शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलको मन्त्रीस्तरीय निर्णयअनुसार धनीराम चौधरी र ललिता नाथलाई राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) को बोर्ड सदस्यको रूपमा मनोनित गरिएको छ। एथलेटिक्सका धनीराम चौधरी र भलिबलकी ललिता नाथलाई राष्ट्रिय खेलकुद विकास ऐन, २०७७ अनुसार रिक्त पदमा नियुक्त गरिएको हो। दुवै सदस्यको कार्यकाल चार वर्षको हुनेछ। २५ साउन, काठमाडौंमा खेलकुद मन्त्री पोखरेलले सिंहदरबारस्थित मन्त्रालयमा उनीहरूलाई नियुक्तिपत्र हस्तान्तरण गर्नुभएको छ।
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) को बोर्ड सदस्य पदमा एथलेटिक्सका धनीराम चौधरी र भलिबलकी ललिता नाथलाई नियुक्ति गरिएको छ। शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलको निर्णयअनुसार दुवैलाई राखेप बोर्ड सदस्यको रूपमा मनोनित गरिएको हो। मन्त्रालयले जानकारी दिएको अनुसार, राष्ट्रिय खेलकुद विकास ऐन, २०७७ को दफा ३ उपदफा २ को खण्ड ट अनुसार उनीहरूलाई नियुक्ति गरिएको हो।
एलपी ग्यास विक्रेता संघ कास्कीले पोखरामा कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेको आरोप लगाउँदै गृहलक्ष्मी ग्यास कम्पनी र यसको डिलरविरुद्ध जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा उजुरी दिएको छ। गृहलक्ष्मी ग्यासले सरकारी निर्देशनको उल्लङ्घन गर्दै बागलुङमा ३०० सिलिन्डर धरौटी लिएर ग्यास वितरण गरेको र यसले बजारमा अभाव बढाएको संघले जनाएको छ। संघले आधिकारिक डिलर नभएका अन्य कम्पनीका सिलिन्डर उठाएर मनमानी गरेको आरोप लगाउँदै दोषीमाथि कडा कारबाही गर्न प्रमुख जिल्ला अधिकारीसँग माग गरेको छ। २५ साउन, काठमाडौँ।
पोखरा बजारमा ग्यासको कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेको आरोपमा एलपी ग्यास विक्रेता संघ कास्कीले गृहलक्ष्मी ग्यास कम्पनी प्रालि र त्यसको एक डिलरविरुद्ध जिल्ला प्रशासन कार्यालय कास्कीमा उजुरी दिएको छ। संघले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई ध्यानाकर्षण पत्र बुझाउँदै कालोबजारी र कृत्रिम अभाव गराउनेमाथि कडा कारबाहीको माग गरेको छ। संघ अध्यक्ष नारायणदत्त दाहालले हस्ताक्षर गरेको निवेदनमा, गगनगौंडास्थित गृहलक्ष्मी ग्यास कम्पनीले आफ्नै नजिकको ‘शुभचेरिस्मा एम्पोरियम प्रालि’ लाई नयाँ डिलर बनाएर पोखराको वितरण प्रणालीमा प्रभाव पारेको आरोप लगाइएको छ।
पोखरामा ग्यास अभाव भइरहेका बेला उक्त कम्पनीले मनमानी ढंगले बागलुङसहित अन्य जिल्लामा ग्यास पठाएको प्रमाण संघले पेश गरेको बताइएको छ। संघका अनुसार साउन १२ गते बागलुङमा बिल नम्बर २२८ मार्फत ग्यासको बिल बिजक जारी गरी बिक्री गरिएको र ‘कनेक्ट आईपीएस’ मार्फत रकम भुक्तानी गरिएको प्रमाण प्रशासनलाई बुझाइएको छ। यसअघि भदौ ३, २०८२ मा पनि संघले यस विषयमा प्रशासनमा निवेदन दिएको थियो।
सरकारी निर्देशनको अवज्ञा गर्दै सिलिन्डर धरौटी असुली गर्दा सरकारले ग्यास अभावको समयमा कुनै पनि उद्योग वा विक्रेतालाई सिलिन्डर धरौटी (डिपोजिट) राख्न नदिन निर्देशन दिएको थियो। तर शुभचेरिस्मा एम्पोरियमले सरकारी निर्देशन उल्लङ्घन गर्दै बागलुङमा ३०० सिलिन्डर धरौटी लिएर उपभोक्तालाई ग्यास खरिद गर्न बाध्य पारेको र अनुचित नाफा आर्जन गर्ने उद्देश्य राखेको संघको दावी छ। यसरी बाहिरी जिल्लामा ग्यास पठाउँदा कास्की जिल्लामा समानुपातिक वितरण हुन नसक्दा कृत्रिम अभाव सिर्जना भएको संघले जनाएको छ।
पहिलेका प्रधानमन्त्रीहरूले पनि राजदूतसँग भेट्ने चलन थियो तर प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह ‘बालेन’ले सोमबार भारत र चीनका राजदूतसँग गरेको एकल भेटवार्ता विशेष चर्चा बटुलेको छ। बालेनले चार महिना प्रधानमन्त्री पद सम्हालेपछि दुई छिमेकी देशका राजदूतसँग एक्लै भेट गर्ने अवसर पाएका हुन्। पूर्वराजदूत दिनेश भट्टराईका अनुसार प्रधानमन्त्रीले उचित कदम चालेका छन् जुन पहिल्यै हुनु पर्ने थियो तर अलिकति ढिलो भयो। “छिमेकीहरूसँगको सम्वन्ध कतै कमजोर त छैन भनेर महसुस गरेर आज यस्ता भेटवार्ता विस्तार गरिरहेका छन्,” भट्टराईले बताए। उनी सुशील कोइराला र शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री हुँदा विदेश मामिला सल्लाहकार थिए।
पहिला प्रधानमन्त्री र उच्च नेताहरूले विदेशी कूटनीतिज्ञसँग कूटनीतिक मर्यादाको कमीका कारण आलोचना खेप्ने गरेका थिए। प्रधानमन्त्री बालेनले पद ग्रहणपछि नेपालमा रहेका सबै विदेशी राजदूतसँग संयुक्त भेटवार्ता मात्र गरेका थिए। यसकारण राजदूतले सिधै प्रधानमन्त्रीलाई भेट्न पाउने परम्परा तोडेका कारण यसको सकारात्मक अर्थ लगाइएको थियो। “तर यो बुझाइ पूर्ण होइन, प्रोटोकल मै व्यवस्थित तर सन्देश सन्तुलित र संयमित तरिकाले दिन सकिन्छ,” भट्टराई भन्छन्, “छिमेकीलाई प्राथमिकता दिएर यसरी सुमधुर भेटवार्ता हुनुपर्छ।”
प्रधानमन्त्री बालेनको सचिवालयका अनुसार भेटवार्तामा “नेपाल-भारतबीचको द्विपक्षीय मित्रता, पारस्परिक हित, विकास साझेदारी तथा सहकार्यका विभिन्न विषयमा” छलफल भएको छ। प्रधानमन्त्री शाहले “भारतसँगको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँदै साझा हितका क्षेत्रमा मिलेर काम गर्नुपर्ने” बताएका छन्। “भेटमा राजदूत श्रीवास्तवले प्रधानमन्त्री शाहलाई शुभकामना दिँदै दुई देशबीचको आपसी सम्बन्ध र सहकार्यलाई थप बलियो बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो,” सचिवालयले जनाएको छ।
भारतका राजदूत नवीन श्रीवास्तवले प्रधानमन्त्री बालेनसँगको भेटपश्चात दुई फोटो राखेर ट्विट गरेका छन्। उनले अंग्रेजीमा लेखेका छन्, “आज बिहान नेपालका सम्माननीय प्रधानमन्त्रीसँग भेट पाउँदा गौरवान्वित महसुस गरें। भारत र नेपालबीचको सुदृढ र बहुआयामिक साझेदारी विषयमा गहिरो र फलदायी विचार-विमर्श भयो।” उनले आफ्ना प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको तर्फबाट पनि प्रधानमन्त्री बालेनलाई “न्यानो शुभकामना” दिएको उल्लेख गरेका छन्।
प्रधानमन्त्री बालेनको सचिवालयले चिनियाँ राजदूतसँगको भेटवार्ता बारे पनि जानकारी दिएको छ। भेटमा नेपाल-चीन सम्बन्धलाई “अझ सुदृढ बनाउने, विभिन्न क्षेत्रमा सहयोग प्रवर्द्धन र विकास साझेदारी अभिवृद्धि गर्ने विषयमा” छलफल भएको छ। “प्रधानमन्त्रीले चीनसँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउँदै साझा हितमा मिलेर काम गर्न जोड दिनुभयो,” सचिवालयले जनाएको छ। राजदूत माओमिङले पनि प्रधानमन्त्रीलाई शुभकामना दिएर दुई देशबीचको सहकार्य र आपसी सम्बन्ध सुदृढ पार्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
राजदूतहरूले सरकारका मन्त्रीहरूसँग भने भेटघाट गरिरहेका छन् तर यसले महत्त्वपूर्ण छिमेकी देशहरूसँग कूटनीतिक सम्पर्क र सम्बन्ध पूर्ण रूपले परिचालन गर्न नसकेको कूटनीतिज्ञ भट्टराई बताउँछन्। उनका अनुसार छिमेकी र मित्रराष्ट्रहरू सरकार प्रमुख वा उच्च तहबाटै सन्देश सुन्न र आश्वस्त हुन चाहन्छन्। “प्रधानमन्त्रीले गरेका भेटघाटहरू राम्रो भएका छन्,” भट्टराई भन्छन्, “यो कार्य अगाडि बढेको भए अझ फाईदाजनक हुनेथियो भन्ने हाम्रो विचार हो।”
यो भन्दा पहिले प्रधानमन्त्री बालेनले “प्रोटोकल” विषय उठाउँदा भेटवार्ता समय नदिएपछि भारतीय विदेशसचिवले नेपाल भ्रमण रद्द गरेको खबरहरू आएका थिए। राजदूतहरूसँगको भेटवार्ताले देखाएको छ कि प्रधानमन्त्री बालेनले शुरुमा कडा नीति लिएका थिए भने अहिले केही लचिलो भई अनुभव अनुसार नीति परिमार्जन गरेको देखिन्छ। साथै उनले छिमेकी भ्रमणका ढोकाहरू खुला रहेको संदेश पनि दिए भन्ने बुझाइ पनि पाइन्छ। पूर्वराजदूत दिनेश भट्टराई पनि यसलाई बालेनको नीति परिवर्तनको संकेत मान्छन्। “राजदूतहरूले प्रधानमन्त्रीलाई उनीहरूको सरकारले दिन चाहेको सन्देश के हो त्यो थाहा नहुन सक्छ,” उनले भने, “तर यो भेटवार्ताले वातावरणलाई सजिलो बनाएर भ्रमणको बाटो बनाउन सहयोग पुर्याउन सक्छ।”
युरोपेली सङ्घको कोपर्निकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिसका अनुसार, जुन र जुलाई महिनामा पश्चिमी युरोपले अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उच्च औसत तापक्रम २१.६२ डिग्री सेल्सियस अनुभव गरेको छ। जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न चरम गर्मी, खडेरी र डढेलोले युरोपका प्रमुख नदीहरूको बहाव घटाउनुका साथै जल यातायात, सिँचाइ तथा ऊर्जा उत्पादनमा गम्भीर असर पुर्याएको छ। विश्वव्यापी समुद्री सतहको तापक्रम २०.९६ डिग्री सेल्सियसको नयाँ कीर्तिमानमा पुगेको छ र तापक्रम वृद्धिको मुख्य कारण मानव गतिविधिबाट उत्पन्न हरितगृह ग्यास भएको वैज्ञानिकहरूले औंल्याएका छन्। २५ साउन, पेरिस (रासस/एएफपी)।
जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दो गर्मी, खडेरी र डढेलोबीच पश्चिमी युरोपले यस वर्ष जुन र जुलाईमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो दुई महिना अनुभव गरेको छ। युरोपेली सङ्घ (इयू) को विश्वव्यापी तापक्रम अनुगमन प्रणाली कोपर्निकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिसले सोमबार सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कले यस क्षेत्रमा तापक्रमको नयाँ कीर्तिमान देखाएको हो। कोपर्निकसका अनुसार जुन–जुलाईमा पश्चिमी युरोपको संयुक्त औसत तापक्रम २१.६२ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो। यो सन् २०२२ को सोही अवधिमा कायम भएको अघिल्लो रेकर्डभन्दा बढी हो।
यस वर्षको गर्मीमा लगातार उच्च तापक्रम र लामो समयसम्म कायम रहेको गर्मीको अवस्थाले असामान्य तातोको सङ्केत गरेको कोपर्निकसले जनाएको छ। युरोप विश्वमै सबैभन्दा तीव्र गतिमा तापक्रम बढिरहेको महाद्वीप हो। जुलाईमा पश्चिमी तथा मध्य युरोपका फ्रान्स, स्पेन, अस्ट्रिया र हङ्गेरीसहित बेलायत, आयरल्यान्ड तथा आइसल्यान्डका केही क्षेत्रमा समेत असामान्य रूपमा सुक्खा अवस्था देखिएको थियो। सन् २०२२ को गम्भीर खडेरीसँग तुलना गर्दा यस वर्ष जुलाईमा माटोको आद्रता अझ कम पाइएको कोपर्निकसले जनाएको छ।
गण्डकी प्रदेश खेलकुद परिषद्ले वितरण गरेको खेलकुद पदक विवादपछि मन्त्रालयले तीन सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको छ। मन्त्रालय सचिव डा. शेषनारायण पौडेलको संयोजकत्वमा बनेका यस समितिले पदक वितरण ऐन तथा सम्बन्धित कानूनसँग मेल खाने अथवा नआउने विषयमा अध्ययन गर्नेछ। पदक सिफारिस विवाद भएका कारण समितिले साउन २९ भित्र आफ्नो प्रतिवेदन बुझाउनेछ। २५ साउन, काठमाडौं।
गण्डकी प्रदेश खेलकुद परिषद्ले वितरण गरेको खेलकुद पदकसँग सम्बन्धित विवादका कारण छानबिन समिति गठन गरिएको हो। गत असार ३० मा घोषणा भएको पदक विवादपछि प्रदेश सामाजिक विकास, युवा तथा खेलकुद मन्त्री रेखा गुरुङले मन्त्रालय सचिव डा. शेषनारायण पौडेलको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेकी छन्। समितिमा मन्त्रालयका उपसचिव घनश्याम पौडेल र अधिकृत नारायणप्रसाद बास्तोला सदस्य रहेका छन्।
संयोजक पौडेलले भने, “मन्त्रालयको तर्फबाट मेरो संयोजकत्वमा छानबिन समिति गठन गरिएको छ। पदक वितरण ऐन र कानुनी प्रावधान अनुसार छानबिन गरी साउन २९ भित्र प्रतिवेदन बुझाउनेछौं।” गण्डकी प्रदेश खेलकुद परिषद्ले असार ३० मा पोखरा रंगशालामा विशेष समारोहमार्फत् ‘गण्डकी प्रदेश खेलकुद पदक’ बाट ६ खेलाडी, प्रशिक्षक र चार खेल संघलाई सम्मान गरेको थियो।
तर, चयन समितिका सदस्यलाई समेत पदक प्रदान गरेपछि विवाद उत्पन्न भएको थियो। खेलकुद पत्रकारितामा पदक प्राप्त केशव पाठक पदक सिफारिस समितिका सदस्य हुन्। उनी यसअघि परिषद्का सदस्य र कार्यवाहक सदस्यसचिव पनि हुनुहुन्छ। प्रदेश खेलकुद परिषद्का सदस्य सचिव श्रीधर शर्माले भने, विधिपद्धतिमा नै पदक वितरण गरिएको बताएका छन्।
बैंकहरूमा तरलता बढ्दै गएको र ब्याजदर घट्दै गएको अवस्थाको बीचमा कर्जा विस्तार सुस्त रहेको छ। अर्कोतर्फ, केही कर्जा असुली हुन नसक्दा बैंकहरूको खराब कर्जा मात्रा पनि बढेको छ। डिजिटल कारोबारको विस्तारसँगै सुरक्षा चुनौतीहरू पनि थपिएका छन्। यिनै विषयहरूलाई समेट्दै सिद्धार्थ बैंकका सीईओ रामेश्वरप्रसाद बस्यालसँग गरिएको कुराकानीमा उनले भने, “डिजिटल बैंकिङले अहिले व्यापकता पाएको छ। बैंकहरूले पनि डिजिटल बैंकिङमा जोड दिँदै आएका छन्।”
बस्यालले थपेका छन्, “नेपालको युवा पुस्ता डिजिटल बैंकिङ सेवाको सबैभन्दा गतिशील र सचेत ग्राहक वर्ग हो। उनीहरूलाई शाखामा पुगेर पारम्परिक बैंकिङ सेवा लिनुभन्दा छिटो, सुरक्षित, सरल र जुनसुकै समय र स्थानबाट सेवा उपलब्ध हुन आवश्यक छ।” त्यसैले सिद्धार्थ बैंकले डिजिटल बैंकिङलाई केवल वैकल्पिक माध्यम होइन, बदलिंदो बैंकिङ परिवेशमा दिगो बैंकिङको लागि आधारभूत आवश्यकता मानिरहेको छ।
सिद्धार्थ बैंकले इजी बैंक, मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, क्यूआर भुक्तानी, अनलाइन खाता खोल्ने सुविधा, कार्ड सेवा, र डिजिटल भुक्तानी जस्ता विभिन्न ग्राहकमैत्री सेवाहरूको विकास, विस्तार एवं निरन्तर सुधार गर्दै आएको छ। उनले भने, “हाम्रो लक्ष्य केवल डिजिटल कारोबार बढाउनु मात्र होइन, युवाहरूको दैनिक वित्तीय जीवनलाई सरल, सुरक्षित र उत्पादक बनाउनु हो।”
बस्यालले भन्नुभयो, “डिजिटल समाधानको सफलताको मापन एप डाउनलोड वा कारोबार संख्या मात्रले गर्न सकिंदैन।” उनले थपे, “ग्राहकको व्यापार मोडल, ऋण संरचना, नगद प्रवाह र व्यवस्थापन क्षमताअनुसार स्थिति फरक हुन सक्छ।” यस प्रकार, सिद्धार्थ बैंकले वित्तीय समावेशीकरणलाई केवल कति खाता खोलियो भन्ने सिमित कुरामा मात्र नभई व्यापक रूपमा हेर्छ।
नेपाल आयल निगमले खाना पकाउने एलपी ग्यासको अभाव हटाउन दैनिक १ लाख २० हजार हाराहारी सिलिन्डर बजारमा पठाइरहेको दाबी गरेको छ, तर ग्यास विक्रेताहरूले त्यो मात्राले मागको लगभग ६० प्रतिशत मात्र धान्न सक्छन् भनी बताएका छन्। ग्यास विक्रेताका अनुसार उपभोक्ताको चाप केही घटेको भए पनि अझै पूर्ण रूपमा घटेको छैन। “मागमा करिब ४० प्रतिशत कम भएको जस्तो देखिन्छ,” ग्यास विक्रेता महासंघका महासचिव विनोद काफ्ले भन्छन्। “तर चाप यति धेरै नरहेको छैन। कुनै डिपोमा स्याहदेखि डेढ सय जनाको लाइन लाग्नुपर्ने परिस्थिति छ।”
नेपालमा ग्यास आपूर्ति गर्ने जिम्मेवारी पाएको आयल निगमका प्रवक्ता मनोजकुमार ठाकुरका अनुसार अहिले दैनिक १ लाख २० हजार हाराहारी सिलिन्डर बजारमा आइरहेको छ। निगमले ग्यास अभाव छिट्टै अन्त्य हुने जनाएको छ। ग्यास उद्योग महासंघका अध्यक्ष दिवान चन्द भन्छन्, दैनिक १ लाख २० हजार भन्दा बढी सिलिन्डर ग्यास उद्योगबाट बजारमा पठाइरहेको छ। “यसअघि भन्दा भारतबाट १५ देखि १७ प्रतिशत बढी ग्यास आयरहेको छ। यद्यपि, त्यो मात्राले एकैपटक पुरा आपूर्ति गर्न सकिरहेको छैन, तर माग कम भएको छ। मलाई लाग्छ, अबको एक हप्तामा यसको प्रभाव देखिनेछ,” उनले भने।
आयल निगमका अनुसार साउन महिनामा मात्र ४२,५०० मेट्रिक टन ग्यास भारतबाट आयात भएको छ। प्रवक्ताका अनुसार दैनिक १०० भन्दा बढी ग्यास ढुवानी गर्ने बुलेटहरू भारतबाट नेपाल भित्रिरहेका छन्। उद्योगी दिवान चन्दले भन्छन्, एउटा ग्यास बुलेटमा १८ मेट्रिक टन ग्यास आउँछ र एक बुलेटबाट करिब १,२५० भन्दा धेरै सिलिन्डर ग्यास भर्न सकिन्छ। दैनिक १०० बुलेट आएमा दैनिक १ लाख २० हजार सिलिन्डर ग्यास भर्न सकिन्छ।
आयल निगमका अनुसार नेपालमा मासिक औसत ४७ हजार मेट्रिक टन ग्यासको माग छ, जसअनुसार दैनिक १,५०० मेट्रिक टन अर्थात १५ लाख किलो ग्यास खपत हुन्छ। नेपालमा साधारण समयमा दैनिक १ लाखभन्दा केही माथि सिलिन्डरको माग रहने बिक्रेताले बताएका छन्। यसैले अहिले दैनिक १ लाख २० हजार सिलिन्डर पठाउँदा पनि किन ग्यास पसलमा मानिसहरू लाम लागिरहेका छन्? आयल निगम, उद्योगी र बिक्रेताहरूका अनुसार ग्यास अभावका तीन प्रमुख कारणहरू छन्।
२५ साउन, शेखुपुरा (पाकिस्तान) (रासस/एएफपी) – पाकिस्तानमा बढ्दो तापक्रमले इँटा भट्टीमा काम गर्ने मजदुरहरूको जीवन अझ जोखिमपूर्ण बनाइरहेको छ। अत्यधिक घाम र ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रममा काम गर्ने मजदुरहरूले खुट्टामुनिबाट निस्कने भट्टीको तातो र माथिबाट पर्ने सूर्यको ताप दुवै सहनुपर्दछ। शेखुपुरा जिल्लाको एक इँटा भट्टीमा मजदुरहरूले खुट्टामुनिका साना प्वालबाट कोइला जलिरहेको आगोको कोठामा कोइला हालिरहेका छन् भने उनीहरूको टाउकोमाथि भट्टीबाट निस्किएको बाक्लो कालो धुवा फैलिएको छ। परम्परागत इँटा भट्टीमा तापक्रम एक हजार डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने भएकाले इँटा सही रूपमा पाके वा नपाके भनेर निरन्तर निगरानी गर्न मजदुरहरूको उपस्थिति आवश्यक छ। यद्यपि, पाकिस्तानमा पहिलेदेखि नै अत्यधिक गर्मी हुने गर्थ्यो, जलवायु परिवर्तनका कारण तापक्रम अझ बढेसँगै यो काम अझ कठिन र जोखिमपूर्ण बनेको छ।
पैँतिस वर्षका मजदुर आबिद हुसेनको कपडा भट्टीबाट निस्केको कालो धुवा र धुलोले पूर्णरूपले ढाकिएको थियो। उनले आफू माथिबाट र तलबाट आउने आगोको तापबीच फसेको अनुभव भएको बताए। ‘गर्मी चरम छ, तर घरको आर्थिक दबाबका कारण काम नगरी नहुने अवस्था छ,’ उनले भने। हुसेनजस्तै पाकिस्तानको इँटा उद्योगमा सयौं हजार मजदुर कार्यरत छन्। श्रम अधिकारकर्मीहरूले यहाँ कमजोर नियमन, न्यून ज्याला र जोखिमपूर्ण कार्य अवस्था रहेको बताएका छन्। तीव्र निर्माणगतिका कारण इँटाको माग बढे पनि मजदुरहरूको आय अत्यन्त न्यून छ, दैनिक करिब तीन अमेरिकी डलर मात्र रहेको छ।
चर्को घाम, धुलो र तातो हावा बीच मजदुरहरू घण्टौँ भट्टीको सतहमा काम गर्छन्। बन्डेड लेबर लिबरेसन फ्रन्ट पाकिस्तानकी महासचिव सैदा गुलाम फातिमाले इँटा भट्टीलाई मजदुरका लागि ‘कैदको ठाउँ’ जस्तै रहेको बताएकी छिन्। ‘कामदारहरूले माथिबाट आउने घामको अथक ताप सहनुपर्छ भने भट्टीबाट निस्कने तीव्र गर्मी तलबाट शरीरतर्फ आउँछ,’ उनले भनिन्। फातिमाका अनुसार मजदुरहरू ऋण, चरम गर्मी र बिग्रँदो स्वास्थ्यको चक्रमा फसेका छन्।
शेखुपुरा पाकिस्तानको ठूलो इँटा भट्टी उद्योगको केन्द्र हो। सन् २०१८ को जलवायु तथा स्वच्छ वायु गठबन्धनको तथ्यांकअनुसार पाकिस्तानभर १८ हजारभन्दा बढी इँटा भट्टी सञ्चालनमा छन् र तिनमा १० लाखभन्दा बढी मानिस कार्यरत छन्। जलवायु विज्ञहरूले पाकिस्तानलाई जलवायु परिवर्तनको प्रभावबाट सबैभन्दा बढी जोखिममा पर्ने मुलुकमध्ये एक मान्छन्। फातिमाले धेरै मजदुरले अग्रिम रकम लिएर ऋणको बोझमा पर्दा जोखिमपूर्ण अवस्थामा पनि काम छोड्न नसक्ने बताएकी छिन्।
हुसेनले मासिक करिब २५ हजार पाकिस्तानी रुपैयाँ, अर्थात् ९० अमेरिकी डलर कमाउने बताए। उक्त रकमले घरभाडा र बालबालिकाका आधारभूत आवश्यकता मात्र पूरा हुन्छ। ‘हामी बिरामी भए पनि वा पारिवारिक समस्या भए पनि काम गर्नैपर्छ,’ उनले भने, ‘समय निकालेर काम नगरे परिवारमा समस्या आउँछ।’ इँटा भट्टीबाट हुने वायु प्रदूषण र स्वास्थ्य जोखिम घटाउन पञ्जाब प्रान्तीय सरकारले परम्परागत भट्टीलाई ‘जिगज्याग’ प्रविधिमा रूपान्तरण गर्न दबाब दिइरहेको छ।
तर भट्टीको तापक्रम स्थिर राख्नुपर्ने भएकाले लामो विश्राम दिन कठिन भएको ४५ वर्षीय सुपरभाइजर मुजीब उल्लाले बताएका छन्। ‘चरम गर्मी होस्, चिसो होस् वा वर्षा, काम निरन्तर गर्नुपर्छ,’ उनले भने। मजदुरलाई पिउने पानी र कहिलेकाहीँ छोटो विश्राम उपलब्ध गराएपनि अवस्थाको सुधार आवश्यक छ। भट्टीको अर्को भागमा २८ वर्षीय मुहम्मद आजिम भिजेको माटो मिसाएर काठको साँचेमा हातैले इँटा बनाइरहेका थिए। पाकिसकेका इँटाका पङ्क्तिबीच उनको काम पनि अत्यन्त थकाइलाग्दो छ। आफ्नो कामको कठिनाइबारे आजिमले भने, ‘मौसम राम्रो होस् वा नराम्रो, काम त काम नै हो। गर्नैपर्छ।’
राष्ट्रिय टोलीदेखि फ्रेन्चाइज लिगसम्म, नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरूलाई लगातार विभिन्न प्रतियोगिताहरू र शृंखलामा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने घनिष्ठ तालिका तोकिएको छ। नेपाली पुरुष क्रिकेट टोली आगामी केही महिनामा निरन्तर विभिन्न प्रतियोगिताहरूमा प्रतिस्पर्धा गर्न लागिरहेको छ। टप एन्ड टी-२० सिरिजदेखि एसियन गेम्स र प्रिमियर कपदेखि लिग २ सम्म थुप्रै प्रतियोगिताहरू हुने निश्चित छ। अन्तर्राष्ट्रिय व्यस्तताबीच कात्तिक-मंसिरमा नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करण सञ्चालन हुनेछ। २५ साउन, काठमाडौं।
नेपाली क्रिकेट टोली आगामी केहि महिना अत्यन्त व्यस्त रहने देखिन्छ। अगस्टको अन्तिम सातादेखि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा व्यस्त हुँदैछ। अगस्ट २१ देखि २९ सम्म अस्ट्रेलियाको डार्विनमा हुने टप एन्ड टी–२० सिरिजमा नेपाली टोली प्रतिस्पर्धा गर्ने छ। त्यसपछि सेप्टेम्बर ६ मा नेपाल डार्विनमै न्युजिल्याण्ड ‘ए’सँग अभ्यास एकदिवसीय खेल खेल्ने छ। त्यसपछि नेपाली खेलाडीहरूको ध्यान एसियाली खेलकुदतर्फ सर्नेछ। सेप्टेम्बर २४ देखि अक्टोबर ३ सम्म जापानमा हुने २०औं एसियाली खेलकुदमा नेपालले सहभागिता जनाउने छ।
एसियाली खेलकुदपछि नेपाली टोली क्रिकेट विश्वकप लिग २ मा प्रतिस्पर्धा गर्न ओमान जाने छ। ओमानबाट फर्किएपछि नै एनपीएलको तेस्रो संस्करण सुरु हुनेछ। त्यसपछि आयरल्यान्डले नेपाल भ्रमण गर्ने र भारत ‘ए’ टोली नेपालमै आएर टी-२० शृंखलामा खेल्ने तय भएको छ। महिला टोलीको लागि भने पीएम कप राष्ट्रिय प्रतियोगिता तोकिएको समयमा सम्पन्न हुन सकेको छैन।
यसरी हेर्दा आगामी केही महिनामा नेपाली क्रिकेट निरन्तर अन्तर्राष्ट्रिय तथा घरेलु प्रतियोगिताले भरिने देखिन्छ। राष्ट्रिय टोली एकदिवसीय मान्यता जोगाउने अभियानदेखि एसियाड र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा चुनौती सामना गर्दा खेलाडीहरू एनपीएलमा पनि व्यस्त रहनेछन्। निरन्तरको खेलले खेलाडीलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अनुभव र लय कायम राख्न अवसर प्रदान गर्छ, तर फिटनेस, खेलाडी व्यवस्थापन र पर्याप्त तयारी नेपाली टोलीका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण हुनेछन्।
हरेक वर्ष अगस्ट १० गते मानिसहरूलाई काम र व्यस्तताबाट केही समय विश्राम लिन ‘राष्ट्रिय अल्छी दिवस’ मनाउन प्रोत्साहित गरिन्छ। आराम र अल्छीपनबीचको भिन्नता बुझ्दै केही समय विश्राम लिनु मानसिक स्वास्थ्य र नयाँ विचारको लागि पनि लाभदायक हुन्छ। बिहान अलार्म बज्छ। आँखा खुल्छ, तर उठ्ने इच्छा हुँदैन। ‘अझै पाँच मिनेट’ भन्दै मोबाइल सिरानीमुनि राखिन्छ। पाँच मिनेट, दस मिनेट, र अन्ततः आधा घण्टा बित्छ। उठेपछि पनि ओछ्यान छाड्न मन लाग्दैन। कामको सूची लामो छ, तर मन भन्छ, ‘आज केही नगरौँ’। यस अवस्थामा आफूलाई ‘अल्छी’ भनेर गाली गर्ने बानी हामीमध्ये धेरैको हुन्छ। समयमै काम नगर्दा, केही समय आराम गर्दा वा दिनभरि खासै केही नगर्दा पनि हामी आफैंलाई दोष दिन्छौँ। तर कल्पना गर्नुहोस्, यदि वर्षमा एउटा दिन ‘अल्छी बन्न पाइन्छ’ भनेर औपचारिक छुट्टीझैँ मनाउन सकियो भने कस्तो होला? यस्तै रमाइलो अवधारणासँगै हरेक वर्ष एक दिन राष्ट्रिय अल्छी दिवसका रूपमा मनाइन्छ।
राष्ट्रिय अल्छी दिवसको उद्देश्य भनेको केही समय काम, जिम्मेवारी र निरन्तर दौडधुपबाट टाढा रहेर आराम गर्नु हो। आज ‘व्यस्त हुनु’ नै उपलब्धिको प्रमाण जस्तो बन्न थालेको छ। बिहानदेखि बेलुका सम्म काम, पढाइ, घरायसी जिम्मेवारी, सामाजिक सञ्जाल र विभिन्न दबाबबीच मानिसले आफूलाई आराम दिने समय कम गर्दै गएका छन्। त्यसैले यो दिवसले एक दिन भए पनि आफूलाई रोक्न, आराम गर्न र ‘आज केही नगर्दा पनि हुन्छ’ भन्ने अनुभूति दिन प्रेरित गर्छ। राष्ट्रिय अल्छी दिवस हरेक वर्ष अगस्ट १० मा मनाइन्छ। यो कुनै सरकारी रूपमा घोषणा गरिएको सार्वजनिक बिदा होइन। बरू रमाइलो र अनौपचारिक दिवसका रूपमा यसको चर्चा हुँदै आएको छ। यस दिन काम नगर्नु पर्ने बाध्यता छैन।
राष्ट्रिय अल्छी दिवसको सुरुवात कसरी भयो भन्ने ठोस र प्रमाणित इतिहास स्पष्ट छैन। यसको संस्थापक वा पहिलो पटक कसले अगस्ट १० लाई अल्छी दिवसका रूपमा मनाउन थाले भन्ने जानकारी पनि पक्कै छैन। तर, यो दिवस विशेषगरी संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन् २००० को दशकको सुरुवाततिर लोकप्रिय हुन थालेको बताइन्छ। त्यसपछि सामाजिक सञ्जाल र लोकप्रिय संस्कृतिमार्फत अन्य देशमा पनि यसको चर्चा फैलिँदै गएको छ। ‘अल्छी’ शब्द सुन्नेबित्तिकै धेरैको मनमा काम गर्न नचाहने, समय व्यर्थ गर्ने वा जिम्मेवारीबाट भाग्ने मानिसको चित्र आउँछ। तर हरेकपटक आराम गर्नु अल्छीपन होइन। लगातार काम गर्दा शरीर र मस्तिष्क थाक्छ। पर्याप्त आराम नपाँदा तनाव, थकान र मानसिक दबाब बढ्न सक्छ।
अल्छीपनसँग जोडिएका रोचक तथ्यहरूमा आनुवंशिक पक्षको पनि भूमिका हुन सक्छ। मानिस कति सक्रिय वा निष्क्रिय हुन्छ भन्नेमा वातावरणसँगै आनुवंशिक तथा जैविक पक्षले पनि प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले अल्छीपनलाई केवल इच्छाशक्तिको कमी वा चरित्रको कमजोरीका रूपमा मात्र बुझ्न सकिँदैन। आरामले बर्नआउटबाट जोगाउन सक्छ। निरन्तर काम गर्दा मानिस मानसिक र शारीरिक रूपमा थाक्न सक्छ। बीचबीचमा पर्याप्त आरामले ऊर्जा पुनः प्राप्त गर्न र लामो समयसम्म काम गर्ने क्षमता कायम राख्न मद्दत गर्छ।
आजको दिन राष्ट्रिय अल्छी दिवस मनाउन कुनै ठूलो तयारी आवश्यक पर्दैन। बरू तयारी नगर्नु नै यसको सबैभन्दा सजिलो उपाय हो। आफूलाई ‘अल्छी’ भनेर दोष नदिनुहोस्। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, आराम गरेकोमा अपराध बोध गर्नु हुँदैन। हरेक दिन केही न केही गर्नुपर्छ भन्ने दबाबबीच कहिलेकाहीँ ‘आज म केही गर्दिनँ’ भन्न सक्नु पनि आत्महेरचाहको एउटा प्रकार हो।
कोसोभोमा विपक्षी सांसद टिमे काड्रिएले कार्यवाहक प्रधानमन्त्री एल्बिन कुर्टीमाथि कम्तीमा चारवटा अण्डा प्रहार गरेकी छन्। शनिबार संसद्को बैठकका क्रममा यो घटना भएको हो। कुर्टीले नयाँ सभामुखको चयनका लागि मतदान हुनुअघि अन्य दलसँग छलफल गर्ने थप समयको माग गरेका थिए।
युरोपको कान्छो प्रजातन्त्र भनिने कोसोभोमा राजनीतिक गतिरोध बढ्दै गएको छ र दुई वर्षभन्दा कम समयमा तीनवटा निर्वाचन सम्पन्न भइसकेका छन्।
साउदी अरब, टर्की र पाकिस्तानबीचको नयाँ रक्षा सम्झौताले मध्यपूर्वका देशहरू अमेरिकामाथिको निर्भरता कम गर्दै गएको इरानले दाबी गरेको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाकाईले सुरक्षा कुनै बाह्य शक्तिबाट किनिने वस्तु नभएको बताए। तीन मुलुकबीचको सम्झौता इरानलाई लक्षित नभएको र यसले क्षेत्रीय सुरक्षा सहकार्यमा नयाँ परिवर्तन संकेत गरेको तेहरानले जनाएको छ।
२५ साउन, तेहरान (रासस/एएफपी) – इरानले गत साता साउदी अरब, टर्की र पाकिस्तानबीच भएको रक्षा सम्झौता मध्यपूर्व तथा वरिपरिका मुलुकहरूले संयुक्त राज्य अमेरिकाप्रतिको धारणा परिवर्तन गरिरहेको बताएको छ। तेहरानले क्षेत्रीय मुलुकहरूले आफ्नो सुरक्षा सुनिश्चित गर्न अमेरिकाप्रति निर्भरता घटाउँदै आफ्नै सुरक्षा सहकार्यमा बढ्दै गएको जानकारी गराएको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाकाईले सोमबार साप्ताहिक पत्रकार सम्मेलनमा यस सम्झौताले क्षेत्रीय सुरक्षा संरचनामा आएको परिवर्तनलाई संकेत गरेको बताए।
उनीहरूले सुरक्षा कुनै बाह्य शक्तिबाट किनिने वा खरिद गर्न सकिने वस्तु नभएको उल्लेख गर्दै क्षेत्रका देशहरूले अमेरिकी सुरक्षा प्रत्याभूतिको मात्र भर पर्न नसक्ने बताए। ‘यस क्षेत्रका देशहरूले सुरक्षा नक्कली मध्यस्थबाट किनिने वस्तु नभएको बुझेका छन्’, बाकाईले भने। उनले क्षेत्रीय मुलुकहरू अब आफ्नै क्षमता र पारस्परिक सहकार्यमा सुरक्षा बलियो बनाउन खोजिरहेको बताए।
साउदी अरब, टर्की र पाकिस्तानले गत शुक्रबार रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। यो सम्झौता अमेरिका र इरानबीच पाँच महिनादेखि जारी द्वन्द्व र त्यसले क्षेत्रीय अस्थिरता बढाएको बेला गरिएको हो। पाकिस्तानको विदेश मन्त्रालयले सम्झौतामा सहभागी तीन देशमध्ये कुनै एकमाथि आक्रमण भएमा त्यसलाई सबैमाथिको आक्रमण मानिने जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार सम्झौताले तीन देशबीच सामूहिक प्रतिरोध क्षमतामा बल पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ।
नेपालका शेखर थापाले मंगोलियामा आयोजित ११ औं एसियाली आईटीएफ तेक्वान्दो च्याम्पियनसिपको ब्ल्याक वेल्ट तेस्रो डान प्याटर्नमा कांस्य पदक प्राप्त गरेका छन्। उक्त प्रतियोगिता मंगोलियाको उलानबटारमा सम्पन्न भएको थियो। नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय तेक्वान्दो महासंघका महासचिव घमबहादुर थापाले यस विषयमा जानकारी दिएका छन्। शेखरले स्पाइरिङ तर्फ पुरुष ६५–७० केजी तौल समूहमा पनि प्रतिस्पर्धा गरेका थिए, तर त्यो क्षेत्रमा पदक हात पार्न सकेनन्।
शेखर थापाले यसअघि दक्षिण एसियाली आईटीएफ तेक्वान्दो च्याम्पियनसिपमा समेत पदक जितिसकेका छन्। उनले पहिलो संस्करणको प्याटर्न र दोस्रो संस्करणको स्पाइरिङमा रजत पदक प्राप्त गरेका थिए, साथै तेस्रो इन्डो–नेपाल आईटीएफ तेक्वान्दो स्पाइरिङमा स्वर्ण पदक पनि जितेका थिए। यस प्रतियोगितामा मंगोलियाका दोर्जपालाम अयुर्जानानले पनि तेस्रो स्थान हासिल गरेका छन्। मलेसियाका चिन लुङ काङले स्वर्ण पदक र फिलिपिन्सका अमाइज क्रिस्टर लुले रजत पदक पाएका छन्।
प्रतियोगितामा नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय तेक्वान्दो महासंघका अध्यक्ष प्रवीणकुमार कार्की र महासचिव घमबहादुर थापाले अम्पायरको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। अध्यक्ष कार्कीले यसअघि पनि एसियाली आईटीएफ तेक्वान्दो प्रतियोगितामा अम्पायरको भूमिका निर्वाह गरिसकेका छन्। महासचिव थापाले २०१९ र २०२५ मा आयटीएफ विश्व च्याम्पियनसिपमा अम्पायरको जिम्मेवारी पनि सम्हालेका थिए।
धनकुटाको साँगुरीगढी गाउँपालिका-८ हर्चुवा क्षेत्रमा बेवारिसे अवस्थामा एकनाले भरुवा बन्दुक फेला परेको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय भेडेटारबाट खटिएको प्रहरी टोलीले सोमबार उक्त बन्दुक बरामद गरेको छ। बन्दुक कसले र किन त्यहाँ राखेको भन्ने विषयमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको छ। २५ साउन, धनकुटा। धनकुटाको साँगुरीगढी गाउँपालिकामा बेवारिसे अवस्थामा एकनाले भरुवा बन्दुक फेला परेको छ। धनकुटा प्रहरीले जनाएको छ कि सोमबार इलाका प्रहरी कार्यालय भेडेटारबाट खटिएको टोलीले साँगुरीगढी गाउँपालिका-८ हर्चुवा क्षेत्रबाट सो भरुवा बन्दुक बरामद गरेको हो। प्रहरीले बन्दुक कसले र किन त्यहाँ छोडेको हो भनी थप अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।
नेदरल्यान्ड्सकी योकेले वर्षौंसम्म दुर्व्यवहार सहनुपरेको छ। उनका पूर्वसाझेदारहरूले उनलाई घरमै शरीरभरि ट्याटू बनाउने बाध्यता लगाएका थिए। उहाँका अनुहारमा मात्र होइन, दर्जनौं भन्दा बढी ठाउँमा ती व्यक्तिहरूका नाम ट्याटू गरिएका थिए। निधार, नाक, गाला र आँखाको वरिपरि समेत ट्याटूहरू खोपिएका थिए। ५३ वर्षीया योकेलाई ‘स्पेट भन ट्याटू’ नामक संस्थाले सहयोग पुर्याइरहेको छ। यो संस्था नेदरल्यान्ड्समा दुर्व्यवहारबाट मुक्त भएका व्यक्तिहरूलाई निःशुल्क लेजर उपचार उपलब्ध गराउँछ। अघिल्लो साढे दुई वर्षमा योकेले अनुहारबाट ट्याटूहरू हटाउन १२ सत्रसम्म उपचार गराएकी छिन्। संस्था सञ्चालक एन्डी ह्यानका अनुसार, सहयोग लिएका महिलाहरूले त्यस्ता ट्याटूहरूलाई ‘माया वा कसैको अधिकारको चिन्ह’ रूपमा जबर्जस्ती बनाइएको अनुभव सुनाएका छन्।
