Skip to main content

लेखक: space4knews

भाषाविद् गोपाल ठाकुरको दृष्टिकोण: संविधान संशोधनमार्फत भाषासम्बन्धी सुधारको आवश्यकता

डा. गोपाल ठाकुरले नेपालका भाषाहरूलाई संविधानले मौलिक अधिकारको दायरामा राखिएको भए तापनि राज्य यस विषयमा पर्याप्त संवेदनशील हुन सकेको छैन भनी बताएका छन्। संविधानको धारा ७ (१) अनुसार नेपाली भाषालाई मात्र सरकारी कामकाजको भाषा बनाइएको हुँदा यसमा परिवर्तनको आवश्यकता रहेको उनी बताउँछन्। भाषा आयोगले २०८० असोज ८ गते सरकारलाई संविधान संशोधन र भाषासम्बन्धी कानुन निर्माणको सिफारिस गरिसकेको जानकारी उनले दिएका छन्।

९ वैशाख, काठमाडौं। ठाकुरले भने, “संविधानले नेपालमा बोलिने भाषाहरूलाई मौलिक अधिकार अन्तर्गत राखेको भएपनि यसको निर्माणदेखि नै राज्यले यस विषयमा निश्चित रूपमा संवेदनशीलता देखाएको छैन।” उनी २०७९ चैतदेखि भाषा आयोगको अध्यक्षको पद सम्हाल्दै आएका छन् र आगामी बिहीबार उमेर हदका कारण अवकाशमा जान लागेका छन्।

संविधान सभा सदस्यसमेत रहँदै आएका ठाकुरले संविधानको धारा ७ (१) मा उल्लेखित ‘देवनागरी लिपिमा लेखिने नेपाली भाषा नेपालको सरकारी कामकाजको भाषा हुनेछ’ भन्ने प्रावधानले एकल भाषालाई सरकारी रूपमा स्थापित गराइएको र यसमा संशोधन आवश्यक रहेको बताएका छन्। संविधानको प्रस्तावना र धारा ३ अनुसार नेपाल बहुभाषिक राष्ट्र भएपनि धारा ७ यसको विपरीत रहेको उनले बताए।

ठाकुरले थपे, “नेपाली भाषाबाहेक प्रदेशमा सरकारी कामकाजका लागि सिफारिस गरिएका राष्ट्रभाषाहरूलाई संविधानको प्रस्तावना, धारा ३ र धारा ५१ ग (७) को मर्मअनुसार बनाउन संविधानको धारा ७ को उपधारा १ संशोधन गरी भाषासम्बन्धी सङ्घीय कानुन निर्माण गरी कार्यान्वयन गर्न आयोगले सिफारिस गरिसकेको छ।” सरकारले आयोगमा अध्यक्ष र सदस्यहरू नियुक्त गर्ने गरे पनि कार्यक्रम सञ्चालनका लागि पर्याप्त बजेट उपलब्ध गराउने काम नहुँदा उनी दुःखी छन्।

प्रधानमन्त्रीलाई प्रश्न– अब गृहमन्त्रीमा ‘सुधन गुरुङ-२’ ल्याउने हो ?

प्रधानमन्त्रीलाई प्रश्न – गृहमन्त्रीमा ‘सुधन गुरुङ-२’ नियुक्त गर्ने तयारी छ ?

९ वैशाख, काठमाडौं। सरकार गठनको क्रममा प्रधानमन्त्रीपछि सबैभन्दा शक्तिशाली हुने मन्त्रालयको जिम्मेवारी कसलाई दिने भन्ने विषयमा यसपटक पनि चासो रह्यो। अर्थमन्त्रीमा स्वर्णिम वाग्ले र परराष्ट्रमन्त्रीमा शिशिर खनाल नियुक्त भएका छन्। यी मन्त्रालयहरूमा राजसंघभित्र ठुलो दाबी गर्ने कोही थिएनन्। तर, गृहमन्त्रीको पदको विषयमा राजसंघका शीर्ष नेताहरू रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहबीच प्राथमिकता फरक थियो। लामिछानेले सभामुख बनेका डीपी अर्याललाई प्राथमिकता दिएका थिए भने प्रधानमन्त्री शाहको सूचीमा सुनील लम्सालदेखि सुधन गुरुङसम्मका नाम थिए। प्रधानमन्त्री शाहले लम्साललाई भौतिक योजना मन्त्रालय दिँदा सुधनलाई गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी दिएका थिए। गृहमन्त्रीमा गुरुङको नाम सार्वजनिक भएपछि यो निर्णय धेरैका लागि अचम्मको रह्यो। विशेषगरी अर्थमन्त्री वाग्लेपछि उनलाई मन्त्रीविद्दामा तेस्रो वरीयतामा राख्नु आश्चर्यजनक थियो। विगतमा मन्त्री र सांसद भइसकेका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र विराजभक्त श्रेष्ठ सुधनभन्दा तल्लो वरीयतामा परे। यो संकेत थियो कि उनी मन्त्रिपरिषद्मा शक्तिशाली पदमा थिए। यद्यपि केही दिनमै वरीयतामाथि प्रश्न उठेपछि प्रधानमन्त्रीले उनलाई पाँचौ नम्बरमा झार्नुभयो।

एक पार्टीको करिब दुईतिहाइ सरकारमा प्रधानमन्त्रीको मन्त्रिपरिषद् सदस्य र शक्तिशाली मन्त्रीका रूपमा प्रवेश गरेका गृहमन्त्री सुधन गुरुङ बुधबार २६ दिनमै पदबाट बाहिरिएका छन्। उनले व्यक्तिगत सम्पत्तिको अपारदर्शिता र विवादास्पद व्यक्तिहरूसँगको आर्थिक साझेदारीको विषय बाहिरिएपछि राजीनामा दिएका थिए। सभापति रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग छलफलपछि उनले आफूमाथि उठेका विषयहरूको छानबिनमा सहयोगका लागि राजीनामा दिएको दाबी गर्छन्। रास्वपा सुशासन, पारदर्शिता र नयाँ राजनीतिक संस्कारको नारा बोकेको शक्ति हो। यो पार्टीले पुराना दलहरूले गर्न नसकेको सुधार र पुराना अभ्यासभन्दा फरक शैली अपनाउने प्रतिबद्धता गरेको थियो। यस हिसाबले गुरुङको राजीनामाले प्रधानमन्त्री र रास्वपाको प्रतिबद्धतालाई सहयोग गरेको छ। ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनल नेपालका अध्यक्ष मदन शर्माले भने, ‘प्रश्न उठेपछि पदबाट हटाउने निर्णयले सुशासनको दिशामा सहयोग पुर्याउँछ।’ तर अर्को प्रश्न यस्तै व्यक्तिहरू कसरी मन्त्री बन्न पुग्छन् भन्ने हो, जो विवादमा घेरिएका छन्। पूर्व गृहसचिव खेमराज रेग्मी भन्छन्, ‘आन्दोलनकै क्रममा विवादमा परेका यस्ता व्यक्तिहरू गृहमन्त्री हुनुको उपयुक्तता समीक्षा हुन जरूरी छ। सम्पत्तिको अपारदर्शितामा उठेका प्रश्नको सन्तोषजनक निस्तारण हुनुपर्छ।’

राइड सेयरिङ सवारीसाधनको अधिकतम आयु १५ वर्ष निर्धारण

सरकारले राइड सेयरिङ र राइड हिलिङमा प्रयोग हुने सवारीसाधनको अधिकतम आयु १५ वर्ष नपुगेको हुनुपर्ने मापदण्ड निर्धारण गरेको छ। डिजिटल मोबिलिटी सेवामा आबद्ध चालकको उमेर कम्तिमा १८ वर्ष पूरा र ड्राइभिङ लाइसेन्स लिएर १ वर्ष भइसकेको हुनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ। सेवा प्रदायकले भाडादरको अधिकतम १० प्रतिशत मात्र कमिसन राख्न पाउने र चालकले न्यूनतम दुई किलोमिटरको आधारभाडा तिर्नुपर्ने मापदण्ड तयार गरिएको छ। ९ वैशाख, काठमाडौं। सरकारले राइड सेयरिङ र राइड हेलिङमार्फत यातायात सेवा प्रदान गर्ने सवारीसाधनको आयु सीमित गर्ने तयारी गरेको छ। यस सन्दर्भमा भौतिक, पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले डिजिटल मोबिलिटी सेवा सञ्चालन सम्बन्धी मापदण्ड २०८२ को मस्यौदा तयार पारेको छ। मस्यौदाअनुसार, राइड हेलिङमा प्रयोग हुने अनुमति प्राप्त सवारीसाधनको आयु उत्पादन मितिले १५ वर्ष नपुगेको हुनुपर्नेछ। यो प्रावधान दुई र चार पाङ्ग्रे दुवै सवारीमा लागु हुनेछ। मन्त्रालयका अनुसार तीन तहको सरकारबीच कानुनी एकरूपता कायम राख्न संघीय सरकारले मापदण्ड तोक्न लागेको हो। सर्वोच्च अदालतको आदेश कार्यान्वयन गर्नुपर्ने भएकाले राइड सेयरिङ सेवा नियमन गर्न यस्तो मापदण्ड ल्याइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

यातायात क्षेत्रसँग सम्बन्धित उद्यमशीलता र आर्थिक समृद्धिसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित राइड सेयरिङ जस्ता विद्युतीय प्लेटफर्महरूबाट सुरक्षित र भरपर्दो सेवा दिन, सेवा प्रदायक र सवारी नियमन तथा व्यवस्थापन गर्न र गुणस्तर वृद्धि गर्न मापदण्ड बनाइएको मन्त्रालयको मस्यौदामा उल्लेख छ। मन्त्रालयअनुसार दुई पाङ्ग्रे सवारीका लागि पेट्रोल इन्जिन सवारीले प्रदूषण मापदण्ड पूरा गर्नुपर्नेछ भने विद्युतीय सवारीका लागि न्यूनतम १.५ किलोवाट पिकआवर क्षमता र अधिकतम गति ४० किलोमिटर प्रति घण्टाभन्दा माथि हुनुपर्नेछ। चार पाङ्ग्रे सवारीका लागि पनि सामान कोठा कम्तीमा २०० लिटर बराबर राख्नुपर्ने मापदण्ड निर्धारण गरिएको छ। मापदण्ड कार्यान्वयनपछि सेवा प्रदायक कम्पनीले डिजिटल मोबिलिटी सेवामा प्रयोग हुने सवारीसाधन मापदण्ड पूरा गरेको पुष्टि गरेपछि मात्र चालक आबद्ध गर्न सक्नेछन्।

सम्पत्ति छानबिन आयोगको कार्यालय स्थापना, औपचारिक रूपमा काम सुरु

सरकारले भ्रष्टाचार र दण्डहीनता नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले सर्वोच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश राजेन्द्रकुमार भण्डारीको अध्यक्षतामा पाँच सदस्यीय सम्पत्ति छानबिन आयोग गठन गरेको छ। आयोगले आजदेखि औपचारिक रूपमा काम सुरु गरी सार्वजनिक पदाधिकारीहरू र तिनका परिवारको सम्पत्ति विवरण संकलन गरी गहिरो छानबिन गर्नेछ। आयोगले अनुसन्धान प्रतिवेदन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पेश गर्नुपर्नेछ र सरकारले ४५ दिनभित्र त्यसलाई कार्यान्वयन गर्नुपर्नेछ।

९ वैशाख, काठमाडौं। भ्रष्टाचार र दण्डहीनता न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यले सरकारले गठन गरेको ‘सम्पत्ति छानबिन आयोग’ले आजदेखि औपचारिक रूपमा काम सुरु गरेको छ। वैशाख २ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले सर्वोच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश राजेन्द्रकुमार भण्डारीको अध्यक्षतामा पाँच सदस्यीय आयोग गठन गरेको थियो। आयोगको कार्यालय केशरमहलमा स्थापना गरिएको छ। आयोगका नवनियुक्त अध्यक्ष भण्डारीले आजै प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लसमक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ ग्रहण गरेका छन्।

अन्य सदस्यहरूमा तत्कालीन पुनरावेदन अदालतका पूर्वमुख्यन्यायाधीश पुरुषोत्तम पराजुली, उच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश चण्डीराज ढकाल, पूर्वप्रहरी नायब महानिरीक्षक गणेश केसी र चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट प्रकाश लम्साल रहेका छन्। अध्यक्ष भण्डारीले उनीहरूलाई पनि शपथ गराएका छन्। जाँचबुझ ऐन २०२६ अनुसार कार्यसम्पादन गर्ने जिम्मेवारी पाएको आयोगको कार्यसम्पादन सर्त (टीओआर) पनि स्वीकृत भइसकेको छ।

एक वर्षको कार्यकाल तोकिएको यस आयोगले सार्वजनिक पदमा कार्यरत, सेवानिवृत्त वा पदबाट हटिसकेका पदाधिकारी र तिनका परिवारको नाममा रहेको स्वदेश र विदेशका सम्पत्तिको विवरण संकलन गरी सूक्ष्म छानबिन गर्नेछ। आयोगले कुनै पनि व्यक्तिको अनुसन्धान सकिनासाथ प्रतिवेदन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयमा पेश गर्नुपर्नेछ र सरकारले ४५ दिनभित्र त्यसलाई अनिवार्य कार्यान्वयन गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। आयोगले पूर्ण स्वतन्त्र, निष्पक्ष र व्यावसायिक तरिकाले काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ र कसैको दबाब वा प्रभावमा नपरी जिम्मेवारी पूरा गर्नेछ।

आयोगले लिखित, मौखिक, विद्युतीय माध्यम, सामाजिक सञ्जाल वा अन्य जुनसुकै माध्यमबाट उजुरी संकलन गर्नेछ। आवश्यकताअनुसार विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरूको सल्लाह लिन सक्ने प्रावधान छ, तर स्वार्थ द्वन्द्व भएका विज्ञहरूलाई भने आमन्त्रण गर्न नपाइने कडा नियम तोकिएको छ। यो आयोगको गठन २०८२ चैत १३ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकबाट स्वीकृत ‘शासकीय सुधारसम्बन्धी १०० कार्यसूचीहरू’ को बुँदा नम्बर ४३ मा उल्लिखित भ्रष्टाचारविरुद्ध प्रतिबद्धताअनुरूप गरिएको हो। हाल प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले आयोगमा काम गर्ने आवश्यक ३२ जना कर्मचारी छनोट प्रक्रियामा छ। आयोगको कामलाई पारदर्शी बनाउन कर्मचारीहरूले आफ्नो सम्पत्ति विवरण एक साताभित्र सार्वजनिक गर्नुपर्ने नियम बनाइएको छ।

सुधन चाहन्थे छानबिन समिति, बालेनले मागे राजीनामा – Online Khabar

सुधनले छानबिन समिति गठनको माग गरेपछि बालेनले गृहमन्त्री पदबाट राजीनामा दिए

सुधन गुरुङले गृहमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन शाह र रास्वपा सभापति रवि लामिछानेलाई सुधनले दुईपल्ट भेटेर छानबिन समिति गठन गर्ने प्रस्ताव राखेका थिए। ९ वैशाख, काठमाडौं। रास्वपा सभापति रवि लामिछानेलाई मंगलबार दुईपटक भेट्दा गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँगको एकमात्र एजेन्डा आफ्नो पद सुनिश्चत गर्ने विषय थियो। प्रधानमन्त्री बालेन शाहसामू श्रम मन्त्री दीपक साहलाई हटाउन हतार भएको मानसिक दबाव थियो। स्वास्थ्य बीमा बोर्ड सदस्यको रूपमा श्रीमतीलाई नियुक्त गरेको आरोपपछि तत्कालीन श्रम मन्त्री साहमाथि उठेका प्रश्नले बालेनको टिमले सामान्य सोधखोजबाहेक कुनै स्पष्टीकरण दिन नदिई १३ दिनमै हटाएको थियो।

सम्पत्ति विवरणमा नदेखिएका अपारदर्शी सम्पत्तिको बारेमा सार्वजनिक प्रश्न उठ्न थालेपछि गृहमन्त्री सुधन अत्तालिएका थिए। मंगलबार सुधनले प्रधानमन्त्री बालेन र पार्टी सभापति लामिछानेसँग दुई–दुई पटक कुरा गरी आफ्नो अडान राखेका थिए—छानबिन समिति बनाएर आफ्नो सम्पत्ति र त्यसको आर्जन पृष्ठभूमि छानबिन गर्नुपर्ने। त्यसपछि त्यसबाट आउने निष्कर्षका आधारमा आवश्यक कदम चाल्ने। ‘पार्टीभित्र सुधनलाई अझ एक मौका दिने भन्ने मत पनि थियो, तर प्रधानमन्त्रीज्यूले अहिले राजीनामा दिने बाटो नै उचित ठाने,’ प्रधानमन्त्रीको टिमका एक सदस्यले भने।

सुधनको साटो त्यस बेला डिपी अर्याललाई गृहमन्त्री प्रस्ताव गरिएको थियो, तर लामिछाने पछिल्ला दिनमा उनले चालेका कदमका कारण राजनीतिमा नयाँ तरंग आएको बुझेर केही समय काम गर्ने अवसर दिनुपर्छ भन्थे। आफूमाझका नेताहरूले सुधनको कार्यशैलीले छिट्टै राजनीतिक अस्थिरता निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका थिए। दुई माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीमा गृहमन्त्री गुरुङले खरिद गरेको शेयर सम्पत्ति विवरणमा नदेखिएको र विवादित व्यक्तिसँगको सम्बन्ध सार्वजनिक भएपछि बालेन सरकारमाथि सुशासनको प्रश्न उठेको थियो।

गृहमन्त्रीले सार्वजनिक गरेको सम्पत्तिमा सयौं रोपनी जग्गा र ८९ तोला सुन थाहा दिइएको थियो, तर त्यसको स्रोत अपारदर्शी थियो। उनले ५० लाख रुपैयाँ बराबरको संस्थापक शेयर दुई माइक्रोइन्स्योरेन्स कम्पनीमा रहेको बताउन छाडेका थिए र यसले कानुनी प्रश्नहरू उठाएको थियो। सोमबार उनले शेयर किन्ने स्रोत ऋण भएको दाबी गरे, तर सम्पत्ति विवरणमा भने पैतृक सम्पत्ति, व्यवसाय र लगानीलाई मात्र स्रोत देखाइएको थियो। सार्वजनिक पदमा रहेका गृहमन्त्री गुरुङले लिबर्टी माइक्रोलाइफ इन्स्योरेन्सका २५ हजार र स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीका २५ हजार कित्ता शेयर आफ्नो सम्पत्ति विवरणमा उल्लेख नगरेका कारण उनीमाथि नैतिक र कानुनी प्रश्न उठेको थियो।

सुधन गुरुङ स्वयंले नै अपारदर्शी सम्पत्तिको खातामा बसेको खुलासा भएलगत्तै राजीनामा दिएका छन्। उनले नैतिकताका आधारमा राजीनामा दिएको बताएको भए पनि सरकारले आवश्यक परे थप अनुसन्धान गर्न सक्छ।

हर्क साम्पाङको फेसबुक खाता पुनः सक्रिय

९ वैशाख, काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य हर्कराज राई (साम्पाङ) को फेसबुक खाता पुनः सक्रिय भएको छ। अत्यधिक रिपोर्टका कारण गत बिहीबारदेखि उनको फेसबुक खाता बन्द गरिएको थियो। फेसबुकले सामाजिक मापदण्ड उल्लंघन भएको जवाफमा उनीविरुद्ध रिपोर्ट प्राप्त भएपछि यो निर्णय गरिएको थियो। बुधबार साँझदेखि उनका फेसबुक खाता पुनः फिर्ता भएको छ।

साम्पाङका आईटी विज्ञ करुण राईका अनुसार, “कम्युनिटी भायोलेंस” का कारण फेसबुकमा अत्यधिक रिपोर्ट भएपछि खाता बन्द गरिएको थियो। सामाजिक सञ्जालमार्फत हरेक गतिविधि साझा गरिरहँदा उनले यस्तो समस्या भोग्नुपरेको हो।

आईजीपी कार्कीको निर्देशन: सेवा प्रदानमा कुनै कमजोरी नहुने सुनिश्चित गरियो

९ वैशाख, काठमाडौं । प्रहरी महानिरीक्षक दान बहादुर कार्कीले सबै प्रहरी कर्मचारीहरूले उत्कृष्ट बोली, व्यवहार र आचारसंहितालाई आत्मसात गर्दै नागरिकको अपेक्षा अनुरूप सेवा प्रवाहमा कुनै पनि कमी वा कमजोरी नहुन निर्देशन दिएका छन्। नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयबाट भर्चुअल माध्यमबाट बुधबार विभिन्न समसामयिक विषयहरूमा प्रहरी कर्मचारीहरूलाई निर्देशन तथा सम्बोधन गर्दै महानिरीक्षक कार्कीले उक्त निर्देशन दिएका हुन्।

महानिरीक्षक कार्कीले सरकारले लागू गरेका नीति तथा कार्यक्रमहरूलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्दै प्रत्येक जिल्लामा कुनै अपराध नहोस् भनेर सूचना संकलन र विश्लेषणलाई प्राथमिकतामा राख्न तथा आवश्यक सुरक्षा रणनीति अपनाएर प्रभावकारी रूपमा प्रहरी परिचालन गर्नुपर्ने बताए। लागूऔषध उत्पादन, ओसारपसार तथा कारोबारमा संलग्नलाई कानुनी दायरामा ल्याउन र सेवनकर्ताहरुलाई सुधारात्मक कार्यक्रममार्फत लक्षित गरी प्रहरीले थप क्रियाशील हुनुपर्ने उनको भनाइ छ।

सीमाना नाकामा हुनसक्ने आपराधिक गतिविधि तथा तस्करी नियन्त्रणमा ‘शून्य सहनशीलता’ नीति अपनाउन प्रहरीलाई उनले निर्देशन दिए। गुण्डागर्दी विरुद्ध थप कडा र निर्मम रूपमा कारबाही गर्न, फैसला कार्यान्वयन र फरार प्रतिवादी पक्राउमा तत्परता देखाउन उनले जोड दिए।

प्रहरी महानिरीक्षक कार्कीले समाजमा शान्ति र सुव्यवस्था कायम गर्न प्रहरीको सक्रियता र प्रभावकारिता बढाउनु आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म प्रहरीको छवि सुदृढ बनाउनका लागि सबै प्रहरी कर्मचारीहरू उच्च व्यावसायिकता देखाउँदै जिम्मेवारीमा कटिबद्ध हुनुपर्ने बताए।

समुदाय प्रहरी साझेदारी कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राख्न र नागरिक सुनुवाइको माध्यमबाट उचित जानकारी प्रवाह गर्नुपर्ने भन्दै उनले व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर संगठनका उद्देश्य र लक्ष्य प्राप्तिका लागि सबै प्रहरी कर्मचारीहरू प्रतिबद्ध हुनुपर्ने बताए। गैरव्यावसायिक क्रियाकलापमा संलग्न प्रहरीले पनि कानुनी कारबाहीको दायरामा पर्नुपर्ने उनको भनाइ रहेको छ।

कार्यक्रममा नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी नायव महानिरीक्षक अबि नारायण काफ्ले, प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक लगायतको उपस्थितिमा काठमाडौं उपत्यका प्रहरी कार्यालय, सातै प्रदेश प्रहरी कार्यालय, नेपाल प्रहरी प्रदेश कार्यालय, नेपाल प्रहरी राजमार्ग सुरक्षा तथा ट्राफिक व्यवस्थापन कार्यालय, प्रदेश प्रहरी तालिम केन्द्रहरू, नेपाल प्रहरी विशेष सुरक्षा गण तथा प्रदेश प्रहरी गणहरू, जिल्ला प्रहरी परिसर तथा कार्यालय र मातहत मुद्दा चल्ने इकाईका कार्यालय प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरू भर्चुअल माध्यमबाट सहभागी थिए।

चीनको सिचुआनमा नयाँ विषालु सर्प प्रजाति ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ फेला

चीनको सिचुआन प्रान्तमा नयाँ विषालु सर्प प्रजाति ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ फेला परेको छ, जुन लामो समयदेखि सामान्य प्रजाति ठानेर बेवास्ता गरिएको थियो। डीएनएको विश्लेषणले यस सर्पको फरक विकासवादी शाखा पुष्टि गरेको छ र यसको टाउकोका विशेषताहरू अन्य प्रजातिहरूबाट भिन्न छन्। यो सर्प सिचुआनको माउन्ट एमेई र सिलिङ स्नो माउन्टेन क्षेत्रमा फेला परेको हो र यसले जैविक विविधताको केन्द्रमा अझ धेरै अज्ञात प्रजातिहरू हुनसक्ने सम्भावना देखाएको छ।

चीनको सिचुआन प्रान्तका कुहिरोयुक्त पहाडहरूमा दशकोंदेखि लुकेको चम्किलो हरियो रङको विषालु सर्प (पिटभाइपर) फेला परेको छ। यो पूर्णतया नयाँ प्रजाति भएको वैज्ञानिकहरूले पुष्टि गरेका छन्। यसअघि वैज्ञानिकहरूले यसलाई सामान्य प्रजाति भएको बुझेर बेवास्ता गरेका थिए, तर हालै गरिएको डीएनए विश्लेषणले यस प्रजातिको पृथक पहिचान गरेको छ। ‘जुसिस्टेमेटिक्स एन्ड इभोलुसन’ जर्नलमा प्रकाशित यस अनुसन्धानले अध्ययन क्षेत्रहरूमा अझै धेरै अज्ञात प्रजातिहरू रहेको दाबी गरेको छ।

चेङ्दु इन्स्टिच्युट अफ बायोलोजी र जाइँट पाण्डा नेसनल पार्कका अनुसन्धानकर्ताहरूले यो नयाँ प्रजातिको नाम प्राचीन चिनियाँ दर्शनशास्त्री ‘लाओजी’ को सम्मानमा ‘ट्रिमेरेसुरस ली’ अर्थात् ‘हुवाक्सी ग्रिन पिटभाइपर’ राखेका हुन्। लाओजीको दर्शनले मानव र प्रकृतिको सामञ्जस्यपूर्ण सहअस्तित्वमा जोड दिन्छ, जुन सर्प फेला परेको राष्ट्रिय निकुञ्जको संरक्षण अभियानसँग मेल खान्छ।

डीएनए र शारीरिक भिन्नता दशकौँदेखि यस सर्पलाई यसको समान हरियो रङका कारण सामान्य ‘ब्याम्बो पिटभाइपर’ मानिएको थियो। तर, विस्तृत आनुवंशिक परीक्षणले यस सर्पको फरक विकासवादी शाखा भएको पुष्टि गरेको छ। शारीरिक रूपमा पनि यसको टाउकोका कत्लाहरू अरू सम्बन्धित प्रजातिहरूभन्दा चिटा र भिन्न छन्। अद्वितीय रूप र स्वभावमा यो नयाँ सर्प प्रजातिमा भाले र पोथीबीच स्पष्ट भिन्नता देखिन्छ। दुवैको शरीर चम्किलो हरियो भए पनि भालेको शरीरको छेउमा गाढा रातो र सेतो धर्का हुन्छन् तथा आँखाको रङ एम्बरजस्तो देखिन्छ। पोथीमा सामान्य पहेँलो धर्का र सुन्तला–पहेंलो आँखाहरू हुन्छन्। झण्डै ८० सेन्टिमिटर लामो यो सर्प अत्यन्त विषालु छ र मानिसलाई डस्दा गम्भीर बिरामी बनाउन सक्छ।

जैविक विविधताको केन्द्र यो सर्प सिचुआनको माउन्ट एमेई र सिलिङ स्नो माउन्टेनको ओसिलो वन क्षेत्रमा फेला परेको हो, जुन विश्वकै जैविक विविधताले समृद्ध स्थानहरू मध्येको एक हो। अनुसन्धान टोलीका प्रमुख बो काईका अनुसार यो खोजले वर्षौंदेखि अन्वेषण भइरहेका क्षेत्रहरूमा पनि अझ धेरै अज्ञात वस्तुहरू पत्ता लगाउन बाँकी रहेको पुष्टि गरेको छ। वैज्ञानिकहरूले जैविक विविधताको यस्ता केन्द्रहरूमा निरन्तर स्थलगत सर्वेक्षण जारी राख्नु आवश्यक रहेको जोड दिएका छन्।

दीपेन्द्र पाँचौं स्थानमा झरेका छन्

नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका अलराउन्डर दीपेन्द्रसिंह ऐरी आईसीसी टी-२०आई अलराउन्डर वरियतामा पाँचौं स्थानमा झरेका छन्। दीपेन्द्रको रेटिङ अंक २३९ मा घटेको छ र उनी चौथो स्थानबाट पाँचौं स्थानमा पुगेका हुन्। आईसीसी टी-२० विश्वकपमा दीपेन्द्रले नेपालका लागि सर्वाधिक १६९ रन बनाएका थिए र २ विकेट लिएका थिए। ११ चैत, काठमाडौं।

आईसीसीले मंगलबारसम्मको अपडेट राखी बुधबार अध्यावधि गरेको नयाँ वरियता अनुसार दीपेन्द्र चौथोबाट पाँचौं स्थानमा पुगेका हुन्। उनको रेटिङ अंक २३९ मा घटेको छ। भारतमा सम्पन्न आईसीसी टी-२० विश्वकपको समूह चरणमा गरेको प्रदर्शनपछि दीपेन्द्रको वरियता सुधार भएर छैटौंबाट चौथोमा उक्लिएका थिए। हालैमात्र उनी नेपालको टी-२०आई कप्तान चुनिएका थिए।

दीपेन्द्रले टी-२० विश्वकपमा नेपालका लागि सर्वाधिक (१६९) रन बनाएका थिए भने बलिङमा २ विकेट लिएका थिए। त्यही प्रदर्शनबाट दीपेन्द्रको रेटिङ अंक बढेर हालसम्मकै उच्च (२४४) पुगेको थियो। नेपालले सोमबार र मंगलबार यूएईसँग टी-२०आई खेलेको थियो। दीपेन्द्रले दुवै खेलमा ब्याटिङ गरे। पहिलो खेलमा ३२ र दोस्रो खेलमा २३ रन बनाएर नटआउट बने।

पहिलो खेलमा बलिङ नगरेका दीपेन्द्रले दोस्रो खेलमा ३ ओभरमा १६ रन खर्चिएर कुनै विकेट लिएनन्। अलराउन्डर वरियताको शीर्ष स्थानमा जिम्बाबेका सिकन्दर राजा यथावत् छन्। उनको रेटिङ अंक ३२८ यथावत् छ। भारतका हार्दिक पान्ड्या दोस्रोमै यथावत् रहेका छन्। उनको रेटिङ अंक २९९ नै छ। तेस्रो स्थानमा पाकिस्तानका सायम अयुब छन्। अजमतुल्लाह ओमरजाइ चौथोमा तथा वेस्ट इन्डिजका रस्टन चेज पाँचौंमा उक्लिएका छन्। दीपेन्द्रकै समान २३९ अंक चेजको पनि छ। दुवैजना पाँचौंमा छन्।

सुरक्षा प्रमुखहरू डाकेर प्रधानमन्त्रीले भने- ‘आउँदो शनिबार र आइतबार अतिक्रमित सुकुम्बासी बस्ती खाली गर्नू’

प्रधानमन्त्रीले सुरक्षा प्रमुखहरूलाई निर्देशन दिए- ‘आउँदो शनिबार र आइतबार अतिक्रमित सुकुम्बासी बस्ती खाली गर्नू’

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आगामी शनिबार र आइतबार अतिक्रमित सुकुम्बासी बस्तीहरू खाली गर्न सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूलाई निर्देशन दिनुभएको छ। आज साँझ सबै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूसँग भएको भेटमा प्रधानमन्त्रीले बस्ती हटाउने काम काठमाडौं उपत्यकाबाट सुरु गर्नुपर्ने बताएका छन्।

बालेन्द्रले मेयर हुँदा पनि सुकुम्बासी बस्ती हटाउने प्रयास गरेका थिए, तर विरोधका कारण सफल हुन सकेका थिएनन्। अहिले प्रधानमन्त्रीको रूपमा फेरि अतिक्रमित बस्तीहरू हटाउन सुरक्षा निकायलाई निर्देशन दिँदै उनले यस कार्यमा तत्परता देखाउन आग्रह गरेका छन्।

बीमा कम्पनीको पैसा सेयर कारोबारमा दुरुपयोग, प्रहरीले थप अनुसन्धान गर्न सिफारिस

नेपाल धितोपत्र बोर्डले दीपक भट्ट र उनको समूहले बीमा कम्पनीहरूको करिब ४ अर्ब रुपैयाँको फन्ड दुरुपयोग गरी सेयर बजारमा चलखेल गरेको पत्ता लगाएको छ। बोर्डले भट्ट र अन्य व्यक्तिहरूमाथि धितोपत्र सम्बन्धी ऐन २०६३ को दफा ९६ र ९८ अनुसार जालसाजीयुक्त कारोबार गरेको आरोप लगाएर कारबाहीका लागि सिफारिस गरेको छ। बोर्ड स्रोतका अनुसार अनुसन्धानमा देखिएका कमजोरीलाई ध्यानमा राखी सम्बन्धित निकायहरूसँग आवश्यक कारबाहीको सिफारिस गर्ने निर्णय सञ्चालक समितिले गरेको छ। ९ वैशाख, काठमाडौं।

नेपाल धितोपत्र बोर्डको जाँचबुझ प्रतिवेदनले सेयर बजारमा बीमा कम्पनीहरूको फन्ड दुरुपयोग हुने गरेको देखाएको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानको क्रममा रहेका व्यवसायी दीपक भट्टको सेयर कारोबार विषयक बोर्डको सुपरीवेक्षण विभागले गरेको अन्वेषणले भट्ट र उनको समूहले सेयर बजारमा चलखेल गर्न विभिन्न बीमा कम्पनीहरूको लगभग ४ अर्ब रुपैयाँको फन्ड दुरुपयोग गरेको निष्कर्ष निकालेको हो। बीमा कम्पनीहरू पब्लिक लिमिटेड हुन् जसमा सर्वसाधारणको पनि ठूलो लगानी छ।

भट्टको समूहले आफ्नो प्रमुख सेयर हिस्सेदारी भएका बीमा कम्पनीहरूको फन्डको दुरुपयोग गरी सेयर कारोबार गरेको बोर्डले पत्ता लगाएको छ। धितोपत्र बोर्डले भट्टसँग सङ्लग्न नेपाल रि इन्स्योरेन्स, हिमालयन रि इन्स्योरेन्स, विभिन्न माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनीहरू, लगानी कम्पनी र व्यापारिक परिवारहरूको सेयर कारोबारमा समेत अनुसन्धान गरेको थियो। अनुसन्धानका क्रममा भट्टले व्यक्तिगत र निजी कम्पनीहरूबाट सस्तोमा सेयर खरिद गरी त्यसको मूल्य बढाएर विभिन्न बीमा कम्पनीहरूलाई बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ।

बोर्डले यस विषयमा सम्बन्धित व्यक्ति र संस्थामाथि अनुसन्धान गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालयमा सिफारिस गरेको छ। यस अनुसन्धानले बीमा प्राधिकरण, सम्पत्ति शुद्धीकरण विभाग र नेपाल प्रहरीलाई थप अनुसन्धान गरी आवश्यक कारबाही गर्न सुझाएको छ। शुभी अग्रवालको सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानको क्रममा हाल हिरासतमा रहेका सुलभ अग्रवालकी पत्नी हुन्। सुलभ हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका अध्यक्षसमेत हुन्।

सञ्चार मन्त्रालयको आग्रह: हचुवामा भर गरेर समाचार नप्रकाशन/नप्रसारण गर्नू

समाचार सारांश स्रोत: OK AI द्वारा तयारी, सम्पादकीय समीक्षा। सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले आधारहीन, मिथ्या र भ्रामक सूचना प्रकाशन नगर्न अनुरोध गरेको छ। त्यस्ता सूचना सामग्रीहरूले आम नागरिकमा भ्रम र गलत मानसिकता फैलाउने उल्लेख मन्त्रालयले गरेको छ। भ्रामक सूचना प्रकाशन गर्ने व्यक्ति वा संस्थालाई कानुन अनुसार कडा कारबाही गरिने जानकारी मन्त्रालयले दिएको छ। ९ वैशाख, काठमाडौं।

सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले हचुवाका भरमा समाचार प्रकाशन/प्रसारण नगर्न आग्रह गरेको छ। बुधबार जारी विज्ञप्तिमा मन्त्रालयले केही समयदेखि विभिन्न अनलाइन मिडिया र सामाजिक सञ्जालमा आधारहीन, मिथ्या र भ्रामक समाचार तथा सूचना प्रसारित भइरहेका विषयमा ध्यानाकर्षण भएको उल्लेख गरेको छ।

‘यस्ता कपोकल्पित सूचना सामग्रीहरूले आम नागरिकहरूमा भ्रम सिर्जना गर्छन् र समाजमा गलत मानसिकता फैलाउँछन्। सरकारले यस प्रकारका भ्रामक सूचना सम्प्रेषणलाई अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक लिएको छ,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘यदि कुनै आधारहीन, मिथ्या वा भ्रामक सूचना प्रकाशन वा प्रसारण गरिएको पाइयो भने, त्यसमा संलग्न व्यक्ति वा संस्थालाई कडाभन्दा कडा कानूनी कारबाही गरिने जानकारी गराउँछौं।’

डुनट आकारको खोजले गणितमा नयाँ आयाम थप्यो

समाचार सारांश गणितज्ञहरूले १५० वर्ष पुरानो बोनेटको नियमलाई गलत सावित गर्दै दुई फरक आकारका डुनट सतहहरू फेला पारेका छन्। प्राविधिक विश्वविद्यालय म्युनिख, बर्लिन र नर्थ क्यारोलिना स्टेट युनिभर्सिटीका टोलीले पहिलो पटक यस्तो ठोस उदाहरण प्रस्तुत गरेका छन्। यो खोजले डिफरेनसियल ज्यामितिमा दशकौँदेखि अनुत्तरित प्रश्नको समाधान गर्दै भौतिक विज्ञान र इन्जिनियरिङमा नयाँ दृष्टिकोण दिनेछ। ९ वैशाख, काठमाडौं। ज्यामितिको क्षेत्रमा १५० वर्षदेखि अकाट्य मानिएको एक स्थापित नियमलाई गणितज्ञहरूले गलत सावित गरेका छन्। प्राविधिक विश्वविद्यालय म्युनिख, बर्लिन र नर्थ क्यारोलिना स्टेट युनिभर्सिटीका अनुसन्धानकर्ताहरूले दुईवटा यस्ता ‘डुनट’ जस्ता सतहहरू (Tori) फेला पारेका छन्, जसको स्थानीय मापन पूर्णरूपमा समान भए तापनि समग्र आकार भिन्न देखिन्छ। यसले गणितीय संसारमा ‘बोनेटको नियम’ को सीमालाई स्पष्ट पारेको छ। सन् १८६७ मा फ्रान्सेली गणितज्ञ पियरे ओसियन बोनेटले एउटा सिद्धान्त प्रतिपादन गरेका थिए। जसअनुसार कुनै सतहका दुई मुख्य गुणहरू—‘मेट्रिक’ (दुई बिन्दुबीचको दूरी) र ‘मीन कर्भेचर’ (सतह कस्तो वक्रता भएको छ)—हरेक बिन्दुमा थाहा भयो भने सतहको आकार ठीकसँग निर्धारण गर्न सकिन्छ। तर नयाँ अनुसन्धानले यो सधैं सत्य हुँदैन देखाएको छ। लामो समयदेखिको खोज सफल दशकौँदेखि गणितज्ञहरूले यस नियममा केही त्रुटि हुन सक्ने विश्वास गरेका थिए। अघिल्ला अध्ययनहरूले अनन्त सतह वा किनारा भएका सतहमा नियम लागू नहुने देखाएका थिए। तर, डुनट जस्ता बन्द वा कम्प्याक्ट सतहको सन्दर्भमा यो नियम मानिने गर्थ्यो। अनुसन्धान टोलीले पहिलो पटक यस्तो ठोस उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ जहाँ दुई फरक आकारका डुनटको ‘मेट्रिक’ र ‘मीन कर्भेचर’को मान बिल्कुल उस्तै छ। टीयूएमका प्रोफेसर टिम हफम्यान भन्छन्, “धेरै वर्षको अनुसन्धानपछि हामीले पहिलो पटक यस्तो उदाहरण पायौं जसले देखाउँछ कि स्थानीय मापनले विश्वव्यापी आकार सधैं निर्धारण गर्दैन।” किन महत्त्वपूर्ण छ यो सफल खोज? यस खोजले डिफरेनसियल ज्यामितिमा दशकोंदेखि अनुत्तरित रहेको एक जटिल प्रश्नको समाधान गरेको छ। यसले स्पष्ट पारेको छ कि कुनै सतहका हरेक बिन्दुको पूरै विवरण भए पनि यसको समग्र बनोट सधैं एउटै नहुन सक्छ। यसले गणितीय मोडेलिङ र टपोलोजीमा गहिरो प्रभाव पार्ने विश्वास गरिन्छ। स्थानीय मापन र विश्वव्यापी आकृतिबीचको जटिल सम्बन्धले भविष्यमा भौतिक विज्ञान र इन्जिनियरिङ क्षेत्रहरूमा नयाँ दृष्टिकोण ल्याउन सक्छ।

विश्व बक्सिङ च्याम्पियनसिपमा कांस्य पदक विजेता चन्द्रलाई सम्मान

काठमाडौं महानगरपालिकाले विश्व बक्सिङ च्याम्पियनसिपमा कांस्य पदक विजेता चन्द्रबहादुर थापा मगरलाई १ लाख रुपैयाँ नगदसहित सम्मान गरेको छ। चन्द्रले नोभेम्बरमा युएईको दुबईमा भएको पुरुष ५४ केजी तौलसमूहमा कांस्य पदक प्राप्त गरेका थिए। प्रशिक्षक दीपक महर्जनलाई पनि सम्मान गरिएको थियो र कार्यक्रममा कार्यवाहक मेयर सुनिता डंगोलले उपस्थित भएर सम्मान गरे। ९ वैशाख, काठमाडौं। काठमाडौं महानगरपालिकाले विश्व बक्सिङ च्याम्पियनसिपमा ऐतिहासिक कांस्य पदक जितेका चन्द्रबहादुर थापा मगरलाई बुधबार नगदसहित सम्मान गरेको छ। चन्द्रले गत नोभेम्बरमा युएईको दुबईमा सम्पन्न उक्त च्याम्पियनसिपको पुरुष ५४ केजी तौलसमूहमा कांस्य पदक हात पारेका थिए। काठमाडौं महानगरपालिकाले उनलाई १ लाख रुपैयाँ नगदसहित सम्मान पत्रबाट पुरस्कृत गरेको हो। चन्द्रले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै सेमिफाइनलसम्म स्थान बनाएका थिए। नेपाली बक्सिङ इतिहासमा विश्व च्याम्पियनसिपमा कांस्य पदक जित्न सफल यो पहिलो घटना हो। सोही अवसरमा प्रशिक्षक दीपक महर्जनलाई पनि सम्मान गरिएको थियो। उनीहरूलाई काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक मेयर सुनिता डंगोल, महानगर प्रवक्ता नवीन मानन्धर लगायतले एक समारोहमा सम्मान गरे।

सीईसी काठमाडौंलाई गौरीशंकर सुपर लिग यू–१७ उपाधि – Online Khabar

सीईसी काठमाडौँले जित्यो गौरीशंकर सुपर लिग यू–१७ उपाधि

गौरीशंकर सुपर लिग यू–१७ ब्वाइज क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि क्रिकेट एक्सिलेन्स सेन्टर काठमाडौँले जितेको छ। बुधबार सम्पन्न फाइनलमा एन्जलस स्पोर्ट्स एकेडेमीलाई ३६ रनले हराउँदै सीईसी च्याम्पियन ठहरिएको हो। टस जितेर पहिला ब्याटिङ गरेको सीईसीले २० ओभरमा सबै विकेट गुमाएर १०५ रनको योगफल बनायो। टोलीका दिनेश बोहराले १० बलमा २ चौका र ३ छक्का प्रहार गर्दै सर्वाधिक २७ रन बनाएका थिए। बुद्धिमान विष्टले १९ रन र कप्तान प्रसिद्ध जैशीले १७ रन योगदान दिए। एन्जलसका धिरज यादव र प्रह्लाद गौतमले २–२ विकेट लिए। १०६ रनको लक्ष्य पछ्याएको एन्जलस १८.२ ओभरमा ६९ रनमै अलआउट भयो। विशाल ऐयरले २१ रन बनाए तापनि अन्य ब्याटरबाट अपेक्षित प्रदर्शन भएन। सीईसीका दिनेश बोहराले ब्याटिङसँगै बलिङमा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै ४ ओभरमा १२ रन खर्चेर ३ विकेट लिए। अनिकेत सिंहले पनि २ विकेट लिएर टिमलाई साथ दिए।

फाइनल खेलमा क्यानका सचिव पारस खड्का प्रमुख अतिथि थिए। राखेप सदस्य जगत टमाटा, समाजसेवी केदार खड्का र गौरीशंकर गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष उमा मगर शेर्पाको पनि उपस्थिति रहेको थियो। विजेता र उपविजेतालाई अतिथिहरूले पुरस्कार वितरण गरे। एन्जलसका सन्दीप साउदलाई प्लेयर अफ द टूर्नामेन्ट घोषणा गरियो भने उत्कृष्ट ब्याटरको सम्मान जोय थापालाई तथा उत्कृष्ट बलरको सम्मान साइमन पन्तलाई दिइयो। उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका साउदले ब्याटिङ पुरस्कार पनि पाएका छन्। उपाधि विजेता सीईसी काठमाडौँले ट्रफी, मेडलसहित १ लाख १ हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार प्राप्त गर्‍यो भने उपविजेता एन्जलसले ४१ हजार रुपैयाँ प्राप्त गर्‍यो।