Skip to main content

लेखक: space4knews

नेपाल टप एन्ड टी-२० सिरिजमा एसीटी कोमेट्ससँग प्रतिस्पर्धामा

समाचार सारांश: टप एन्ड टी–२० सिरिजमा नेपाल आज आफ्नो चौथो खेलमा अस्ट्रेलियन क्यापिटल टेरिटोरी (एसीटी) कोमेट्ससँग दिउँसो सवा ३ बजे खेल्दै छ। नेपाल ए ले सुरुका दुई खेलमा हार बेहोरेपछि सोमबार होबार्ट हरिकेन्स एकेडेमीलाई पराजित गर्दै आफ्नो पहिलो जित हात पारेको थियो। एसीटी कोमेट्सले ३ खेल खेलेर किङ्समेन, भिक्टोरिया सीए ११ र एनटी स्ट्राइकसँग पराजित भइसकेको छ।

१० भदौ, काठमाडौं। अस्ट्रेलियाको नर्थन टेरिटोरीमा जारी टप एन्ड टी–२० सिरिजको चौथो खेलमा नेपालले आज एसीटी कोमेट्ससंग प्रतिस्पर्धा गर्दैछ। नेपाल ए र एसीटीबीचको खेल नेपाली समय अनुसार दिउँसो सवा ३ बजे शुरू हुनेछ। सुरुका दुई खेलमा पराजित नेपाल ए ले सोमबार होबार्ट हरिकेन्स एकेडेमीलाई पराजित गर्दै पहिलो जित हात पारेको थियो। एसीटी अहिलेसम्म जितविहीन छ। ३ खेल खेलिसकेको एसीटी कोमेट्स किङ्समेन, भिक्टोरिया सीए ११ र एनटी स्ट्राइकसँग पराजित भएको छ।

मुख्य प्रथम श्रेणीको ‘सेफिल्ड सिल्ड’ प्रतियोगितामा भाग नलिने भए पनि एसीटी टोलीले क्रिकेट अस्ट्रेलियाको दोस्रो श्रेणी र राष्ट्रिय विकासमूलक प्रतियोगिताहरूमा आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाउँदै आएको छ। विशेषगरी ‘टोयोटा नेसनल सेकेन्ड इलेभेन’ प्रतियोगिता र डार्विनमा आयोजना हुने ‘टप एन्ड’ जस्ता प्रतिष्ठित खेलहरूमा यस टोलीले प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ।

कप्तान निक ब्रोएसको नेतृत्वमा रहेको यो टोलीमा विस्फोटक ब्याटिङका लागि परिचित ह्यारी थोमस, उत्कृष्ट अलराउन्डर टाइलर भ्यान लुइन र जेक स्मिथ जस्ता खेलाडीहरू छन्।

नेपालको टोली: अनिल साह (कप्तान), कुशल भुर्तेल, लोकेश बम, तृतराज दास, मयन यादव, पवन सर्राफ, दीपक डुम्रे, कुशल मल्ल, राशिद खान, नारायण जोशी, आकाश चन्द, शाहब आलम, बिपिन खत्री, युवराज खत्री, रिजन ढकाल।

एसीटी कोमेट्सको टोली: निक ब्रोएस (कप्तान), निक एलेन, काई ब्रन्कर, डेभ दुवे, टम होगन, डिक्सन हन्टर, ज्याक किओग, ज्याक मरोन, जित मेहता, एसाम रहमान, जेक स्मिथ, ह्यारी थोमस, अन्श तिवारी, र टाइलर भ्यान लुइन।

सीआईए प्रमुख जोन र्‍याटक्लिफ मस्कोमा अघोषित वार्ताका लागि पुगे

अमेरिकी गुप्तचर निकाय (सीआईए) का प्रमुख जोन र्‍याटक्लिफ अघोषित वार्ताका लागि मस्को पुगेका छन्, अमेरिकी समाचार साझेदार सीबीएसले जनाएको छ। जोन र्‍याटक्लिफ मङ्गलवार रुसी राजधानी मस्को पुगेका छन्। वाशिङ्टन र मस्कोले भ्रमणको प्रकृति र उनले कसलाई भेट्ने विषयमा कुनै पुष्टि गरेको छैन। अमेरिकी र रुसी उच्च अधिकारीहरूबीच व्यक्तिगत रूपमा कुराकानी बिरलै हुने गरेको छ।

उडान ट्र्याकिङ डेटाले मङ्गलवार अमेरिकी एक ठूलो सैन्य विमान लाट्भियाको माध्यमबाट रुस पुगेको पुष्टि गरेको छ। उक्त विमान मङ्गलवार ढिलो प्रस्थान गरेको थियो। सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गरिएको फुटेजमा सी-१७ विमान मस्कोको नुकोभो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्दै गरेको देखिएको छ। फ्लाइटराडार२४ले जारी गरेको तथ्याङ्क अनुसार उक्त विमान GMT बिहान ५ बजेर ५० मिनेटमा रिगा विमानस्थलबाट प्रस्थान गरी ७ बजेर ४ मिनेटमा रुसी राजधानीमा अवतरण गरेको थियो।

सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित सामग्रीमा एउटा कूटनीतिक जत्था मस्को हुँदै यात्रा गरिरहेको देखिन्छ। युक्रेनका एक वरिष्ठ अधिकारीले सीबीएसलाई बताएअनुसार अमेरिकी तथा युक्रेनी वरिष्ठ प्रतिनिधिमण्डलले मस्को भ्रमण गरेर किएभलाई आक्रमण स्थगित गर्न आग्रह गरेको थियो। यो र्‍याटक्लिफको पहिलो रुस यात्रा भएको बुझिएको छ, यद्यपि उनले मस्कोस्थित आफ्ना गुप्तचर साथीहरूसँग सम्पर्क कायम राखेका छन्।

ब्रिटेनी सैन्य सहचारी रहेका जोन फोरम्यान, जसले सन् २००९ देखि २०२२ सम्म मस्कोमा काम गरेका थिए, रेडियो फोरको पीएम कार्यक्रममा यस भ्रमणलाई ‘आक्रामकता व्यवस्थापन’ मा केन्द्रित हुनसक्ने बताए, विशेष गरी जर्मनीमा भएका ड्रोन गतिविधि रुससँग जोडिएको हुनसक्ने आशयलाई ध्यानमा राख्दै। उनले भने, “अमेरिकीहरूले यति उच्च पदस्थ व्यक्तिलाई अचानक सूचना दिएर अघोषित रूपमा मस्को पठाउँदैनन्, जबसम्म केही ठूलो नहोस्।”

मानसिक स्वास्थ्य: दैनन्दिन तनाव कहिले गम्भीर समस्यामा परिणत हुन्छ?

यदि तपाईँलाई अन्य काम गर्न मन नलाग्ने, हरेक कुराले झिँझो लाग्ने र ओछ्यानबाट उठ्न पनि जाँगर नहुने स्थिति नियमित रूपमा भैरहेको छ भने, तपाईँलाई मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरू हुनसक्छन्। एक व्यक्तिले आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यबारे कसरी थाहा पाउन सक्छ र तनावग्रस्त अवस्थाले कहिले गम्भीर रोगको रूप लिन सक्छ? डिप्रेशन, एङ्जाइटी र तनावसँग सामना गरिरहेका व्यक्तिले कहिले चिकित्सकीय सहयोग लिनुपर्छ र हामी कसरी आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यलाई सुदृढ राख्न सक्छौं? यी प्रश्नहरूको जवाफ हामीले मनोवैज्ञानिक डा. कोमलप्रीत कौरसँग खोज्ने प्रयास गरेका छौं।

मनोवैज्ञानिक र मनोचिकित्सकबीच के फरक हुन्छ? मनोवैज्ञानिकहरू मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी पेशाकर्मी हुन् जसले व्यक्तिलाई उनीहरूको विचार, भावना र व्यवहार बुझ्न सहयोग गर्दछन्। मनोवैज्ञानिकले परामर्श र मनोचिकित्सासम्बन्धी सहयोग दिएर भावनात्मक चुनौतीहरू पार गर्न मद्दत गर्छन्। अर्कोतिर, मनोचिकित्सक भनेका चिकित्सा क्षेत्रमा आबद्ध डाक्टर हुन्, जसले बिरामीलाई औषधि दिने अधिकार राख्छन्। मनोवैज्ञानिकहरूले औषधि लेख्न सक्दैनन्। जब कुनै व्यक्तिको मानसिक रोग अत्यधिक गम्भीर हुन्छ, तब मात्र मनोचिकित्सकले औषधि सिफारिस गर्छन्। कतिपय अवस्थामा मनोवैज्ञानिक र मनोचिकित्सकले संयुक्त रूपमा टोली बनाएर काम गर्दछन्।

केही प्रारम्भिक संकेतहरू जसले व्यक्तिलाई मनोवैज्ञानिक सहयोग चाहिने कुरा जनाउन सक्छ के के हुन्? यदि व्यक्ति दुई हप्ताभन्दा बढी समयदेखि चिन्तित छ, कुनै स्पष्ट कारणबिना चिन्तामा डुबेको छ, अत्यधिक वा कम सुत्न थालेको छ वा अत्यधिक वा कम भोक लाग्ने भएको छ भने त्यो तनाव वा चिन्ताको अनुभव हो। यस्ता लक्षणहरू देखिँदा यो मानसिक अस्वस्थताको सङ्केत हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा तपाईँलाई मानसिक स्वास्थ्य पेशाकर्मीको परामर्श आवश्यक हुन्छ।

मानसिक रोग वा डिप्रेशनको कारण के हो? केही कुरा हाम्रो जेनेटिक संरचनामा निर्भर गर्दछ भने केही कुरा हाम्रो वरिपरिको वातावरणमा। उदाहरणका लागि, यदि तपाईँको परिवारमा कसैले डिप्रेशनको समस्या भोगिरहेको छ भने तपाईँ पनि त्यसबाट प्रभावित हुन सक्नुहुन्छ। तर यो सधैं होइन। यो धेरै वातावरणीय र व्यक्तिगत परिस्थितिहरूको मिश्रण हुनसक्छ। यदि परिवारमा तनावपूर्ण वातावरण छ भने अरू सदस्यहरूमा पनि नकारात्मक सोच विकास गर्न सकिन्छ। यस्ता तथ्यमाथि तत्काल ध्यान दिनु अत्यन्त जरुरी हुन्छ।

एनसेल र मेडिसिटी अस्पतालबीच साझेदारी: ग्राहकहरूलाई निःशुल्क चिकित्सक परामर्श सेवा प्रदान

एनसेल र नेपाल मेडिसिटी अस्पतालले एनसेल ग्राहकहरूका लागि निःशुल्क चिकित्सक परामर्श सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले साझेदारी गरेका छन्। २९९ रुपैयाँ वा सोभन्दा बढी मूल्यको प्याक वा रेन्टल सेवा लिने ग्राहकहरूले बहिरङ्ग सेवामा निःशुल्क चिकित्सक परामर्श प्राप्त गर्न सक्नेछन्। त्यस्तै, ९९ देखि २९९ रुपैयाँसम्मको प्याक वा रेन्टल सेवा लिने ग्राहकहरूले चिकित्सक परामर्श शुल्कमा २० प्रतिशत छुट पाउनेछन्।

काठमाडौं, ९ भदौ। गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा सहज र किफायती बनाउने लक्ष्यका साथ, एनसेल र नेपाल मेडिसिटी अस्पतालले एनसेलका ग्राहकहरूलाई निःशुल्क चिकित्सक परामर्श सेवा प्रदान गर्ने नयाँ साझेदारी गरेका छन्। यस योजनाअन्तर्गत २९९ रुपैयाँ वा सोभन्दा बढी मूल्यको प्याक या रेन्टल सेवा मा सहभागी हुने ग्राहकहरूले नेपाल मेडिसिटी अस्पतालको बहिरङ्ग सेवामा निःशुल्क चिकित्सक परामर्श सेवा पाउन सक्नेछन्।

मंगलबार आयोजित समारोहमा, एनसेलका प्रमुख ग्राहक व्यवसाय अधिकृत उपाङ्ग दत्त र अस्पतालका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डा. अमित तोमरले सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। दत्तले बताए, “नेपाल मेडिसिटीको स्वास्थ्य सेवालाई एनसेलका प्याकहरूसँग जोडेर हामी मोबाइल सेवा प्रयोगकर्ताहरुलाई थप सुविधा प्रदान गर्नेछौं, जसमा निःशुल्क चिकित्सक परामर्श र परामर्श शुल्कमा छुट पनि समावेश छ।”

यस साझेदारी अन्तर्गत सेवा लिने ग्राहकहरूले एनसेल एपमा लगइन गरेर पार्टनर्ड सर्भिसेज सेक्शनमा नेपाल मेडिसिटी अस्पताल चयन गर्नुपर्नेछ। एपले योग्य ग्राहकलाई प्रदान गरिने सेवाको विवरण स्वचालित रूपमा देखाउनेछ। अस्पतालका अधिकारीहरू र डा. तोमरले भने, “चिकित्सा सेवामा पहुँच बढाउनु मात्र होइन, यस्तो साझेदारीले कर्पोरेट र स्वास्थ्य संस्थाबीच समन्वय गरेर नेपालभरका समुदायलाई गुणस्तरीय, समावेशी, र किफायती स्वास्थ्य सेवा पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नेछ।”

आठौं एसजी अन्तरविद्यालय फुटसल प्रतियोगिता सम्पन्न

स्वोस्तिश्री गुरुकुल आईबी कन्टिन्युम स्कुलको आयोजना गरि सम्पन्न आठौं एसजी अन्तरविद्यालय फुटसल प्रतियोगिता २०२६ काठमाडौंमा चार दिनसम्म चलेर सम्पन्न भयो। प्रतियोगितामा २५ विद्यालयका टोलीहरूले चार उमेर समूहमा प्रतिस्पर्धा गरे, र समापन समारोहमा राखेप बोर्ड सदस्य ललिता नाथ प्रमुख अतिथि थिइन्। ९ भदौ, काठमाडौं।

प्रतियोगितामा यू–११ छात्रतर्फ रातो बंगला, यू–११ छात्रातर्फ जेम्स स्कुल, यू–१२ छात्रतर्फ राई स्कुल र यू–१४ छात्रतर्फ लोयल्टी एकेडेमी च्याम्पियन बने। यस अवसरमा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का बोर्ड सदस्य ललिता नाथ, नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीकी गोलरक्षक अञ्जना राना मगर, एनएसएसएफका संस्थापक अध्यक्ष प्रदीप जोशी, उपाध्यक्ष मोहन कार्की र राखेपका पूर्वउपाध्यक्ष शिव कोइराला ‘ज्वाला’ पनि उपस्थित थिए।

यू–११ छात्रतर्फ रातो बंगला स्कुल च्याम्पियन बनेको छ। हिमशिखर दोस्रो र रोजबड तेस्रो स्थानमा रहेका छन्। यू–११ छात्रातर्फ जेम्स स्कुलले उपाधि जितेको छ भने रातो बंगला दोस्रो र स्वोस्तिश्री गुरुकुल तेस्रो स्थानमा रहे। यू–१२ छात्रतर्फ राई स्कुल विजेता रह्यो। स्वोस्तिश्री गुरुकुल उपविजेता रहँदा कोहिनुर स्कुलले तेस्रो स्थान हासिल गर्यो।

यू–१४ छात्रतर्फ लोयल्टी एकेडेमीले उपाधि जित्यो, उज्ज्वल तारा स्कुल दोस्रो र रोजबड स्कुल तेस्रो स्थानमा रही। व्यक्तिगत पुरस्कारहरुमा यू–११ छात्रमा स्वोस्तिश्रीका आर्नव राज भारती उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भए। रातो बंगलाका सुबान्श श्रेष्ठ उत्कृष्ट गोलरक्षक र निर्विग्न ढकाल सर्वाधिक गोलकर्ता घोषित भए। यू–११ छात्रामा पाठशाला नेपालको सम्राज्ञी क्षेत्री उत्कृष्ट खेलाडी, स्वोस्तिश्रीकी श्रीम खरेल उत्कृष्ट गोलरक्षक र रातो बंगलाकी शिखा सुबेदी सर्वाधिक गोलकर्त्री रहिन्। यू–१२ छात्रमा राई स्कुलका योनातन राई उत्कृष्ट खेलाडी, स्वोस्तिश्रीका समीर बोहरा उत्कृष्ट गोलरक्षक तथा कोहिनुरका प्रमिक मगर सर्वाधिक गोलकर्ता घोषित भए। यू–१४ छात्रतर्फ उज्ज्वल ताराका केशव काफ्ले उत्कृष्ट खेलाडी, लोयल्टीका समर्पण सेढाईं उत्कृष्ट गोलरक्षक तथा रोजबडका लक्ष्य श्रेष्ठ सर्वाधिक गोलकर्ता घोषित भएका छन्।

कृषि बीमा अनुदानमा दोहोरो सुविधा लिने विरुद्ध कडा कारबाही, बीमितले अनिवार्य स्वघोषणा गर्नु पर्ने

सरकारले कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमाको प्रिमियम अनुदान वितरणलाई पारदर्शी बनाउन ‘कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमाको प्रिमियममा अनुदान उपलब्ध गराउने कार्यविधि २०८३’ लागू गरेको छ। नयाँ कार्यविधिअनुसार बीमा कम्पनीले बीमालेख जारी गर्दा नेपाल बीमा प्राधिकरणको रियलटाइम ‘एग्रिकल्चर एन्ड लाइभस्टक इन्स्योरेन्स सिस्टम’ अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्नुपर्नेछ। अनुदान लिनका लागि बीमितले अन्य सरकारी निकायबाट सोही प्रयोजनका लागि अनुदान नलिएको स्वघोषणा गर्नुपर्नेछ, उल्लंघन भए कारबाहीका लागि प्राधिकरणमा जानकारी गराइने छ। ९ भदौ, काठमाडौं।

सरकारले कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमाको प्रिमियम अनुदान वितरणलाई पारदर्शी, व्यवस्थित र दुरुपयोगरहित बनाउन कडा नीति लागु गरेको छ। कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले ‘कृषि, पशुपन्छी तथा जडीबुटी बीमाको प्रिमियममा अनुदान उपलब्ध गराउने कार्यविधि २०८३’ जारी गर्दै बीमा कम्पनीहरुको कार्यशैली र अनुदान वितरण प्रणालीमा प्रविधिको उपयोग अनिवार्य बनाएको छ। मन्त्रिपरिषद्ले २० साउनमा स्वीकृत गरेको नयाँ कार्यविधि १ भदौदेखि लागू भएको छ, जसले २०८२ सालको पुरानो कार्यविधि प्रतिस्थापन गरेको छ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार बीमा कम्पनीहरूले कृषि तथा पशुपन्छी बीमालेख जारी गर्दा अनिवार्य रूपमा नेपाल बीमा प्राधिकरणको रियलटाइम सफ्टवेयर ‘एग्रिकल्चर एन्ड लाइभस्टक इन्स्योरेन्स सिस्टम’ प्रयोग गर्नुपर्नेछ। प्रविधिको प्रयोगमा कडाइ गर्दै कार्यविधिमा विशेष परिस्थितिबाहेक, सफ्टवेयरमा प्राविधिक समस्या आएमा मात्र भौतिक रूपमा बीमालेख जारी गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। भौतिक रुपमा बीमालेख जारी गर्नुपरेमा पनि बीमा प्राधिकरणको पूर्वस्वीकृति अनिवार्य लिनुपर्ने कडा शर्त राखिएको छ। अनुदानमा दोहोरोपन र सम्भावित दुरुपयोग रोक्न कार्यविधिले स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ।

पूर्णमान वज्राचार्य खुला टेबलटेनिसमा वियंकाले स्वर्ण पदक जितिन्

महेंद्र रत्न क्याम्पसकी वियंका राईले १३औं पूर्णमान वज्राचार्य खुला टेबलटेनिस प्रतियोगितामा कलेज महिला सिंगल्समा स्वर्ण पदक जितिन्। फाइनलमा वियंकाले आफ्नै क्याम्पसकी आस्मा पहरीलाई हराउँदै उपाधि हात पारिन्। एसियनकी अर्पिता महर्जन र जेभियरकी यानु श्रीष संयुक्त तेस्रो स्थानमा रहे।

यू–१४ ब्वाइज सिंगल्समा डीएभीका रिभानमुनि वज्राचार्य विजेता भए भने एभीएमका स्वर्णिम शाक्य उपविजेता बने। प्रोक्सिमाका नयन ललुवा र प्रिमियरका विशाल बस्नेत तेस्रो स्थानमा रहे। यू–१४ गर्ल्समा एभीएमकी श्रृया शाक्यले स्वर्ण पदक जीतिन्, तयाबुङकी राईले रजत र आरम्भ संस्कारकी प्राज्ञा महर्जन तथा यमिला श्रेष्ठले कांस्य पदक हात पारे।

यू–१६ ब्वाइज सिंगल्समा भासराका रिजन शाक्य पहिलो, एभरेष्टका आर्यन शाही दोस्रो तथा आरम्भका निश्चल थापा र प्राइमका सुगम पौडेल तेस्रो भए। ५० वर्षमाथिका भद्र पुरुष सिंगल्समा खोल्चा पुखुका नदिमरत्न शाक्यले स्वर्ण पदक जिते, आईटीटीएका राजेश भट्टराई रजत पदकमा सिमित भए।

टिम इभेन्टतर्फ कलेज महिलामा महेन्द्र रत्न क्याम्पस च्याम्पियन बन्यो। एभीएम दोस्रो तथा प्रिमियर र विश्व आदर्श संयुक्त तेस्रो स्थानमा रहे। स्कुल ब्वाइज टिममा आरम्भ पहिलो, प्राइम दोस्रो तथा एभीएम र सृष्टि एकेडेमी तेस्रो स्थानमा रहे। स्कुल गर्ल्स टिममा एभीएमले उपाधि जित्दा आरम्भ उपविजेता र ह्वाइटफिल्ड र सिर्जना ज्ञान सागर तेस्रो स्थानमा सफल भए।

सरकारले प्रदूषित गर्ने उद्योगहरूमा कडा नियन्त्रण गर्ने तयारी

सरकारले नदीनाला, तालतलैया र भूमिगत जल स्रोतहरूमा उद्योग तथा अस्पतालहरूबाट आउने विषाक्त फोहोर पानी नफाल्न नयाँ ‘औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूबाट निष्कासन गरिने फोहोर पानीसम्बन्धी मापदण्ड २०८३’ को मस्यौदा तयार पारेको छ। उक्त मस्यौदाले अस्पतालहरूलाई फोहोर पानी प्रशोधन नगरी जमिनमा छोड्न नपाइने स्थितिमा राख्दै, उद्योगजन्य मर्कुरी, आर्सेनिक, लेड, क्याड्मियम, साइनाइड र रेडियोएक्टिभ पदार्थहरूको कडा सहिष्णुता सीमा निर्धारण गरेको छ। मन्त्रालयले यस मस्यौदामा समावेश पाँचवटा पुराना औद्योगिक फोहोर पानी मापदण्डहरू खारेज गर्ने प्रस्तावसहित सरोकारवालाहरूबाट १५ दिनभित्र सुझाव मागेको छ। ९ भदौ, काठमाडौं।

नदीनाला, तालतलैया र भूमिगत जल स्रोतहरूमा उद्योग र अस्पतालहरूले अनियन्त्रित रूपमा विषाक्त फोहोर पानी छाड्दा पर्ने गम्भीर प्रभावलाई मध्यनजर गर्दै सरकारले यसलाई कडाइका साथ नियमन गर्ने प्रयास थालेको छ। मानव स्वास्थ्य, जलजीवन र समग्र वातावरणमा पर्ने गम्भीर असरलाई ध्यानमा राख्दै कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले ‘औद्योगिक प्रतिष्ठानहरूबाट निष्कासन गरिने फोहोर पानीसम्बन्धी मापदण्ड २०८३’ को मस्यौदा सार्वजनिक गरेको हो। प्रस्तावित मापदण्डले विशेषगरी अस्पताल र स्वास्थ्य संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी राख्ने व्यवस्था गरेको छ, जसले जनस्वास्थ्यमा प्रभाव पार्न सक्ने प्रदूषणलाई रोक्नेछ। अब कुनै पनि अस्पतालले आफ्नो फोहोर पानी प्रसोधन नगरी भूमिगत जल स्रोत प्रदूषित गर्दै जमिनमा फाल्न पाउनेछैन।

त्यसैगरी, उद्योगहरूको फोहोर पानीमा पाइने मर्कुरी, आर्सेनिक, लेड, क्याड्मियम, साइनाइड तथा रेडियोएक्टिभ पदार्थहरूमा अत्यन्त कडा सहिष्णुता सीमा तोकिएको छ। यी सबै प्रकृतिका रसायनहरू क्यान्सरजनक र स्नायु प्रणालीमा हानिकारक हुने गर्दछ। नयाँ मापदण्डले प्रदूषणको प्रकृतिको आधारमा उद्योगहरूलाई वर्गीकरण गर्दै विभिन्न नियमहरू निर्धारण गरेको छ। जसमा औषधि उत्पादन, छाला प्रशोधन (ट्यानरी), धागो तथा कपडा रङ्गाउने (डाइङ), पेन्ट, सतह परिष्करण (इलेक्ट्रोप्लेटिङ), साबुन, चिनी, दुग्ध, वनस्पति घिउ तथा तेल, कاغज, पलप तथा फर्मेन्टेसन गर्ने उद्योगहरूलाई विशेष रुपमा लक्षित गरिएका छन्, जसले अत्याधिक प्रदूषण उत्पन्न गर्दछन्। मन्त्रालयको भनाइअनुसार, उद्योगहरूले चाहे सतही पानी, सार्वजनिक ढल वा संयुक्त प्रशोधन प्लान्टमा फोहोर पानी मिसाए पनि, तोकिएको सीमा भित्र मात्र फोहोर पानी फाल्न सक्नेछन्।

नेपालले पिकलबल विश्वकपमा हिस्सा लिने

नेपाल पहिलो पटक पिकलबल विश्वकपमा भाग लिन लागेको छ। नेपाली टोली बिहीबार भियतनामको दानाङ प्रस्थान गर्न तयारी अवस्थामा छ। आगामी अगष्ट ३० देखि सेप्टेम्बर ६ सम्म सञ्चालन हुने प्रतियोगितामा सिनियर वर्गमा हर्ष सागर तुलाधर, मणिकरत्न शाक्य, दिलभूषण पाठक, फत्तेबहादुर खड्का, शर्मिला केसी र प्रतिमा प्रधानले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। ओपन वर्गमा भने ज्याक्सन सुवेदी, सन्देश श्रेष्ठ, उमिद शेर्पा, उगेन शेर्पा, दावा शेर्पा, राधेश्याम मचामसी, महेश शर्मा, सरुसा मगर, डा. दिक्षा राणा, सञ्जील कन्साकार र किरण खनालले भाग लिनेछन्।

टोलीका व्यवस्थापक र प्रशिक्षक सौरभ भण्डारी रहेका छन्। राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य–सचिव रामचरित्र मेहताले मंगलबारको एक कार्यक्रममा टोलीलाई सफलताको कामना गर्दै बिदाइ गरेका छन्।

सरकारले साउन महिनामा सार्वजनिक ऋणमा सवा २३ अर्ब रुपैयाँ थप गर्‍यो, कुल दायित्व ३० खर्ब नजिक

सरकारले साउन महिनामा २३ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ ऋण लिएपछि २० अर्ब ६ करोड रुपैयाँ भुक्तानी गरेको छ, जसले खुद सार्वजनिक ऋणमा ३ अर्ब २३ करोड रुपैयाँको वृद्धि गरेको छ। विनिमय दरबाट ८ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ नाफा हुँदा, असार मसान्तमा २९ खर्ब ८१ अर्ब रहेको सार्वजनिक ऋण साउन मसान्तसम्ममा ५ अर्ब ३ करोडले घटेको छ। राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगले आन्तरिक ऋणलाई चालु र प्रशासनिक खर्चमा नलगाउने तथा पूँजी निर्माण गर्ने योजनामा मात्र प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको छ।

सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिनामा (साउन) करिब २३ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ ऋण परिचालन गरेको छ। सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन कार्यालयले जनाएको छ कि साउन महिनामा २३ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ ऋण लिएर २० अर्ब ६ करोड रुपैयाँ ऋण भुक्तानी गरिएको छ। यसले एक महिनामात्रै खुद सार्वजनिक ऋणमा ३ अर्ब २३ करोड रुपैयाँको वृद्धि गरेको छ। साउन महिनामा विनिमय दरबाट ८ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ बराबर नाफा हुँदा, कुल सार्वजनिक ऋण २९ खर्ब ७६ करोड रुपैयाँमा झरेको छ।

आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा बाह्य ऋण परिचालन सामान्यतया कम हुने हुँदा खुद सार्वजनिक ऋणमा धेरै वृद्धि हुँदैन। गत आर्थिक वर्षको साउन महिनामा सरकारले ४४ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ ऋण लिएर जसमध्ये ४० अर्ब आन्तरिक ऋण थियो। यस वर्ष साउन महिनामा आन्तरिक ऋण मात्र २० अर्ब रुपैयाँ परिचालन गरिएको छ। साउन मसान्तसम्म कुल सार्वजनिक ऋण नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी)को आधारमा ४५.१० प्रतिशत रहेको छ। यसमा आन्तरिक ऋण १५ खर्ब ९८ अर्ब ८३ करोड (जीडीपीको २४.२२ प्रतिशत) र बाह्य ऋण १३ खर्ब ७७ अर्ब ५० करोड (जीडीपीको २०.८७ प्रतिशत) रहेको छ।

‘करदाता पुरस्कार’ले उपभोक्ता सचेतना बढायो, बिल नदिने व्यापारीविरुद्ध उजुरीमा वृद्धि

समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा गरिएको। करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार सुरु भएपछि बिलबिजक माग्ने उपभोक्ता संख्या वृद्धि भएको र बिल नदिने व्यापारीविरुद्ध उजुरी पनि बढेको आन्तरिक राजस्व विभागले जनाएको छ। सरकारले १ साउनदेखि सुरु गरेको कार्यक्रममा पहिलो १५ दिनको तुलनामा दोस्रो १५ दिनमा बिल अपलोड र क्यूआर कारोबारमा सहभागी संख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको तथ्यांकले देखाएको छ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले यस अभियानलाई सचेत उपभोक्तामा राज्यको लगानी भनेका छन् र पुरस्कृत उपभोक्तालाई विशेष दूतका रूपमा काम गर्न आह्वान गरेका छन्। ९ भदौ, काठमाडौं। सरकारले करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार कार्यान्वयन सुरु गर्दै गर्दा उपभोक्तामा बिलबिजक माग गर्नुपर्ने सचेतनामा तीव्र वृद्धिदेखिएको तथ्यांकले देखाएको छ। सामान किन्दा प्रत्येक बिल सरकारले आधिकारिक रूपमा दर्ता गर्ने र त्यस मार्फत १० लाख रुपैयाँसम्म पुरस्कार जित्न सकिने भएपछि बिल नदिने व्यापारीविरुद्ध उजुरीको चाँग लागिरहेको आन्तरिक राजस्व विभागले जनाएको छ। पुरस्कार घोषणाको एक महिनाको अनुभवमा उपभोक्तामा बिल लिनै पर्ने चेतना विस्तार भएको विभागका निर्देशक तथा सूचना अधिकारी केशव रघुवंशीले बताए। तर अझै पनि न्युरोड लगायतका मुख्य व्यापारिक केन्द्रहरूमा केही व्यापारीहरूले बिल दिन आनाकानी गरिरहेको उपभोक्ताले गुनासो गरिरहेका छन्। ‘हेलो सरकारमा हाल धेरैजसो गुनासो यस्तो छ कि कतिपय पसलहरूले बिल दिन मानेनन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले बजार अनुगमनलाई थप गहिरो बनाउनुपर्ने देखिएको छ।’ विभागले त्यसका लागि तयारी गरिरहेको पनि जानकारी दिए। ‘सामान खरिद गर्दा उपभोक्ताले सक्कल बिल पाउनु उपभोक्ताको अधिकार हो,’ उनले थपे, ‘पुरस्कार कार्यक्रममा हाम्रो उद्देश्य पनि बिल माग्न उपभोक्तामा जागरण ल्याउनु हो।’ तर अझै पनि प्यानमा दर्ता भएर पसल सञ्चालन गर्ने व्यापारीहरूले सक्कल बिल दिन नमान्ने, आधिकारिक बिल नदिने गुनासो धेरै आउने गरेको छ। विभागका अनुसार करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार सुरु भएयता भ्याट र प्यानमा नयाँ दर्ता हुने प्रवृत्तिमा खासै सुधार नदेखिएको छ। उपत्यका र सहरी इलाकामा सञ्चालनमा रहेका अधिकांश पसलहरू पहिले नै करमा दर्ता भइसकेका छन्। तर, दर्ता भएका पसलहरूले पनि बिल दिन नमानेको भनेर गुनासो बढेको छ। उपत्यका बाहिरको क्षेत्रमा समेत यस्तै समस्या विभागमा बृहत रूपमा रिपोर्ट भइरहेको छ। ‘क्यूआरबाट रकम तिरेका उपभोक्तालाई पनि तिरेको रकम र बिल जारी गरेको रकम फरक देखिएको छ,’ निर्देशक रघुवंशीले भने, ‘सबै कारोबार प्रणालीमार्फत ट्र्याक हुने भएकाले सबै व्यवसायीहरूले इमानदार रहन जरुरी छ।’ पुरस्कार कार्यक्रममा सहभागितामा उल्लेखनीय वृद्धि आन्तरिक राजस्व विभागको तथ्यांकले सुरुको पहिलो महिनामै पुरस्कार कार्यक्रममा सहभागी उपभोक्ता संख्या उल्लेखनीय वृद्धि देखाएको छ। सरकारले १ साउनदेखि शुरु गरेको कार्यक्रममा पहिलो १५ दिनमा नगद कारोबारका बिल अपलोडको संख्या ७ हजार ७७ थियो। तर साउन १६ देखि ३१ सम्मको अवधिमा यो संख्या तीव्र रूपमा बढेर ३ लाख ५७ हजार १ सय ४९ पुगेको छ। क्यूआर कारोबारमा समेत उत्साह देखिएको छ। क्यूआर कारोबारबाट पुरस्कार योजनामा स्वचालित रूपमा सहभागी उपभोक्ताको कारोबार संख्या पहिलो १५ दिनमा २ करोड ५६ लाख ८ हजार ९४ थियो भने दोस्रो १५ दिनमा तीव्र वृद्धि हुँदै ३ करोड २० लाख ८६ हजार ३ सय ८० पुगेको छ। विभागका अनुसार साउन १५ पछिका १६ दिनमा कुल कारोबार संख्या ३ करोड २४ लाख ४३ हजार २ सय २९ पुगेको छ। सरकारले प्रत्येक दिन १ लाख (कर कट्टीपछि) र प्रत्येक १५/१५ दिनमा १० लाख रुपैयाँ (कर कट्टीसहित) बम्पर पुरस्कार स्वरूप प्रदान गर्न थालेको छ। सचेत उपभोक्ता अभियानमा राज्यले लगानी गरेको अर्थमन्त्रीको भनाइ अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सरकारले सुरु गरेको यो अभियान राज्यले उपभोक्तामा लगानी गरेको मानी रहेको बताए। दोस्रो पाक्षिक पुरस्कार वितरण समारोहमा उनले भने, ‘यो राज्यले तपाईंहरूमाथि सचेत उपभोक्ताको अभियानका लागि लगानी गरेको पनि हो।’ बिल लिने र दिने संस्कृतिको प्रवर्द्धन गर्न सुरु गरिएको अभियान हो भनी बचन दिए। यसले सरकारले राजस्व संकलनमा वृद्धि गर्नुका साथै सबैलाई औपचारिक अर्थतन्त्रमा समावेश गराउने लक्ष्य राखेको अर्थमन्त्रीको भनाइ छ। पहिलो महिनाको अनुभवले जनमा खुशी र उत्साह फैलाएको उनले बताए। पुरस्कार प्राप्त भएका सबैलाई सरकारको दूतका रूपमा काम गर्न पनि उनले अनुरोध गरे। ‘आफ्नो गाउँटोल, पालिका, निर्वाचन क्षेत्रमा विशेष दूतका रूपमा तपाईंहरू काम गर्न अनुरोध गर्छु,’ उनले भने। पुरस्कार विजेताको अनुभव कैलालीका हेमराज जोशीले २५० रुपैयाँको सामान किन्दा १० लाख रुपैयाँको बम्पर पुरस्कार जितेका थिए। उनी भन्छन्, सरकारले सुरु गरेको पुरस्कार कार्यक्रमले उपभोक्तामा बिल लिन र दिन सक्ने बानी छिट्टै फैलिनेछ। अर्थ मन्त्रालयमा भएको कार्यक्रममा उनले अनुभव साट्दै भने, ‘सबै उपभोक्तामा यही बानी रह्यो भने अर्थतन्त्रमा पनि ठूलो लाभ हुनेछ।’ नेपालमा क्यूआर प्रणाली सुरु भएयता उनले नगद बोक्न छोडेको र जहाँ पनि क्यूआर स्वीकार्ने भएकाले नगद कम प्रयोग हुने उनको अनुभव छ। कतिपय ठाउँमा नगद आवश्यक परेर अप्ठ्यारो भएको भने बताउनुभयो। पहिलो पाक्षिक पुरस्कार जितेका गैँडाकोटका हिमाल अर्यालले फेसबुकमा नाम देख्दा आफैँ नभएर कोहि न हो भन्ने शंका लागेको थियो तर फोनमा सन्देश आएपछि त्यो आफैं भएको बुझे। साँझ साथीहरूसँग आइसक्रिम किनेर तिरेको रकममा पुरस्कार पाएको उनले बताए। उनले यो अभियानले अर्थतन्त्रलाई औपचारिक प्रणालीमा ल्याउन ठूलो सहयोग पुर्याउने धारणा राखे। पुरस्कार पाएको पछि साथीहरू पनि बिल लिन बढी सचेत हुन थालेको उनले जानकारी दिए।

मनुस्मृतिलाई लिएर राहुल गान्धी र भाजपा बीचको विवाद

समाचार सारांश राहुल गान्धीले पुणेमा मनुस्मृतिमा महिलाबारे लेखिएको उद्धरणलाई शर्मनाक भनेका छन् र महिलाहरू कसैको अधीनमा हुन नहुने बताए। उनले महिलालाई ७० करोड अद्वितीय यात्रा, कल्पना र सपना भएको भारतको सबैभन्दा ठूलो शक्ति र सम्पत्ति ठानेका छन्। राहुलको अभिव्यक्तिपछि उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ र भाजपाका नेताहरूले उनलाई संविधान र भारतीय सभ्यताप्रति जवाफदेही हुनुपर्ने भन्दै आलोचना गरेका छन्। ९ भदौ, काठमाडौं । भारतको लोकसभाका विपक्षी दलका नेता राहुल गान्धी मनुस्मृति ग्रन्थ सम्बन्धमा दिएका अभिव्यक्तिका कारण विवादमा परेका छन्। पुणेका शनिबार सम्पन्न “छात्राहरूको गुञ्ज” कार्यक्रममा राहुल गान्धीले मनुस्मृतिका केही सन्दर्भहरू उजागर गरेका थिए। राहुलले मनुस्मृतिमा महिलाबारे लेखिएको उद्धरणलाई ‘शर्मनाक’ बताएका छन्। उनले भने, “महिलाहरू कसैको अधीनमा हुन सक्दैनन्।” गान्धीले थपे, “म यहाँ मनुस्मृतिको यस्तो उल्लेख गर्न चाहन्छु जसले बताउँछ कि बाल्यकालमा महिला बुबाको अधीनमा हुनुपर्छ, यौवनमा श्रीमान्को अधीनमा र श्रीमान्को मृत्युपछि छोराहरूको अधीनमा। यी शब्दहरू शर्मनाक छन् र कतै बोलिनु हुँदैनथ्यो।” उनी भन्छन्, “महिलाहरू भारतको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हुन्। उनीहरूका ७० करोड अद्वितीय यात्रा, कल्पना र सपना छन्। महिलाहरू सम्पूर्ण राष्ट्रको ठूलो सम्पत्ति हुन् र आफैंलाई आत्मनिर्भर बनाउन र आफूमाथि विश्वास गर्न आवश्यक छ।” मनुस्मृतिको पाँचौं अध्यायको श्लोक १४८ मा पाइने उक्त उद्धरण विवादास्पद मानिन्छ। यो ग्रन्थ महिलाको स्वतन्त्रता र व्यक्तिगत अस्तित्वलाई खारेज गर्ने तथा दलित जातिलाई अधीनस्थ राख्ने मामिलामा आलोचित छ। हिन्दू धर्मशास्त्रअनुसार मनुस्मृतिका रचनाकार महर्षि मनु हुन् र यसको संकलन ईसा पूर्व दोस्रो शताब्दीदेखि ईस्वी दोस्रो शताब्दीसम्म भएको मानिन्छ। यसमा १२ अध्याय र लगभग २,६८४ श्लोकहरू छन्। पहिलो अध्याय सृष्टि सम्बन्धी छ। दोस्रो अध्याय धर्मका नियम, वर्णधर्म, ब्रह्मचर्य लगायत विषय समेट्छ। तेस्रो अध्यायमा विवाह र महिलाको सम्मान लगायत कुरा छन्। चौथो अध्याय गृहस्थ धर्म र नरकका प्रकारहरूमा केन्द्रित छ। पाँचौं अध्यायले खाने–पिने नियम, महिलाका कर्तव्य, शुद्धता र अशुद्धता उल्लेख गरेको छ। छैटौंमा वानप्रस्थ र सन्न्यास धर्म, सातौंमा राजाका कर्तव्य, आठौंमा अपराध, न्याय र राजनीति सम्बन्धी विषयहरू छन्। नबौं अध्यायमा पैतृक सम्पत्ति, दसौंमा वर्ण मिश्रण, एघारौंमा पापकर्म र बाह्रौंमा तीन गुण र वेदहरूको प्रशंसा गरिएको छ। मनुस्मृतिलाई लामो समयसम्म सामाजिक व्यवस्थाको आधार मानिँदै आएकोमा प्रगतिशील आन्दोलनहरूका कारण यसले आलोचना पाएको छ। उदाहरण स्वरूप, डा. बाबासाहेब आम्बेडकरले २५ जुलाई १९२७ मा महाराष्ट्रको कोलाबा जिल्लामा सार्वजनिक रूपमा मनुस्मृति जलाएका थिए। आम्बेडकरको दृष्टिमा मनुले वर्ण व्यवस्थाको संरचना गरेको भए पनि जाति व्यवस्थाको सिर्जना त होइन तर यसको बीउ रोपेको उनले उल्लेख गरेका छन्। उनले ‘फिलोसोफी अफ हिन्दुइज्म’ र आफ्नो अन्य पुस्तकहरूमा मनुस्मृतिको विरोध गरेका छन्। त्यसबेलाका दलित र महिलाहरू सामान्य जीवन यापनका हकदार थिएनन् र ब्राह्मणहरूको प्रभुत्वले जाति व्यवस्थाको जन्म भएको थियो। आम्बेडकरले वर्ण व्यवस्था बहु–तले भवनसरह रहेकाले माथि–तल जान कुनै भर्‍याङ नभएको बताउँछन्। मनुवाद समर्थकहरूको पनि संख्या कम छैन। इतिहासकार नरहर कुरुन्दकरले मनुस्मृतिलाई वेदहरूजस्तै सम्मान मिल्नुपर्ने धारणा राख्ने समूहको पक्षसमर्थन गरेका छन्। उनी भन्छन्, “स्मृतिहरू वेदमा आधारित हुन् र मनुस्मृतिलाई पनि वेदकै हिसाबले हेर्नुपर्छ।” उनले आफ्नो किताबमा मनुस्मृतिका समर्थकहरूले यसलाई वेदहरूको जस्तै सम्मान दिनुपर्ने भनेको उल्लेख गरेका छन्। केही अंशका कारण गलत धारणा नबनाउनुपर्छ भनि मनुवादि धारणा पनि उनले छनिçन। उनी भन्छन्, ‘कुनै अंश छोडेमा पनि यो ग्रन्थले समाज कल्याणमा योगदान गर्छ।’ राहुल गान्धीको अभिव्यक्तिपछि उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले सोमबार कडा आलोचना गरे। आदित्यनाथले गान्धीलाई देशको लोकतन्त्र र संविधानप्रति जवाफदेही बन्नुपर्ने बताएका छन्। उनी भन्छन्, “राहुल गान्धीले महाराष्ट्रमा बताए जसरी महिलाले मनुस्मृतिको बन्धन तोडेर बाहिर आउनुपर्छ भन्नु गलत हो। प्रतिपक्षी नेता हुँदाहुँदै पनि उनी लोकतन्त्रका विरुद्ध छन्।” आदित्यनाथले राहुललाई संविधानको शपथ लिएर भारतको परम्परा र विरासतबारे अपमान गर्न नहुने आरोप लगाए। उनले सवाल राखे, “त्यस्तो को छ जसको जीवनमा महिलाको सहारा छैन– आमा, बहिनी, पत्नी वा छोरी? बिनाबाबु छोरी हुन्छ? बिना भाइ बहिनी? बिना श्रीमान पत्नी? बिना छोरा आमा?” मुख्य रूपमा भाजपा सांसद र समर्थकहरूले राहुल गान्धीलाई आलोचना गर्दै आएका छन्। भाजपा सांसद निशिकान्त दुबेले उनलाई “पहिले पढ्न, बुझ्न र त्यसपछि बोले” भनेका छन्। भाजपा नेता अमित मालवीयले चयन गरिएका अंश मात्र उल्लेख गर्नु र दुष्प्रचार हुनु भन्दै मनुस्मृतिमा महिलाप्रति आदरको उल्लेख भएको बताउँदै राहुललाई भनाइप्रति कडाइ गरेका छन्। मालवीयले भनेका छन्, “राहुल गान्धीले हिन्दू धर्मग्रन्थहरुलाई राजनीतिक दृष्टिले हेर्नु हुँदैन, कम्तीमा इमानदारीपूर्वक पढ्नुपर्छ। भारतीय सभ्यता अंग्रेजी चस्माले पढेर बुझ्ने कुरा होइन। (एजेन्सीहरूबाट)

लामिना ल्याब्सले थप १३ लाख अमेरिकी डलर लगानी जुटायो, कुल लगानी ४८ लाख डलर पुगेको छ

सानफ्रान्सिस्को स्थित लामिना ल्याब्स, जसलाई नेपाली युवा सुदीप रोकाया र कार्तिकेश मिश्रले सहसंस्थापन गरेका छन्, ले फलो–अन फन्डिङमार्फत थप १३ लाख अमेरिकी डलर लगानी प्राप्त गरेको छ। यससँगै कम्पनीको कुल लगानी ४८ लाख अमेरिकी डलरमा पुर्‍याइएको छ। कम्पनीले यो रकम आफ्नो इन्जिनियरिङ टोली विस्तार गर्न र प्रमुख उत्पादन सिमीको स्केलिङका लागि उपयोग गर्ने जनाएको छ। सिमीले ८० भन्दा बढी भाषा समर्थन गर्दै प्रयोगकर्ताबाट प्राप्त टेक्स्ट, डकुमेन्ट वा वेबसाइट लिंकलाई सेकेन्डभित्र ह्वाइटबोर्ड शैलीको एनिमेसन भिडियोमा परिणत गर्छ। सन् २०२३ को ९ भदौ, काठमाडौं।

सुदीप रोकाया र कार्तिकेश मिश्रद्वारा सहसंस्थापन गरिएको यो स्टार्टअपले हालै १३ लाख अमेरिकी डलर थप लगानी सुरक्षित गरेको छ। यसअघि कम्पनीले ३० लाख अमेरिकी डलरको सिड फन्डिङ प्राप्त गरेको थियो, जसपछि कुल संकलित लगानी ४८ लाख अमेरिकी डलर पुगेको छ। लामिना ल्याब्सले वाई कम्बिनेटरबाट ५ लाख डलर र पहिलो लगानीकर्ताबाट ३० लाख डलरका साथै फलो–अन फन्डिङमार्फत थप रकम संकलन गरेको छ। सहसंस्थापक सुदीप रोकायाले भने, “हामीले हाल सम्म कुल ४८ लाख डलर फण्ड उठाइसकेका छौं, जुन पहिला ३० लाख डलर थियो।”

कम्पनीका लगानीकर्तामध्ये वाई कम्बिनेटर र फाउन्डेसन क्यापिटल रहेका छन्। लिंक भेन्चर्सले लामिना ल्याब्सलाई आफ्नो २०२६ को पोर्टफोलियोमा राख्दै इसे एआईमा ‘भिजुअल आउटपुट लेयर’ विकास गर्ने कम्पनीको रूपमा चिनाएको छ। यस लगानीबाट कम्पनीले आफ्नो इन्जिनियरिङ टिम विस्तार गर्ने र सिमी उत्पादनको स्केलिङ गर्ने योजना बनाएको छ। सिमीले प्रयोगकर्ताबाट आएका टेक्स्ट प्रम्प्ट, डकुमेन्ट वा वेबसाइट लिंकलाई छिट्टै ह्वाइटबोर्ड शैलीको एनिमेसन भिडियोमा परिणत गर्छ र ८० भन्दा बढी भाषामा उपलब्ध छ, जसमा नेपाली पनि समेटिएको छ। प्रयोगकर्ताहरूले भिडियोको लम्बाइ र प्लेटफर्म (जस्तै युट्युब, टिकटक वा इन्स्टाग्राम रिल्स) अनुरूप फर्म्याट छनोट गर्नसक्ने सुविधा छ। प्रकाशनको १२ दिनभित्र सिमीले लगभग ४ हजार प्रयोगकर्ता र १८७ भुक्तानी गर्ने ग्राहकहरु प्राप्त गरिसकेको थियो। लिंक भेन्चर्सका अनुसार, अहिले कम्पनीका भुक्तानी गर्ने ग्राहक संख्या १९० भन्दा बढी भइसकेको छ। प्रारम्भमा शिक्षा क्षेत्रमा लक्षित यो उत्पादनमा अमेरिकाका साना र घरेलु व्यवसायीहरूको प्रयोगकर्ता संख्या बढी रहेको संस्थापकहरूले बताएका छन्। लामिना ल्याब्स वाई कम्बिनेटरको २०२६ स्प्रिङ ब्याचमा छनोट हुने पहिलो पूर्ण नेपाली संस्थापक टोली भएको छ। संस्थापक रोकाया हुम्ला-सिमीकोटका हुन् भने कार्तिकेश मिश्र रौतहटका हुन्। उनीहरूले एमआईटीमा अध्ययन गरेपछि एकअर्कालाई भेटेका थिए। कम्पनीको प्रमुख उत्पादन सिमीको नामांकन पनि रोकायाको जन्मस्थान सिमीकोटकको नाममा गरिएको हो।

जेन जी आन्दोलनका पीडितको माग सम्बोधनमा सरकारले दिने प्राथमिकता र सहिद तथा घाइते परिवारको प्रतिक्रिया

गत वर्ष भदौ २३ गते जेन जी आन्दोलनको क्रममा संसद भवन अगाडि घाइते भएका बादल राईले सर्वोच्च सरकारले अहिलेसम्म आफ्ना माग पूरा नगरेको प्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनी सिभिल अस्पतालमा उपचार गराइरहेका थिए। तर सरकारले केही कमजोरीका कारण पूर्व सहमतिहरु कार्यान्वयन गर्न नसकेको भएपनि उनीहरु आगामी दिनमा आशावादी रहेको बताएका छन्।

सोमबार गृहमन्त्री सुधन गुरुङ, कानुनमन्त्री सोबिता गौतम, संघीय संसदका केही सांसद र सरकारले प्रमुख सचिव तथा गृहसचिवसँगै जेन जी आन्दोलनका सहिद र घाइते परिवारका प्रतिनिधिहरूबीच बैठक भएको थियो। बैठकमा उनीहरुले अघिल्लो सहमतिमा केही असन्तुष्टि प्रकट गरे र बाँकी कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने माग राखेका थिए। अघिल्लो अन्तरिम सरकारले मङ्सिर २४ गते जेन जी आन्दोलनका सहिद र घाइते परिवारहरुको माग सम्बोधनका लागि १० बुँदे सम्झौता गरेको थियो।

सरकारले जेन जी आन्दोलनका सहिद र घाइते परिवारको माग सम्बोधनलाई तीव्र पार्न ‘डेडिकेटेड टिम’ बनाएर काम गर्ने कुरामा छलफल गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका सहसचिव हेमराज अर्यालको संयोजकत्वमा जेन जी सम्झौता र एकीकृत प्याकेज कार्यान्वयन समन्वय एवं सहजीकरण समिति गठन गरिएको थियो। सो समिति जेन जी आन्दोलनका मागको कार्यान्वयनमा ‘डेडिकेटेड’ भएर काम गर्ने विषय सोमबारको बैठकमा छलफल गरिएको सहसचिव अर्यालले बताएका छन्।

जेन जी आन्दोलनका घाइतेहरूको समूहका अध्यक्ष बदाल राईले सरकारले माग सम्बोधनमा आशावादी रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनले भने, “सरकारले अहिलेसम्म हाम्रो माग सम्बोधन गरेको छैन, तर प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ।” जेन जी अभियन्ता रक्षा बमले भने, “सरकारले डेडिकेटेड टिम बनाएर कार्यान्वयन गर्ने भन्ने कुरा राम्रो हो। तर अहिलेसम्म कार्यान्वयनमा जान नसक्नुको मुख्य कारण प्राथमिकतालाई नदिएको हुन सक्छ।”

विद्युतीय एसयूभी जेइकु जे ५ प्रो सीमित अवधिका लागि ४७.९९ लाख रुपैयाँमा उपलब्ध

एसपीजी अटोमोबाइल्सले जेइकु जे ५ प्रोका लागि ४७ लाख ९९ हजार रुपैयाँ पर्ने सीमित अवधिको विशेष योजना सार्वजनिक गरेको छ। कम्पनीका अनुसार यो योजना पहिलो १०० ग्राहक र नाइमा मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ मा बुकिङ गरेका ग्राहकहरूसँग मात्र लागू हुनेछ। जेइकु जे ५ प्रोमा १५५ किलोवाट मोटर, ५०.७ किलोवाट आवर ब्याट्री, १९ भन्दा बढी सुरक्षा विशेषता र ११ वर्ष वा २ लाख ४० हजार किलोमिटर वारेन्टी उपलब्ध छ।

नाइमा मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ मा प्राप्त उत्साहजनक प्रतिक्रिया र ग्राहक मागलाई मध्यनजर गर्दै नेपालमा ओमोडा र जेइकु सवारीसाधनका आधिकारिक वितरक एसपीजी अटोमोबाइल्स प्रालिले जेइकु जे ५ प्रोका लागि विशेष योजना सार्वजनिक गरेको हो। सीमित अवधिका लागि लागु हुने यस योजनाअन्तर्गत जेइकु जे ५ प्रो अहिले ४७ लाख ९९ हजार रुपैयाँमै खरिद गर्न सकिन्छ, कम्पनीले जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार यो विशेष योजना पहिलो १०० ग्राहकहरूसँग सीमित छ।

जेइकु जे ५ प्रो प्रिमियम विद्युतीय एसयूभी सेग्मेन्टमा शक्तिशाली प्रदर्शन, आधुनिक प्रविधि र व्यावहारिक विशेषतासहित उपलब्ध रहेको कम्पनीको दाबी छ। १५५ किलोवाट क्षमता भएको इलेक्ट्रिक मोटरले २८८ एनएम टर्क उत्पादन गर्छ। १८५ मिलिमिटर ग्राउन्ड क्लियरन्स र फुल साइज स्पेयर टायरले नेपाली सडकका लागि यो गाडीलाई थप व्यावहारिक बनाएको कम्पनीको भनाइ छ।

गाडीमा ५०.७ किलोवाट आवर क्षमताको ब्याट्री प्रयोग गरिएको छ। यसमा १९ भन्दा बढी एड्भान्स्ड ड्राइभर सहायता प्रणाली (एडीएएस) र सुरक्षा फिचर, प्यानोरामिक मुनरुफ र ४८० लिटरको बुटस्पेस उपलब्ध छन्। कम्पनीले जनाएको छ कि जेइकु जे ५ थाइल्यान्ड र इन्डोनेसियामा नम्बर १ सर्वाधिक बिक्री हुने विद्युतीय एसयूभीका रूपमा स्थापित भइसकेको छ। यसको प्रदर्शन, प्रविधि, व्यावहारिकता र मूल्य संयोजनका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा यसको लोकप्रियता बढेको छ।