लेखक: space4knews

८ वैशाख, काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले नेपाली कांग्रेसको विवादमा सुनुवाइ गरेपछि, पूर्णबहादुर खड्काले निवर्तमान कार्यवाहक सभापतिको रूपमा पहिलो पटक प्रेस वक्तव्य जारी गरेका छन्। मंगलबार जारी गरेको उक्त वक्तव्यमा खड्काले विद्यार्थी संगठन र स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन खारेज गर्ने सरकारको निर्णयप्रति आपत्ति व्यक्त गरेका छन्। खड्काले विद्यार्थी संगठनलाई नेपालको गौरवशाली राजनीतिक इतिहासको मेरुदण्डको रूपमा वर्णन गरेका छन्। स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनकै माध्यमबाट मुलुकले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्था हासिल गरेको र नेपाली जनताले उच्चतम नागरिक स्वतन्त्रता भोग्दै आएको पनि उनले बताए।

‘निर्दलीय निरंकुश पञ्चायती व्यवस्थाको अन्धकारमय युगमा जब राजनीतिक दलहरूमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘त्यस समय राजनीतिक विचारका आधारमा संगठित विद्यार्थी संघहरूले नै लोकतन्त्रको मशाल बाल्दै जनतामा चेतना जगाउने र अधिनायकवादविरुद्ध विद्रोहको शुरुवात गर्ने साहसिक अभियानको नेतृत्व गरेको इतिहास पुष्टि गर्दछ।’ अहिले बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले लोकतन्त्रको नर्सरी मानिने विद्यार्थी संघ-संगठन र स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको अस्तित्वमाथि प्रहार गरी खारेज गर्ने निर्णय लिनुलाई विज्ञप्तिमा सरकारको अधिनायकवादी कदमको रूपमा व्याख्या गरिएको छ। खड्काको प्रेस विज्ञप्ति यसप्रकार छ :

नेपालले कप्तान परिवर्तन गर्दै दीपेन्द्रसिंह ऐरीको नेतृत्वमा यूएईसँग दुई टी–२०आई खेल खेलेको छ। टी–२० टोलीमा नयाँ खेलाडी हेमन्त धामी र सन्तोष यादवले डेब्यू गरेका छन्। सन्दीप लामिछानेले दुवै खेलमा ३–३ विकेट लिएका छन् भने कुशल भुर्तेलले दोस्रो खेलमा ८४ रन बनाएर नेपाललाई जित दिलाउन सहयोग गरेका छन्। ८ वैशाख, काठमाडौं।

कप्तानसहितका खेलाडी परिवर्तन गरी बनाइएको नेपाली क्रिकेट टोलीले यूएईसँग घरेलु मैदानमा दुई टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको छ। त्रिवेणी क्रिकेट मैदानमा सोमबार र मंगलबार भएको खेलमा नेपाल र यूएईले प्रत्येकले एक/एक खेल जितेका छन्। प्रतिस्पर्धात्मक मञ्चमा यी खेलहरू हुने अपेक्षा गरिएको थियो। तर दुवै खेल पूर्ण प्रतिस्पर्धात्मक हुन सकेनन्। पहिलो खेलमा यूएई सबैभन्दा हावी रह्यो भने दोस्रो खेलमा नेपाल विजेता भयो। सिरिज १-१ को बराबरीमा सम्पन्न भयो।

यस सिरिजमा धेरै पुराना खेलाडीहरूलाई बाहिर राख्दै युवा खेलाडीहरूलाई मौका दिइएको थियो। हेमन्त धामी र सन्तोष यादवले टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय डेब्यूको अवसर पाएका थिए। पहिलो खेलमा महँगो साबित भएका हेमन्तले दोस्रो खेलमा किफायती बलिङ गरे। दीपेन्द्रसिंह ऐरी, सन्दीप लामिछाने र कुशल भुर्तेलले सम्हालेको प्रदर्शन दिइरहेका थिए। दीपेन्द्रले दुवै खेलमा ब्याटिङमा अविजित रहे।

सन्दीप लामिछानेले दुवै खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे। ओपनर कुशल भुर्तेलले दोस्रो खेलमा ५७ बलमा अविजित ८४ रन बनाएर नेपाललाई जितमा सहयोग पुऱ्याए। लामो समयपछि टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय टोलीमा फर्केका कुशल मल्लले क्रिजमा बसेको प्रयास गरे पनि ठुलो स्कोर बनाउन सकेनन्। यसपटक अवसर पाएका अर्जुन साउद, सन्दीप जोरा, बसिर अहमद, गुल्सन झा, तथा नन्दन यादवले आफ्नो प्रदर्शन अपूरो देखियो।

प्रतिनिधिसभा नियमावली २०८३ को मस्यौदा तयार गरिएको छ जसमा सभाको बैठकमा पालना गर्नुपर्ने नियमहरू समावेश गरिएको छ। नियमावलीअनुसार, सभामुखले बैठक कक्षमा प्रवेश गर्दा सबै सदस्यले उठेर सम्मान प्रकट गर्नुपर्ने र सभामुखले सम्मानसहित आफ्नो आसन ग्रहण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। बैठकको क्रममा फोन मौन अवस्थामा राख्नुपर्ने, फोटो खिच्न र अडियो वा भिडियो रेकर्ड गर्न नपाइने कडाइका साथ नियम लागू गरिएको छ। उल्लंघन गरेमा सभामुखले कारबाही गर्न सक्ने अधिकार रहेको छ।

८ वैशाख, काठमाडौं – प्रतिनिधिसभा नियमावली २०८३ को मस्यौदा तयार भएपछि उक्त नियमहरू सार्वजनिक भएका छन्। यसअनुसार, सभामुख बैठक कक्षमा प्रवेश गर्दा सबै सदस्यले उठेर सम्मान देखाउनुपर्नेछ भने सभामुखले सम्मानका साथ आफ्ना आसन ग्रहण गर्नेछन्। बैठक स्थगित भएपछि मात्र सभामुखले बैठक कक्ष छाड्ने र त्यसपछि मात्र सदस्यहरू बैठक कक्ष छाड्न पाउनेछन्। सदनमा सभामुखको अनुमतिबिना कुनै सदस्यले बोल्न पाउने छैनन्। बोल्दा सभामुखलाई सम्मानपूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्ने र तोकिएको ठाउँबाट मात्र बोल्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ। सभामुखले बोलिरहेको बेलामा कुनै सदस्यले स्थान छाड्न नपाउने र सभामुखले बोलेको कुरा ध्यानपूर्वक सुन्नुपर्नेछ।

सभामुखको आसन र बोलेका सदस्यको बीचबाट हिँड्न नपाउने, सभामुखलाई टाढा पिठ्यु फर्काएर बस्न वा उभिन नपाइने नियम अनिवार्य गरिएको छ। कुनै सांसदले बैठकको मर्यादा बिगार्ने, बाधा पुर्याउने वा अव्यवस्था सिर्जना गर्ने काम गर्न नमिल्नेछ। बैठकको विषयसँग अप्रासंगिक सामग्री पढ्न मनाही छ। फोनमा कुराकानी गर्न पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ र फोनहरू अन-रिंग वा मौन अवस्थामा राख्नुपर्नेछ। बैठकमा फोनमार्फत कुराकानी गर्न, फोटो खिच्न र अडियो/भिडियो रेकर्ड गर्न कडाइका साथ रोक लगाइएको छ। सहभागी सदस्यहरूलाई यी नियमहरू कडाइका साथ पालन गर्नुपर्नेछ।

सभामुखको ध्यानाकर्षण गराउन उठ्न पर्ने र सभामुखले नाम वा संकेत गरेपछि मात्र बोल्न पाइनेछ। सभामुखले पद अनुकूल व्यवहार नगरेको विषयमा मात्र छलफल सम्भव छ, अन्य बेला सभामुखको व्यवहारको आलोचना गर्न मिल्दैन। अशिष्ट, अपमानजनक, अश्लील वा सार्वजनिक नैतिकताको विरोधमा पर्ने कुनै शब्द प्रयोग गर्न नपाइने व्यवस्था गरिएको छ। कुनै व्यक्ति, जाति, धर्म, भाषा वा लिङ्गको अपमान हुने वा असर पार्ने बोल्न नपाइने नियम पनि छ। बोल्ने अधिकारलाई सदनको काममा बाधा पुर्याउन दुरुपयोग गर्न नपाइने प्रावधान राखिएको छ।

सदनमा सांसदले बोलेको विषय सदनको छलफलसँग सम्बन्धित हुनुपर्नेछ। असम्बन्धित विषय दोहोर्याउनु वा तर्कविना केन्द्रित नराख्नुमा सभामुखले सो सदस्यलाई बोल्न रोक्न वा सोध्न सक्नेछन्। आदेशपछि उक्त सदस्यले बोल्न छोडेर आसन ग्रहण गर्नुपर्नेछ। छलफलका बेला आवश्यक परेमा सदस्यले स्पष्टीकरणका लागि सभामुखमार्फत अनुमति लिन सक्नेछन्। सभामुखको अनुमति लिएर सदस्यले सम्बन्धित विषयमा जानकारी दिन सक्नेछन्, तर विवादास्पद विषय उठाउन नपाउने छन्। नियम उल्लंघन हुँदा सभामुखले उचित कारबाही गर्ने अधिकार राख्नेछन्।

गृहमन्त्री सुधन गुरुङले गृहसचिव राजकुमार श्रेष्ठ, नेपाल प्रहरी आईजीपी दानबहादुर कार्की र काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहित उच्च सुरक्षा अधिकारीहरूसँग पाँच घण्टासम्म छलफल गरेका छन्। उक्त छलफल साँझ ६ बजेबाट सुरु भई राति करिब ११ बजे सम्म चलेको थियो। छलफलको विषय सार्वजनिक गरिएको छैन।

राति करिब ११ बजे मन्त्रालय बाहिरिने क्रममा सञ्चारकर्मीहरूले ठूला माछा समात्न लागेको भन्ने हल्लाबारे प्रश्न गर्दा गृहमन्त्रीले “पछि बताउँला” भनी जवाफ दिएका थिए। त्यही क्रममा, रास्वपाका महामन्त्री कविन्द्र बुरालकोटिले गोरखाको समस्या सुनाउन काठमाडौंका सीडीओलाई फोन गरेर गृहमन्त्रालय पुगेका थिए। उनले गृहमन्त्री व्यस्त भएका कारण प्रशासनका कर्मचारीहरूसँग भेट गरेर फर्किएको बताएका छन्।

“गृहमन्त्रीज्यू आईजीपी र काठमाडौंका सीडीओसँग छलफलमा हुनुहुन्थ्यो। मैले उहाँलाई बैठकमा भेटेको छैन,” बुरालकोटिले भने, “गृहमन्त्रालय चुपचाप बस्ने ठाउँ होइन। त्यसैले मन्त्रीज्यूले आफ्नो तरिकाले काम गर्दै हुनुहुन्छ।” उनले थपे कि गृहसचिवज्यू पनि त्यहाँ भेट्नुभएको थियो र उहाँ मन्त्रीज्यूको कार्यालयमा जानु भएको थियो।

समाचार सारांश रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ आज मंगलबारदेखि पुल्चोकबाट तानेर ग:बहाल पुर्‍याइएको छ। परम्पराअनुसार मच्छिन्द्रनाथलाई ६ महिना त:बहाल मन्दिर र ६ महिना बुङ्मतीमा राख्ने चलन छ। रथयात्रा ललितपुरका विभिन्न ठाउँहरूमा गरी भोटो देखाई समापन गरिन्छ र मत्स्येन्द्रनाथलाई बुङमतीमा लगेर राखिन्छ। ८ वैशाख, काठमाडौँ। वर्षा तथा सहकालका देवता मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ तान्ने काम आज मंगलबारदेखि सुरु भएको छ। पुल्चोकबाट रथ तानेर ग:बहाल पुर्‍याइएको हो। परम्पराअनुसार, मच्छिन्द्रनाथलाई ६ महिनासम्म त:बहाल मन्दिरमा र ६ महिनासम्म बुङ्मतीमा राख्ने चलन छ। रातो मच्छिन्द्रनाथलाई ललितपुर नगर परिवेसन गराउन रथयात्रा सुरु गरिन्छ। नगरका विभिन्न स्थानहरू, जस्तै पुल्चोक, गावहाल, सुन्धारा, लगनखेल हुँदै जावलाखेलसम्म रथ लगेर भोटो देखाई समापन गरिन्छ। त्यसपछि मत्स्येन्द्रनाथलाई बुङमतीमा लगेर राखिन्छ।

सनराइजर्स हैदराबादले आईपीएल २०२६ मा दिल्ली क्यापिटल्सलाई ४७ रनको अन्तरले पराजित गर्‍यो। अभिषेक शर्माले ६८ बलमा १३५ रन बनाएर हैदराबादलाई २४२ रनको ठुलो योगफल बनाउन सहयोग पुर्‍याए। हैदराबाद ७ खेलमा ८ अंकसहित तेस्रो स्थानमा रहेको छ भने दिल्ली ६ खेलमा ६ अंकसहित पाँचौं स्थानमा छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

अभिषेक शर्माको उत्कृष्ट शतकीय पारीको पछि सनराइजर्स हैदराबादले आईपीएल २०२६ मा दिल्ली क्यापिटल्सलाई हराए। मंगलबार राति सम्पन्न खेलमा हैदराबादले दिल्लीलाई ४७ रनको फरकले पराजित गर्‍यो। हैदराबादले दिएको २४३ रनको लक्ष्य पछ्याएको दिल्लीले २० ओभरमा ९ विकेटमा १९५ रन मात्र बनाउन सक्यो। दिल्लीका नितिश रानाले सर्वाधिक ५७ रन बनाए भने समिर रिज्भीले ४१ रन योगदान दिए।

हैदराबादका लागि इशान मलिंगाले ४ ओभरमा ३२ रन दिएर ४ विकेट लिए। हर्श दुबेले ३ विकेट लिए भने दिल्शान मदुशन्का र साकिब हुसेनले १-१ विकेट हात पारे। टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको हैदराबादले अभिषेक शर्माको अविजित शतकीय पारीको मद्दतमा २० ओभरमा २ विकेटमा २४२ रन बनायो। अभिषेकले ६८ बलमा १० चौका र १० छक्का प्रहार गर्दै नटआउट १३५ रन बनाए। हेनरिक क्लासेनले १३ बलमा अविजित ३७ रन बनाए भने ट्राभिस हेडले २६ बलमा ३७ रन तथा कप्तान इशान किशनले १३ बलमा २५ रन बनाए। दिल्लीका लागि कप्तान अक्षर पटेलले १ विकेट लिएका थिए भने अर्को विकेट रनआउट भयो। यो जितपछि हैदराबाद ७ खेलमा ८ अंकसहित तेस्रो स्थानमा उक्लिएको छ भने पराजित दिल्ली ६ खेलमा ६ अंकसहित पाँचौं स्थानमा कायम छ।

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयले समस्याग्रस्त सहकारीका ऋणहरू १५ दिनभित्र चुक्ता गर्न सूचना जारी गरेको छ। सूचनामा ऋण चुक्ता नगरेमा ऋणी र जमानीको सम्पत्ति रोक्का र धितो लिलाम गरिने उल्लेख गरिएको छ। सरकारले समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिलाई पूर्णता दिएको र बचत फिर्ताका लागि प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयले समस्याग्रस्त सहकारीहरूका ऋणहरूलाई १५ दिनभित्र चुक्ता गर्न सूचना जारी गरेको छ। समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिले पूर्णता पाएसँगै मङ्गलवार सूचना जारी गर्दै सहकारीबाट ऋण लिएका सञ्चालक, ऋणी सदस्य, व्यवस्थापक, कर्मचारीहरू, जमानीहरूका नाममा १५ दिने सूचना जारी गरेको हो। ऋण चुक्ता नगरेमा ऋणी तथा जमानीको समेत सम्पत्ति रोक्कादेखि धितो लिलामसम्म हुने बताइएको छ।

सूचनामा भनिएको छ, “नेपाल सरकार (भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय)बाट सहकारी ऐन, २०७४ को दफा १०४ बमोजिम समस्याग्रस्त घोषणा भई सम्पत्ति व्यवस्थापन तथा दायित्व भुक्तानीका लागि यस समितिको मातहतमा आएका तपसिलबमोजिमका सहकारी संस्थाका सञ्चालक, ऋणी सदस्य, व्यवस्थापक, कर्मचारीहरू, जमानीहरूलाई कार्यालयको वेबसाइट र राष्ट्रिय स्तरको दैनिक पत्रिकामा सूचना प्रकाशन, एसएमएस, फोनलगायतका माध्यमबाट पटक पटक जानकारी गराउँदा पनि हालसम्म ऋण चुक्ता गर्न बाँकी रहेका ऋणीहरूले बुझाउनुपर्ने ऋणको साँवा, व्याज तथा हर्जानासमेत नबुझाएको हुँदा यो सूचना प्रकाशन भएको मितिले १५ (पन्ध) दिनभित्र यस समितिको कार्यालय बुद्धनगर, काठमाडौँमा सम्पर्क गरी आफ्नो हरहिसाब लिई रकम बुझाउनका लागि यो सूचना प्रकाशन गरिएको छ।”

साथै १५ दिन भित्र ऋण फरफारक नगरेमा ऋणी, निजको परिवार र जमानीको नाम नामेसीसहितको विवरण सार्वजनिक गर्ने तथा उनीहरूको नाममा रहेको सम्पत्ति र खाता रोक्का गर्ने जनाएको छ। साथै सार्वजनिक सेवा सुविधा समेत रोक्का गर्ने र कर्जा लिँदा राखिएको धितो लिलाम गर्ने सूचनामा उल्लेख गरिएको छ। सूचनामा थप भनिएको छ, “उल्लेखित मितिभित्र पनि ऋण फरफारक नगरेमा ऋणीहरूको नाम नामेसीसहितको विवरण सार्वजनिक गर्ने, ऋणी तथा निजका परिवार र जमानीको सम्पत्ति र खाताका साथै सार्वजनिक सेवा सुविधा रोक्काका लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनुका साथै सहकारी ऐन, २०७४ र सहकारी नियमावली, २०७५ बमोजिम कर्जा लिंदा लेखिदिएको धितो लिलाम बिक्री वा अन्य व्यवस्था गरी सहकारी संस्थाको सम्पूर्ण लेना रकम असुल उपर गरिने छ।”

आज मात्रै सरकारले समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिलाई पूर्णता दिएको छ। मङ्गलबारको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले अध्यक्षमा प्युठानका डिल्लीराज आचार्य तथा धादिङका नवराज सिम्खडा र ललितपुरका रोशनबहादुर शाक्यलाई सदस्य नियुक्त गरेको थियो। मन्त्रालयले सहकारीका बचतकर्ताहरूको रकम फिर्ताका लागि चरणबद्ध रुपमा प्रक्रिया अघि बढाएको छ। ऋण असुलीसँगै बचत फिर्तालाई तीव्रता दिने मन्त्रालयको तयारी रहेको छ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषदले बक्सिङ क्षेत्रमा देखिएका विवाद समाधान गर्न भोजानन्द राईको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन उपसमिति गठन गरेको छ। उपसमितिले बक्सिङ महासंघका पदाधिकारीमाथि परेको उजुरी र निवेदनको छानबिन गरी सात दिनभित्र प्रतिवेदन पेश गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ। छानबिन उपसमितिले नियम, कानून र संघको विधानको आधारमा अध्ययन गरी आवश्यक कागजात र सरोकारवाला पक्षसँग समन्वय गर्ने व्यवस्था राखिएको छ। ८ वैशाख, काठमाडौं।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप) ले नेपालको बक्सिङ महासंघदेखि बक्सिङ क्षेत्रमा देखिएका विभिन्न विवाद र समस्याको समाधान गर्न छानबिन उपसमिति गठन गरेको हो। राखेपको कार्यकारी समितिको मंगलबार बसेको बैठकले राखेप प्रशासन विभाग प्रमुख भोजानन्द राईको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन उपसमितिको गठन गरेको हो। यस उपसमितिका बाँकी दुई सदस्यमा राखेप कानुन शाखा प्रमुख नारायणराज अर्याल र राखेप खेलकुद विकास विभागका प्रशासनिक अधिकृत सानुराज केसी रहेका छन्।

बक्सिङ सम्बन्धी विभिन्न विवादका उजुरी र निवेदनहरूको अध्ययन, सरोकारवाला पक्षहरूसँग छलफल र आवश्यक छानबिन गरी उपयुक्त सुझाव सहितको प्रतिवेदन सात कार्यदिनभित्र पेश गर्न समयसीमा दिइएको छ। “नेपाल बक्सिङ महासंघका पदाधिकारीमाथि महासंघका सचिव पुष्करराज पन्तलाई नियम विपरीत बर्खास्त गरी परिषद्का यसअघिका नेतृत्वलाई अनियमितता ढाकछोप गर्न सवारी साधन खरिद गरी उपलब्ध गराएको भनी परेको उजुरी, छानबिन गरी दोषीमाथि कारवाही गर्नुपर्ने माग गरेर पुष्करराज पन्तले २०८२ पुस ८ गते पेश गरेको निवेदन, नेपाल बक्सिङ महासंघका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष किरण बहादुर श्रेष्ठ लगायतका पदाधिकारीहरुले राष्ट्रिय स्वाभिमानमा आँच पुर्‍याउने कार्य गरेको सम्बन्धमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा परेको उजुरी र राखेपको बक्सिङ मुख्य प्रशिक्षक प्रकाश थापा मगरले आफूलाई सहायक प्रशिक्षक दीपक महर्जनले खेलाडीहरूका अगाडि अभद्र व्यवहार गरी अपशब्द प्रयोग गरेको सम्बन्धमा परिषदमा दुई पटक कारवाहीका लागि निवेदन समेत पेश गरेको विषयमा के के भएको हो? भन्ने विषयमा छानबिन गरी प्रतिवेदन तयार गर्न छानबिन उपसमितिलाई जिम्मेवारी दिइएको छ,” राखेपले जनाएको छ।

उक्त समितिलाई उजुरीसँग सम्बन्धित आवश्यक कागजात अध्ययन गर्ने, उजुरी सम्बन्धी सरोकारवाला पक्षहरूसँग समन्वय गरी प्रतिवेदन तयार गर्ने, विवरण तयार गर्दा प्रचलित नियम, कानून र संघको विधानको आधारमा तयार गर्ने, तोकिएको समयभित्र छानबिन प्रतिवेदन पेश गर्ने र उपसमितिले आफ्नो बैठकको कार्यविधि आफैं निर्धारण गर्न सक्ने गरी छानबिनको कार्यक्षेत्र तोकिएको छ।