्गत अर्को मनोहर र रोमाञ्चक भेटघाटमा भोलि बिहान फुटबलको जननी इंग्ल्यान्ड र उत्तर अमेरिकी पावरहाउस मेक्सिको आमने सामने हुँदैछन्। थोमस टुचेलको नेतृत्वमा रहेको ‘थ्री लायन्स’ विश्वकपको सुनौलो ट्रफी आफ्नो घर लैजान (इट्स कमिङ होम) अभियानलाई निरन्तरता दिंदै बलियो र चर्चित खेलाडीहरूले सुसज्जित टोलीसहित मैदानमा उत्रने छन्। अर्कोतर्फ, घरेलु भुमिको फाइदा उठाउँदै हजारौं समर्थकहरूको उर्जा लिएर मेक्सिको इंग्ल्यान्ड जस्तो विश्व विजेता दावेदारलाई स्तब्ध पार्दै क्वाटरफाइनलको ऐतिहासिक यात्रा तय गर्ने लक्ष्यमा छ। कागजपत्रमा इंग्ल्यान्ड बलियो र महँगा स्टार खेलाडीहरूले सुसज्जित देखिए पनि मेक्सिको आफ्नो जुझारु खेलशैली र खतरनाक काउन्टर अट्याकका लागि परिचित छ। यो “गर या मर” दबाबपूरक भिडन्तमा गल्ती गर्ने टोली सिधै विश्वकपबाट बाहिरिने भएकाले दुवै पक्ष निकै संयमका साथ मैदानमा उत्रने अनुमान गरिएको छ।

हालसम्मको यात्रा इंग्ल्यान्ड समूह चरणमा अपराजित रहँदै नकआउट चरणमा प्रवेश गरेको हो। थोमस टुचेलको टोलीले समूह एलमा पहिलो खेल में क्रोएसियासँग बराबरी खेलेको थियो। त्यसपछि घानालाई पराजीत गर्दै अन्तिम खेलमा पानामालाई हराएर समूह विजेता बनेर नकआउट चरणमा पुगेको थियो। राउन्ड अफ ३२ मा ह्यारी केनको दुई गोलको मद्दतमा कङ्गोलाई २–१ ले हराउँदै अन्तिम १६ मा स्थान सुरक्षित गरेको थियो। मेक्सिकोले पनि समूह चरण अपराजित बिताउँदै नकआउटमा प्रवेश गरेको थियो। मेक्सिकोले दक्षिण कोरिया, दक्षिण अफ्रिका र चेक रिपब्लिकाइ पराजित गर्दै राउन्ड अफ ३२ मा इक्वेडरलाई पन्छाएर अन्तिम १६ मा पुगेको थियो।

हेड टु हेड अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल इतिहासमा यी दुइ टोलीबीच इंग्ल्यान्डको दुबर्हार शक्ति देखिन्छ। तर मेक्सिकोले सधैं युरोपेली टोलीहरूलाई कडा चुनौती दिएका छन्। हालसम्म भएका ९ खेलमध्ये इंग्ल्यान्डले ६ खेल जितेको छ भने मेक्सिकोले २ खेल जित्दा एक खेल बराबरीमा समाप्त भएको छ। विश्वकप मञ्चमा यी दुई टोलीको भेट दुर्लभ छ। सन् १९६६ को विश्वकपमा इंग्ल्यान्डले मेक्सिकोलाई २-० को अंतरले पराजित गरेको थियो। आज मेक्सिको सोही इतिहासको हारको बदला लिएर नकआउट चरणमा नयाँ इतिहास रच्ने प्रयासमा छ।

टिम न्युज इंग्ल्यान्डका टोलीमा भने कुनै ठूलो चोटको समस्या छैन। ह्यारी केनले आक्रमणको नेतृत्व गर्नेछन् भने जुड बेलिङहम र बुकायो साकाले उनलाई बलियो साथ दिनेछन्। मिडफिल्डमा डेक्लानराइसको प्रभावशाली भूमिका रहनेछ। मेक्सिकोको टोलीमा कप्तान एड्सन अल्भारेज मिडफिल्डमा चट्टानी भूमिका निर्वाह गर्नेछन्। अग्रपङ्क्तिमा सान्टियागो जिमेनेज र जुलियन क्विनोनेसको जोडीले इंग्ल्यान्डको डिफेन्सलाई चुनौती दिने रणनीति बनाएको छ।

संभावित प्रारम्भिक ११
इंग्ल्यान्ड: जोर्डन पिकफोर्ड (गोलकिपर), रीस जेम्स, एज्री कोन्सा, मार्क गुएही, निको ओ’रिली; डेक्लान राइस, इलियट एन्डरसन, जुड बेलिङहम; बुकायो साका, ह्यारी केन, एन्थोनी गोर्डन
मेक्सिको: राउल रान्जल (गोलकिपर), जोर्ज साञ्चेज, सेसार मोन्टेस, जोहान भास्केज, जेसुस गालार्डो; एड्सन अल्भारेज, एरिक लिरा, लुइस रोमो; जुलियन किनोनेस, रोबर्टो अल्भाराडो, राउल जिमेनेज

***
खेल : मेक्सिको भर्सेस् इंग्ल्यान्ड, राउन्ड अफ १६
मिति र समय : २२ असार, बिहान ५:४५ बजे
स्थान : अज्टेका स्टेडियम
प्रत्यक्ष प्रसारण : हिमालय स्पोर्ट्स

सांसद तामाङले बैंकको बढ्दो तरलताले मुलुकलाई ‘तरलता जाल’ मा फस्न सक्ने चेतावनी दिए

२१ असार, काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का सांसद परशुराम तामाङले बैंकिङ प्रणालीमा बढ्दो तरलताले देशलाई ‘तरलता जाल’ (लिक्विडिटी ट्र्याप) मा फसाउने खतरा देखिएको चेतावनी दिएका छन्। आइतबार प्रतिनिधि सभा आर्थिक समितिको बैठकमा उनले यस सम्बन्धमा सावधानी अपनाउन आवश्यक रहेको बताए।

‘बैंकहरुमा तरलता ठूलो मात्रामा जम्मा भएको छ। मैले यस अवस्थामा ‘लिक्विडिटी ट्र्याप’ शब्द प्रयोग गरेको छु। यदि यस अवस्था अझै बढ्यो र कृषि तथा उद्योग क्षेत्रबाट उत्पादन वृद्धि हुन सकेन वा ती क्षेत्रहरूले विगत एक दशकको तुलनामा सन्तोषजनक आर्थिक योगदान प्रस्तुत गर्न सकेनन् भने,’ उनले भने। कृषी र उद्योग क्षेत्रको समग्र आर्थिक योगदान सन्तोषजनक नभएको विषयमा सम्बन्धित निकायहरूको विशेष ध्यानाकर्षण गर्न आवश्यक रहेको उनले जोड दिए।

‘बरु यो योगदान घटिरहेको देखिन्छ। यदि हामीले देशभित्रको सार्वजनिक तथा बैंकहरूको ओभरड्राफ्टमार्फत सरकारले भोग्नुपर्ने वित्तीय जोखिमलाई नियन्त्रण गर्न सकेनौं भने यसले सार्वजनिक ऋणलाई निश्चित रूपमा सीमित गर्नेछ। यस्तो अवस्था आयो भने हामी ऋण जाल (डेब्ट ट्र्याप) मा नपर्न के ग्यारेन्टी छ?’ उनले प्रश्न उठाए।

दाङ टिम ११औं राष्ट्रिय हाप्किडो प्रतियोगितामा च्याम्पियन

२१ असार, पोखरा। नेपाल हाप्किडो संघको आयोजनामा पोखरामा सम्पन्न ११औं राष्ट्रिय हाप्किडो प्रतियोगिता–२०८३ मा दाङ टिमले च्याम्पियनको उपाधि हात पार्‍यो। असार २० र २१ गते आयोजित प्रतियोगितामा देशभरका ५२ जिल्लाका खेलाडीबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो। दाङले ८ स्वर्ण, ४ रजत र ३ कांस्य पदक जित्दै टिम च्याम्पियनको उपाधि सुनिश्चित गर्यो। रूपन्देहीले ५ स्वर्ण र २ कांस्य पदकसहित दोस्रो स्थान हासिल गर्‍यो भने कास्की ३ स्वर्ण, ३ रजत र ३ कांस्य पदकसहित तेस्रो स्थानमा रह्यो।

व्यक्तिगततर्फ महिलामैत्री कास्कीकी मेग्मा गुरुङ र पुरुषतर्फ दाङका उमङ्ग घर्ती मगर उत्कृष्ट खेलाडी घोषणा गरिए। उत्कृष्ट रेफ्रीमा महिलातर्फ बन्दना बस्नेत र पुरुषतर्फ विशाल थापाले सम्मान पाए। प्रतियोगिताको अध्यक्षता नेपाल हाप्किडो संघका अध्यक्ष काली बहादुर घर्ती मगरले गरेका थिए। उद्घाटन समारोह गण्डकी प्रदेश सरकारका कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी मन्त्री भीमबहादुर कार्कीले गरेका थिए भने समापन समारोहमा गण्डकी प्रदेश सरकारका भौतिक पूर्वाधार विकास तथा यातायात व्यवस्था मन्त्री गोविन्दबहादुर नेपाली प्रमुख अतिथि थिए।

समारोहमा प्रमुख अतिथि नेपालीले विजेता खेलाडी तथा टोलीलाई पदक, ट्रफी र प्रमाणपत्र वितरण गर्दै खेललाई राष्ट्र निर्माणको महत्वपूर्ण आधार भएको बताए। आत्मरक्षा र अनुशासनमा आधारित हाप्किडो खेलको विकासका लागि प्रदेश सरकारले सकारात्मक भूमिका लिने उनको भनाइ थियो। कार्यक्रममा गण्डकी प्रदेश खेलकुद परिषद्का बोर्ड सदस्य खिम पुन मगर, नेपाल हाप्किडो संघकी केन्द्रीय कोषाध्यक्ष विजया कुमारी वाइबा र केन्द्रीय सदस्यहरू राजेन्द्र मडै, धनराज गुरुङ तथा युवराज गुरुङ लगायतको उपस्थिति रह्यो। अध्यक्ष घर्ती मगरले प्रतियोगिता सफल बनाउन सहयोग गर्ने खेलाडी, प्रशिक्षक, रेफ्री, निर्णायक, स्वयंसेवक, जिल्ला हाप्किडो संघ, सुरक्षा निकाय, सञ्चारकर्मी, प्रायोजक तथा सहयोगी संस्थालाई विशेष धन्यवाद दिए। उनले हाप्किडोको विस्तार, गुणस्तरीय खेलाडी उत्पादन र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाका लागि सक्षम खेलाडी तयार गर्ने लक्ष्यमा संघ निरन्तर सक्रिय रहने बताए। नेपाल हाप्किडो संघका अनुसार दुईदिने प्रतियोगिताले राष्ट्रियस्तरका प्रतिभाशाली खेलाडीको पहिचान, प्राविधिक दक्षता अभिवृद्धि र नेपाली हाप्किडोको प्रचारप्रसारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।

पूर्व गभर्नर अधिकारीको सुझाव: अर्थ समितिले राष्ट्र बैंकलाई निर्देशन नदिने ठीक

२१ असार, काठमाडौं । पूर्व गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले अर्थ समितिलाई केन्द्रीय बैंकलाई निर्देशन दिन नहुने सुझाव दिएका छन्। आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमा आवश्यक विषयहरू निर्देशनको सट्टा सुझावको रूपमा दिन समितिलाई उनले आग्रह गरेका छन्। अर्थ समितिले निर्देशन दिने र केन्द्रीय बैंकले त्यसलाई कार्यान्वयन गर्न नसक्ने अवस्था नआउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

समितिले मौद्रिक नीतिका लागि सुझाव दिएको अवस्थामा केन्द्रीय बैंकले आफ्नो स्वायत्तता प्रयोग गरी अर्थतन्त्रको हितमा नीति निर्माण गर्न सक्ने अधिकारीले बताएका छन्। अर्थतन्त्र र वित्तीय क्षेत्रको स्थिति अनुसार आगामी आवको मौद्रिक नीति केही खुकुलो हुने अपेक्षा राखेका छन्। साथै, केन्द्रीय बैंकले हालका नीतिगत दरहरू कायम राख्नुपर्ने अवस्था नभएको पनि उनले सुझाएका छन्।

विनिमय दर भारतीय रुपैयाँसँग स्थिर भएकाले केन्द्रीय बैंकको केही सीमा रहेको अधिकारीले बताए। “मौद्रिक नीतिको कार्यान्वयन थप प्रभावकारी बनाउन वित्तीय क्षेत्रका नीतिहरूबाट थप समर्थन गरिरहेका छौं,” उनले अर्थ समितिमा केन्द्रीय बैंकलाई सुझाव दिँदै भने। खराब कर्जा वर्गीकरणको अवधि बढाएर खुकुलो बनाउन नहुने आशय उनीहरूले व्यक्त गरेका छन्।

बैंक फर इन्टरनेसनल सेटलमेन्ट (बीआईएस)ले लागू गरेको व्यवस्था पालन गर्न २० वर्ष लागेका छन् र पछि फर्कन नहुने उनको भनाइ छ। “यदि अहिले त्यहाँबाट पछि हट्यौं भने फेरि त्यो मापदण्डमा पुग्न गाह्रो हुनेछ,” उनले थपे, “बैंकको नाफाका लागि अन्य विकल्प खोज्न सकिन्छ। साउथ एसियामा नेपालको बैंकिङ प्रणाली जस्तै सुरक्षित अरु छैन। अनावश्यक रूपमा नीतिलाई चलाएर प्रणालीलाई कमजोर बनाउनु हुँदैन।” केन्द्रीय बैंक जतिसुकै स्वायत्त भएर मौद्रिक नीति बनाउने हो, त्यति अर्थतन्त्र बलियो हुने उनको विश्वास छ।

अस्ट्रेलियाले महिलाको टी-२० क्रिकेट विश्वकप सातौँ पटक जित्यो

२१ असार, काठमाडौं । अस्ट्रेलियाले आईसिसी महिला टी-२० विश्वकपको उपाधि जितेको छ। आइतबार राति सम्पन्न फाइनल खेलमा इंग्ल्यान्डलाई ६ विकेटले पराजित गर्दै अस्ट्रेलियाले यो प्रतियोगिता सातौँ पटक आफ्नो नाममा पारेको हो। इंग्ल्यान्डले तोकेको १५१ रनको लक्ष्य अस्ट्रेलियाले १७ बल बाँकी रहँदा ४ विकेट गुमाएर पुरा गर्‍यो। बेथ मूनीले ६४ तथा फोबे लिचफिल्डले ४८ रन बनाए। इंग्ल्यान्डका लागि चार्लोट डिन, लाउरेन बेल र सोफी एक्लेस्टोनले प्रत्येकले १-१ विकेट लिए।

त्यसअघि टस हारेर पहिला ब्याटिङ गरेको इंग्ल्यान्डले २० ओभरमा ४ विकेट गुमाएर १५० रन बनाएको थियो। कप्तान नाट सिभर ब्रन्टले अविजित ५८ रन बनाइन् भने फ्रेया केम्पले ४४ रन बनाउँदै अविजित रहिन्। अस्ट्रेलियाका लागि किम गर्थ, लुसी हामिल्टन, कप्तान सोफी मोलिनक्स र एनाबेल सदरल्यान्डले १-१ विकेट लिए। अस्ट्रेलिया प्रतियोगिताभर अपराजित रहँदै च्याम्पियन बन्यो। समूह चरणका सबै ५ खेल जितेको अस्ट्रेलियाले सेमिफाइनलमा वेस्ट इन्डिजलाई पनि पराजित गरेको थियो।

कान्ति लोकपथमा राति सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइयो

२१ असार, काठमाडौं। स्थानीय प्रशासनले कान्ति लोकपथमा रातिको समयमा सवारी सञ्चालनमा रोक लगाएको छ। आज राति देखि लागू हुनेगरी अर्को सूचना नभएसम्म मकवानपुर–सिन्धुली जाने सार्वजनिक तथा निजी यात्रुबाहक सवारी साधनलाई साँझ ७ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्म कान्ति लोकपथमा आवागमनमा रोक लगाउने निर्णय जिल्ला प्रशासन कार्यालय ललितपुरले जानकारी दिएको छ।

मनसुन सक्रिय भएसँगै कुनै पनि बेला विपद् आउन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर प्रशासनले यस्तो बन्देज लगाएको हो। कान्ति लोकमार्गको अधिकांश सडक जोखिमयुक्त भौगोलिक तथा भूगर्भीय अवस्थाका कारण संवेदनशील छ। त्यसै कारण वर्षायाममा पहिरो जाने, ढुंगा खस्ने तथा सडक अवरुद्ध हुने सम्भावना प्रशासनले उल्लेख गरेको छ।

जोकोभिचले फेडेररको कीर्तिमान तोड्दै विम्बल्डन क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गरे

काठमाडौं, २१ असार। सर्बियाका टेनिस स्टार नोभाक जोकोभिचले रोजर फेडेररको विम्बल्डन पुरुष एकलमा सर्वाधिक जितको कीर्तिमान तोड्दै प्रतियोगिताको क्वार्टरफाइनलमा स्थान सुरक्षित गरेका छन्। सात पटकका विम्बल्डन च्याम्पियन जोकोभिचले आइतबार साँझ भएको खेलमा रुसका रोमन साफुलिनलाई ३-१ को सेटमा पराजित गर्दै अन्तिम आठमा प्रवेश गरेका हुन्। जोकोभिच ७-६(८-६), ६-३, ३-६ र ६-३ ले विजयी भएका थिए। यस जितसँगै उनले विम्बल्डनमा पुरुष एकलतर्फ १०६औं जित दर्ता गर्दै स्विट्जरल्यान्डका रोजर फेडेररको १०५ जितको कीर्तिमान तोडेका छन्। जोकोभिच लगातार नवौं संस्करण क्वार्टरफाइनलमा पुग्न सफल भएका छन्।
जोकोभिचले खेलका क्रममा आफ्नो उत्कृष्ट अनुभव र स्तर देखाउँदै आकर्षक ड्रप भलीमार्फत खेल समाप्त गरेका थिए। साफुलिनले उत्कृष्ट चुनौती प्रस्तुत गरेपनि टेनिसका सर्वकालीन महान खेलाडीमध्ये एक जोकोभिचविरुद्ध अन्ततः हार स्वीकार्न बाध्य भएका थिए।

किसानलाई गुणस्तरीय बीउ उपलब्ध गराउन ५८ स्थानिय तहहरूमा कार्यक्रम सञ्चालन

२१ असार, काठमाडौं । कृषि विभागले किसानहरूलाई गुणस्तरीय बीउ सहज रूपमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले १८ जिल्लाका ५८ स्थानिय तहहरूमा ‘स्रोत बीउ उत्पादन कार्यक्रम’ सुरु गरेको छ। संघीय सरकारको सशर्त वित्तीय हस्तान्तरण कार्यक्रम अन्तर्गत उन्नत बीउ उत्पादन गर्न विभागले यो पहल गरेको हो। यस कार्यक्रमअन्तर्गत ‘हर्दिनाथ–१’ र ‘हर्दिनाथ–३’ वर्णशंकर (हाइब्रिड) जातका धानलाई प्रवर्द्धन गर्न लागिएको छ। साथै, २१ वटा जोन र ५ वटा सुपरजोनमार्फत वर्षे तथा चैते धान खेतीमा यान्त्रिकीकरण र मूल्य श्रृंखला विकास गरिनेछ। चैते धान खेती प्रवर्द्धन गर्न किसानहरूलाई विशेष अनुदान समेत उपलब्ध गराउने विभागको योजना छ।

कृषि विभागका महानिर्देशक प्रकाशकुमार सञ्जेलले जलवायु परिवर्तनका प्रभाव कम गर्न नयाँ र उत्थानशील धान जात विकासमा ध्यान दिइएको बताए। ‘जलवायु परिवर्तनका नकारात्मक प्रभाव घटाउन हामी धान बालीमा उत्थानशील जात विकास गर्दैछौँ,’ महानिर्देशक सञ्जेलले भने, ‘छरुवा प्रविधि, पालैपालो जमिन भिजाउने र सुकाउने, वर्षाको पानी संकलन गर्ने प्रविधिको विस्तारमा पनि हामी जोड दिइरहेका छौँ।’ त्यसैगरी विभागले यस वर्षदेखि थप ४ जिल्लामा धानमूख्य नयाँ परियोजना अघि बढाएको छ। महोत्तरी, सर्लाही, नुवाकोट र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) का ८ स्थानिय तहहरूमा यो परियोजना सुरु गरिएको विभागले जनाएको छ।

लुम्बिनी लायन्सको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा सन्देश कटुवाल नियुक्त

२१ असार, काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) का पूर्व विजेता लुम्बिनी लायन्सले सन्देश कटुवाललाई प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) मा नियुक्त गरेको छ। लुम्बिनी लायन्सका प्रमुख ईश्वर जिसीले आइतबार औपचारिक रूपमा कटुवाललाई स्वागत गर्दै सीईओको जिम्मेवारी सुम्पिएका छन्। गत सिजन लुम्बिनी लायन्सको सीईओ रहेकी भावना घिमिरेलाई यसपटक कार्यकारी निर्देशक (एक्जिक्युटिभ डाइरेक्टर) को जिम्मेवारी दिइएको छ। लुम्बिनीले दोस्रो संस्करणको एनपीएलमा सुदूरपश्चिम रोयल्सलाई फाइनलमा पराजित गर्दै उपाधि जितेको थियो।

नियुक्तिपछि कटुवालले लुम्बिनी लायन्सप्रति आफ्नो कृतज्ञता व्यक्त गर्दै टोलीमा व्यावसायिक र संस्थागत संस्कृतिको विकासमा केन्द्रित हुने बताए। उनले भने, ‘लुम्बिनी लायन्सलाई यो अवसरको लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु। विगतमा एनपीएलसँग अनुभव भएकाले आफूले भूमिका अझ प्रभावकारी रूपमा निभाउने विश्वास लिएको छु। व्यवसाय व्यवस्थापन र खेल व्यवस्थापनलाई सँगै अगाडि बढाउँदै कर्पोरेट हाउसमा बलियो टिम कल्चर निर्माण गर्ने मेरो उद्देश्य हुनेछ।’

कटुवाल एनपीएलको पहिलो संस्करणमा काठमाडौं गोर्खाजका सीईओ थिए। पूर्व खेलाडीसमेत रहेका उनीसँग कर्पोरेट तथा व्यवसाय व्यवस्थापन क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढी अनुभव छ। उनले पूर्वमा कान्तिपुर मिडिया ग्रुपमा बिजनेस हेड, यामाहामा सिनियर म्यानेजर र एपेक्स कलेजमा हेड अफ स्ट्राटेजीको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्। नेपाल स्पोर्ट्स म्यानेजमेन्टअन्तर्गत स्थापना गरिएको इन्डोर क्रिकेट तथा फुटबल पूर्वाधार भेलोसिटी एरिनाका उनी एक लगानीकर्ता पनि हुन्। कटुवालको नेतृत्वमा काठमाडौं उपत्यका र बाहिरी जिल्लाहरुमा विभिन्न खेल प्रतियोगिताहरु सफलतापूर्वक सञ्चालन भइसकेका छन्।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले अर्थतन्त्रको गति बढाउन सकेनन्

२१ असार, काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले कार्यभार सम्हालेको केही दिनमै स्वरूपपत्र सार्वजनिक गरे, जुन मन्त्रालयले ‘नेपालको वर्तमान आर्थिक स्थितिपत्र’ नामक राखेको थियो। अर्थ मन्त्रालयले सम्हाल्ने क्रममा रहेको अर्थतन्त्रको अवस्थाबारे विश्लेषण गर्दै उक्त स्थितिपत्रमा अर्थमन्त्री डा. वाग्ले उल्लेख गर्दै थिए, ‘निजी सम्पत्तिको सुरक्षा, करार कार्यान्वयन र नियामकीय स्थिरता सुनिश्चित गर्न राज्य असफल हुँदा लगानी आकर्षित हुन सकेन र अर्थतन्त्र अनुत्पादक चक्रमा फस्यो।’ उनले थपे, ‘निजी क्षेत्रप्रति अविश्वास र वितरणमुखी अतिवादले उत्पादन, लगानी र उत्पादकत्व वृद्धिमा प्राथमिकता दिन सकेन। परिणामतः न त बजार गतिशील भयो, न त राज्य संरचना उत्तरदायी बन्न सके।’

सरकारको १०० दिन पूरा हुँदा अर्थमन्त्री डा. वाग्ले समक्ष कागज काम र बैठक तथा निर्णयहरूको लामो सूची छ, तर अर्थतन्त्रको अवस्थामा कुनै सुधार देखिएको छैन। बरु अर्थ मन्त्रालयले चालु आर्थिक वर्षसम्म (असार मसान्त) का आर्थिक सूचकहरूलाई विगतकै विरासत मानेको छ र भनिरहेको छ, ‘आगामी आर्थिक वर्षमा हेर्नु होला।’ यो वाक्यांश अर्थमन्त्रीले संसदमा पटक–पटक दोहोर्‍याएका छन्। उनले कानुनी सुधारको घोषणा गरेका थिए र यसका लागि उच्चस्तरीय आर्थिक सुधार सुझाव आयोगको प्रतिवेदनमा टेकेको थिए, जसलाई सकारात्मक कदमका रुपमा हेरिएको थियो।

राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष प्रा.डा. गोविन्दराज पोखरेल अर्थमन्त्रीको सुधार प्रयासका बाबजुत फिल्डमा नतिजा नदेखिएको बताउँछन्। ‘उहाँले निजी क्षेत्रमैत्री कानुनी सुधारको घोषणा गर्नुभयो,’ उनले भने, ‘तर नतिजा आएको छैन, सायद समग्र प्रशासनिक शैलीमा सुधार आएन कि?’

अर्थमन्त्रीले भनेजस्तै आर्थिक सूचकहरू हेर्दा बैंकिङ प्रणालीमा आज पनि साढे १२ खर्ब रुपैयाँ हाराहारी तरलता छ। लगानीका लागि निजी क्षेत्र उत्साहित हुन सकेको छैन। सेयर बजारका लगानीकर्ताहरू पर्ख र हेरको अवस्थामा छन्। आर्थिक वर्ष सकिन दुई सातामात्र बाँकी रहँदा विकास खर्च ३६ प्रतिशत मात्र पुगेको छ। राजस्व संकलन लक्ष्यको ७६ प्रतिशत मात्र प्राप्त भएको छ। प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी प्रतिवद्धता बढ्न सकेको छैन। सरकारले सार्वजनिक ऋणभार निरन्तर थपिरहेको छ। यद्यपि, अर्थमन्त्री यसलाई ‘विगतको ब्यागेज’ मान्छन्।

तर, विगतमा सार्वजनिक ऋण लिएर अगाडि बढाइएका अधिकांश पूर्वाधार आयोजना अहिले निर्माणको अन्तिम चरणमा छन्। नागढुंगा सुरुङमार्ग आगामी आवको सुरुवातबाटै सञ्चालनका लागि तयार हुँदैछ। बुटवल-नारायणगढ सडक निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ। सिद्धबाबा सुरुङमार्ग तथा पोखरा-मुग्लिन सडक आयोजना पनि अन्तिम चरणमा छन्। वाह्य क्षेत्र बलियो अवस्थामा छ, यद्यपि यो अवस्था विगत केही वर्षयताकै प्रवृत्ति हो। रेमिट्यान्स वृद्धि, आयातमा उल्लेख्य वृद्धि नहुनु, निर्यातमा तुलनात्मक वृद्धि र पर्यटक आगमनमा सुधारले वाह्य क्षेत्र तुलनात्मक रूपमा सन्तोषजनक बनेको छ। आफ्नो १०० दिने कार्यकालमा अर्थमन्त्रीले गरेको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण काम आगामी आर्थिक वर्षको बजेट ल्याउनु हो। तर उनले यो अवसर गुमाए र बजेटलाई आफ्नो कार्यकालको कोशेढुंगा बनाउन सकेनन्।

मध्यम वर्ग विस्तारको घोषणासहित ल्याइएको बजेटले स्वास्थ्य, शिक्षाजस्ता मौलिक अधिकारमाथि कर थोपार्ने र तल्लो वर्गलाई सबैभन्दा बढी मार्ने भन्दै विश्लेषकहरूले आलोचना गरेका छन्। डा. वाग्लेले रुपान्तरणकारी बजेट ल्याएको दाबी गरे, तर पुरानै परियोजनामा बजेट वितरण गरे र नयाँ कार्यक्रम वा परियोजना घोषणा गरेनन्। संसद्मा टेबल गरिएको आर्थिक विधेयकमा अर्थ मन्त्रालयले आफ्नो मनपरी संशोधन गरेपछि व्यापक आलोचना भयो। अर्थमन्त्रीले बजेट वक्तव्यमार्फत घोषणा गरेका कतिपय विषय आर्थिक र विनियोजन विधेयकमै नराखी जनतालाई भ्रममा पारेको आरोप छ।

विगतदेखि आलोचना हुँदै आएको १–२ लाखका परियोजनामा संघले बजेट विनियोजन गर्ने र बजेटको ठूलो हिस्सा अबण्डा राख्ने प्रवृत्तिलाई अर्थमन्त्रीले पनि निरन्तरता दिएका छन्। अर्थमन्त्री वाग्लेको धितोपत्र बोर्डमा अध्यक्ष नियुक्तिमा ढिलाइ अर्को आलोचनाको विषय बन्यो। बोर्डमा केही दिन अघि मात्र अध्यक्ष नियुक्त गरिएको छ। आन्तरिक राजस्व विभाग र भन्सार विभागलाई उनी अहिले पनि निमित्तमै चलाइरहेका छन्। राष्ट्रिय बाणिज्य बैंकको सञ्चालक समिति पनि गठन गर्न सकेका छैनन्। ‘यति उत्साहजनक जनमत पाएको सरकारको आह्वानपछि ठूलाठूला लगानीकर्ता लगानी बोर्डमार्फत आउनु पर्ने, निजी क्षेत्रले लगानी प्रस्तावहरू दिनुपर्ने र आम जनतामा विश्वसनीयता सिर्जना हुनुपर्नेमा त्यो हुन सकेन,’ उनी बताउँछन्। अर्थ मन्त्रालयले बजेट बनाउन विशेष टिम बनाएपछि पनि सहसचिवहरूको सरुवा गरी सरकारमा निजामती सेवामा स्थिरता छैन भन्ने सन्देश दिएको छ। यस अवधिमा सम्पत्ति शुद्धीकरण ग्रे लिस्टबाट नेपाल हटाउन गरिएको प्रयास सफल भएन। अर्थमन्त्रीले ग्रे लिस्टलाई ‘विगत ३५ वर्षको कुशासनको результат’ भन्दै सामान्यीकरण गरे।

बजेट निर्माणका क्रममा प्रधानमन्त्री कार्यालयको प्रभुत्व स्पष्ट देखियो। यो पटक बजेट सुझाव प्रधानमन्त्री कार्यालयले पोर्टलमार्फत सङ्कलन गरेको थियो। राजस्व आकार निर्धारण गर्दा अर्थमन्त्रीले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको निर्देशन अनुसार काम गरेको सार्वजनिक कार्यक्रममा बताएका थिए। अर्थमन्त्रीले निजी क्षेत्रसँग गरेका प्रतिवद्धतामा केही चुक्की आयो। सरकारले उद्योगी–व्यवसायीमाथि दबाब थाल्यो, निर्माण व्यवसायीलाई आतंकित बनायो। मन्त्रीहरूले सार्वजनिक रूपमा जिउ ज्यानमाथि नै धम्की दिन समेत भ्याए, बिना कारण प्रतिष्ठित निर्माण व्यवसायीको पक्राउ गर्न समेत गरिएको थियो। अर्थमन्त्रीले सार्वजनिक फोरममा भनेका छन्, १०० खर्बको अर्थतन्त्र बनाउन मुख्य लगानी निजी क्षेत्रकै आवश्यक छ, सरकारले सुन्ने र त्यसपछि मात्र थुन्ने नीति लिने बताउँदै आएका छन्। तर अर्थ मन्त्रालयका तल्लो तहका निकायहरूले त्यस्को विपरित काम गरिरहेका छन्। यसैबीच निजी क्षेत्रसँग सरकारको प्रतिवद्धता र काम गर्नुमा तालमेल मिलेन। सीमा नाकामा १०० रुपैयाँभन्दा बढीको मालसामानमा कडाइ गर्दा पनि अर्थमन्त्रीले भुइँमान्छेको समस्या नबुझेको आरोप लाग्दै आएको छ। यो सीमा हाल पाँच सय पुर्‍याइएको छ।

सुधारमा के–के काम भए? अर्थमन्त्रीले केही सुधारको प्रयास भने थालेका छन्। साढे तीन लाख पेन्सनकर्ताका झन्झट हटाउँदै ई–पेन्सन प्रमाणीकरण प्रणाली सुरु गरिएको छ। अब पेन्सन नवीकरण र बैंक छनोटमा झन्झट घटेको छ। पेन्सन भुक्तानीका लागि भौतिक उपस्थितिको आवश्यकता हटाएको छ। सरकारले १६ वैशाखदेखि संघीय निजामती कर्मचारीलाई १५/१५ दिनमा पारिश्रमिक उपलब्ध गराउन थालेको छ, जुन अर्थ मन्त्रालयले पाइलट परियोजना रूपमा सुरु गरेको हो। बजेटमार्फत सरकारी कर्मचारीको पारिश्रमिक वृद्धि गर्ने क्रममा आयकरको सीमा १० लाख पुर्याएर सहज बनाउन प्रयास भयो। यद्यपि आयकर सीमाको वृद्धि विवादरहित भने रहेन। नेपाल सरकारका सबैभन्दा उच्चस्तरका कर्मचारी मुख्यसचिवसम्मलाई आयकरको सीमाबाहिर राखिएको छ। मासिक ५० हजार रुपैयाँसम्म तलब पाउनेले पहिलेदेखि नै आयकर तिर्नुपर्ने थिएन, यस वर्गमा सीमा बढ्दा वा नबढ्दा कुनै प्रभाव नभएको छ। आर्थिक सुधार योजनाअन्तर्गत सरकारी कर्मचारी र पदाधिकारीले पाउँदै आएको इन्धन सुविधा कटौती गरिएको छ। १२५ लिटर इन्धन पाउने सचिव स्तरका पदाधिकारीले अब ७० लिटर मात्र पाउने व्यवस्था मिलाइएको छ। तर मन्त्री तथा संवैधानिक पदाधिकारीको सुविधामा कुनै कटौती गरिएको छैन। सरकारले इन्धन आयातमा लाग्ने भन्सार महसुल तथा पूर्वाधार विकास शुल्कमा ५० प्रतिशत छुट दिएको छ। तर यसको लाभ आम जनताले महसुस गर्न सकेका छैनन्। स्थलमार्गबाट नेपाल आउने पर्यटकबाहक सवारी साधनलाई अनलाइनबाट दर्ता गर्न सकिने व्यवस्था भन्सार विभागमार्फत लागू गरिएको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष पोखरेलले तीन महिनाको कामले दीर्घकालीन यात्राको सकारात्मक झल्को दिनुपर्ने थियो, तर त्यो नदेखिएको बताउँछन्। यति उत्साहजनक जनमत पाएको सरकारको आह्वानपछि ठूलाठूला लगानीकर्ताको चासो लगानी बोर्डमार्फत हुनुपर्ने, निजी sectorले लगानी प्रस्ताव ल्याउनु पर्ने र आम जनतामा विश्वसनीयता सिर्जना हुनु पर्नेमा त्यो हुन नसकेको उनले जोड दिए।