लेखक: space4knews

सरकारले १ साउन २०८३ देखि करदाता उपहार प्रोत्साहन कार्यक्रम लागू गरी बिल माग्ने उपभोक्ताहरूलाई १ लाखदेखि १० लाख रुपैयाँसम्म पुरस्कार दिने व्यवस्था गरेको छ। भाटभटेनी, सेल्सबेरी र पोखरेल स्टोरजस्ता पसलका व्यवसायीहरूले कार्यक्रमपछि ग्राहकहरूले बिल माग्न र पान नम्बर दर्ता गराउन वृद्धि भएको बताएका छन्। उपभोक्ता अनिसा श्रेष्ठ र लुमा बस्नेतले योजना राम्रो भए पनि धेरै मानिस अझै बेखबर रहेको भन्दै प्रचारप्रसार बढाउन सरकारलाई सुझाव दिएका छन्।

दैनिक बजारमा सामान किन्ने उपभोक्ताहरूले अब बिल माग्नुलाई मात्र लखपति बन्ने अवसर होइन, बजारलाई पारदर्शी बनाउने अभियानको हिस्सा पनि मान्न थालेका छन्। यस कार्यक्रमअन्तर्गत, बिल माग्ने उपभोक्ताले १ लाखदेखि १० लाख रुपैयाँसम्म पुरस्कार जित्न सक्छन्। भक्तपुर गोठाटारका रामेश्वर आचार्यजस्ता सचेत उपभोक्ताहरूले अब अनिवार्य रूपमा बिल माग्न थालेका छन्।

भाटभटेनी सुपरमार्केटका व्यवस्थापक अजय लामाका अनुसार, यो कार्यक्रममा ग्राहकहरूमा उत्साह थपिएको छ। ग्राहकहरूले अब आफ्ना व्यक्तिगत विवरण (पान नम्बर) दर्ता गराउन थालेका छन्। सेल्सबेरी डिपार्टमेन्टल स्टोरकी सुपरभाइजर मोनिका पौडेलले पनि ग्राहकहरूको बिल प्रति सचेतना बढेको जानकारी दिइन्।

यद्यपि, धेरै उपभोक्ता अझै पुरस्कार योजनाबारे अनभिज्ञ छन्। अनिसा श्रेष्ठले भने, “बिल लिनु उपभोक्ताको अधिकार र दायित्व हो,” र यो योजना सबैले बुझ्नुपर्छ र फाइदा उठाउनुपर्छ। सरकारले ल्याएको यो कार्यक्रमले बजार पारदर्शी बनाउन र कर छली रोक्न सकारात्मक र प्रभावकारी कदम सावित भएको छ।

समाचार सारांश संविधानले प्रदेश र स्थानीय तहलाई नदिएको सहकारी नियमन अधिकार सहकारी ऐनमार्फत दिँदा जनताको खर्बौं निक्षेप जोखिममा परेको छ। धरान उपमहानगरपालिकाले बराह र श्रेया सहकारीलाई समस्याग्रस्त घोषणा गरे पनि व्यवस्थापन समिति गठन गर्न नसक्दा बचत फिर्ता प्रक्रिया अगाडि बढ्न सकेको छैन। सहकारी प्राधिकरणका अनुसार ८ सयभन्दा बढी सहकारीविरुद्ध ८ सय ९४ उजुरी परेका छन् र करिब २ खर्बभन्दा बढी रकम अपचलन भएको प्रारम्भिक अनुमान छ। ८ भदौ, काठमाडौं। संविधानले प्रदेश र स्थानीय तहलाई नदिएको नियमन अधिकार कानुनमार्फत दिँदा जनताको खर्बौं निक्षेप जोखिममा परेको छ। सहकारी ऐन २०७४ ले सहकारी नियमन अधिकार संघ, प्रदेश र स्थानीय तहलाई प्रदान गरेको छ। तर, प्रदेश र स्थानीय तहको अक्षमताका कारण यो अधिकार प्रयोग गर्न नसकिँदा सहकारी बचतकर्ताको बचत जोखिममा परेको छ। उदाहरणस्वरूप धरान उपमहानगरपालिकालाई लिन सकिन्छ। धरान उपमहानगरपालिकाले २९ पुस २०८१ मा करिब ११ अर्ब रुपैयाँ बचत अपचलन गरेको बराह सहकारीलाई समस्याग्रस्त घोषणा गर्‍यो। तर, समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समिति गठन गर्न अहिलेसम्म सक्षम हुन सकेको छैन।

नेपाली ब्रान्ड यात्रीले नेपालमै डिजाइन र निर्माण गरेको नयाँ विद्युत स्कुटर ‘यात्री पी-२’ सार्वजनिक गरेको छ। पी-२ तीनवटा ब्याट्री विकल्पमा उपलब्ध छ, जसमा ५.२ किलोवाट आवर क्षमताको मोडेल पूर्ण चार्जमा १५७ किलोमिटर दूरी तय गर्न सक्ने कम्पनीको दाबी छ। सिप्रदी यात्रीले देशभरिका ३५ स्थानमा डीसी चार्जरहरू स्थापना गर्ने र पी-२ उत्पादनका लागि करिब ६० करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने योजना अघि सारेको छ। ८ भदौ, काठमाडौं।

सिप्रदी यात्रीले नेपालमै डिजाइन तथा निर्माण गरेको पी-२ विभिन्न ब्याट्री विकल्पसहित बजारमा ल्याएको हो। पी-२ तीनवटा फरक ब्याट्री क्षमतामा उपलब्ध छ। कम्पनीका अनुसार ग्राहकले ५.२ किलोवाट आवर, ३.७ किलोवाट आवर र ३ किलोवाट आवर क्षमताका ब्याट्रीमध्ये चयन गर्न सक्नेछन्। सबभन्दा ठूलो ५.२ किलोवाट आवर क्षमताको ब्याट्री भएको पी-२ ले पूर्ण चार्जमा एक पटकमा १५७ किलोमिटर सम्म दूरी तय गर्न सक्ने कम्पनीले जनाएको छ। त्यस्तै, ३.७ किलोवाट आवर क्षमताको ब्याट्री भएको मोडेलले ११२ किलोमिटर र ३ किलोवाट आवर क्षमताको मोडेलले ९० किलोमिटर सम्म दूरी तय गर्ने कम्पनीको भनाइ छ।

सिप्रदी यात्रीले स्कुटरका लागि देशभरि ३५ स्थानमा डीसी चार्जरहरू स्थापना गर्ने जनाएको छ। पी-२ ले ३.३ किलोवाट क्षमतामा डीसी चार्जर सपोर्ट गर्नेछ। यो सुविधाले लामो दूरीमा स्कुटर प्रयोग गर्ने ग्राहकलाई चार्जिङ सेवा पुग्नेछ भन्ने कम्पनीको अपेक्षा छ। एन्ड्रोइड अटो र एप्पल कारप्ले यात्री पी-२ केवल विद्युत स्कुटर मात्रै नभएर स्मार्ट फिचरहरू सहित बजारमा आएको छ। यसमा रियल टाइम इनर्जी मिटर र स्मार्ट डिस्प्ले पनि राखिएको छ।

पी-२ बजारमा ल्याउनुअघि नेपालका विभिन्न भौगोलिक क्षेत्रहरूमा परीक्षण गरिएको थियो। तराई, पहाडी र चुनौतीपूर्ण सडकहरूमा परीक्षण गरिएको कम्पनीले जनाएको छ। जिरी, काठमाडौं, मुलकोट, कटारी, भरतपुर, वालिङ लगायतका क्षेत्रमा स्कुटर परीक्षण गरिएको थियो। सिप्रदी ट्रेडिङ र यात्री मोटरसाइकलको साझेदारीमा विकास भएको पी-२ लाई कम्पनीले नेपालमै डिजाइन, इन्जिनियरिङ र उत्पादन गरिएको विद्युत स्कुटरको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। यससँगै नेपालमा आफ्नै डिजाइन र प्रविधिमा आधारित विद्युत दुईपाङ्ग्रे सवारी उत्पादन गर्ने प्रयास अझ व्यावसायिक रूप लिएको छ। पी-२ उत्पादनका लागि सिप्रदी यात्रीले प्लान्टमा करिब ६० करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने र वार्षिक ५० हजार युनिटसम्म उत्पादन गर्ने योजना अघि सार्दैछ।

तस्बिरहरू : शंकर गिरी

सरकारले फोहोरमैला व्यवस्थापन विधेयक २०८३ संसदमा दर्ता गर्ने प्रक्रियामा राखेर ट्रान्सफर स्टेसन, प्रशोधन केन्द्र र पुनर्चक्रणलाई स्पष्ट पारेको छ। मन्त्री सुनिल लम्सालका अनुसार पुरानो कानुन, कानुनी अस्पष्टता र संरचनाको अभावले काठमाडौंसहित धेरै पालिकामा एकीकृत फोहोर व्यवस्थापन हुन सकेको छैन। लम्सालले तीन वर्षभित्र देशभरिका पालिकाहरूलाई शून्य फोहोर अवधारणामा लैजाने र विधेयक पारित भएर एक वर्षमै प्रभाव देखिन सुरु हुने दाबी गरेका छन्।

पूर्वाधार विकास मन्त्री सुनिल लम्सालका अनुसार फोहोरमैला व्यवस्थापन विधेयक २०८३ संसदमा दर्ता गर्ने प्रक्रियामा छ। काठमाडौं महानगरपालिकामा बालेन शाह निर्वाचित भएपछि लम्सालले फोहोर व्यवस्थापनमा काम गरेका थिए। मन्त्री लम्सालले विद्यावारिधि (पिएचडी) पनि फोहोरमैला व्यवस्थापनमै गरेका छन्। बालेन शाह काठमाडौंको मेयर हुँदा बञ्चरेडाँडा ल्यान्डफिल साइट सुरु गरिएको थियो। तर फोहोर व्यवस्थापन समस्या अझै समाधान हुन सकेको छैन।

फोहोरको मात्र ठूलो हुनु प्रमुख कारण हो। वर्तमानमा दैनिक कम्तीमा १५०० मेट्रिक टन फोहोर उत्पादन हुन्छ। कानुनले मार्गनिर्देशन नगर्दा पालिकाले संरचना बनाउन सकेनन्, जसले समस्या बढायो। धेरै पालिकाले आफ्नो क्षेत्रमा फोहोरमैला व्यवस्थापनको लागि जग्गा छुट्याएका छैनन्। काठमाडौं महानगरपालिकामा टेकुमा मात्र अलिकति गरिएको छ जसमा विवाद समेत छ। विधेयक पास भएपछि पालिकाहरूले तीन महिनाभित्र कमिटी गठन गर्नुपर्ने, छ महिनाभित्र आवश्यक जग्गा उपलब्ध गराउनुपर्ने र तीन वर्षभित्र देशका सबै पालिकामा शून्य फोहोर अवधारणामा रूपान्तरण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

स्थायी समाधान खोज्नु आवश्यक छ। स्थानीयले आन्दोलनको चेतावनी दिएका छन्, समाधानका लागि आधार के हो? अब काम गरेर देखाउनुपर्छ। संसद्मा यो विषयमा बहस हुनेछ र यो नै उपयुक्त विकल्प हो। सरकारले यो आवश्यकताको समझदारीसहित द्रुत गतिमा काम गरिरहेको छ। एक–दुई वर्षभित्र फोहोर समस्यालाई स्थायी रूपमा समाधान गर्न सकिन्छ।

साओमीले आफ्नो स्वयं निर्मित नयाँ मोबाइल चिप ‘एक्सरिङ ओथ्री’ सार्वजनिक गरेको छ, जसले क्वालकम र मिडियाटेकमा निर्भरता घटाउने लक्ष्य राखेको छ। टीएसएमसीले ३ न्यानोमिटर प्रविधिमा उत्पादन गर्ने यो चिपमा २४ अर्ब ट्रान्जिस्टर र १० कोर भएको सीपीयू छ भने एनटुटुमा ५२.२ लाख स्कोर प्राप्त गरेको छ। यो चिप साओमीको उच्च मूल्य वर्गको फोल्डेबल फोनमा लागू हुने सम्भावना छ र २ लाखदेखि ३ लाख युनिट बजारमा पठाउने लक्ष्य छ।

०८ भदौ, काठमाडौं। चिनियाँ स्मार्टफोन निर्माता साओमीले आफ्नै विकास गरेको नयाँ मोबाइल चिप ‘एक्सरिङ ओथ्री’ सार्वजनिक गरेको छ। कम्पनीले फोनका मुख्य कम्पोनेन्टहरूमा आफ्नो नियन्त्रण बढाउन तथा क्वालकम र मिडियाटेकजस्ता बाह्य चिप आपूर्तिकर्तामा निर्भरता कम गर्न यो नयाँ चिप ल्याएको हो। रिपोर्टअनुसार, यो चिप ताइवानको टीएसएमसी (ताइवान सेमिकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी) द्वारा ३ न्यानोमिटर प्रविधिमा उत्पादन गरिनेछ।

न्यानोमिटर चिपका सूक्ष्म भागहरूको मापनको एकाइ हो जसमा कम न्यानोमिटर भएकाले चिप सामान्यतया छिटो र कम ऊर्जा खर्च गर्ने मानिन्छ। एक्सरिङ ओथ्रीमा २४ अर्ब ट्रान्जिस्टर र १० कोर भएको सीपीयू छ, जसले एनटुटुमा ५२.२ लाख र गीकबेन्चको मल्टिकोर टेस्टमा १५,२२१ अंक प्राप्त गरेको छ। यो चिप साओमीको महँगो मूल्य वर्गको फोल्ड हुने फोनमा प्रयोग हुने सम्भावना राख्छ। उक्त फोनका २ लाखदेखि ३ लाख युनिट बजारमा पठाउने लक्ष्य कम्पनीसँग रहेको स्रोतलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सले जनाएको छ।

यस नयाँ चिपसँगै साओमीले फोल्डेबल फोन बजारमा हुवावेसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने तयारी गरेको छ। यसअघि सन् २०२५ को मेमा साओमीले आफ्नो पहिलो मोबाइल चिप ‘एक्सरिङ ओवान’ सार्वजनिक गरेको थियो, जसले स्मार्टफोन, ट्याब्लेट तथा घडीमा कुल १० लाख युनिटभन्दा बढी बिक्री गरेको छ। कम्पनीले एआई सहयोगका लागि ‘एक्सरिङ ओवान हन्ड्रेड’ र चालकरहित गाडीका लागि ‘एक्सरिङ डीवान हन्ड्रेड’ नामक चिप पनि टीएसएमसीमार्फत उत्पादन गर्ने तयारीमा छ। नयाँ मोबाइल चिपको उत्पादन सुरु भइसकेको छ भने अन्य दुई चिप अर्को वर्ष बजारमा ल्याउने योजना साओमीले जनाएको छ। साओमीले सन् २०२१ देखि आफ्नो ठूलो चिप विकासको काम पुनः सुरु गरेको हो र आगामी १० वर्षमा कम्तिमा ५० अर्ब युआन लगानी गर्ने योजना बनाएका छन्।

एप्पलले आगामी सेप्टेम्बरमा पहिलो फोल्ड हुने आईफोन ‘आईफोन अल्ट्रा’ सार्वजनिक गर्ने तयारी गरिरहेको छ। बजारमा आउनुअघि परीक्षणका लागि बनाइएको नमुना प्रयोग गर्दा फोनको मोड्ने र खोल्ने भाग बलियो र प्रयोग गर्न सजिलो रहेको बताइएको छ। फोनमा ठूलो फोल्ड हुने स्क्रिन, टच आईडी र कम्तीमा दुई हजार अमेरिकी डलर मूल्य हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। ८ भदौ, काठमाडौं।

एप्पलले आगामी सेप्टेम्बरमा आफ्नो पहिलो फोल्ड हुने आईफोन सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। ‘आईफोन अल्ट्रा’ नाम दिइएको उक्त फोन बजारमा आउनु अघि परीक्षणका लागि बनाइएको नमुना एप्पलबाहिरका केही व्यक्तिले प्रयोग गरिसकेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ। ब्लूमबर्गका प्रविधि पत्रकार मार्क गुरम्यानलाई उद्धृत गर्दै एप्पल–इन–साइडरले जनाएअनुसार फोन प्रयोग गरेका व्यक्तिहरूले यसको फोन मोड्ने र खोल्ने भाग बलियो तथा प्रयोग गर्न सजिलो रहेको बताएका छन्।

फोल्ड गर्दा फोन केही बाक्लो भएपनि खल्तीमा अट्ने उनीहरूको अनुभव छ। फोनमा फोल्ड हुने ठूलो स्क्रिन रहने र त्यसमा आइप्याडजस्तै एकैपटक धेरै सामग्री तथा एप प्रयोग गर्न मिल्ने व्यवस्था रहने बताइएको छ। ठूलो स्क्रिनका कारण भिडियो हेर्न, काम गर्न र धेरै एप चलाउन सहज हुने अनुमान गरिएको छ। क्यामेरामा टाढाको वस्तु नजिक देखाउने टेलिफोटो लेन्स नहुन सक्ने रिपोर्टमा उल्लेख छ। तर, फोल्ड हुने ठूलो स्क्रिनलाई तस्बिर वा भिडियो खिच्दा दृश्य हेर्ने स्क्रिनका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने र यसले राम्रो अनुभव दिने प्रारम्भिक प्रयोगकर्ताले बताएका छन्। नयाँ आईफोनमा अनुहार हेरेर फोन खोल्ने फेस आईडीको सट्टा औंठाछापबाट फोन खोल्ने टच आईडी थपिने सम्भावना रहेको संकेत गरिएको छ। यसको मूल्य कम्तीमा दुई हजार अमेरिकी डलर हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

हर्कराज राईले प्रधानमन्त्रीको निजी जीवन नहुने भन्दै मुस्ताङ भ्रमणबारे प्रतिनिधिसभामा जवाफ दिनुपर्ने बताएका छन्। उनले कोशी कटानले सुनसरीमा सयौं खेतीयोग्य जमिन कटान भएको र ५६ वटा ढोका खोल्ने साँचो कसको हातमा छ भनी प्रश्न उठाएका छन्। साम्पाङले स्वास्थ्य क्षेत्रमा दुई दिनको विदा हटाउन, झापा र बिर्तामोडका क्यासिनो समस्यामा र ग्यास अभावमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

८ भदौ, काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्कराज राई (हर्क साम्पाङ) ले प्रधानमन्त्री पदलाई निजी जीवन नभएको बताएका छन्। “प्रधानमन्त्रीज्यू आफ्नो निजी भ्रमणमा मुस्ताङ जानुभयो भनेर कुरा आएको छ। प्रधानमन्त्री पदको निजी जीवन हुँदैन। यो कुरा हेक्का राख्नुपर्छ” साम्पाङले प्रतिनिधिसभा बैठकमा भने।

प्रधानमन्त्री एक्लै नभएको र सरकारी सुरक्षा संयन्त्र स्वतः सक्रिय हुने उनले उल्लेख गरे। “उहाँ निजी भ्रमणमा जानुभएको, मन्त्रिपरिषदलाई सूचना नदिई, संसदलाई जानकारी नदिई कहिँ जानुभएको हो भने के खान जानुभएको?” उनको प्रश्न रह्यो, “हावा थिएन भने काठमाडौंमा हावा छ। मुस्ताङमा सायद तातो पनि छैन होला अहिले। के के चाख्न जानुभएको हो त्यो उहाँले भन्नुपर्छ। सदनमा जवाफ दिनुपर्छ।”

मुलुक विपत्तिमा रहेको बताए। कोशी कटानले सुनसरीमा सयौं खेतीयोग्य जमिन कटान भएको उल्लेख गरे। ५६ वटा ढोका खोल्ने साँचो कसको छ भनेर प्रश्न गरे। आफ्नो भूमिलाई बचाउन सरकार सक्षम हुनुपर्ने बताए। साथै स्वास्थ्य क्षेत्रमा दुई दिन विदा हटाउन माग गरे। झापा र बिर्तामोडका क्यासिनोले नागरिकको घरबार नराम्रोसँग प्रभावित बनाएको विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराए। नागरिकहरूले ग्यासको अभावबाट मुक्तिका लागि पहल नभएको बताए। सरकारले इन्डक्सन किन्ने योजना भए स्पष्ट पार्न आग्रह गरे।