लेखक: space4knews

नेप्से परिसूचक १० वैशाखमा १७.०१ अंकले घटेर २७८७ अंकमा झरेको छ। बजारमा ४६ कम्पनीको मूल्य बढ्दा २१६ कम्पनीको मूल्य घटेको छ। सूर्यकुन्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिकको मूल्य सबैभन्दा धेरै ११.७९ प्रतिशतले घटेको छ। १० वैशाख, काठमाडौं। बिहीबार पनि सेयर बजारको गिरावट रोकिएन। यस दिन नेप्से परिसूचक अघिल्लो दिनको तुलनामा १७.०१ अंकले झरेको हो। विगत चार कारोबार दिनदेखि बजार निरन्तर घटिरहेको छ। अघिल्लो दिन २८०४ अंकमा रहेको बजार आज २७८७ अंकमा झरेको छ। कारोबार रकम पनि उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। अघिल्लो दिन ७ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँको कारोबार भएकोमा आज मात्र ५ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ भयो।

४६ कम्पनीको मूल्य बढ्दा २१६ कम्पनीको मूल्य घट्यो भने ७ कम्पनीको मूल्य स्थिर रह्यो। उत्पादन तथा प्रशोधन समूह ०.६० प्रतिशत र व्यापार समूह ०.४३ प्रतिशतले बढे। होटल तथा पर्यटन समूह सबैभन्दा धेरै १.४२ प्रतिशतले घट्यो। बैंकिङ समूह ०.७७, विकास बैंक ०.०८, फाइनान्स १.०६, हाइड्रोपावर १.०५, लगानी ०.५३, जीवन बीमा ०.४३, माइक्रोफाइनान्स ०.५३, निर्जीवन बीमा १.१९ र अन्य समूह ०.८५ प्रतिशतले घटेका छन्। २ कम्पनीका मूल्य १५ प्रतिशतले बढेका छन्। यी कम्पनीहरूमा पाल्पा सिमेन्ट इन्डस्ट्रिज र शिखर पावर छन्। त्यस्तै, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंकको मूल्य ९.२४ प्रतिशत र नारायणी डेभलपमेन्ट बैंकको ५ प्रतिशतले बढेको छ। सूर्यकुन्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिकको मूल्य सबैभन्दा बढी ११.७९ प्रतिशतले घटेको छ। सुपर खुदी हाइड्रोपावरको मूल्य ७.१७, गणपति लघुवित्तको ६.३८ र रिजलाइन इनर्जीको ५.३३ प्रतिशतले घटेको छ। आज सबैभन्दा धेरै कारोबार भएका कम्पनीहरूमा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स, सोलु हाइड्रोपावर, आँखुखोला जलविद्युत कम्पनी, होटल फरेस्ट इन र नेसनल हाइड्रोपावर रहेका छन्।

पुस्तकहरू ज्ञानको भण्डार हुन्। यीले हामीलाई फरक संसार, संस्कृति र भोगाइहरूसँग परिचित गराउँछन्। नेपाली साहित्यमा समाजको जीवन्त चित्रण गर्ने र मानव संवेदनालाई गहिरो रूपमा छोने थुप्रै पुस्तकहरू पाइन्छन्। आज विश्व पुस्तक दिवसको अवसरमा हामी यहाँ १९ वटा नेपाली साहित्यिक कृतिहरूको चर्चा गर्दैछौँ।

१. मुनामदन महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको कालजयी खण्डकाव्य मुनामदन नेपाली साहित्यकै सबैभन्दा लोकप्रिय कृति हो। झ्याउरे छन्दमा रचिएको यस काव्यले गरिबीका कारण परदेशिन बाध्य मदन र घरमा छटपटाएकी मुनाको वियोगान्त कथा सुनाउँछ। यसले ‘मानिस ठूलो दिलले हुन्छ जातले हुँदैन’ भन्ने मानवीय सन्देश दिन्छ र प्रेम र मानवतामाथि पैसाभन्दा ठूलो मूल्य राख्छ भनी उद्घोष गर्छ।

२. सेतो धरती अमर न्यौपानेले लेखेको यो उपन्यासले नेपालमा प्रचलित बालविवाह र बालविधवाको समस्यालाई अत्यन्तै मार्मिक तरिकाले प्रस्तुत गरेको छ। ९ वर्ष मात्रकी विधवा ‘तारा’ को ८० वर्षसम्मको जीवन यात्रा र उनको मानसिक द्वन्द्वले पाठकको आँखा रसाउँछ। अहिले कान्तिपुर थिएटरमा यो उपन्यासमा आधारित नाटक पनि मञ्चन भइरहेको छ।

३. बसाइँ लील बहादुर क्षेत्रीले रचेको ‘बसाइँ’ नेपाली यथार्थवादी उपन्यासको एक मर्मस्पर्शी कृति हो। यसले पूर्वी नेपालको ग्रामीण परिवेश, सामन्ती उत्पीडन र गरिबीका कारण आफ्नो मातृभूमि छोड्न बाध्य भएको किसान परिवारको कथा प्रस्तुत गर्दछ।

४. शिरीषको फूल पारिजातको यो उपन्यासले नेपाली साहित्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा चिनाएको छ। यसमा दोस्रो विश्वयुद्धबाट फर्केका एक अवकाशप्राप्त सैनिक सुयोगवीर र रिक्ततामा जिउँदै थिएकी सकमबरीको जटिल सम्बन्धको कथा समेटिएको छ। अस्तित्ववाद र विसंगतिवादका प्रभाव रहेको यस कृतिले जीवनको निरर्थकता र शून्यतालाई समेट्छ।

५. कर्नाली ब्लुज कर्णाली परिवेशमा रचिएको यो उपन्यास बाबु र छोराको सम्बन्ध महत्त्वपूर्ण दस्तावेज हो। एक दुर्गम जिल्लाको सानो शहरमा संघर्ष गरिरहेको बाबुको दृष्टिकोण र छोराको सम्झनाहरू मार्फत लेखक बुद्धिसागरले मध्यमवर्गीय परिवारको सपना र यथार्थलाई सरल र मिठो भाषामा प्रस्तुत गरेका छन्। यसका अङ्ग्रेजी अनुवाद पनि उपलब्ध छ।

६. राधा पौराणिक पात्र राधालाई केन्द्रमा राखेर कृष्ण धरावासीले लेखेको यो उपन्यासले महाभारतको कथा नारीवादी दृष्टिकोणबाट पुनः व्याख्या गरेको छ। लीलालेखन शैलीमा रचिएको यस कृतिमा राधालाई कृष्णको प्रतीक्षामा मात्र नभई आफ्नो स्वतन्त्र अस्तित्व र विचार राख्ने क्रान्तिकारी नारीको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

७. पल्पसा क्याफे दश वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा लेखिएको यो उपन्यासले युद्धको छायामा प्रेम र कलाको खोजी गर्छ। कलाकार ‘दृश्य’ र विदेशबाट फर्किएकी ‘पल्पसा’ मार्फत लेखक नारायण वाग्लेले तत्कालीन नेपालको राजनीतिक र सामाजिक अवस्थाको चित्रण गरेका छन्। यो पुस्तक अङ्ग्रेजीसहित केही भाषामा अनुवाद भइसकेको छ।

८. घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे यो कविता संग्रह नेपाली साहित्यको एक आधुनिक क्लासिक हो। भूपि शेरचनका कविताहरूले समाजका विसंगति, पाखण्ड र मानव स्वभावमाथि व्यङ्ग्य गर्छन्। सरल भाषा र गहिरो अर्थ बोकेको उनका कविताहरू आज पनि सान्दर्भिक छन्।

९. एक चिहान प्रगतिवादी धाराको यो उपन्यासले काठमाडौं उपत्यकाका किसानहरूको जीवन र तिनीहरूको एकतालाई देखाउँछ। विभिन्न जात र पेशाका मानिसहरू एउटै ठाउँमा मिलेर बस्नुपर्छ र अन्ततः सबै एउटै ‘चिहान’मा जान्छन् भन्ने दार्शनिक र सामाजिक सन्देश यसले दिन्छ। यस अंशलाई लेखक हृदयचन्द्रसिंह प्रधानले प्रभावकारी रूपमा चित्रण गरेका छन्।

१०. पागल बस्ती सरुभक्तले रचेको यो उपन्यासले दार्शनिक र प्रेमको नयाँ परिभाषा खोज्ने प्रयास गरेको छ। ‘प्रशान्त’ र ‘आदि’ जस्ता पात्रहरू मार्फत लेखकले मानव चेतना, अध्यात्म र प्रेमको गहिरो अर्थ उधेरेका छन्। यो मदन पुरस्कार विजेता पुस्तक पनि हो।

११. माधवी यो ऐतिहासिक र पौराणिक उपन्यास हो। मदनमणि दीक्षितले रचेको यस कृतिले हजारौँ वर्ष पुरानो आर्य सभ्यता, दास प्रथालगायत ऋषिकालीन समाजको सूक्ष्म चित्रण गरेको छ। विशाल क्यानभासमा रचिएको यो पुस्तक नेपाली भाषाको एक बौद्धिक कृति मानिन्छ।

१२. अलिखित ध्रुवचन्द्र गौतमको यो आख्यान उनको जीवनकै उत्कृष्ट कृति मानिन्छ। मधेस क्षेत्रको शोषण, अभावग्रस्त जनजीवन, राज्यको उपेक्षा, भय, अशिक्षा लगायत सीमान्त जीवनको पीडालाई यो उपन्यास प्रभावकारी शैलीमा प्रस्तुत गरेको छ। यस उपन्यासमा आञ्चलिक स्वर छ भने विसंगति, मिथक, स्वैरकल्पना, हास्यचेत र व्यङ्ग्यात्मक तत्वहरू पनि छन्। यो पनि मदन पुरस्कार विजेता पुस्तक हो।

१३. सुम्निमा बीपी कोइरालाको यो मनोवैज्ञानिक र दार्शनिक उपन्यासले भौतिकवाद र अध्यात्मवादको द्वन्द्वलाई प्रस्तुत गरेको छ। आर्य र किरात संस्कृतिका बीचको संघर्ष र मानव स्वाभाविक इच्छालाई यसमा सजीव रूपमा देखाइएको छ।

१४. प्रेतकल्प नारायण ढकालको यो उपन्यास नेपाली साहित्यको एक शक्तिशाली कृति हो। यसले करीब एक शताब्दीअघिको नेपाली समाज, तत्कालीन राणा शासनको क्रूरता र सामाजिक विभेदलाई कलात्मक रूपमा उजागर गरेको छ। इतिहास र आख्यानको सुन्दर मिश्रण यो पुस्तकलाई गहन अनुभव बनाउँछ।

१५. खुसी पत्रकार विजयकुमारको यो संस्मरणले जीवनका आरोह-अवरोह, सफलता-असफलता र अध्यात्मको यात्रालाई समेटेको छ। सरल र प्रवाहपूर्ण शैलीमा लेखिएको यो पुस्तकले पाठकलाई ‘खुसी’ को वास्तविक अर्थ खोज्न प्रेरित गर्छ।

१६. समर लभ सुबिन भट्टराईको यो पुस्तक युवा पाठकहरूमाझ निकै लोकप्रिय छ। यसमा आधुनिक प्रेम र विछोडको कथा समेटिएको छ। ‘साया’ र ‘अतीत’ को प्रेम कथाले नयाँ पुस्तालाई नेपाली साहित्यतर्फ आकर्षित गरेको छ।

१७. सल्लीपीर कर्णालीको जनजीवन र त्यहाँका मानिसहरूको दुःखलाई उजागर गर्ने नयनराज पाण्डेको यो उपन्यासले समाजको पिँधमा रहेका व्यक्तिहरूको पीडालाई साहित्यमा समेटेको छ। उनका अर्को पुस्तक ‘उलार’ पनि पढ्नैपर्ने पुस्तकहरूमध्ये पर्छ।

१८. जीवन काँडा कि फूल मदन पुरस्कार विजेता यो कृति झमक घिमिरेको आत्मकथा हो। शारीरिक अशक्तताका बाबजुद उनले गरेको कडा संघर्ष, समाजको हेय दृष्टि र आफ्नो साहित्यिक यात्रालाई यस गाथामा चित्रित गरिएको छ। खुट्टाका औँलाले लेखेर नेपाली साहित्यको उचाइ छुने उनको यो कथाले जीवनप्रति आशावादी र साहसी बन्न प्रेरित गर्छ।

१९. चिना हराएको मान्छे प्रसिद्ध कलाकार हरिवंश आचार्यको यो आत्मकथाले उनका बाल्यकाल, संघर्ष, खुशी र दुःखलाई समेटेको छ। पत्नी मिरासँगको वियोग र त्यसपछिको जीवनलाई उनले इमान्दार रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यी बाहेक पनि धेरै पुस्तकहरू छन्, जुन तपाईंले अवश्य पढ्नुपर्ने हुन्छ। नेपाली साहित्यको विविधता, इतिहास र मौलिकतालाई बुझ्नका लागि यी पुस्तकहरू महत्त्वपूर्ण हुन्।

रसुवा र नुवाकोट जिल्लामा पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि दोस्रो लाङटाङ ट्रेल रन आगामी २३ जेठमा आयोजना हुने भएको छ। प्रतियोगिता रसुवाको क्याङ्जिन गुम्बाबाट सुरु भई स्याफ्रुबेसीसम्म ३२ किलोमिटर दूरीमा आयोजना गरिनेछ। पुरुष र महिलातर्फ विजेताले १ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन् भने सहभागी खेलाडीले अनलाइनमार्फत दर्ता गर्नुपर्नेछ।

रसुवा–नुवाकोट पर्यटन समाजले बिहीबार पत्रकार सम्मेलनमार्फत प्रतियोगिताको जानकारी गराएको हो। साहसिक पर्यटनलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित आयोजना हुन लागेको यस ट्रेल रनको मार्ग रसुवाको गोसाईकुण्ड गाउँपालिकास्थित क्याङ्जिन गुम्बाबाट सुरु भई स्याफ्रुबेसीसम्म करिब ३२ किलोमिटर हुनेछ। दौड मार्गमा स्याङ्गजिन गुम्बा, लाङटाङ गाउँ, घोडातबेला र लामा होटल समावेश छन्।

प्रतियोगिता बागमती प्रदेशको संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयको प्रमुख आर्थिक सहयोगमा प्रदेश खेलकुद विकास परिषद, नेपाल पर्यटन बोर्ड तथा स्थानीय तहहरूको सहकार्यमा आयोजना हुँदैछ। प्रतियोगितामा महिला र पुरुषतर्फ छुट्टाछुट्टै प्रतिस्पर्धा हुनेछ। दुवैतर्फका विजेताले १ लाख रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। दोस्रोदेखि पाँचौं स्थानसम्मका खेलाडीहरूले क्रमशः ७५ हजार, ५० हजार, २५ हजार र १५ हजार रुपैयाँसहित मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन्।

प्रतियोगितामा सहभागी हुन इच्छुक खेलाडीहरूले अनलाइनमार्फत दर्ता गर्नु पर्नेछ। क्याङ्जिनबाट सहभागी हुने नेपाली खेलाडीका लागि शुल्क १५०० तथा काठमाडौंबाट सहभागिताका लागि ५ हजार रुपैयाँ तोकिएको छ। विदेशी खेलाडीको लागि क्याङ्जिनबाट सहभागितामा ३५ अमेरिकी डलर र काठमाडौंबाट १०० अमेरिकी डलर शुल्क लाग्नेछ। सार्क राष्ट्रका खेलाडीका लागि शुल्क क्रमशः २५०० र ७५०० रुपैयाँ राखिएको छ। गत वर्ष भएको पहिलो संस्करणमा पुरुषतर्फ मिलन कुलुङ राई र महिलातर्फ सुनसरी रोकाय विजेता बनेका थिए। आयोजकका अनुसार, प्रतियोगिताले लाङटाङ क्षेत्रलाई पदयात्रा मात्र नभई ट्रेल रन तथा साहसिक खेलकुदको गन्तव्यका रूपमा स्थापनामा मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै यसले स्थानीय पर्यटन, रोजगार र अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ भन्ने विश्वास गरिएको छ।

कार्यक्रम तालिका:
जेठ १९: काठमाडौं–स्याफ्रुबेसी यात्रा तथा बम्बुसम्म पदयात्रा
जेठ २०: बम्बुदेखि लाङटाङसम्म पदयात्रा
जेठ २१: लाङटाङदेखि क्याङ्जिन गुम्बासम्म पदयात्रा
जेठ २२: क्याङ्जिनमा तयारी तथा आराम
जेठ २३: मुख्य दौड (क्याङ्जिन गुम्बा–स्याफ्रुबेसी, ३२ किमि)
जेठ २४: काठमाडौं फिर्ता यात्रा

१० वैशाख, काठमाडौं। युवा कलाकार डेविड महर्जनलाई शिवा-रागिनी पुरस्कार प्रदान गरिएको छ। शिवाता प्रेम प्रतिष्ठानले आफ्नो वार्षिक उत्सवमा महर्जनलाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरेको हो। यसै अवसरमा प्रतिष्ठानले नक्सालस्थित नेपाल ललित कला प्रज्ञाप्रतिष्ठानको चन्द्रमान मास्के हलमा युवा कलाकारहरूको चित्रकला प्रदर्शनी पनि आयोजना गरेको छ। महर्जनलाई सोहि प्रदर्शनीकै एक कार्यक्रममा १० हजार रुपैयाँ बराबरको पुरस्कार प्रदान गरिएको छ।

कार्यक्रममा प्रतिष्ठानकी अध्यक्ष र नेपाल ललित कला प्रज्ञाप्रतिष्ठानकी पूर्वकुलपति रागिनी उपाध्याय, नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानका कुलपति प्राज्ञ नारद मणि हार्तम्छाली प्रमुख अतिथि तथा संगीता थापा विशेष अतिथिको रूपमा उपस्थित थिए। सामाजिक सद्भाव, शिक्षा र मौलिक कला संस्कृतिको उत्थानका लागि वि.सं. २०७३ सालमा स्थापना गरिएको यस प्रतिष्ठानले अहिलेसम्म ३५ भन्दा बढी विद्यार्थी तथा युवाहरुलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरिसकेको छ।

यस वर्षको प्रदर्शनीमा ३१ जना युवा कलाकारहरूले सिर्जना गरेका कलाकृतिहरू समावेश गरिएका छन्। प्रदर्शनी १५ बैशाखसम्म खुला रहने आयोजकले जानकारी दिएका छन्। युवा कलाकारहरूको प्रतिभालाई मञ्च प्रदान गर्न र कला क्षेत्रमा नयाँ उर्जा थप्न यो प्रदर्शनी महत्वपूर्ण हुने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।