लेखक: space4knews

२८ वैशाख, काठमाडौं। श्रंखलाबद्ध चोरीका घटनामा संलग्न दुईजनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेहरूमा उदयपुरको ताप्ली गाउँपालिका–३ का २७ वर्षीय रमेश कुमार तामाङ र काठमाडौं–९ का २९ वर्षीय प्रभात सिंह प्रधान रहेका छन्। उनीहरूलाई प्रहरी वृत्त स्वयम्भूको टोलीले पक्राउ गरेको हो। उनीहरूले रानिवन र सानोभ¥याङ क्षेत्रमा श्रंखलाबद्ध रूपमा चोरी गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। पक्राउ परेका तिनैबाट चोरी भएका मोबाइल, ल्यापटप, नगद, मूर्ति, लागुऔषध र नगद १ लाख ३५ हजार रुपैयाँ बरामद गरिएको छ।

जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपी रमेश थापाले जानकारी दिएका छन् कि रमेश कुमार तामाङ लागुऔषधसम्बन्धी कसुरमा फरार व्यक्ति रहेको बताएका छन्।

नेपालले अहिले भारतलाई बिजुली विक्री गर्दैछ भने भारतबाट पनि किनिरहेको छ। केही विशेषज्ञहरूले यो सन्तुलनमा ठूलो परिवर्तन आएर बिजुली अभाव हुनसक्ने सम्भावनाप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले सोमबार दिएको विवरणअनुसार, नेपालले भारतलाई २९० मेगावाट बिजुली बेच्दा ८० मेगावाट किनेको छ। भारतसँग गरिएको खरिद सम्झौतामा राति बिजुली किन्ने व्यवस्था छैन, तर नेपालमा बिजुलीको कमी भएको छैन। दिन समयमा भारतबाट बिजुली किन्नेकै भरमा माग पुरा गर्दै नेपाल भारतलाई बिजुली बेच्दै आएको छ।

तर सन् २०२६ को जुनदेखि लाग्ने नयाँ भारतसँगको बिजुली खरिद सम्झौतामा, जतिबेला नेपालमा पानी कम पर्ने अनुमान गरिएको छ, त्यसले बिजुली व्यवस्थापनमा सम्भावित चुनौती देखाएको छ भनी केहि विशेषज्ञहरूले बताएका छन्। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका एक अधिकारीका अनुसार “प्रकृतिले अहिले नेपाललाई राहत” दिएको छ, जसका कारण हाल रातिको समयमा बिजुली आपूर्तिमा कुनै समस्या नभएको छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहन डाँगीले अघिल्लो वर्षभन्दा यो सुक्खा याममा बिजुली उत्पादन वृद्धि भएको बताएका छन्।

नेपालका अधिकांश जलविद्युत् आयोजना ‘रन अफ द रिभर’ प्रकारका छन्, जसमा नदीमा बगेको पानीमै निर्भर रहेकाले हिउँदी सिजनमा पानी कम हुँदा उत्पादनमा कमी आउँछ। वरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहन डाँगीका अनुसार, बर्खा सिजनको तुलनामा बिजुली उत्पादन कम छ र पूर्ण क्षमतामा उत्पादन भइरहेको छैन। “तर गत वर्षको तुलनामा यो वर्ष १० देखि १५ प्रतिशत बढी बिजुली उत्पादन भएको छ,” डाँगीले भने, “हाम्रो ७.५ मेगावाटको आयोजना गत वर्षभन्दा २२ लाख रुपैयाँ बढी मूल्यको बिजुली बेच्न सफल भएको छ।” प्राधिकरणका अधिकारीहरूका अनुसार हाल पानी परिरहेको र गर्मी कम भएकाले बिजुलीको माग घटेको छ भने उत्पादन अघिल्ला वर्षको तुलनामा बढेको छ।

तर मौसम विभागको जलवायु विज्ञान महाशाखाले गत शुक्रवार गरेको मौसम पूर्वानुमानले चिन्ता बढाएको छ। मौसम विभाग अनुसार जेठ १८ देखि असोज १४ सम्म देशभरि विगतको तुलनामा पानी कम पर्ने अपेक्षा गरिन्छ। त्यस्तै, अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम पनि सरदरभन्दा बढी रहने अनुमान छ। यी सबै परिवर्तनहरू जलविद्युत् आयोजनामा सिधा प्रभाव पार्ने विज्ञहरूले बताएका छन्। प्राधिकरणका सूचना अधिकृत सर्वजितकुमार चौधरीले आफूसँग बोल्ने अधिकार नभएको बताए भने कतिपय अधिकारीहरूले औपचारिक टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरे।

सरकारले खेलकुदलाई पर्यटन र अर्थतन्त्रसँग जोड्ने योजना आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा समेटिएको छ। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले विद्यालय तहदेखि प्रतिभा पहिचान कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जानकारी दिएका छन्। नीति तथा कार्यक्रममा खेल क्षेत्रको व्यावसायिकीकरण, निजी क्षेत्रको सहभागिता र खेलाडीको सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य समावेश गरिएको छ।

२८ वैशाख, काठमाडौं। सरकारले आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा खेलकुदलाई राष्ट्रिय एकता, स्वास्थ्य, पर्यटन र अर्थतन्त्रसँग जोड्ने योजना राखेको छ। नेपाली राष्ट्रपतिको रूपमा रामचन्द्र पौडेलले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै विद्यालय तहदेखि खेलकुदमा प्रतिभा पहिचान कार्यक्रम सञ्चालन गरिने कुरा बताए। साथै, खेल क्षेत्रको व्यावसायिकीकरण, निजी क्षेत्रको सहभागिता र खेलाडीको सामाजिक सुरक्षाको सुनिश्चितता नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख गरिएको छ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को नीति तथा कार्यक्रम संसदमा प्रस्तुत गर्दै प्रहरी अनुसन्धानलाई प्रविधिमैत्री बनाइने बताएका छन्। उनले प्रहरीको फरेन्सी जाँचलाई परिस्कृत गरिने र लागु औषध तथा अन्तरदेशीय अपराध अनुसन्धानमा आधुनिक प्रविधि विकास गरिने उल्लेख गरेका छन्।

सरकारले प्रहरी अनुसन्धानलाई प्रविधिमैत्री बनाउने योजना घोषणा गरेको छ। राष्ट्रपति पौडेलले फरेन्सी जाँचलाई थप परिस्कृत गर्दै प्रविधिमैत्री अनुसन्धानमा जोड दिइने जानकारी दिएका छन्। भौतिक पूर्वाधारको स्तर सुधार गर्न समेत योजना बनाइएको छ।

लागु औषध तथा अन्तरदेशीय अपराध अनुसन्धानमा आधुनिक प्रविधिको विकास गरिने बताइएको छ। साइबर अपराध र वित्तीय अपराध अनुसन्धानका लागि छुट्टै इकाई सञ्चालन गरिने पनि उल्लेख गरिएको छ। साथै, कसुरजन्य सम्पत्ति जफतलाई प्रभावकारी बनाउन पहल गरिने कुरा राष्ट्रपति पौडेलले बताएका छन्।

संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकाले युद्ध अन्त्यका लागि अघि सारेका प्रस्तावप्रति इरानको प्रतिक्रिया “पूर्णरूपमा अस्वीकार्य” भएको बताएका छन्, जसकारण तेलको मूल्यमा वृद्धि देखिएको छ। तेहरानले पाकिस्तानमार्फत पठाएको जवाफमा युद्ध तुरुन्त बन्द गर्न आग्रह गर्दै, अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि थप आक्रमण नगर्ने प्रतिबद्धता मागेको इरानी अर्धसरकारी समाचार संस्था ‘तस्निम’ले जनाएको छ। पाकिस्तानले दुबै पक्षबीच मध्यस्थता गर्दै आएको छ। एशियाली बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ४.१ प्रतिशतले बढेर १०५.५० डलर प्रति ब्यारेल पुगेको थियो, पछि केही कमी आएको छ।

गत २८ फेब्रुअरीमा जारी युद्धका कारण होर्मुज जलमार्ग अवरुद्ध छ। यसले उक्त जलमार्गबाट पानीजहाजमार्फत विश्वका विभिन्न क्षेत्रहरूमा तेल र ग्यासको आपूर्ति प्रभावित बनाएको छ। “मैले भर्खर इरानका तथाकथित ‘प्रतिनिधिहरू’को जवाफ पढें र मलाई त्यो मन परेको छैन – पूर्णरूपले अस्वीकार्य,” तेहरानले अघि सारेका सर्तहरूमाथि प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्। इरान र अमेरिकाका शर्तहरूमा वाशिङ्टनले होर्मुज जलमार्गमा पानीजहाज आवतजावत पुनःखुल्ने र इरानले परमाणु पदार्थ प्रशोधन रोक्ने सर्त नराखेको अमेरिकी न्यूज पोर्टल ‘एक्सिअस’ले उल्लेख गरेको छ।

अमेरिकाको प्रस्तावमा १४ बुँदा थिए। एक्सिअसले नाम नखुलाएका दुई अमेरिकी अधिकारी र अन्य दुई स्रोतलाई उद्धृत गरेको छ। केही दिनअघि ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध चाँडै सकिने बताएका थिए। तर इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले पनि इरानमा सञ्चित युरेनियम “बाहिर ननिकालिएसम्म” युद्ध जारी रहने बताउनुभएको छ। शान्ति वार्ताका लागि अप्रिल महिनाको सुरुमा युद्धविराम घोषणा गरिएको थियो। केही साना घटनाहरू बाहेक युद्धविराम पालनामा देखिन्छ। इरानलाई “एकीकृत प्रस्ताव” पेश गर्न समय दिन भन्दै ट्रम्पले २१ अप्रिलमा युद्धविरामको अवधि अनिश्चितकालका लागि विस्तार गरेका थिए।

काठमाडौंको एकान्तकुनामा यात्रु प्रतिको हातहतियार मुक्का हानेको आरोपमा बस सहचालक कुशाङ्ग शेर्पा पक्राउ परेका छन्। प्रहरीले बा ५ ख ६८४० नम्बरको बससँग सम्बन्धित उनलाई नियन्त्रणमा लिएको हो। काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका एसएसपी नवराज अधिकारीले शेर्पालाई पक्राउ गरी उनलाई जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुर पठाइएको पुष्टि गरेका छन्।

सोशल मिडियामा प्रशस्त चर्चा पाएको भिडियो सार्वजनिक भएपछि ट्राफिक प्रहरीले तत्काल कारबाही गर्दै उनी पक्राउ गरेको हो। कुशाङ्ग शेर्पा भोजपुरको साल्पासिलिचो गाउँपालिका–४ का २६ वर्षे युवक हुन्। एसएसपी नवराज अधिकारीले भने, “सुकेधारा बस्ने शेर्पालाई पक्राउ गरी कारबाही प्रक्रियाका लागि जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुर पठाइएको छ।”

२८ वैशाख, काठमाडौं। सरकारले आगामी आर्थिक वर्षदेखि आर्थिक कारोबार नगद रहित बनाउने घोषणा गरेको छ। आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा आर्थिक कारोबार नगद रहित बनाउने राष्ट्रपतिले घोषणा गरेका छन्। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलका अनुसार आगामी आर्थिक वर्षमा आर्थिक कारोबार नगद रहित र पारदर्शी बनाइनेछ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले ‘यूएफओ’बारे हालै सार्वजनिक गरेका दस्तावेजहरूमा सर्वसाधारण मानिसले पृथ्वीबाट र अन्तरिक्षयात्रीहरूले चन्द्रमाबाट अज्ञात वस्तुहरू देखेको भनिएका घटनाका विवरण समावेश छन्। यसअघि गोप्य राखिएका ती दस्तावेज गत शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको हो। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्देशनअनुसार ती दस्तावेज अनलाइन पोस्ट गरिएको छ। गत वर्ष ट्रम्पले यूएफओबारे “व्यापक रुचि देखिएको” भन्दै त्यससँग सम्बन्धित सामग्री सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिएका थिए। अमेरिकामा केही वर्षयता पृथ्वीबाहिर जीवन हुन सक्ने विषयमा चासो बढेको देखिन्छ। अमेरिकी कङ्ग्रेसमा सन् २०२२ मा ५० वर्षमा पहिलो पटक यूएफओबारे सुनुवाइ भएको थियो। त्यस क्रममा अमेरिकी सेनाले उक्त विषयलाई अझ पारदर्शी बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले आफ्नो वेबसाइटमा शुक्रबार १६१ वटा फाइल उपलब्ध गरायो। आगामी दिनहरूमा थप दस्तावेज सार्वजनिक हुने ठानिएको छ।

गत फेब्रुअरी महिनामा भूतपूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति बराक ओबामाले एलियनहरू “वास्तविक हुन्, तर मैले देखेको छैन” भनेपछि सर्वसाधारण मानिसमा बाह्यलोक र त्यहाँ जीवहरू हुन सक्ने विषयमा चासो चुलिएको थियो। ओबामाले आफूले भनेको कुराबारे स्पष्टीकरण दिएका छन्। उनले बाह्यलोक जीवन हुन सक्ने तथ्याङ्कीय सम्भावनाबारे टिप्पणी गरेका छन्, तर राष्ट्रपति हुँदा त्यसलाई पुष्टि गर्ने “कुनै प्रमाण भने नदेखेको” बताएका छन्। सोही महिना ट्रम्पले पेन्टागनलाई “एलियन र बाह्यलोकीय जीवन, अनआइडेन्टिफाइड एरिअल फेनोमिना (यूएपी) र अनआइडेन्टिफाइड फ्लाइङ अब्जेक्ट्स (यूएफओ)”सँग सम्बन्धित फाइलहरू सार्वजनिक गर्न अनुमति दिए।

शुक्रबार सार्वजनिक गरिएका पहिलाका गोप्य फाइलहरूमा सैन्य टिपोटहरू, अमेरिकाले चन्द्रमामा पठाएका विभिन्न एपोलो मिशनहरूका प्रतिवेदनहरू र मानिसहरूले आफ्नो यूएफओ देखेको दाबी र आफूलाई उक्त वस्तु बाह्यलोकबाट आएको हुन सक्ने लागेको भनाइबारे तयार पारिएका रिपोर्टहरू छन्। एपोलो अन्तरिक्षयात्रीहरूले देखेका ‘प्रकाशका झिल्काहरू’ अहिले सार्वजनिक फाइलहरूमा छन्। अमेरिकाले चन्द्रमामा सन् १९६० र १९७० का दशकमा चन्द्रमा अवतरण गर्ने उद्देश्यसहित सञ्चालन गरेका विभिन्न एपोलो मिशनमा सहभागी अन्तरिक्षयात्रीहरूको वार्तालापका अभिलेखहरू पनि यी दस्तावेजहरूमा समावेश छन्। एपोलो ११, एपोलो १२ र एपोलो १७ का ती अभिलेख पहिला गोप्य राखिएका थिए।

एपोलो ११ अभियानमा सहभागी ख्यातिप्राप्त अन्तरिक्षयात्री बज एल्ड्रिनले सन् १९६९ मा दिएको र शुक्रबार प्रकाशित एउटा अन्तर्वार्तामा चन्द्रयात्राका क्रममा आफूले व्याख्या गर्न नसकिने विभिन्न घटनाहरू देखेको बताएका छन्। “मैले निकै उज्यालो देखिने प्रकाशको एउटा स्रोत देखेँ जसलाई हामीले त्यो सम्भवतः लेजर हुन सक्ने ठान्यौँ,” उनले भने। ती अभिलेखमा एपोलो १२ का अन्तरिक्षयात्री एलन बीनले आफूले “अन्तरिक्षमा निस्किएका” कण र प्रकाशका झिल्काहरू देखेको बताएको उल्लेख छ।

अर्को एउटा फाइलमा सन् १९६५ को ‘जेमिनाई ७’ अन्तरिक्ष उडानका बेला अन्तरिक्षयात्री फ्र्याङ्क बोर्मन र पृथ्वीमा रहेको सहयोग गर्ने टोलीबीच भएको संवादको अडिओ रेकर्डिङ छ। त्यसमा उनले आफ्नो यानको देब्रेपट्टि एउटा अज्ञात वस्तु देखेको जानकारी नासाको मिशन कन्ट्रोललाई दिएका छन्। उनले त्यसलाई एउटा “बगी” र त्यसपछाडि “खर्बौँ साना कणहरू” जस्तो भनेका छन्।

सांसदहरूले स्वागत गरेको पेन्टागनको कदमले यूएफओ विषयमा सरकार पारदर्शी हुनुपर्ने आवाज उठाएको छ। रिपब्लिकन कङ्ग्रेसम्यान टिम बर्शेटले यसलाई “गजबको थालनी” भनेका छन्। यद्यपि पूर्वसांसद मार्जरी टेलर ग्रीनले ती दस्तावेजहरू सार्वजनिक गर्नुको उद्देश्य खर्च गर्न सक्ने क्षमता र इरान युद्धजस्ता अमेरिकीहरूले खेपेका अन्य गम्भीर विषयहरूबाट ध्यान मोड्नु रहेको दाबी गरेकी छन्।

फिफा विश्वकप २०२६ मा पहिलोचोटि ४८ टोली सहभागी हुनेछ र चार देशहरूले पहिलोपटक विश्वकपमा स्थान बनाउन सफल भएका छन्। जोर्डन र उज्बेकिस्तानले एसियाई क्षेत्र छनोट पार गर्दै पहिलोपटक विश्वकप खेल्ने अवसर पाएका छन्। कुराकाउ र केप भर्डेले क्रमशः कोनकाकाफ र अफ्रिकी क्षेत्रबाट पहिलो पटक विश्वकपमा छनोट हुन सफल भएका छन्। २८ वैशाख, काठमाडौं।

फिफा विश्वकप २०२६ शुरु हुन एक महिना मात्र बाँकी छ। अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा आयोजना हुने विश्वकपमा पहिलोपटक ४८ टोली सहभागिता जनाउँदैछन्। यसपटक विश्वकपमा स्थान बनाउन सफल टोलीहरूमा जोर्डन र उज्बेकिस्तान पनि छन्। जोर्डनले ४० वर्षपछि पहिलोपटक विश्वकपमा स्थान बनाएको हो। उज्बेकिस्तानले तेस्रो चरणको खेलमा १८ टोलीलाई ३ समूहमा विभाजन गरी विश्वकपमा स्थान बनाएको छ।

जोर्डनले ओमनलाई पराजित गरेर विश्वकपमा प्रवेश गरेको हो भने उज्बेकिस्तानले १० खेलमा ६ जित र ३ बराबरी खेल्दै विश्वकपमा स्थान बनाएको छ। जोर्डनले समूह चरणमा विश्व विजेता अर्जेन्टिनासँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। कुराकाउ र केप भर्डे पनि पहिलोपटक विश्वकपमा सहभागी हुँदैछन्। कुराकाउले ६ खेलमा ३ जित र ३ बराबरीको नतिजासहित विश्वकपमा स्थान पाएका छन्। केप भर्डेले १० खेलमा ७ जित र २ बराबरी खेल्दै पहिलोपटक विश्वकपमा पुगेको हो।