लेखक: space4knews

भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा बुधबार आएको बाढीपछि सम्पर्कबिहीन हुनेहरूको संख्या ८२६ पुगेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। तिनीहरूको खोजीका लागि सुरक्षा निकायका हेलिकप्टरदेखि गोताखोरहरूसम्म परिचालन गरिएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ। बुधबार बिहान तिब्बत हुँदै आएको नदीमा अचानक आएको भीषण बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवन लगायतका जिल्लाहरू प्रभावित भएका छन्। विभिन्न स्थानहरूमा शवहरू फेला पर्ने क्रम जारी छ। प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार पर्यटक तथा विभिन्न निकायका सुरक्षाकर्मीहरू सहित ८२६ जना सम्पर्कबिहीन भएका छन्। तीमध्ये ५७९ जना पर्यटक छन्। “कतिपय व्यक्तिहरू कतै सुरक्षित ठाउँमा बसेका हुन सक्छन्, टेलिफोन सम्पर्क नभएका कारण अप्ठेरोमा पनि परेको हुन सक्छ, त्यसैले हामीले त्यो सङ्ख्या ‘बेपत्ता’ भनेका छैनौं। अहिले सम्पर्कबिहीनको सूचीमा रहेका व्यक्तिहरू पछि सुरक्षा साथ भेटिन सक्छन्,” उनले बताइन्।

नेपाली सेनाले चीनसँगको सिमानाजवटको रसुवाको टिमुरे क्षेत्रबाट हराइरहेका केही विदेशीसहित १०० भन्दा बढीलाई बिहीबार सकुशल उद्धार गरिएको जनाएको छ। “बिहानदेखि ११ बजेसम्म टिमुरे तथा मैलुङ इलाकाबाट २० विदेशीसहित १२५ जनाको हवाई उद्धार गरिएको छ,” सेनाले जारी गरेको पछिल्लो सूचनामा भनिएको छ। त्यस्तै रसुवाकै हाकुस्थित जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा फसेका सात जनाको पनि सकुशल उद्धार गरिएको सेनाले जनाएको छ। प्राधिकरणकी प्रवक्ता महतका अनुसार सम्पर्कबिहीन हुनेहरूको संख्या सबैभन्दा धेरै रसुवामा छ। “त्यसमध्ये सुरक्षा निकायका व्यक्ति पनि छन्। रसुवाबाट मात्रै सेनाका ४४ जना, प्रहरी २८ र सशस्त्रका १३ जना सम्पर्कबिहीन छन्। पर्यटक ४६६ जना र अन्य १६१ जना हराइरहेका छन्,” उनले भनिन्।

प्राधिकरणले प्रदेश तथा जिल्लाका आपत्कालीन कार्यसञ्चालन संयन्त्रमार्फत् हताहत हुनेहरूको संख्या अद्यावधिक गर्ने गरेको छ। यस्ता संवेदनशील तथ्यांकलाई भरपर्दो रूपमा अद्यावधिक राख्न ती संयन्त्रलाई पनि अद्यावधिक गर्ने प्रयास भइरहेको छ, प्रवक्ता महतले बताइन्। “आजदेखि एक-एक घण्टामा तथ्यांकहरू अद्यावधिक गराउने व्यवस्था मिलाइएको छ। सोही अनुसार विपद् प्राधिकरणको फेसबुक पेज र वेबसाइटहरूमा पनि अद्यावधिक राखिरहेका छौँ।”

लेख जानकारी
हिजो (बुधबार) बिहान म घरमा खाना खाइरहेको थिएँ र कार्यालय जान तयार हुँदै थिएँ, त्यतिबेला बाढी आएको खबर प्राप्त भयो। सुरुमा मलाई विश्वास लागेन। तर बेत्रावती बगाएको समाचार सुनेपछि फिल्डमा जानुपर्ने भयो र म सहज लुगा लगाएर बाहिर निस्किएँ। त्यसै बेला जोखिमका कारण सवारी साधनहरू रोकिन थालेका थिए। बट्टार पुगेपछि त्रिशूली नदीले गरेको विनाश मैले पहिलेदेखि कहिल्यै देखेको थिइनँ। त्यहाँ सुरक्षाकर्मीहरूले जोखिममा रहेका मानिसहरूलाई हटाइरहेका थिए। म भिडिओ बनाउन खम्बा क्याम्पको भन्दा माथिको उचाइमा पुगेँ। प्रभावितहरूले आफ्नो खेतीयोग्य जमिन र घर बगाएको दृश्य विवशतासाथ हेरिरहेका थिए।

हाल म नुवाकोटको विदुर नगरपालिका वडा नं २ स्थित श्री नम्बर १ तालिम केन्द्रमा छु। यहाँ विभिन्न स्थानमा फसेका व्यक्तिहरूलाई उद्धार गरी ल्याइएको छ। हिजोदेखि यहाँ उद्धार गरिएका मानिसहरूको प्राथमिक उपचार भइरहेको छ। प्राधिकरणहरूले उद्धार गरिएका सबैलाई खाद्यान्नको व्यवस्था गरेको जनाएका छन्। उद्धार गरिएका सबैलाई शिविरमा र नुवाकोट वरिपरिका सुरक्षित स्थानहरूमा राखिएको छ, प्रहरीले जानकारी दिएको छ। यहाँका धेरै मानिसहरूले आफ्ना परिवारका सदस्य बगिएको दुखद् घटना सुनाइरहेका छन्। तर जीवित छन् कि छैनन् भन्ने आशामा सम्पर्क खोज्ने वा सूचना प्राप्त गर्ने प्रयास भइरहेको छ। सरकारले छिटै खोजी हुने आशा व्यक्त गरेको छ। यहाँ जम्मा भएका सर्वसाधारणहरूले यस्तरी विनाशकारी बाढी पहिले कहिल्यै देखेको नभएको बताएका छन्। सरकारी अधिकारीहरू निरन्तर बैठक गर्दै उद्धार कार्यमा जुटेका छन्। तर परिवारका सदस्यहरूले आफन्तहरूको अवस्थाबारे खबर लिन खोजिरहेका छन्। सरकार उद्धार र खोजी जारी राखिरहेको भए पनि आफन्तहरूले समयमै उद्धार नपाएको गुनासो गरिरहेका छन्।

त्रिशूलीतर्फ पूरै पुल बगाएकोले आवतजावत बन्द छ। कतिपय विद्यार्थीहरूलाई शिक्षकहरूले आफ्नै घरमा सुरक्षित राखेर खबर दिएको छ। पेशाबाट त्रिशूली बजार पुगेका केही मानिसहरू बट्टारका आफन्तको घर वा होटेलमा बसिरहेका छन्। हिजो बिहानको घटनापछि अहिलेसम्म बिजुली आपूर्ति बन्द छ र फोन सम्पर्क पनि अवरुद्ध भएकोले परिवारले आफ्ना आफन्तसँग सम्पर्क गर्न सकेका छैनन्। धेरै पटक प्रयास गर्दा मात्र फोन चल्छ, त्यो पनि सबै ठाउँबाट नभएर केही स्थानबाट मात्रै। अहिले म रहेर मात्र फोन हुन सकेको छ। यहाँ शिविरमा राहत सामग्री आइरहेको छ र विभिन्न स्थानमा पठाउने तयारी भइरहेको छ।

रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण मृत्यु भएका शवहरूको व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्। चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्यालले चितवनको नदी तटीय क्षेत्रमा शव भेटिने दर बृद्धि भएपछि शव व्यवस्थापनमा समस्या आएको जानकारी दिनुभयो। चितवनको अस्पतालहरूमा ३० भन्दा बढी शव राख्न नसकिने भएकाले शव व्यवस्थापनका लागि भरतपुरस्थित एक सरकारी कार्यालयमा विशेष व्यवस्था मिलाइएको उनले उल्लेख गर्नुभयो। “त्यहि भवनमा तापमान सन्तुलन गरी शव राख्ने व्यवस्था गरिएको छ। यहाँ २५० वटा शवसम्म राख्न सकिन्छ,” प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्यालले जानकारी दिनुभयो।

चितवनका सुरक्षाकर्मीहरूले फिसलिङदेखि भरतपुर महानगरपालिका वडा नं २८ गोलाघाटसम्म शव संकलन गरिएको बताउँदै आएका छन्। चितवनको नदी किनारबाट १०० भन्दा बढी शव फेला परेको अधिकारीहरूले जानकारी दिएका छन्। शवहरूलाई पहिचानयोग्य अवस्थामा राख्न नसकेपछि किनारबाट संकलन गरिएका शवहरूलाई पखाली सुचारु रूपमा पहिचान मिल्ने गरी व्यवस्थापन गरिने अधिकारीहरूले स्पष्ट पारिदिएका छन्। चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्यालका अनुसार भेटिएका शवमध्ये करिब ४० प्रतिशत क्षतिग्रस्त भएकाले पहिचान गर्न कठिन भएको छ।

प्रहरी उपरीक्षक रामेश्वर पौडेलले शवहरूलाई नम्बर लगाएर र फोटो खिचेर व्यवस्थित गरिरहेको जानकारी दिनुभयो। पहिचान नभएका शवहरूका लागि डीएनए परीक्षण गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइने उनले बताए। “आफन्तहरूले विपद् सहायता कक्षमा आएर शवसँग सम्बन्धित निर्णय गरेपछि नियम अनुसार शव बुझाउने व्यवस्था गरिन्छ,” प्रहरी उपरीक्षक पौडेलले बताएका छन्। शव खोज्न आउने आफन्तहरूको सहजताका लागि शव गृहको छेउमा हेल्प डेस्क स्थापना गरिने प्रमुख जिल्ला अधिकारी अर्यालले जानकारी दिनुभयो। बाढीपीडित परिवारहरू आफन्तको खोजीमा उक्त क्षेत्रमा भेला भएका छन्। रसुवाको भोटेकोशी नदी र तल त्रिशूली नदीमा आएको बाढीका कारण बिहीबार बिहानसम्म कम्तीमा २७० जनाको शव फेला परेको अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन्। ८०० भन्दा बढी व्यक्ति सम्पर्कबिहीन रहेका र खोज तथा उद्धार कार्य निरन्तर जारी रहेको जनाइएको छ। प्रधानमन्त्री वलेन्द्र शाह प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षणका लागि नुवाकोट पुगेका छन्।

रसुवा बाढीपछिको खोज तथा उद्धारमा खटिएका सुरक्षा निकायका अधिकारीहरूले यस कार्यलाई यसअघि भोगेको ठूलो विपद् भूकम्पको तुलनामा निकै कठिन भएको बताएका छन्। प्रमुख उद्धार कार्य बाढीले तत्काल प्रभावित बनाएको माथिल्लो भेगका रसुवा र नुवाकोट जिल्लामा केन्द्रित रहेको सुरक्षा अधिकारीहरूले बताएका छन्। हजारौँ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। शनिबारसम्म कठिन अवस्थामा रहेका व्यक्तिहरूको जीवित उद्धार गरिएको र खोज तथा उद्धार गतिविधि अझै केही दिनसम्म जारी रहने जनाइएको छ।

अपर त्रिशुली जलविद्युत आयोजनाका सुरुङमा फसेका धेरै कामदारहरूलाई सेनाले हेलिकप्टर र जमिनबाट उद्धार गरेको थियो। नेपाली सेनाले आफ्नो फेसबुकमा राखेको त्यस उद्धारको भिडियोमा, घिस्रिएर र मुस्किलले हिलोमाटोले भरिएको सुरुङको मुखसम्म पुग्ने जटिल प्रयास देख्न सकिन्छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले सतबारसम्म १०४ जनालाई विभिन्न जलविद्युत् परियोजनाका सुरुङबाट उद्धार गरिएको जानकारी दिएको छ। यद्यपि आयोजनासम्बन्धी व्यक्तिहरूले अझै पनि सयौँ मानिसहरू सुरुङभित्र रहेका जानकारी दिएका छन्।

भदौ १० गतेको उक्त घटनामा परेर शनिबार साँझ ७ बजेसम्म ५७९ जनाको शव भेटिएको सरकारी विवरण छ। करिब दुई हजारजनाको सम्पर्क नभएको सङ्केत गरिएको छ। सेनाका प्रवक्ता राजाराम बस्नेतले अहिले उद्धार कार्यहरू सुरुङमा केन्द्रित रहेको जानकारी दिए। उनले भने, “एक्सकाभेटरहरू पारीएर लैजान सकिंदैन। कतिपय स्थानमा लेदो जमेकाले वास्तविक सुरुङको स्थान पत्ता लगाउन पनि कठिनाइ भइरहेको छ।” नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता अबि नारायण काफ्लेले नदी किनारमा गरिएको खोज र उद्धार कार्य बढी केन्द्रित रहेको र त्यहाँ हिलोयुक्त बगर भएको बस्तीमा “दलदलबीच खोजी, उद्धारदेखि मुचुल्का उठाउने कार्यसम्म जटिल भएको” बताउनुभयो।

सशस्त्र प्रहरीका सहप्रवक्ता शैलेन्द्र थापाले खोजमा ‘‘सास वा लास’’का लागि तल्लो तटीय क्षेत्रमा जानुपरेको र यस्तो अवस्था यस घटनामा देखिएको बताए। करिब १५ हजार सुरक्षा जवान परिचालन गरेर खोज तथा उद्धार भइरहेको छ। नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरी सक्रिय छन्। स्थिति जटिल भएकोले स्थानीयवासीहरूले तालिमप्राप्त जनशक्तिविना उद्धार प्रयास गर्दा सीमित मात्रामा मात्र सहयोग पुग्ने सुरक्षा अधिकारीहरूले बताएका छन्। सशस्त्र प्रहरीका सहप्रवक्ता थापाले यस विपत्तिमा उपलब्ध सबै उद्धार जनशक्ति प्रयोग भइरहेको जानकारी दिए।

चीनसँगको रसुवागढी सीमासँगै आएको बाढीले त्यस क्षेत्रमा रहेको विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका करिब १,००० जनाभन्दा बढी कार्यरत कर्मचारीहरू अझै सम्पर्कविहीन रहेको आशंका ऊर्जा मन्त्रालयका प्रवक्ताले जनाएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण प्राधिकरणले जलविद्युत् आयोजनाहरूबाट मात्रै ९३३ जना सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख गरेको छ। तीमध्ये ४०० भन्दा बढी व्यक्ति विभिन्न जलविद्युत् आयोजना सुरुङभित्रै फसेको र उनीहरूको उद्धारको प्रयास भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। मन्त्रालयले शुक्रबार विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका प्रवर्धकहरू सँग छलफलपछि सम्पर्कबिहीन र फसेका मानिसहरूको विवरण अद्यावधिक गर्ने काम भइरहेको बताएको छ।

ऊर्जा मन्त्रालयका प्रवक्ता मोहन शाक्यले कोरियाली लगानीको अपर त्रिशूली-१ जलविद्युत् आयोजनामा मात्रै ४०० भन्दा बढी मानिसहरू सुरुङभित्रै फसेको अनुमान गरिएको बताए। “जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत करिब १,००० भन्दा बढी व्यक्ति सम्पर्कविहीन छन्,” शाक्यले भने। “अत्यधिक संख्या अपर त्रिशूली १ मा छन् जहाँ करिब ४०० जना सुरुङमै फसेको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको छ। सुरुङबाहिर रहेका १७६ जना सम्पर्कविहीन छन्।”

आयोजनाका सम्पर्क अधिकारी गिरी अधिकारीले भने, आयोजनाको १० किलोमिटर लामो सुरुङको मुखबाट लेदो पस्दा उद्धारमा कठिनाइ आएको छ। “यो सुरुङ ब्रेक थ्रू (वारपार) भइसकेको छ। आपत्कालीन प्रवेश मार्ग (अडिट टनेल) बन्द छैनन् जसले भित्र अक्सिजनको कमी नहुने देखिन्छ। तर खाना र पानीको अभाव छ। यदि समयमै उद्धार भयो भने भित्र फसेकाहरू जीवित रहने सम्भावना छ,” अधिकारीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार सुरुङभित्रबाट बिहीबार चार जना कामदारहरू आफ्नै प्रयासमा बाहिर निस्केका थिए। उनीहरूले सुरुङभित्र करिब ४०० जनाको उपस्थिति बताए र त्यही दिन सुरुङभित्र काम गर्ने व्यक्तिहरूको संख्या पनि त्यति नै देखिएको छ। सुरुङ प्रवेश गर्ने सबै बाटो बगाईसकिएपछि भीरमा हेलिकप्टरमा झुन्डिएर मात्रै सुरुङभित्र पुग्न सकिने अवस्था आएको आयोजनाका सम्पर्क अधिकारीले बताए।

लेख सूचनाभोटेकोशी बाढीमा मृत्यु भएका व्यक्तिहरूको शव फेला पर्न थालेसँगै सम्पर्कविहीन रहेका पर्यटकहरूको संख्या पनि अत्यधिक रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। बिहीवार १२ बजेसम्मको तथ्यांक अनुसार, उक्त बाढीका कारण हालसम्म सम्पर्कविहीन रहेका पर्यटकहरूको संख्या ६४४ रहेको नेपाल पर्यटन बोर्डले जनाएको छ। यी पर्यटकहरू नेपाल, भारतसहित ३३ विभिन्न देशका रहेका छन्। सबैभन्दा धेरै भारतीय पर्यटकहरूसम्पर्कविहीन रहेका विदेशी पर्यटकमध्ये सबैभन्दा धेरै भारतीय रहेको बोर्डका प्रवक्तासुनिल शर्माले बीबीसीलाई बताएका छन्। कूलमा १७८ जना भारतीय सम्पर्कबाट बाहिर छन्। त्यस्तै १२७ जना नेपाली, ६५ जना अमेरिकी, ५३ जना युक्रेनी, ५१ जना मलेशियाली, ३५ जना अस्ट्रेलियाली र ३३ जना बेलायतका पर्यटक पनि सम्पर्कविहीन छन्। “हामी सम्बन्धित निकायहरूसँग मिलेर उनीहरूको खोज तथा उद्धार कार्यको समन्वय गरिरहेका छौँ,” शर्माले भने।
नेपाल पर्यटक प्रहरीका डिएसपी विश्वराज अधिकारीले विभिन्न टुर अपरेटरहरूसँग त्यहाँ गएका पर्यटकहरूको विवरण संकलन भइरहेको बताए। रसुवाबाट हालै उद्धार गरिएका २३ जना पर्यटकलाई नुवाकोटमा ल्याइएको छ, तर ती पर्यटकहरू कुन देशका हुन् भन्ने जानकारी अहिलेसम्म आएको छैन। कैलाश मानसरोवर यात्रा मार्गमा बाढीको प्रभाव परेको छ। कतिपय पर्यटकहरू लाङ्गटाङ क्षेत्रको स्याफ्रुबेसी र गोसाइँकुण्ड यात्रामा रहेका छन्। यसअघि नेपाली सेनाले टिमुरे क्षेत्रमा हराइरहेका २१ भारतीय पर्यटकको उद्धार गरी काठमाडौँ ल्याउने काम जारी रहेको प्रधानमन्त्री कार्यालय सचिवालयले जनाएको छ। हराइरहेका पर्यटकहरूको विषयमा नेपालका अधिकारीहरूसँग समन्वय गरी खोजी तथा उद्धारको काम भइरहेको छ भनी कतिपय ती देशका दूतावासहरूले बताएका छन्।
भारतका विदेशमन्त्री एस जयशङ्करले बाढीग्रस्त क्षेत्रमा रहेका भारतीयहरुको अवस्था बुझ्न प्रयासहरू भइरहेका छन्। “विदेश मन्त्रालयले यस सम्बन्धमा विभिन्न मन्त्रालयहरू, राज्य सरकारहरू, टूर सञ्चालकहरू र आयोजनाका अधिकारीहरूसँग समन्वय गरिरहेको छ,” उनले सामाजिक सञ्जालमा जनाए। “यस बारेमा तथा राहत कार्यका लागि हामी नेपाली पक्षसँग नजिकबाट काम गरिरहेका छौँ,” उनले भने। बिहीवार बिहान क्यानबेरामा बोल्दै अस्ट्रेलियाकी विदेश मन्त्री पेनी वङले हराइरहेका अस्ट्रेलियालीहरू विभिन्न तीर्थयात्रा र टूर समूहसँग सम्बद्ध रहेको र स्थानीय अधिकारी तथा टूर संचालकहरूसँग निरन्तर सम्पर्कमा रहेको बताइन्। “मानवीय सहायता कार्यका लागि हामी नेपाल सरकार, संयुक्त राष्ट्रसंघ, रेड क्रस र अन्य संस्थाहरूसँग समन्वय गरिरहेका छौँ,” उनले भनिन्।
कुन देशका कति? बिहीवार १२ बजे नेपालको पर्यटन बोर्डले दिएको जानकारी अनुसार ३३ देशका निम्नलिखित संख्यामा पर्यटकहरू सम्पर्कविहीन रहेका छन्: अस्ट्रेलिया – ३५, बेलारुस – १, बेल्जियम – ३, बल्गेरिया – १, क्यानडा – २५, फिनल्यान्ड – १, फ्रान्स – ४, जर्मनी – ८, हङ्गेरी – १, भारत – १७८, आयरल्यान्ड – २, कजाखस्तान – २, लाट्भिया – ६, लिथुआनिया – १, मलेसिया – ५१, नेपाल – १२७, नेदरल्यान्ड्स – २, न्यूजील्यान्ड – ५, फिलिपिन्स – १, पोर्चुगल – २, सर्बिया – १, सिंगापुर – ९, दक्षिण अफ्रिका – ६, स्वीडेन – १, स्विट्ज़रल्यान्ड – १, युक्रेन – ५३।

बुधबार रसुवा वरिपरि हलुका र सामान्य वर्षा भइरहेको थियो। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले यो सामान्य वर्षा भएको आंकलन गरेको बेला रसुवागढी नाकाबाट करिब २० किलोमिटर पूर्वोत्तरस्थित क्षेत्रमा आएको बाढीले जनधनमा ठूलो क्षति पुर्‍यायो। नेपाली अधिकारीहरूले हिमचट्टानको पहिरोले खोला अवरुद्ध हुँदा बाढी आएको बताएका छन्। मौसम पूर्वानुमान विभागले सार्वजनिक गरेको विवरणका अनुसार केही मिनेटमै बाढीले तल्लो तटीय क्षेत्रहरूलाई व्यापक प्रभाव पार्‍यो। “यस घटनाले मिनेट मिनेट र सेकेन्ड सेकेन्डको महत्व देखाइदियो,” राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका पूर्वप्रमुख अनिल पोखरेलले भने। “हामीले देशभित्र तथा अन्तरदेशीय रूपमा चेतावनी प्रणालीमा गर्नुपर्ने धेरै कामहरू राखेका छैनौं। अहिले पनि अन्तरदेशीय सूचना आदानप्रदान प्रणाली छैन। देशभित्र पनि यस्तो घटनाहरूमा भरपर्दो चेतावनी प्रणाली अभाव छ।”

बिहान ८:५० बजे रसुवागढी नाकाभन्दा थोरै तलको स्याफ्रुबेसी जल मापन केन्द्रले विवरण दिन थाल्यो। बाढी पूर्वानुमान महाशाखाको अनुसार बिहान ०९:१५ बजेदेखि रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवनका नदीतटीय र जोखिमयुक्त क्षेत्रका नागरिकहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन पूर्वसूचना जारी गरिएको थियो। त्यस क्रममा नेपाल टेलिकम र एनसेलमार्फत छह लाख ७९,२९५ वटा एसएमएस पठाइएको जनाइएको छ। तर ९:२० बजे बेत्रावती मापन केन्द्रले विवरण दिन बन्द गरेको देखिन्छ।

नेपालका मौसमसम्बन्धी निकायहरूले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसंस्थाबाट प्राप्त भूउपग्रहहरूको तस्बिर र तथ्यांक प्रारम्भिक रुपमा विश्लेषण गर्दा सीमा क्षेत्रमा हिमपहिरो गएको र अति उच्च आकस्मिक बहाव आएको देखिन्छ। त्रिभुवन विश्वविद्यालयको इन्जिनियरिङ अध्ययन केन्द्र अन्तर्गत विपद् अध्ययन केन्द्रका निर्देशक वसन्तराज अधिकारीले हिमचट्टान खसेर बनेको बाँधमा फेरि पानी जम्मा हुँदै गएको देखिएको भिडियो त्यहीँबाट प्राप्त भएको बताएका छन्। “त्यो बाँध बिस्तारै बगेर आउन पनि सक्छ वा जमेर कहिलेपनि फुट्न सक्छ। त्यसैले धेरै सजग हुनुपर्ने अवस्था छ,” भूगर्भशास्त्री अधिकारीले भने।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बिहीबार दिउँसो एक सूचना जारी गर्दै रसुवागढी नाकाबाट करिब १८ किलोमिटर माथि तटीय क्षेत्रमा ल्हेन्दे खोलाको बहाव अवरुद्ध भई ०.११ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलको ताल बनेको खबर दिएको छ। भदौ ११ गते बिहान ११:४४ बजे प्राप्त भूउपग्रहबाट खिचिएको तस्बिरहरूको प्रारम्भिक अध्ययनले उक्त तालको प्राकृतिक बाँध फुटेर ठूलो बाढी आउने जोखिम अझै कायम रहेको सूचनामा उल्लेख छ।