२ असार, काठमाडौं । नेकपा एमालेका नेता विजय सुब्बाले पार्टी भित्र देखिएका गतिविधिहरूप्रति गम्भीर चिन्ता प्रकट गरेका छन्। सामाजिक सञ्जाल मार्फत उनले भनेका छन् कि यदि असल नियत भएका नेताहरूलाई नेतृत्वमा नलिइयो भने पार्टीको अन्त्य नजिकै पुगेको छ। ‘आदरणीय पार्टीका निष्ठावान् कमरेडहरू, म पार्टी निर्माण अभियानमा हार मान्नुपर्ने अवस्था आएको होइन,’ उनले बताएका छन्। ‘पार्टीलाई नष्ट गरिरहेका गैर कम्युनिष्ट विकृतिहरू र विसंगतिहरू तुरुन्त सुधार्नुपर्ने कुरा म सबै मुख्य नेताहरूलाई पटक-पटक उल्लेख गर्दै आएको छु, पार्टीको विधान महाधिवेशन र विभिन्न तहका अधिवेशनहरूमा प्रष्ट रूपमा राखें, तर मलाई पार्टी विरोधी भाषण गर्ने आरोप लगाइयो।’
पार्टी भित्रका गलत गतिविधिहरू सच्याउने समयलाई ध्यान नदिने र चाकरीबाज नेताहरूलाई खुसी पार्ने प्रवृत्तिले अहिलेको समस्या बढी भएको उनले दाबी गरे। सबै समस्याहरू झिकेर अहिलेको परिस्थिति आएको सबैलाई थाहा छ, उनको भनाइ छ। उनले थपे, ‘यदि पार्टीका असल नियत भएका नेतालाई नल्याउने हो भने पार्टीको मृत्यु पर्खनु पर्नेछ।’
२ असार, काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका नेता वर्षमान पुनले संघीयता, समावेशीता र समुदायगत भाषा, संस्कृतिजन्य अधिकारहरूबाट वर्तमान सरकार र सरकारको नेतृत्वकर्ता दल पछि हट्न सक्ने शंका व्यक्त गरेका छन्। मगर समुदायको भुमे पर्वको अवसरमा दाङको देउखुरीमा आयोजित कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै नेता पुनले संविधान संशोधनको नाममा जनताले पाएका अधिकार खोस्ने प्रयास स्वीकार्य नहुने बताएका छन्।
उनले संविधान संशोधनको नाममा नेपाली जनताको लामो त्याग र बलिदानबाट प्राप्त राजनीतिक उपलब्धि खोस्ने प्रयास हुन सक्ने भए त्यसलाई अस्वीकार्य ठहरिने चेतावनी दिएका छन्। २०७२ सालमा संविधान जारी हुनुअघि उठेका र सम्बोधन नभएका जनताका एजेण्डा संविधानमा थप्न सकिने भए पनि, पाइसकेको अधिकार खोस्ने कुनैपनि प्रयास कदापि स्वीकार्य नहुने उनको आग्रह छ।
उनले २०५२ सालमा सुरु भएको जनयुद्धले राज्यबाट उत्पीडनमा परेका समुदायहरूलाई माथि उठाएको र समाजमा जागरण ल्याएको उल्लेख गर्दै प्राप्त अधिकारहरूको रक्षा गर्ने जिम्मेवारी आफूहरूको पनि भएको बताए। सरकारले बहसको लागि कार्यदल गठन गरी संविधान संशोधनको बहस चलाइरहेको बेला जनताले पाएका अधिकारबाट राज्य पछि हट्न नहुने उनको स्पष्ट चेतावनी छ।
२ असार, काठमाडौं । एटलान्टा स्टेडियममा खेल सकिएपछि सबै क्यामेराहरु भोजिन्हातर्फ केन्द्रित भए। उनका आँखाबाट आँसु खसे। चार दशक पार गरिसकेका यो खेलाडीले विश्वकपजस्तो विशाल मञ्चमा स्पेन जस्ता शक्तिशाली टिमविरुद्ध शानदार प्रदर्शन गरेपछि यो बिलकूल स्वाभाविक थियो। विश्वकपकै पहिलो खेलमा, ४० वर्षको उमेरमा डेब्यु गर्दै, उपाधिको दावेदार टिम स्पेनलाई गोलरहित बराबरीमा रोक्न उनी मुख्य नायक बने। उनी हुन् भोजिन्हा। एक दिनअघि सम्म विश्व फुटबलमा उनको नाम सुन्न नपाएको भोजिन्हा अहिले स्पेनविरुद्धको उत्कृष्ट प्रदर्शनपछि विश्वभर चर्चित छन्। अफ्रिकी राष्ट्र केप भर्डेले फिफा विश्वकप २०२६ मा पहिलो खेलमै २०१० का विश्व च्याम्पियन स्पेनलाई गोलरहित बराबरीमा रोकेर नयाँ इतिहास रच्दा, ४० वर्षका गोलकिपर भोजिन्हा स्टार बनेका छन्।
स्पेनविरुद्ध भोजिन्हा पर्खालझैँ उभिए। स्पेनका फरवार्डहरू उनलाई पार गर्न सकेनन्। विश्वफुटबलका युवा स्टार लामिन यमालले दोस्रो हाफमा खेले पनि केप भर्डेविरुद्ध कुनै प्रभाव पार्न सकेनन्। ५ लाखभन्दा कम जनसंख्या भएको सानो टापु राष्ट्र केप भर्डेको यो ऐतिहासिक प्रदर्शनमा ४० वर्षीय भोजिन्हा मुख्य नायक रहे। स्पेनका विश्वप्रसिद्ध स्ट्राइकरहरूलाई निराश पार्दै उनले ‘प्लेयर अफ द म्याच’ अवार्ड पाए। अहिले भोजिन्हा विश्वफुटबल र सामाजिक सञ्जालमा निकै चर्चित छन्। मैदानभित्र स्पेनलाई रोक्ने भोजिन्हाको सामाजिक सञ्जालमा फलोअर्सको ठूलो भिड लाग्न थालेको छ। स्पेनविरुद्धको बहादुरीपूर्ण खेलमा स्पेनले ७४ प्रतिशतभन्दा बढी बल कब्जा गर्दै २७ पटक गोल प्रयास गर्यो, तर यी सबै प्रयास भोजिन्हाले रोक्न सफल भए। उनले ७ उत्कृष्ट बचाउ गरे र स्पेनलाई सहज गोल गर्नबाट बचाए। उनी नभएको भए स्पेनले आधा दर्जन गोल गर्न सक्ने अवस्था थियो।
खेलपछि भोजिन्हाले सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना भावना व्यक्त गर्दै भने, कि भिसा समस्या र आर्थिक अभावका कारण उनकी आमा अमेरिका आएर खेल हेर्न पाइनन्, र हजुरबुबा-हजुरआमा नदेखेपछि उनी भावुक बने। ‘म रोएँ किनभने मलाई हुर्काउने मेरा हजुरबा-हजुरआमा दुर्भाग्यवश यहाँ हुनुहुन्न। उहाँहरू मेरो लागि सबैथोक हुनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘मेरी आमा पनि भिसाको कारण यहाँ आउन सकिनन् किनभने त्यसमा लाग्ने खर्च थिएन। म चाहन्थे उहाँलाई यही खेल हेर्दैँ।’ २५ वर्षको उमेरमा राष्ट्रिय टिममा डेब्यु गरेका भोजिन्हाको वास्तविक नाम जोसिमार जोसे एभोरा डियास हो र भोजिन्हा उनको उपनाम हो। उनका जन्म केप भर्डेको मिन्डेलोमा भएको हो। अधिकांश आधुनिक फुटबलरले सानै उमेरमा खेल सुरु गर्ने बेलामा भोजिन्हाले २५ वर्षको उमेरमा मात्र व्यावसायिक फुटबल खेल्न शुरू गरे।
उनी केप भर्डे, माल्डोभा, रोमानिया, साइप्रस र पोर्चुगलका तल्लो डिभिजन क्लबहरूबाट खेलेका छन्। हाल पोर्चुगिज क्लब चाभेसमा आबद्ध छन्। सन् २०१२ मा राष्ट्रिय टोलीमा डेब्यु गरेका उनले अहिलेसम्म ९० खेल खेलिसकेका छन्। १० वर्षभन्दा बढी राष्ट्रिय टोलीमा खेलेका भोजिन्हा टिमका महत्वपूर्ण सदस्य बनिसकेका छन्। केप भर्डेलाई पहिलोपटक विश्वकपमा छनोट गराउन पनि उनको भूमिका निर्णायक रह्यो। ४० वर्ष १२ दिनको उमेरमा विश्वकपमा डेब्यु गरेपछि उनी विश्वकपमा डेब्यु गर्ने दोस्रो सबैभन्दा वृद्ध खेलाडी बने। इजिप्टका गोलकीपर एसा हल हाडारी ४५ वर्षको उमेरमा विश्वकपमा डेब्यु गरेका थिए। भोजिन्हाले टिमको एकता नै सबैभन्दा ठूलो हतियार भएको बताए। ‘हाम्रो सबैभन्दा ठूलो शक्ति हाम्रो एकता हो,’ उनले भने, ‘धेरैले हामीलाई यहाँ फेरी मजा लिन मात्र आएको सोच्थे, तर हामीसँग राम्रो टिम छ र हामी प्रतिस्पर्धा गर्न आएका हौं। यो हाम्रो पहिलो पटक हो, तर हामीले राम्रो प्रदर्शन गर्ने लक्ष्य राखेका छौं।’
इन्स्टाग्राममा फलोअर्सको संख्यामा अचानक बृद्धि भएको छ। स्पेनविरुद्धको प्रदर्शनपछि भोजिन्हा एक रातमै चर्चामा आएका छन्। खेलअघि उनको करिब ५०,००० फलोअर्स मात्र थिए। अहिले यो संख्या ५ मिलियनभन्दा बढी पुगेको छ र अझै बढिरहेको छ। भोजिन्हा विश्वकप २०२६ को सबैभन्दा ठूलो ‘ब्रेकआउट स्टार’ र इन्टरनेट सेन्सेसन बनेका छन्। न कुनै ठूलो क्लबसँग सम्झौता छ, न उमेरले ४० वर्ष पुगेको छ, तर दृढ इच्छाशक्ति र मेहनतले विश्वमञ्चमा आफूलाई प्रमाणित गर्न सकिने उदाहरण उनले प्रस्तुत गरेका छन्। उनको उत्कृष्ट प्रदर्शन र केप भर्डेको विश्वकप डेब्युमा यो ऐतिहासिक बराबरी सदैव विश्वकप इतिहासमा स्वर्ण अक्षरमा रहनेछ।
त्यो अन्तरिक्षयान जसले सौर्यमण्डलप्रति हाम्रो सम्पूर्ण दृष्टिकोण नै परिवर्तन गरिदियो। प्रक्षेपणको समयमा मात्र पाँच वर्षसम्म चल्ने अनुमान गरिएका दुई वटा अन्तरिक्षयानहरू सौर्यमण्डलको टाढा भागमा अन्तरिक्षमा यात्रा गरिरहेका छन्। नासाले ‘भोइजर’ मिशनका लागि बनाएका ती ‘प्रोब’हरू मानव निर्मित वस्तुहरूमध्ये सबैभन्दा टाढा पुगेका हुन्।
उक्त परियोजनामा संलग्न वैज्ञानिक डा. लिन्डा स्पिल्करले ती प्रोबहरूले कसरी सौर्यमण्डलको हाम्रो समझ र दृष्टिकोणलाई परिवर्तन गरिदिए भन्ने कुरा व्याख्या गरेकी छन्। भविष्यमा ‘एलियन’ अर्थात् ‘बाह्यलोकका जीव’हरूले ती प्रोबहरू फेला पारेर पृथ्वीको भ्रमण गर्न सक्ने सम्भावना रहेको अनुमान गरिएको छ।
२ असार, काठमाडौं । प्रतिनिधि सभा सदस्य आशिष गजुरेलले सार्वजनिक सवारी साधनमार्फत यात्रा गर्न असहज रहेको बताउनुभएको छ। प्रतिनिधि सभाको पूर्वाधार विकास समितिका सभापतिसमेत रहेका गजुरेलले सार्वजनिक यातायातमा यात्रामा सामना गरिने समस्याहरूबारे आफ्नो दृष्टिकोण राख्नुभएको हो। मंगलबार समितिको बैठकमा सार्वजनिक सवारी र ढुवानी व्यवस्थापन सम्बन्धी छलफल सुरु गर्दै सभापतिले भन्नुभयो, ‘धनी वर्गले निजी सवारी साधन प्रयोग गर्छन्, तर सार्वजनिक सवारीमा यात्रा गर्नेले निकै कठिनाई भोग्नु पर्छ।’ उहाँले यस समस्याको मूल कारण पहिचान गरी समाधानको उपायहरूमा छलफल आवश्यक रहेको बताए र सबैलाई सहज यातायात प्रवाह हुने वातावरण सिर्जना गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो। छलफलमा सम्बन्धित मन्त्रालयका कर्मचारी, ट्राफिक व्यवस्थापनका निकायहरू, यातायात व्यवसायी महासंघ र ढुवानी व्यवसायीका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए। ट्राफिक व्यवस्थापन कार्यालयका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा हाल दैनिक २० लाख सवारी साधन सञ्चालनमा रहेका छन्, तर तीमध्ये अवलोकन तथा नियन्त्रण गर्नका लागि आवश्यक ट्राफिक जनशक्ति पर्याप्त छैन।
विश्वकप हेर्न आएका दर्शकहरूले अमेरिकन प्रहरीले गरेको फुटबल कौशल प्रदर्शन हेरे। संयुक्त राज्य अमेरिकाको बस्टनमा एक प्रहरी अधिकारीले विश्वकप हेर्न भेला भएका स्कटल्यान्डका समर्थकहरूलाई आफ्नो उत्कृष्ट फुटबल कौशल प्रदर्शन गरेर मन्त्रमुग्ध बनाएका छन्।
बस्टन प्रहरीले शनिबार (१३ जून) सार्वजनिक गरेको भिडियोमा, उक्त अधिकारीले ‘किपि-अपि’ अर्थात् खुट्टाले फुटबललाई नछोल्दै लगातार नचाउने कौशल देखाएका थिए।
२ असार, धनकुटा । धनकुटा नगरपालिकाको हिले–चोक्रोक–भिरगाउँ–मधुगंगा धामसम्म फैलिएको सडकको कालोपत्रे कार्य सुरु भएको छ। २०५७ सालमा जनश्रमदानबाट खनेर निर्माण गरिएको यो सडक अहिले विश्व बैंकको करिब ३६ करोड रुपैयाँको सहयोगमा कालोपत्रे भइरहेको छ। सरकारी बजेट र प्राविधिक स्रोत सीमित भएको समयमा गाउँलेहरूले ९६ दिनसम्म जनश्रमदान गरेर सडकको ट्रयाक खोलेका थिए। धनकुटा नगरपालिका वडा नं. १ र २ मा पर्ने यो सडक सुरुमा भीरगाउँका स्थानीयलाई हिले बजारमा पैदल आउ–जाउ गर्न सजिलो बनाउन बनाइएको थियो। तर समयसँगै यो सडक रिङरोड अवधारणासँग जोडिएको छ र अहिले धनकुटा नगरपालिकाको विकासको मेरुदण्ड बन्न पुगेको छ।
हाल विश्व बैंकको सहयोगमा सुरु भएको परियोजनाअन्तर्गत करिब ७.२ किलोमिटर सडकको स्तरोन्नति भइरहेको छ। यसमध्ये ३.३ किलोमिटरमा ढलान भइसकेको छ भने बाँकी ४ किलोमिटर सडकमा अस्फाल्ट कालोपत्रेको काम जारी छ। धनकुटा नगरपालिकाका योजना तथा अनुगमन अधिकृत सीताराम गौतमका अनुसार मौसमले साथ दिए यही असार महिनाभित्रै कालोपत्रे सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ। सडक स्तरोन्नति हुँदा मधुगंगा धामसम्म धार्मिक पर्यटकको पहुँच सहज हुने र स्थानीय होटल, साना व्यवसाय र सेवामूलक गतिविधिहरूमा पनि सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास गरिएको छ।
रिङरोड अवधारणा पूर्ण हुन अझै बाँकी छ। माथिल्लो क्षेत्रबाट हिले–चोक्रोक–भिरगाउँ–मधुगंगा सडक कालोपत्रे भएपनि तल्लो क्षेत्र बिहीबारेहाट–मालबाँसे–भिरगाउँ–मधुगंगा सडकको स्तरोन्नति नहुदाँ रिङरोड अवधारणा पूर्ण हुन सकेको छैन। बजेट अभावका कारण काम अघि बढ्न नसकेको धनकुटा नगरपालिकाले जनाएको छ। हाल ट्रयाक खोल्ने र संरचनागत तयारी मात्र भएको छ। विश्व बैंकलाई प्रस्ताव पेश गरिए पनि स्वीकृति पाउन बाँकी रहेको गौतमले जानकारी दिए। माथिल्लो क्षेत्रबाट हिले–चोक्रोक–भिरगाउँ–मधुगंगा सडक कालोपत्रे भएपछि हिले बजारबाट भिरगाउँ र मधुगंगा धामसम्मको यात्रा सुगम भएको छ। त्यसैगरी तल्लो क्षेत्र बिहीबारेहाट–मालबाँसे–भिरगाउँ–मधुगंगा सडकको स्तरोन्नति वा कालोपत्रे भएमा धनकुटा बजार, भिरगाउँ र मधुगंगा धाम सजिलै पुगिनेछ र धनकुटा नगरपालिकाको रिङरोड अवधारणा पूर्ण हुनेछ।
काठमाडौं । फ्रान्सको एभियान शहरमा बुधबार आयोजना हुन लागेको ‘ग्रुप अफ सेभेन’ (जी–७) शिखर सम्मेलनको विरोधमा जेनेभामा ठूलो प्रदर्शन भएको छ। ‘फासीवाद र साम्राज्यवाद’को प्रतिरोध गर्ने उद्देश्यले विभिन्न समूह र संगठनहरू आवद्ध ‘नो जी–७ गठबन्धन’ले आइतबार दिउँसो प्रदर्शनको नेतृत्व गरेको हो। प्रदर्शनकारीहरू जेनेभा ताल किनारको एउटा पार्कमा भेला भएर शहरको तोकिएको मार्ग हुँदै बिस्तारै अघि बढिरहेका थिए। तालमा एउटा सेतो डुङ्गा तैरिरहेको थियो, जसको पालमा ‘नो जी–७’ लेखिएको थियो। प्रदर्शनकारीहरूले ‘जी–७ लाई अस्वीकार गरौँ’ लगायतका नारा लेखिएका विभिन्न प्लेकार्डहरू बोकेको देखियो।
प्रारम्भमा प्रदर्शन ठूलो मात्रामा शान्तिपूर्ण र व्यवस्थित रूपमा अघि बढ्यो भनेपनि पछि केही विस्फोटका आवाज सुनिए। कालो धुवाँ उडिरहेको पनि देखियो। यसक्रममा एउटा टेस्ला कारमा आगो लगाइएको समेत देखियो। जेनेभा क्यान्टनल प्रहरीले प्रदर्शन क्षेत्र नजिकैबाट चक्कु, बञ्चरो, ग्यासका बट्टा (क्यानिस्टर) र पटाका लगायतका वस्तुहरू बरामद गरेको जानकारी दिएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार यस प्रदर्शनले जेनेभाको सार्वजनिक यातायात सेवामा अवरोध पुर्याएको थियो। जसका कारण दिउँसोदेखि केही ट्रलीबस सेवा निलम्बित गरिएका थिए भने ट्राम नेटवर्क र केही बस रुटहरू परिमार्जन गरिएको थियो।
फ्रान्सले हालको अस्थिर अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणबारे छलफल गर्न बुधबार जी–७ बैठक आह्वान गरेको बताएको छ। यस सम्मेलनमा बेलायत, क्यानडा, फ्रान्स, जर्मनी, इटाली, जापान, अमेरिका र युरोपेली संघका नेताहरु सहभागी हुँदैछन्। सन् २००३ मा जेनेभाबाट ५० किलोमिटरभन्दा कम दुरीमा रहेको फ्रान्सेली सहर एभियानमा पहिलो पटक जी–७ शिखर सम्मेलन आयोजना हुँदा जेनेभामा ठूला दङ्गाहरू भड्किएका थिए। यस वर्षको शिखर सम्मेलन अगाडि स्विस अधिकारीहरूले करिव ४ हजार सैन्य बल परिचालन गर्नुका साथै फ्रान्ससँगका आफ्ना ३५ वटा सीमा नाकाहरू मध्ये अधिकांश बन्द गर्ने घोषणा गरेका छन्।
२ असार, काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत स्पेनविरुद्ध उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका केप भर्डेका गोलकिपर भोजिन्हाको सामाजिक सञ्जाल फलोअर्स १० घन्टामा ५० हजारबाट ५० लाख पुगेका छन्। सन् २०१० का विश्व विजेता स्पेनसँग बराबरी गर्न ४० वर्षीय भोजिन्हाले शानदार प्रदर्शन गरेका थिए। खेलभरि स्पेनले निरन्तर आक्रमण गरे पनि उनले एकपछि अर्को उत्कृष्ट बचाउ गरेका थिए। केप भर्डे जस्तो सानो अफ्रिकी राष्ट्रका लागि स्पेनसँग बराबरीको नतिजा ऐतिहासिक उपलब्धि मानिन्छ। उक्त खेलमा भोजिन्हा ‘म्यान अफ द म्याच’ घोषित भएका थिए। म्यान अफ द म्याच बन्ने क्रममा उनले भने, ‘यो अवार्ड मेरा सबै सहकर्मी खेलाडीहरूका लागि हो। म निरन्तर मेहनत गर्दै जानेछु।’ उत्कृष्ट प्रदर्शनका कारण उनी फुटबल प्रेमीहरूबाट व्यापक समर्थन र प्रशंसा पाएका छन्। खेलपछि उनको इन्स्टाग्राम फलोअर्स झनै बढेको छ। खेलअघि भोजिन्हाको इन्स्टाग्राममा ५० हजारभन्दा कम फलोअर्स थिए, तर समाचार तयार गर्दा उनी ५० लाख फलोअर्ससम्म पुगेका छन्।
२ असार, म्याग्दी। म्याग्दीको सदरमुकाम बेनी बजार नजिकै रहेको जलजला गाउँपालिका-८ लुप्राङमा अंगुरखेतीको परीक्षण सफल भएको छ। समुद्री सतहदेखि करिब एक हजार आठ सय मिटर उचाइमा अवस्थित लुप्राङमा रहेको श्रीहरी कृषि तथा पशुपन्छी फार्मका सञ्चालक ताराकुमारी रेग्मीले अंगुरखेतीको परीक्षण गरेका छन्। ‘चार वर्षअघि भारतबाट ल्याएर प्लास्टिकको टनेलभित्र रोपेको अंगुरका दुई वटा बोटले उत्पादन दिन थालेका छन्’, उनले भनिन्, ‘गत बर्ष प्रतिकिलो ४५० देखि ५०० रुपैयाँ दरले ३५ हजार रुपैयाँ मूल्य बराबरको अंगुर घरबाटै बेच्न सफल भयौं। यसपाली दाना बढी लागेकाले उत्पादन बढ्ने अनुमान छ।’
नेपालमा सामान्यतया जात अनुसार ५०० देखि १५०० मिटर उचाइ र १५ देखि ३५ डिग्री सेन्टिग्रेड तापक्रम भएको स्थान अंगुर खेतीका लागि उपयुक्त मानिन्छ। यसका लागि दिनभर राम्रो घाम लाग्ने स्थान आवश्यक हुन्छ। अंगुरको दाना पाक्ने समयसम्म नझरी बोटमा रह्यो भने कृषि प्राविधिकहरूसँग सल्लाह गरी अंगुरखेती विस्तार गर्ने योजना रहेको उनले बताइन्।
दुई छोरा पढाउन पाँच वर्ष बागलुङ बजार बस्नुभएका रेग्मीले घर फर्केपछि अंगुर, गोलभेडा, सुन्तला खेतीसहित बाख्रापालन सुरु गरेकी थिइन्। ‘कक्षा पाँचसम्म गाउँकै विद्यालयमा पढेका दुई छोराहरूलाई स्कुल टाढा भएको कारण पाँच वर्ष बागलुङमा डेरा खोजेर कक्षा १० सम्म पढाएँ’, ताराकुमारीले भनिन्, ‘कक्षा १० उत्तीर्ण गरेपछि उच्च शिक्षा हासिल गर्न दुई छोराहरू काठमाडौं गएपछि घर फर्के र धानखेती हुने खेतमा सुन्तलाका बिरुवा रोप्दा आफन्त र छिमेकीहरूले असफल हुने काम नगर्न सुझाव दिए।’
स्वदेशमै उद्यमशील भएर स्वरोजगार, आत्मनिर्भर र आयआर्जनतर्फ अगाडि बढ्न प्रेरित भएकी ताराकुमारीलाई स्थानीय विद्यालयका शिक्षक र श्रीमानले साँझ, बिहान र बिदा समयमा बगैँचामा काममा सहयोग गरिरहनु भएको छ। उनको बगैँचामा रसातदेखि सय ५० सुन्तला र कागतीका बोटहरू रहेका छन्। गत वर्ष सुन्तला बिक्रीबाट रु चार लाख ८० हजार आर्जन भएको उनले बताइन्। प्लास्टिक टनेलभित्र अंगुरका साथै टमाटरखेती पनि गर्दै आएकी ताराकुमारीले हुर्किरहेको सुन्तला बगैँचाभित्र सिमीखेती पनि गर्नुभएको छ। अंगुर गाउँमै बिक्री हुन्छ भने सुन्तला पोखरा र तरकारी कुश्मा क्षेत्रमा उपभोग गरिन्छ। कृषि फार्मबाट वार्षिक रु १० देखि १२ लाख बचत गर्ने उनको कमाइ देखेर विगतमा सुन्तला रोप्दा गाली गर्नेहरू अचम्मित भएका छन्। उनकै उदाहरणबाट धेरै लुप्राङवासीले धान, मकै, कोदो खेतीको विकल्पमा सुन्तलाखेती गर्न थालेका छन्।
उनीलाई राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, जलजला गाउँपालिका र वृद्धिमुखी उद्यमशीलता रोजगारी प्रवद्र्धन कार्यक्रममार्फत प्रविधि, पूर्वाधार निर्माण, सीपमूलक तालिम, व्यावसायिक योजना तयारी, भ्रमण र प्रदर्शनीको व्यवस्था गरी सहयोग गरिएको बताइएको छ। नाग्लिवाङ हुँदै लुप्राङ जोड्ने सडक स्तरोन्नति नहुँदा कृषिमा उत्पादन गरिएको उपज बजारसम्म पु¥याउन समस्या भएको र बाँदरको समस्या पनि मुख्य चुनौती बनेको कृषक ताराकुमारीले गुनासो गरिन्। यस वर्ष जेठ १२ गते परेको असिनाले खाद्यबाली, सुन्तला र तरकारीखेतीमा क्षति पुऱ्याएको कृषकहरूले गुनासो गरेका छन्।
२ असार, काठमाडौं । अमेरिकाको दक्षिणी क्यालिफोर्नियामा वायु सेनाको विमान दुर्घटना हुँदा आठ जनाको मृत्यु भएको छ। एडवर्ड्स एयर फोर्स बेसबाट सोमबार बिहान उडान भरेलगत्तै विमान दुर्घटनामा परेको हो। ‘रूटिन टेस्ट मिशन’ को क्रममा यो घटना घटेको बीबीसीले जनाएको छ। वायु सेनाका कर्णेल जेम्स हेजले विमान दुर्घटनामा सैनिक, सरकारी कर्मचारी र सरकारी ठेकेदार गरी आठ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका छन्। यसअघि एयर बेसले दुर्घटनामा परेको जहाजबाट कुनै पनि व्यक्ति बच्ने सम्भावना नरहेको प्रारम्भिक संकेत दिएको थियो। कर्णेल हेजले मृतकका परिवारलाई सूचना दिइसकेको र २४ घण्टा भित्र मृतकको पहिचान सार्वजनिक गरिने जानकारी दिएका छन्।
अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित लस एन्जलस स्टेडियममा मंगलबार बिहान सम्पन्न खेलमा न्यूजिल्यान्ड र इरानबीच २–२ को बराबरीमा खेल सकिएको छ। २ असार, काठमाडौं। दुईपटक अग्रता लिएकै अवस्थामा ति अग्रता कायम राख्न नसक्दा न्यूजिल्यान्डले फिफा विश्वकप–२०२६ को आफ्नो पहिलो खेलमा इरानसँग बराबरी खेल्न विवश भएको हो। अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित लस एन्जलस स्टेडियममा मंगलबार बिहान भएको यस खेलमा न्यूजिल्यान्ड र इरानले समान रूपमा २–२ गोल गर्दे खेल बराबरीमा समाप्त गरेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्यसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसकेको र छिट्टै त्यसका विवरणहरू सार्वजनिक गरिने बताएका छन्। “यसमा हस्ताक्षर भएको घोषणा गर्दा मलाई अत्यन्त खुशी छ,” जी-सेभेन सम्मेलनको क्रममा फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल माक्रोंसँगको वार्तामा उनले भने। अमेरिकी वरिष्ठ अधिकारीहरूले सम्झौतामा उल्लेख भएका विषयहरू विस्तारमा सार्वजनिक गर्न थालेका छन्। सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर जिनेवा नै भएको दिन होर्मुज जलमार्ग पुनः खुल्ने उनीहरूले बताएका छन्। यसै साता इरानको परमाणु कार्यक्रमबारे प्राविधिक वार्ता पनि सुरु हुने जनाइएको छ। इरानमाथि लागेको प्रतिबन्ध र उसका सम्पत्तिहरू फुकुवा गर्ने विषय सम्झौताको पालनामा उसले देखाएको प्रतिबद्धतामा निर्भर हुने अमेरिकी अधिकारीहरूको उल्लेख छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे डी भान्सले सोमबार अमेरिकी सञ्चार माध्यम सीएनएनसँग भने अनुसार इरानसँगको सम्झौताका प्रारूप “डेढ पृष्ठ लामो” छ। भान्सले आगामी दिनमा हुने वार्तामा थप विस्तृत विषयहरूमा छलफल हुने बताए। भान्सले एक वाक्यमा इरानले “क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताको लागि प्रतिबद्धता जनाएको छ” उल्लेख गरे। जसमा “आतंकवादी सङ्गठनहरूलाई” आर्थिक सहयोग रोक्ने विषय पनि समावेश रहेको उनको दाबी छ। “त्यसभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण कुरा हो कि इरानले परमाणु अस्त्र नबनाउने आधिकारिक प्रतिबद्धता गर्ने तयारीमा छ,” भान्सले बताए। अमेरिकी अधिकारीहरूको भनाइ अनुसार उक्त सम्झौतामा ट्रम्प, भान्स र इरानका सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले विद्युतीय हस्ताक्षर गरिसकेका छन्। उनीहरूले बताए अनुसार मङ्गलवारसम्म सम्झौताका थप विवरणहरू सार्वजनिक गरिनेछन्। ट्रम्पले शुक्रबारको हस्ताक्षर समारोहपछि सम्झौताको पूर्ण विवरण “छिट्टै” सार्वजनिक हुने बताएका छन्। “त्यस दस्तावेज अत्यन्त शक्तिशाली छ र म त्यसलाई सकेसम्म छिटो सार्वजनिक गर्न चाहन्छु,” उनले भने।
अहिलेसम्मको सहमतिअनुसार दुवै पक्षले थप ६० दिनका लागि युद्धविराम कायम गर्ने छन्। त्यस अवधिमा बाँकी विषयहरू टुङ्गो लगाइनेछ। अमेरिका र इरानी बीच सहमति भएतापनि लेबननमा इजरायली सेना र इरान समर्थित हिज्बुल्लाह समूहबीच द्वन्द्व अझै जारी छ। गतमा दुई पक्षबीच सहमति घोषणाकालागि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शाहबाज शरीफले “तत्कालबाट लागू हुने गरी लेबननसहित सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही स्थायी रूपमा अन्त्य हुने” बताएका थिए। अमेरिका र इरान बिचको वार्तामा पाकिस्तानले मध्यस्थता गर्दै आएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले पनि युद्धविरामको ढाँचामा लेबनन समावेश गरिएको बताएका छन्। तर, लेबननबाट इजरायली सेनाको फिर्ती सर्त त्यसमै छैन। इजरायललाई आत्मरक्षा गर्ने अधिकार रहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। सोमबार साँझ इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले पनि आवश्यक परे लेबनन, सिरिया र गाजाको प्रमुख सुरक्षा क्षेत्रहरूमा इजरायली सेना रहने बताएका थिए। अमेरिकी राष्ट्रपतिले आइतबार इरानमाथि लगाइएको समुद्री नाकाबन्दी हटाउन निर्देशन दिएको र सम्झौतामा हस्ताक्षर लगत्तै होर्मुज जलमार्ग पनि खुल्ने बताएका थिए। सामाजिक सञ्जालमा उनले सोमबार तेल बोकेको जहाजहरू होर्मुजतर्फ प्रस्थान गरेको उल्लेख गरेका छन्। इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम गार्रिबआबादीले इरानी सरकारी टेलिभिजनसँगको फोन वार्तामा १४-१५ घण्टा लामो छलफलपछि सम्झौताको प्रारूप टुङ्गो लागेको बताएका छन्। उनले यो इरानको जीत भएको पनि बताएका छन्।
२ असार, काठमाडौँ। सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले ३७ अर्ब ७० करोड बराबरको बजेट प्रस्तुत गरेको छ। आर्थिक मामिलामन्त्री विक्रम सिंह धामीले मध्यरातमा प्रदेश सभाको बैठकमा आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गरेका हुन्। उनले कृषि र पर्यटनसँगै पूर्वाधार विकासमा विशेष जोड दिँदै बजेट ल्याएको बताएका छन्। बजेटमा कर्मचारीहरूको तलब तथा भत्ता १० प्रतिशतले वृद्धि गर्ने घोषणा समेत गरेका छन्।
सत्तारुढ दलहरूबीचको विवादका कारण बजेट मध्यरातमै प्रस्तुत गरिएको थियो। यसमा उनले मन्त्रालयगत विवरण समेत सार्वजनिक गरेनन्। बजेट खर्च व्यहोर्ने स्रोतका रूपमा उनले आन्तरिक राजस्व परिचालनबाट १ अर्ब ७२ करोड, नेपाल सरकारबाट राजस्व बाँडफाँटको अनुमानित रकम १० अर्ब २४ करोड ९२ लाख ६६ हजार रहेको उल्लेख गरेका छन्।
त्यस्तै, संघीय रोयल्टी बाँडफाँटबाट प्राप्त हुने ७ करोड, नेपाल सरकारबाट प्राप्त वित्तीय समानीकरण अनुदान ९ अर्ब ६ करोड ३३ लाख, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को विनियोजनबाट बचत हुने ९ अर्ब ६५ करोड, ससर्त अनुदानबाट प्राप्त हुने ६ अर्ब ३ करोड ५८ लाख, समपूरक अनुदानबाट ३८ करोड ८० लाख, र विशेष अनुदानबाट ५२ करोड ७६ लाख रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान रहेको मन्त्रीको भनाइ छ।
विश्वकप फुटबल चलिरहेकामा समर्थकहरूले खेलका साथै उज्यालो, संगीत, रंग र गीतहरूको भव्यता अनुभव गरी मनोरञ्जन पा¥िरहेका छन्। आकर्षक धुन र प्रभावशाली शब्दका कारण विश्वकप गीतहरू दशकौँदेखि खेल सुरु हुनुअघि नै प्रतियोगिताका केन्द्रबिन्दु बन्न सफल भएका छन्। पछिल्ला विश्वकपका आधिकारिक गीतहरू पिटबुल र शकीराजस्ता चर्चित कलाकारहरूले गाएका छन्।
कालजयी विश्वकप गीतहरू कसरी बनाइन्छन्? दशकौँअघि उत्तरी आयरल्यान्ड र रिपब्लिक अफ आयरल्यान्डले विश्वकपका लागि छनोट हुँदा बनाइएका ती गीतहरू आजसम्म पनि धेरैले उत्साहपूर्वक सम्झने गर्दछन्। यी ‘कल्ट क्लासिक’ गीतहरू त्यस समयमा नजन्मिएकाहरूको पनि जिब्रोमा अझै टाँसिएका छन्। फुटबल प्रेमीहरूले पुराना सम्झनाहरू ताजा पार्ने र सकारात्मक भावनाहरू प्रवाह गर्ने ती गीतहरू सम्झिने गर्दछन्। यस्तै ‘वर्ल्ड इन मोशन’ (इङ्ग्ल्यान्ड) र ‘पुट’अम अन्डर प्रेशर’ (रिपब्लिक अफ आयरल्यान्ड) हुन्, जुन सन् १९९० को विश्वकप अघि ‘ओले, ओले, ओले’ कोरस सहित सार्वजनिक भएका थिए।
डेभ्लिन प्रविधिमा आएको नवीनताका कारण ‘वर्ल्ड इन मोशन’ र ‘पुट’अम अन्डर प्रेशर’ ले सन् १९९० को विश्वकपलाई इतिहासकै रूपान्तरणकारी प्रतियोगिता बनाएको बताइन्छ। उनले भने, “मलाई लाग्छ त्यहाँ चनाखोपन र वास्तविक खेलमा जोड दिने प्रयास गरियो। मलाई लाग्छ त्यो उत्कर्ष बिन्दु थियो। त्यसपछि ती दुई गीतलाई कसैले पनि पछि पार्न सकेको छैन।” इङ्ग्ल्यान्डका समर्थकहरू अहिले पनि ‘वर्ल्ड इन मोशन’ गीत सामूहिक रूपमा गाएर आनन्द लिनछन्।
यस वर्ष फ्यानहरूले के गाइरहेका छन्? तीन दशकपछि स्कटल्यान्डले विश्वकपमा भाग लिइरहेको छ। सामाजिक सञ्जालमा लोकप्रिय भएका थुप्रै अनाधिकारिक गीतहरू मध्ये हास्य कलाकार रोस्को मेक्लेलन्डले गाएको गीत स्कटल्यान्डको टोलीका समर्थकहरू (टार्टन आर्मी) बीच अत्यन्त मनपराइएको छ। इङ्ग्ल्यान्डका समर्थकहरूले यसपाली पनि “इट्स कमिङ होम” गीत गाइरहेका छन्, जुन राष्ट्रिय टोलीको सांस्कृतिक पहिचान बनेको छ।
