नेपालयले २५ वर्षमुनिका ७५ युवा लेखकका कथा, कविता र निबन्धहरू समेटिएको कृति शनिबार काठमाडौंमा सार्वजनिक गरेको छ। नारायण वाग्ले, श्रवण मुकारुङ र भूषिता वशिष्ठले युवा लेखकहरूको सृजनशीलता र वैचारिक परिपक्वताप्रति प्रशंसा गर्दै यस दिनलाई ऐतिहासिक भनेका छन्। नेपालयको २०औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा आयोजित साहित्य महोत्सवमा पठन संस्कृतिका साथै आख्यान विधाका विभिन्न विषयमा छलफल र अन्तरक्रिया पनि गरिएको थियो। काठमाडौँको कालिकास्थानस्थित नेपालयको आरशाला खचाखच भरिएको थियो। प्रायः साहित्यिक भिडमा देखिने अनुहारभन्दा फरक युवा अनुहारहरूको उपस्थितिले कार्यक्रम सजिएको थियो। अस्ट्रियाको भियना विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत लेखक अलका आत्रेय चुडालले भनिन्, ‘लेखपढमा युवाहरूको यत्रो उत्साह देख्दा म अचम्ममा परें। उनीहरू किताब किनेर पढिरहेका छन्, साहित्यप्रति उत्साह जागेको छ। आजको दृश्य निकै सुन्दर लाग्यो।’
गत वर्ष नेपालयले २५ वर्षमुनिका लेखकहरूबाट कथा, कविता, निबन्ध (ककनी) आह्वान गरेको थियो। छनोट भएका ७५ लेखकका रचनाहरू शनिबार लोकार्पण गरिएको हो। २५ वर्षमुनिका २५ कथाकार, २५ कवि र २५ निबन्धकारहरूको समागमले नेपालयको आँगनमा नयाँ स्वरहरूको सिर्जनशील लहर ल्याएको छ। यति सानै उमेरमा लेखक बन्न पाउँदा उनीहरू एकअर्कालाई बधाई साटिरहेका थिए। ह्वाइट केनमा आएका छनोट भएका कवि आर्य निरौला धरानका हुन् र काठमाडौंमा मनोविज्ञानमा स्नातक अध्ययनरत छन्। उनले भने, ‘मैले यस्तो प्लेटफर्म पाएँ जुन मेरो लागि असम्भव कुरा थियो।’
कथा विधामा प्रकाशित पुस्तकमा अजय कार्की, अनिता धिताल, अनुष्का लामिछाने, अमित भट्टराई, आर्या अधिकारी, ईशान ढकाल, उमेश कार्की, कविराज क्षत्री, कृतिशा अमात्य, तेजकुमार राई, दीपक गौतम, दीपिका खतिवडा, नवीन धमला, निश्चल भण्डारी, नीरव, परीक्षा शर्मा, प्रनिका श्रेष्ठ, प्रशान्त वाग्ले ‘प्राकृतिक’, मुधुसुदन घिमिरे, रोदिनलाल श्रेष्ठ, शिवराज शाही, समर्पण न्यौपाने, समिन गैरे, सुमन पौडेल र सोमनाथ लुइटेलका कथा संकलित छन्। यी छनोट भएका कथाकार र आख्यानकारसँग नारायण वाग्लेबीच एक घण्टे खुला संवाद भएको थियो। ‘तपाईंहरूको कथा शैली र शिल्प पढ्दा म आश्चर्यचकित भएँ,’ छनोटकर्ताले भने, ‘आज तपाईंहरूको परिपक्व प्रश्न र धारणा सुनेर मलाई जेनजीको आख्यान आन्दोलन आएको अनुभूति भयो।’
यसैगरी कविता विधिमा अनिता तिवारी, अनुपा गैरे, आर्य निरौला, उत्सव आचार्य, उषा लिम्बू, कम्मान रावल, गायत्री नेपाल, गौरव न्यौपाने, जोनसन श्रेष्ठ, डोल्मा लामा, तीर्थराज विश्वकर्मा, दुर्गा खतिवडा, नवीनकुमार नेपाली, नारन न्यौपाने, प्रज्वल लोहनी, प्रदीप योङ्हाङ्, प्रिशा शशी, युक्ता सुनुवार, रसिला धमला, श्रव्य आरिया, समृद्ध हमाल, सुजता बस्याल, सुदर्शनप्रकाश खड्का, सुरङ्गा सेढाई र स्पन्दन झा छनोट भएका छन्। यी कविसँग कवि तथा आख्यानकार श्रवण मुकारुङको अर्को खुला सत्र आयोजना भएको थियो। ‘तपाईंहरूको कविताले मलाई पुरानो थोत्रो कोटजस्तो बनायो, यो तपाईंहरूको समय हो,’ श्रवणले भने, ‘नयाँ स्वर सुन्न चाहनेहरूका लागि म तपाईंहरूको कृति सबैलाई सिफारिस गर्छु।’
निबन्ध विधामा अनुकृत लामिछाने, अविरल जाग्री, कञ्चनकुमार बस्नेत, कवीन्द्र जोशी, कृषा दाहाल, जयनी पण्डित, जिज्ञासा सोनम, धीरजप्रताप मल्ल ठकुरी, नुमा थाम्सुहाङ, परिमलप्रकाश नेपाल, भूमिका थारू, मनस्वी बान्तवा, ममता घिमिरे, महिता श्रेष्ठ, मोहन सङ्ग्राम, विक्रम नेपाल, विनोद लामिछाने, विवेक भट्टराई, शून्य नयन, सलिना बास्तोला, संयोग बस्याल, संस्कृति रिजाल, सन्जिला खनाल, सागर घले र सापेक्ष छनोट भएका छन्। निबन्धकार भूषिता वशिष्ठ अनलाइनमार्फत नवप्रवेशी निबन्धकारसँग जोडिएकी थिइन्। ‘तपाईंहरूको रचना पढ्न पाउनु मेरो लागि सुरुपूर्ण मात्र नभई शिक्षाप्रद पनि भयो,’ उनले भनिन्, ‘तपाईंहरूको विषयवस्तु, शैली र साहित्यिक प्रौढता निकै सुन्दर छ।’
तीन विधाका रचना छनोटकर्ता श्रवण मुकारुङ, नारायण वाग्ले र भूषिता वशिष्ठले ७५ रचनाकारसँग संवाद गरेका थिए। केही लेखक देशबाहिर र काठमाडौँ बाहिरबाट अनलाइनमार्फत सहभागी भएका थिए। युवा लेखकहरूको परिपक्व विचार, धारिला प्रश्न र गहिरो जिज्ञासाले तीनै छनोटकर्ता अचम्मित भएका थिए। श्रवणले भने, ‘आजको दिन नेपाली साहित्यमा ऐतिहासिक छ, जहाँ बलिया लेखकहरू सृजनशील र वैचारिक हस्तक्षेपसहित उदाएका छन्।’
“पल्पसा क्याफे” उपन्यास प्रकाशन गर्दै सुरु भएको हाम्रो यात्रा २० वर्ष पुगेको अवसरमा नयाँ पुस्ताका लेखक खोजी गरिएको छ,’ नेपालयका टिम लिडर किरणकृष्ण श्रेष्ठले भने, ‘उत्साही युवा लेखकहरूलाई एकै ठाउँमा भेट्न पाउँदा मैले आफ्नो साहित्यिक समुदाय फैलिँदो देखेको छु।’ सन् २०२५ मा “२५ वर्षका २५” शीर्षकमा खुला रचना आह्वान गरिएको थियो। ‘संसारभरबाट उत्साहजनक सहभागिता भयो,’ आह्वानका प्रमुख र सम्पादक विमल आचार्यले भने, ‘युवाहरूको बलियो उपस्थितिले साहित्यमा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलेको छ।’ युवाहरू पढ्दैनन्, लेख्दैनन् भन्ने दृष्टिकोण माथि सर्नेतिनो अनुसन्धान पनि गरिएको छ भन्नेआचार्यले उल्लेख गरे र ‘ककनिको कथा’ अन्तर्गत आह्वानले देखाएका विभिन्न पक्षहरूमा तीन पुस्तकहरूमा लेखेका छन्। नेपालयले शनिबार बिहान ९ बजेदेखि बेलुका ६ बजेसम्म विभिन्न कार्यक्रमसहित साहित्य उत्सव आयोजना गरेको थियो। जसअन्तर्गत इतिहास समाजशास्त्री तथा “सन्धिकाल” पुस्तकका लेखक लोकरञ्जन पराजुलीले “नेपालमा पुस्तकालय र पठन परम्परा” शीर्षकमा मुख्य भाषण दिएका थिए। सार्वजनिक पुस्तकालयको आवश्यकता र महत्त्वमाथि उनले युवा लेखकहरूबीच सारगर्भित मन्तव्य राखेका थिए। नेपालयले अघिल्लो वर्ष प्रकाशन गरेका तीन उपन्यास — “जगज्जननी उनकी आमाको नाम होइन” का लेखक नारायण ढकाल, “सलह” का लेखक श्रवण मुकारुङ र “पैकेलो” का लेखक ओम रिजालबीच “आजको आख्यान” शीर्षकमा सृजना खड्काको संयोजनमा छलफल भएको थियो। उत्सवको अन्त्यमा नेपथ्य ब्यान्डले सन् २००४ को नेपाल यात्राबारे डकुमेन्ट्री फिल्म प्रदर्शन गरेको थियो। साथै नेपालयले हरेक अंग्रेजी महिनाको तेस्रो शुक्रबार आरशालामा फिल्म क्लब स्थापना घोषणा गरेको छ। युवा लेखकहरूको कथा, कविता र निबन्धसहित तीन पुस्तकको सेटको मूल्य १९९५ रुपैयाँ रहेको छ। पुस्तक देशभरिका पुस्तक पसल र थुप्रै वेबसाइट र अमेजनमार्फत विश्वव्यापी खरिद गर्न सकिन्छ।
