लेखक: space4knews

काठमाडौं महानगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा सार्वजनिक स्थानहरूमा भित्तेचित्र बनाउन ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँग सहकार्य गरेको थियो। ती भित्तेचित्रहरू सडक, फुटपाथ निर्माण र केरमेटका कारण बिग्रिएका छन् भने संरक्षणको जिम्मेवारी प्रतिष्ठान र महानगरपालिकाबीच विवादमा छ। काठमाडौं महानगरपालिकाले करोडौं खर्चेर बनाएको भित्तेचित्रहरूको संरक्षण अभावका कारण ती चित्रहरू बिग्रिँदैछन्। सहरी सौन्दर्य अभिवृद्धिका लागि महानगरपालिकाले ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँग संयुक्त रूपमा आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा सार्वजनिक स्थानहरूमा भित्तेचित्र निर्माण गरेको थियो। माइतीघरदेखि बबरमहल जाने बाटोको दायाँतर्फका भित्ताहरू, प्रदर्शनी मार्ग, अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बाहिर, लैनचौरस्थित समाज कल्याण परिषद्को पर्खाल, सुन्धारा क्षेत्र, पद्य कन्या क्याम्पस, त्रिपुरेश्वर लगायतका स्थानहरूमा यी चित्रहरू बनाइएको थियो। तर अहिले ती धेरै भित्तेचित्रहरू खुइल्यरहेका छन्। सडक, ढल, फुटपाथ निर्माणका क्रममा जमेको धूलोले चित्रहरू धुलाम्या भएका छन् भने कतिपय स्थानमा पान, गुट्का खानेर भित्तामा थुक्ने कारण चित्रहरू बिग्रिएका छन्। कतिपय स्थलहरूमा भित्ताहरू उप्किएर चित्रहरू नर्मदा भएका छन् भने कतिपयमा तस्वीरहरूमा केरमेट गरिएको छ। सबैभन्दा धेरै क्षति भने सुन्धारा क्षेत्रमा बनेका भित्तेचित्रहरूमा देखिन्छ। नेपाल टेलिकमको भवन अगाडि बनाइएका धेरै भित्तेचित्रका भित्ताहरू फाटेर कुरूप देखिन थालेका छन् जसले यस क्षेत्रको सौन्दर्यमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ।

महानगरपालिकाले आफ्नो क्षेत्रमा पर्ने विभिन्न सार्वजनिक स्थानहरूमा भित्तेचित्र बनाउन प्रतिष्ठानलाई ५० लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको थियो। प्रतिष्ठानले चित्रहरू बनाउने व्यक्तिहरू र संस्थासँग सम्झौता गर्ने, कार्यादेश दिने, मूल्यांकन गर्ने, भुक्तानी गर्ने र जवाफदेहिता बहन गर्ने जिम्मेवारी पाएको थियो। तर अहिले बिग्रिएका भित्तेचित्रहरूको संरक्षणको जिम्मेवारी प्रतिष्ठानले आफूमा नभएको बताउँदै आएको छ। प्रतिष्ठानका सूचना अधिकारी सुरेन्द्र गौतमका अनुसार महानगरपालिकासँग २०८० फागुनमा गरेको सम्झौतामा संरक्षणसम्बन्धी कुनै उल्लेख नभएको छ। महानगरपालिकाका प्रवक्ता नवीन मानन्धरले भने संरक्षणको जिम्मेवारी पनि प्रतिष्ठानकै भएको बताएका छन् र बनाएपछि संरक्षण गर्नुपर्ने बताउँछन्। सूत्रका अनुसार प्रतिष्ठानसँग रकम अभाव भएर भित्तेचित्रहरूको संरक्षण गर्न नसकिने अवस्था छ। गौतमले महानगरपालिकासँग पुनः सहकार्य गरेर बिग्रिएका वा बिगारिएका चित्रहरूको संरक्षण गर्न सकिने बताएका छन्। हाल महानगरपालिका थप भित्तेचित्र निर्माण योजनाबाट पछि हटेको प्रवक्ता मानन्धरले जानकारी दिएका छन्।

सुन्धारा क्षेत्रमा बनेका भित्तेचित्रहरूमा प्रत्यक्ष संलग्न कलाकार डीबी भण्डारीले यति छिटो क्षति हुनु असामान्य रहेको बताएका छन्। उनले फिल्ड भिजिट गरी भित्ताहरू कमजोर भएकाले चित्रहरूमा क्षति पुगेको निष्कर्ष निकालेका छन्। उनले भने, ‘भित्ताबाट पानी चुहिने जस्तो छ’, ‘चित्रहरूको रंग उडेको छैन तर भित्ताहरू उप्किएर झरेका छन्।’ भण्डारीले यस्तो अवस्था देख्दा एउटा चित्रकारको मन दुख्ने बताए। उनले भित्ते र स्थानको राम्रो अध्ययन नगर्दा यस्तो समस्या आएको र सामान्य अवस्थामा भित्तेचित्रहरू लामो समय टिक्नसक्ने बताए। उनले भने, ‘महानगरपालिकाले पनि पैसा दिएको थियो, प्रतिष्ठानले पनि बनाइदियो। तर पानी लगाएर संरक्षण गर्ने, बिग्रेको वा भत्केको ठाउँमा मर्मत गर्ने काम भएन।’

यसैगरी पद्य कन्या क्याम्पसको भित्तामा बनाइएका चित्रहरूमा नियोजित रूपमा आक्रमण गरिएको थियो। सौगात तामाङले बनाएका जातजातिका पोर्ट्रेटहरूमा अनुहार बिगार्ने गरी केरमेट गरिएको थियो। सौगातले आफूले बनाएको आकृति त्यत्तिकै छाड्न नचाहँदा आफ्नै खर्चमा पुनः मर्मत गरेको बताए। उनले केरमेट गर्नेहरूमाथि महानगरपालिकाले कुनै कारवाही नगरेको सुनाए। त्यो चित्र महानगरपालिकाले नै बनाएको भए पनि अहिले उनी पुनः मर्मत गरेका चित्रहरू हेर्न सकिन्छ। तर, म्युरल बनाउने कतिपय कलाकारहरूले प्रतिष्ठानले गलत तरिका अपनाउँदा भित्तेचित्रहरूको अवस्था यस्तो भएको आरोप लगाएका छन्। सामान्य रङ र कमजोर भित्तामा धेरै चित्रहरू बनाइएको आरोप उनीहरूले लगाए। एक कलाकारले भने, ‘सुन्धाराको भित्ता कमजोर छ भन्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि त्यहाँ चित्र बनाइएको थियो। त्यस्तो अवस्थामा केही वर्षमै भित्ता बिग्रिन्छ। बाहिरबाट कोटिङ गरेर चित्र बनाउन सकिन्थ्यो, जुन गरिएको देखिएको छैन।’

नेपालले ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङ तीनै पक्षमा सन्तुलित प्रदर्शन गर्दै लिग २ मा पुनः मजबुत स्थान हासिल गरेको छ। टिममा आएको सन्तुलनका कारण नेपालले ओडीआईमा गुमाएको लय फिर्ता गर्दै लिग २ मा पुनरागमन गरेको छ। समाचार अनुसार, आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ मा नेपालले घरेलु मैदानमा ८ खेलमध्ये ६ जित हासिल गर्दै २४ अंकसहित पाँचौं स्थानमा पुगेको छ। कप्तान रोहित पौडेलले पहिलेका सिरिजहरूमा राम्रो प्रदर्शन गर्न नसकेको तर यसपटक उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकाले यो नतिजा सम्भव भएको बताएका छन्। नेपालले टप अर्डर ब्याटिङ सुधार गर्दै इशान पान्डेको समावेशीकरणपछि घरेलु सिरिजमा शानदार अबस्था देखाएको छ। १० जेठ, काठमाडौं।

आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ मा ठीक एक महिना अगाडि नेपालको स्थिति अत्यन्त चुनौतीपूर्ण थियो। २० खेलमा मात्र ५ जित बटुलेको नेपाल १२ अंकसहित ८ टोलीमध्ये सातौं स्थानमा थियो। त्यही अवस्थामा नेपालका लागि आगामी दुई घरेलु सिरिज अत्यन्त महत्वपूर्ण थिए, जुन निरन्तर गृह मैदानमै खेलेको थियो। अघिल्लो लिग २ चरणमा नेपालले अन्तिम १२ मध्ये ११ खेल जितेर चमत्कारिक प्रदर्शन गर्दै संकटमय अवस्थाबाट शीर्ष चारमा स्थान पाइ सदैव एकदिने विश्वकप छनोट खेल्ने अवसर पाएको थियो। यसपटक नेपालको शीर्ष चारमा पर्नको सम्भावना बाहिरी सिरिजको नतिजामा निर्भर रहन्छ भने घरेलु सिरिजमा नेपालले उत्कृष्ट प्रस्तुति दिएको छ।

नेपालको यो पुनरागमनमा टोलीका सबै खेलाडीले आ-आफ्नो ठाउँमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे। ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङमा टिम सन्तुलित देखिएको छ। टिममा आएको सन्तुलनका कारण नेपालले ओडीआईमा गुमाएको लय फर्काउँदै लिग २ मा पुनः प्रवेश गरेको छ। ओमान र यूएईसँगको सिरिजबाट सुरु भएको यो पुनरागमनले लिग २ का दुई बलिया टोली अमेरिका र स्कटल्यान्ड विरुद्ध पनि राम्रो प्रदर्शन गरेको छ। अन्ततः नेपालले घरेलु सिरिजका ८ खेलमध्ये ६ खेल जित निकाल्दै १२ अंक बटुलेको छ र कुल २८ खेलबाट २४ अंकसहित पाँचौं स्थानमा उक्लिएको छ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयले ३५ दिने अन्तिम सूचना जारी गरेपछि नेपाल प्राध्यापक संघ, त्रिवि प्राध्यापक संघ र त्रिवि कर्मचारी संघबाट जग्गा फिर्ता पाएको छ। रजिस्ट्रार महानन्द चालिसेका अनुसार त्रिविले १७ वटा संघसंस्थालाई जग्गा खाली गर्न पत्र पठाएको थियो, जसमा ९ वटाले जवाफ पठाएका छन्। त्रिवि क्रिकेट मैदानको उपयोगका लागि नेपाल क्रिकेट संघसँग छोटो अवधिका लागि सहमतिको तयारी भइरहेको छ।

१० जेठ, काठमाडौं। प्राध्यापक र कर्मचारी तीन संस्थाले त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जग्गा फिर्ता गरेका छन्। नेपाल प्राध्यापक संघका अध्यक्ष रमेश जोशीले त्रिविको पत्र अनुसार जग्गा फिर्ता गरिएको जानकारी दिए। त्रिवि प्राध्यापक संघका एक सदस्यले पनि जग्गा खाली गरेको पुष्टि गरेका छन्। कर्मचारी संघका अध्यक्ष छत्र कार्कीले भने, ‘त्रिविको सामान्य प्रशासनलाई जग्गा खाली गरेको पत्र पठाएका छौँ। सटर भाडामा लिएका पनि खाली गर्न भनिएको छ।’

त्रिविको सामान्य प्रशासन महाशाखाले ४ वैशाखमा अतिक्रमण गरी बसेका संघसंस्थालाई ३५ दिने सूचना जारी गरेको थियो। ३५ दिनभित्र तीन वटाले जग्गा खाली गरेको पत्र पठाएका छन्। रजिस्ट्रार चालिसेले भने, ‘केही संस्थासँग समन्वय भइरहेको छ।’ १४ वटाले भने जवाफ दिएका छैनन्। त्रिविको करिब २ हजार रोपनी जग्गामा विभिन्न संघसंस्थाले प्रयोग गर्दै आएको पाइएको छ। महालेखाको ६३औं प्रतिवेदनले पनि त्रिविको जग्गा संरक्षण गर्न सुझाव दिएको छ।

समाचार सारांश कार्यकारी समीक्षापछि तयार गरिएको। बेलायतकी इन्डो–प्यासिफिक राज्यमन्त्री सीमा मल्होत्राले नेपाल र बेलायतबीचको २०० वर्षभन्दा पुरानो मित्र सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्। उनले शिक्षा, सीप विकास र आर्थिक सहकार्यलाई दुई देशबीचको मुख्य साझेदारीका आधारहरू भएको बताइन्। मन्त्री मल्होत्राले नेपालका शिक्षा, परराष्ट्र र अर्थमन्त्रीहरूसँग भेटवार्ता गरी दुई पक्षीय हितका विषयमा छलफल गरिन्। १० जेठ, काठमाडौं।

बेलायतकी इन्डो–प्यासिफिक राज्यमन्त्री सीमा मल्होत्राले नेपाल र बेलायतबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ र आधुनिक बनाउनेमा शिक्षा, सीप विकास र आर्थिक सहकार्य मुख्य आधार रहेको बताइन्। आफ्नो पहिलो नेपाल भ्रमणमा आयोजित कार्यक्रममा उनले दुई देशबीच २०० वर्षभन्दा पुरानो मित्रता र १०० वर्षअघि सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको मित्रता सन्धिलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।

मन्त्री मल्होत्राले नेपालका शिक्षा क्षेत्रमा बेलायतले विगत ७० वर्षदेखि निरन्तर सहकार्य गर्दै आएको स्मरण गराइन्। उनले शिक्षा र अर्थतन्त्र एकअर्कासँग अभिन्न रूपमा जोडिएको औंल्याइन्। नेपाल सरकारले अघि सारेको आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सिर्जनाको लक्ष्यलाई सहयोग गर्न बेलायत इच्छुक रहेको उनको भनाइ छ।

बेलायतले आफ्नै देशमा लागू गरेको ‘औद्योगिक रणनीति’ र ‘स्किल्स इंग्ल्यान्ड’ को अवधारणा नेपालका आवश्यकताअनुसार साझेदारी गर्न सकिने उनले बताइन्। नेपाली विद्यार्थीहरूले नेपालमै बसेर बेलायती विश्वविद्यालयको शैक्षिक योग्यता हासिल गर्न सकिने ‘ट्रान्सनेसनल एजुकेसन’ को महत्वमाथि प्रकाश पार्दै मन्त्रीले यसले प्रतिभा पलायन रोक्न र लागत कम गर्न सहयोग गर्ने बताइन्। हाल नेपालका ३० वटा क्याम्पसहरूसँग १९ वटा बेलायती विश्वविद्यालयले सहकार्य गरिरहेका छन् र १७ हजारभन्दा बढी नेपाली विद्यार्थीहरू लाभान्वित भइरहेको जानकारी उनले दिइन्।

मन्त्री मल्होत्राले बेलायतमा रहेका नेपाली समुदायले दुई देशबीच ‘लिभिङ ब्रिज’ को भूमिका निर्वाह गरिरहेको बताइन्। बेलायतमा नेपाली मूलका व्यक्तिहरू स्थानीय राजनीति र व्यावसायिक क्षेत्रमा सफल हुँदै गएकोमा खुसी व्यक्त गर्दै उनले बेलायत पढ्न जाने नेपाली विद्यार्थीहरू छैटौँ ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय समूह हुनु गौरवको विषय रहेको बताइन्। भ्रमणका क्रममा मन्त्री मल्होत्राले नेपालका शिक्षा, परराष्ट्र र अर्थमन्त्रीहरूसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरी दुई पक्षीय हितका विषयमा छलफल गरिन्। उनले नेपालको समावेशी विकास, नवप्रवर्तन र समृद्धिका लागि बेलायत सदैव भरपर्दो साझेदार रहने विश्वास व्यक्त गरिन्।

नेपाल विद्यार्थी संघका कार्यकर्ताहरूले नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयमा पार्टी एकता र १२औँ महाधिवेशनको मिति घोषणा गर्न धर्ना दिएका छन्। कार्यकर्ताहरूले पार्टी कार्यालयमा प्लेकार्ड टाँसेर नेतृत्वलाई पार्टी एकता र महाधिवेशन सुनिश्चित गर्न ध्यानाकर्षण गराएका थिए। नेविसंघलाई निष्क्रिय नराखी समयमै महाधिवेशन सम्पन्न गरी युवालाई निर्णायक भूमिकामा अघि ल्याउनुपर्ने माग गरिएको छ। १० जेठ, काठमाडौं। नेपाल विद्यार्थी संघ (नेविसंघ) का कार्यकर्ताहरूले नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयमा धर्ना दिएका छन्। पार्टीभित्र एकता कायम गर्न, १२औँ महाधिवेशनको मिति घोषणा गर्न तथा संगठनलाई चलायमान बनाउन दबाबस्वरूप उनीहरूले सांकेतिक विरोध प्रदर्शन गरेका हुन्। कार्यकर्ताहरूले पार्टी कार्यालयका विभिन्न कक्षको बाहिर प्लेकार्ड टाँसेर ‘पार्टी युनिटी फर्स्ट, इगो लेटर’, ‘१२औँ महाधिवेशन सुनिश्चित गर’, ‘युवालाई काउबअभ देऊ, पार्टीलाई उबअभ देऊ’ लगायतका नारामार्फत नेतृत्वको ध्यानाकर्षण गराएका थिए। धर्नामा सहभागी विद्यार्थी नेताहरूले नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक एकता सुदृढ हुनुपर्ने र त्यसको आधार विद्यार्थी संगठनबाटै सुरु हुनुपर्ने बताएका छन्। उनीहरूले गुट–उपगुटभन्दा माथि उठेर संगठन र पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउन नेतृत्वले पहल गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए। नेविसंघलाई लामो समयसम्म निष्क्रिय अवस्थामा राख्नु उचित नभएको उल्लेख गर्दै उनीहरूले समयमै महाधिवेशन सम्पन्न गरी युवालाई निर्णायक भूमिकामा अघि ल्याउनुपर्ने मागसमेत गरेका छन्।

हुम्लाको चंखेली गाउँपालिका-५ स्थित डाँफे आधारभूत विद्यालयको दुई भवन गत ५ जेठ राति आएको हावाहुरी र बाढीले भत्किएका छन्। भत्किएको विद्यालय भवनका कारण ८० जना बालबालिका सामुदायिक भवनमा पढ्न बाध्य भएका छन्। विद्यालयका प्रधानाध्यापक बली तामाङले बाढीले विद्यालयका सातवटा कम्प्युटर, दुईवटा ल्यापटप र फर्निचरमा क्षति पुगेको जानकारी दिएका छन्।

१० जेठ, हुम्ला। हुम्लाको चंखेली गाउँपालिका-५ मा रहेको डाँफे आधारभूत विद्यालयका बालबालिका भत्किएका भवनका कारण गाउँकै सामुदायिक भवनमा पढ्न बाध्य भएका छन्। गत ५ जेठ राति आएको हावाहुरीसँगै परेको बाढीले विद्यालयका दुई भवन भत्काएका थिए। भवनको क्षतिको कारण विद्यालयका ८० भन्दा बढी बालबालिकालाई सामुदायिक भवनमा पढाइको व्यवस्थापन गरिएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक बली तामाङले जानकारी दिएका छन्। बाढीले विद्यालयमा रहेका सातवटा कम्प्युटर, दुईवटा ल्यापटप र फर्निचरमा समेत क्षति पुगेको छ।

कर्णाली टुरिज्म मिट–२०२६ सुर्खेतमा सम्पन्न भएको छ जसले कर्णालीलाई अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रवर्द्धन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। भारतको ट्राभल ट्रेड वेलफेयर एसोसिएसन अध्यक्ष राजेश सिन्हाले कर्णाली भ्रमण अनुभव अविस्मरणीय रहेको र यहाँको आतिथ्यता र प्राकृतिक सौन्दर्यले आफूलाई प्रभावित बनाएको बताए। पर्यटन बोर्डका वरिष्ठ अधिकृत सन्तोषविक्रम थापाले कर्णालीलाई धार्मिक, सांस्कृतिक र प्रकृतिमा आधारित पर्यटन केन्द्रका रूपमा विश्वसामु चिनाउने लक्ष्यसहित कार्यक्रम आयोजना गरिएको जानकारी दिए।

१० जेठ, काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशलाई अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रवर्द्धन गर्ने प्रतिबद्धता सहित ‘कर्णाली टुरिज्म मिट-२०२६’ सम्पन्न भएको छ। ‘प्रकृति र संस्कृतिको काखमा’ भन्ने नारासहित ८ जेठमा सुरु भएको कर्णाली टुरिज्म मिट आइतबार सुर्खेतमा सम्पन्न भएको हो। नेपाल पर्यटन बोर्ड र वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको आयोजना तथा होटल व्यवसायी महासंघ सुर्खेतको समन्वयमा भएको मिटमा भारतका विभिन्न सहरबाट करिब ५० पर्यटन व्यवसायी, पत्रकार, ब्लगर सहभागी थिए। समापनमा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ केन्द्रीय सदस्य पदमविक्रम शाहीले सहभागीहरूले कर्णालीका ऐतिहासिक, धार्मिक र प्राकृतिक गन्तव्यको अनुभव लिएको उल्लेख गरे।

यस कार्यक्रमले कर्णाली पर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ ऊर्जा थपेको उनको भनाइ छ। ‘कर्णाली धार्मिक रूपमा पवित्र भूमि हो, यहाँ धार्मिक तथा आध्यात्मिक पर्यटन, आरोग्य पर्यटन र प्रकृतिमा आधारित पर्यटनको अथाह सम्भावना छ,’ उनले भने, ‘कर्णाली कैलाश मानसरोवरको प्रवेशद्वार समेत हो, भारतको लखनऊबाट केही घण्टामा गुराँसेको शितलता अनुभव लिन सकिन्छ, यहाँको मौसम र प्राकृतिक सौन्दर्य पर्यटकका लागि अद्वितीय अनुभव बन्न सक्छ।’ भारतको ट्राभल ट्रेड वेलफेयर एसोसिएसन अध्यक्ष राजेश सिन्हाले कर्णाली भ्रमण अनुभव अविस्मरणीय रहेको बताए।

उनले कर्णालीवासीको आतिथ्यता, स्थानीय संस्कृति र प्राकृतिक सौन्दर्यले आफूलाई प्रभावित बनाएको उल्लेख गरे। ‘हामीले यहाँ अत्यन्त आत्मीय स्वागत पाएका छौं,’ उनले भने, ‘कर्णाली अन्तरराष्ट्रिय पर्यटन बजारमा स्थापित हुन सक्ने ठूलो सम्भावना बोकेको क्षेत्र हो, यसको प्रवर्द्धनमा हामीले भारतीय पर्यटकलाई कर्णाली पुर्‍याउने विश्वास दिलाउन चाहन्छौं।’ भारतबाट सहभागी पत्रकार बीएस परिहारले नेपाल र भारतबीचको धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध पर्यटन विकासको बलियो आधार बन्न सक्ने बताए।

कर्णाली टुरिज्म मिट अन्तर्गत ९ जेठमा भारतीय पर्यटन व्यवसायी तथा सहभागीलाई दैलेखका धार्मिक तथा ऐतिहासिक गन्तव्यको परिचयात्मक भ्रमण गराएको थियो। सहभागीलाई हिन्दू धार्मिक मान्यता अनुसार भगवान शिवले सतिदेवीको मृत शरीर बोकेर हिँड्ने क्रममा सतिदेवीको नाभी पतन भएको नाभिस्थान र शिर पतन भएको शिरस्थानमा शिरस्थान भ्रमण गराइएको थियो। जहाँ सहभागीलाई अनवरत बलिरहेको ज्वाला अवलोकन गराइएको थियो।

गुराँसे क्षेत्रमा आयोजना गरिएको अनुभव आदानप्रदान कार्यक्रममा सहभागीले कर्णालीको मौसम, पहाडी भूदृश्य र स्थानीय आतिथ्यलाई पर्यटनको मुख्य आकर्षणका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। समापन समारोहमा पर्यटन बोर्डका वरिष्ठ अधिकृत सन्तोषविक्रम थापाले कर्णालीलाई केवल दुर्गम क्षेत्रका रूपमा नभई धार्मिक तथा आध्यात्मिक, सांस्कृतिक, साहसिक र प्रकृतिमा आधारित पर्यटन केन्द्रका रूपमा विश्वसामु चिनाउने लक्ष्यसहित यो कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताए।

सम्मेलन अवधिभरि कर्णालीको मौलिक संस्कृति झल्काउने हुड्के नाच, देउडा तथा स्थानीय सांस्कृतिको प्रस्तुति गरिएको थियो। साथै, स्थानीय मौलिक परिकार र समुदायमा आधारित पर्यटन अभ्यासले भारतीय पर्यटन व्यवसायीलाई विशेषरूपमा आकर्षित गरेको बोर्डका वरिष्ठ अधिकृत थापाले बताए। उनका अनुसार यस कार्यक्रमले नेपाल–भारत पर्यटन सहकार्य विस्तार, कर्णालीमा लगानी प्रवर्द्धन, अन्तरराष्ट्रिय बजारसँग पहुँच विस्तार तथा कर्णालीका नयाँ गन्तव्यको प्रचारप्रसारमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालले चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा १५० भन्दा बढी मुलुकसँग आयात/निर्यात गरेको छ। भारत, चीन र अर्जेन्टिना नेपालका मुख्य व्यापारिक साझेदार हुन्। अर्जेन्टिनाबाट मुख्य रूपमा कच्चा सोयाबिन तेल, सूर्यमुखी तेल, मकै, सिमी र तिलको दाना आयात भएको छ।

१० जेठ, काठमाडौं । नेपालले चालु आर्थिक वर्ष (साउन–वैशाख) का १० महिना भित्र १५० भन्दा बढी मुलुकसँग व्यापार गरेको तथ्यांक छ। तर, ठूलो व्यापार भने केहि सीमित मुलुकसँग मात्रै गरिएको छ। व्यापारमा पहिलो स्थान भारत, दोस्रो चीन र तेस्रो अर्जेन्टिनाको छ। दक्षिण अमेरिकी देश अर्जेन्टिना भौगोलिक रूपमा नेपालबाट टाढा अवस्थित छ।

चालु आर्थिक वर्षमा अर्जेन्टिनाबाट ९५ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरिएको छ भने नेपालबाट अर्जेन्टिनामा महज ३६ लाख रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको छ।

तथ्यांक अनुसार अर्जेन्टिनाबाट कच्चा सोयाबिन तेल र कच्चा सूर्यमुखी तेल मुख्यरूपमा आयात भएको छ। नेपालमा यी तेलहरूको मूल्य अभिवृद्धि गरी भारततर्फ निर्यात गरिन्छ।

१० महिनामा अर्जेन्टिनाबाट ५० करोड ३१ लाख लिटर कच्चा सोयाबिन तेल आयात गरिएको छ, जसको मूल्य करिब ८१ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ। कच्चा सूर्यमुखी तेल ८ करोड २९ लाख लिटर आयात भएको छ, जसको लागत लगभग १३ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ छ।

त्यसैगरी अर्जेन्टिनाबाट ७ लाख ७८ हजार किलो मकै आयात गरिएको छ, जसको मूल्य ७ करोड ६३ लाख रुपैयाँ रहेको छ। सिमीको सुख्खा दाना/दाल ७५ हजार किलो आयात गरिएको छ, जसको लागत ९७ लाख २४ हजार रुपैयाँ छ। साथै तिलको दाना १ लाख १७ हजार ३ सय किलो आयात भएको छ, जसको मूल्य २ करोड ६३ लाख ९२ हजार रुपैयाँ रहेको तथ्यांकले देखाएको छ।