लेखक: space4knews

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले प्रतिनिधिसभामा सांसदहरूसँगको प्रश्नोत्तरको क्रममा भारतसँग सम्बन्धित सीमाक्षेत्रको विषयमा ‘नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको छ’ भनेर अभिव्यक्ति दिएका छन्, जसले राजनीतिक र कूटनीतिक क्षेत्रमा तनाव फैल्याएको छ। उनको यस्तो भनाइले कूटनीतिक क्षमतामा समेत प्रश्न उठाएको छ। नेपाल र भारतीय समस्याहरू पहिचान गरी समाधानका उपायहरू खोज्न गठन गरिएको नेपाल-भारत प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समूह (इपीजी) का सदस्य तथा भारतका लागि पूर्वराजदूत नीलाम्बर आचार्यसँग गरिएको कुराकानीमा उनले भने, “प्रधानमन्त्रीले आज संसदमा सम्बोधन गर्दै प्रश्नको जवाफ दिन्छन् कि ‘नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको छ।’”

आचार्यले थपे, “सीमा समस्याको सन्दर्भमा नेपालले भारततर्फको सीमा मिचेर आफ्नो सैनिक टोली वा सुरक्षाकर्मी तैनाथ गरेको कुनै स्थिति छैन। उल्टो कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रमा भारतीय पक्षबाट यस्ता कार्यहरू भएको स्पष्ट देखिन्छ।” उनले भने, “कालापानी र लिम्पियाधुराको गम्भीर अतिक्रमणलाई अन्य सीमाक्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाबीच हुने साधारण जग्गा विवादसँग तुलना गर्नु न्यायोचित हुँदैन।”

प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिलाई कूटनीतिक दृष्टिले नकारात्मक संकेत भएको बताउँदै आचार्यले भने, “नेपालले अहिलेसम्म स्पष्ट रूपमा ‘भारतले नेपाली भूमि मिचेको छ’ भनेर एकढिक्का अडान राख्दै आएको थियो, तर प्रधानमन्त्रीको यस्तो अभिव्यक्तिले सीमा विवाद समाधान प्रक्रिया र नेपालको कूटनीतिक अडान कमजोर बनाउन सक्छ।” उनले जोड दिए, “कूटनीतिक रुपमा संसद जस्तो गरिमामय ठाउँमा प्रमाण नदिई यस्तो अभिव्यक्ति दिनुलाई विफलता नै भन्न सकिन्छ।”

आचार्यले सीमा विवाद समाधानका लागि ऐतिहासिक दस्तावेज र कूटनीतिक संवादलाई मात्र एकमात्र आधारका रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिए। उनले भने, “इपीजीको प्रतिवेदन नेपालतर्फ संयोजक डा. भेषबहादुर थापासँग सुरक्षित छ र परराष्ट्र मन्त्रालयमा पनि राखिएको छ।” यसमा समेटिएका विषयहरू स्पष्ट भएका र दुवै देशका प्रतिनिधिहरूको पूर्ण सहमतिमा तयार पारिएका छन्।

नवलपरासीको गैंडाकोटमा ६३ वर्षका डम्बर गिरीले घरायसी विवादका कारण ४३ वर्षका छोरा शंकर गिरीमाथि खुर्पाले आक्रमण गरी हत्या गरेका छन्। खुर्पा चोटका कारण गम्भीर घाइते बनेका शंकरको नयाँ मेडिकल कलेज भरतपुरमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ।
प्रहरीले छोराको हत्या गरेको आरोपमा डम्बर गिरीलाई नियन्त्रणमा लिएका छन् र कर्तव्य ज्यानको घटनामा अनुसन्धान सुरु गरिएको छ।
१७ जेठ, काठमाडौं। छोरा हत्या आरोपमा पिता पक्राउ परेका छन्। पक्राउ पर्ने व्यक्ति नवलपरासीको गैंडाकोट नगरपालिका–१५ का ६३ वर्षीय डम्बर गिरी हुन्। प्रहरीले जनाएको छ कि उनले ४३ वर्षीय छोरा शंकर गिरीको हत्या गरेको छन्। घरायसी विवादको क्रममा डम्बरले धारिलो हतियार खुर्पाले छोरामाथि आक्रमण गरेका थिए। खुर्पा चोटले गम्भीर घाइते भएका शंकरको नयाँ मेडिकल कलेज भरतपुरमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको छ। पक्राउ परेका डम्बर गिरीविरुद्ध कर्तव्य ज्यानको मुद्दामा प्रहरी अनुसन्धान अगाडि बढाएको छ।

भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले सहकारीसँग सम्बन्धित समस्या उत्पन्न हुनुको मुख्य कारण सरकारी संयन्त्रको जिम्मेवारी फितलो हुनु भएकामा आधारित प्रतिवेदनलाई प्राथमिकता दिँदै सुझावहरू कार्यान्वयन गरिने बताएको छ। सहकारीमा देखिएका बेथितिहरूको अध्ययन गर्न गठन गरिएको आयोगको प्रतिवेदन बिहीबार सार्वजनिक भएको छ। उक्त आयोगले सहकारी संस्थामा रहेका बेथिति हटाउन एकभन्दा बढी शाखा भएका सहकारीका अतिरिक्त शाखाहरू बन्द गर्ने र समस्या समाधानपछि मात्र सम्भाव्यता अध्ययन गरी नयाँ दर्ता दिने जस्ता विभिन्न सुझावहरू प्रस्तुत गरेको छ।

पूर्व सचिवहरू, जसले सहकारी मन्त्रालयमा कार्यभार सम्हालिसकेका छन्, तिनले प्रतिवेदनलाई राम्रो भने तर विगतदेखि नै कार्यान्वयन कमजोर भएका कारण समस्या यथावत् रहेको बताएका छन् र वर्तमान सरकारले कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताएका छन्। सहकारी क्षेत्रको बेथिति अध्ययन गर्न सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले गत माघ महिनाको पहिलो सातामा उच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश विनोदप्रसाद शर्माको नेतृत्वमा आयोग गठन गरेको थियो। यसअघि पनि सहकारी समस्याका समाधानका लागि विभिन्न स्थानहरूमा फोहर आयोग, अध्ययन कार्यदल र समिति गठन गरिए तापनि ती प्रतिवेदनहरू लागू हुन सकेका छैनन्।

“सहकारीमा भएको बेथिति जाँचबुझ आयोग २०८२” प्रतिवेदनले सहकारी क्षेत्रमा देखिएको संकटको मुख्य कारण कमजोर नियमन, राजनीतिक हस्तक्षेप र अपारदर्शी सञ्चालन रहेको निष्कर्ष निकालेको छ र सुधार तथा समस्या समाधानका लागि सुझावहरू दिएको छ। प्रतिवेदनमा उल्लेख छ कि केही सञ्चालकहरूले सहकारीको मूल उद्देश्यभन्दा विचलित भई बचतकर्ताको रकम हिनामिना तथा दुरुपयोग गरी अपारदर्शी कारोबार गरेको पाइएको छ। साथै प्रतिवेदनले बहुनियामक निकायहरूबीच समन्वय अभाव, प्रभावकारी सूचना प्रणालीको कमी, वित्तीय अनुशासनहीनता, कमजोर सुशासन र दक्ष जनशक्तिको अभावलाई सहकारी क्षेत्रको मुख्य समस्या भन्दै जनाएको छ।

भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री प्रतिभा रावलले प्रतिवेदनका सुझावहरूको अध्ययन गरी प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जोड दिइने बताएकी छन्। उनले भने, “प्रतिवेदनले सुझाएका कुराहरू हामी सकेसम्म छिटो कार्यान्वयन गर्नेछौँ। केही कुरा अलि ढिला पनि हुन सक्छ, केही तुरुन्तै गर्नेछौँ। तर यसलाई अवश्य पनि कार्यान्वयन गरिनेछ। यो राज्यको दायित्व हो।” पूर्व सचिव गोपीनाथ मैनालीले पनि प्रतिवेदनका सुझावहरू राम्रो रहेको र सरकारले कार्यान्वयनमा जोड दिन आवश्यक रहेको बताएका छन्।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले २० खर्ब रुपैयाँको बजेटले मात्र आर्थिक वृद्धिदर हासिल नहुने र नेपालको अर्थतन्त्र झन्डै ७० खर्ब रुपैयाँको रहेको बताएका छन्। सरकारले आगामी सात वर्षभित्र नेपालको अर्थतन्त्रलाई ७० खर्ब रुपैयाँबाट बढाएर १०० खर्ब हुँदै १५० खर्ब रुपैयाँसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य लिएको छ। सरकारी बजेटले पूर्वाधार निर्माणबाट सहजीकरण गर्ने र निजी क्षेत्रको लगानी आकर्षित गरी आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्ने रणनीति लिएको छ।

१७ जेठ, काठमाडौं। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सरकारले ल्याएको २० खर्ब रुपैयाँको बजेटले मात्र आर्थिक वृद्धिदर हासिल हुने भन्ने धारणा गलत भएको स्पष्ट पारेका छन्। अर्थ मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा वाग्लेले नेपालको अर्थतन्त्र झन्डै ७० खर्ब रुपैयाँसम्म पुगेको उल्लेख गर्दै सरकारको ध्यान २० खर्बको बजेटभन्दा समग्र अर्थतन्त्रलाई विस्तार गर्ने लक्ष्यमा केन्द्रित रहेको बताए। उनले बताउनुभयो, २० खर्ब खर्च गरेर मात्रै ७ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि हुने भ्रमबाट देशलाई मुक्त गराउन सरकार कटिबद्ध रहेको छ।

‘सरकारको २० खर्ब रुपैयाँको बजेटले अर्थतन्त्रलाई सहजीकरण गर्ने काम गर्छ, तर अर्थतन्त्र आफैं लगभग ७० खर्ब रुपैयाँको छ। बजेट निर्माणका क्रममा हामीले सधैं २० खर्बको बजेटलाई होइन, ७० खर्बको समग्र अर्थतन्त्रलाई केन्द्रमा राखेका थियौं। यो बुझ्न आवश्यक छ कि २० खर्बले एक्लै अर्थतन्त्र चलाउँदैन, बरु ७० खर्बको अर्थतन्त्रलाई गतिशील बनाउने काम गर्छ,’ अर्थमन्त्री वाग्लेले भने।

उनका अनुसार सरकारले निर्माण गर्ने सडक, विद्युत्, शान्ति–सुरक्षा तथा न्याय प्रणालीजस्ता आधारभूत संरचना र सेवाले निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास बढाउनेछ र यसले निजी लगानी आकर्षित गरी आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्ने सरकारको अपेक्षा छ। वाग्लेले आगामी सात वर्षभित्र नेपालको अर्थतन्त्रलाई ७० खर्ब रुपैयाँबाट १०० खर्ब हुँदै १५० खर्ब रुपैयाँसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य रहेको जानकारी दिए। सरकारले गर्ने लगानी त्यस व्यापक आर्थिक विस्तारको सहायक माध्यम मात्र हुनेछ।

‘केही राजनीतिक नेताहरूमा बजेट खर्च नै आर्थिक वृद्धिको मुख्य आधार हो भन्ने भ्रम छ, तर यथार्थमा त्यस्तो छैन। सरकारले गर्ने २० खर्ब रुपैयाँको खर्च अर्थतन्त्रमा आवश्यक प्रारम्भिक ऊर्जा र सहजीकरण प्रदान गर्ने माध्यम हो,’ वाग्लेले भने, ‘सरकारले बनाएको सडक, उत्पादन गरेको विद्युत्, सुनिश्चित गरेको शान्ति–सुरक्षा र प्रभावकारी न्याय प्रणालीका कारण निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास बढ्छ। त्यसले निजी लगानीलाई आकर्षित गर्छ र निजी क्षेत्रको सक्रियता विस्तार हुन्छ।’ राज्य आफैंले सबै क्षेत्रमा लगानी र सञ्चालन गर्ने मोडल नराख्ने, बलियो तथा प्रभावकारी नियामक राज्यको अवधारणा प्राथमिकता दिइएको उनले पनि बताए।

बागलुङको तमानखोला गाउँपालिकाका महिलाहरू ढाकाका कपडा बुनी मासिक रुपमा ५० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्दै आत्मनिर्भर हुँदैछन्। गाउँपालिकाले महिलाहरूलाई उद्यमी बनाउनका लागि भवन, प्रशिक्षण र आवश्यक सामग्रीमा हालसम्म २५ लाख रुपैयाँ लगानी गरिसकेको छ। उत्पादित ढाकाका कपडाहरू गाउँपालिकाले खरिद गरी बजार व्यवस्था प्रशस्त गराएपछि स्थानीय महिलाहरू उत्साहित भएका छन्। १७ जेठ, गलकोट (बागलुङ)।

जिल्लाको तमान गाउँकी जमुना घर्ती ढाकाका कपडा बुन्दै व्यस्त छिन्। तमानखोला गाउँपालिका–३ मा रहेको महिला कल्याण आमा समूहको भवनमा बिहानैदेखि उनी ढाकाको अस्कोट बुन्दै आइरहेकी छन्। त्यस्तै यहाँ १५ जना महिला हरेक दिन विभिन्न प्रकारका ढाकाका कपडा बुन्दै आएका छन्। ढाका उद्योगमार्फत आत्मनिर्भरता हासिल गर्न तमानखोला गाउँपालिकाले महिलाहरूलाई उद्यमी बनाउन र उत्पादन खरिद गर्न समेत सहयोग गर्दै आएको छ।

ढाकाका सल, टोपी, गलबन्दी र अस्कोट बुनी बिक्री गर्ने क्रममा यहाँका महिलाहरू आत्मनिर्भर हुँदै आएका छन्। महिलाहरूले उत्पादन गरेका कपडालाई गाउँपालिकाले खरिद गरी बिक्रीमा सहयोग गरिरहेको छ भनी घर्तीले बताइन्। करिब सात वर्षअघि म्याग्दीबाट आएका प्रशिक्षकसँग सिकेर गाउँकी महिलाहरूले सीप प्राप्त गरेर समूहमा आबद्ध हुँदै व्यवसायिक रूपमा अगाडि बढ्न गाउँपालिकाले लगानी गरेको हो।

महिलालाई व्यावसायिक, स्वरोजगार र उद्यमी बनाउन पालिका सात वर्षदेखि तालिम दिने, सामग्री उपलब्ध गराउने, भवन निर्माण गर्ने, उत्पादन खरिद गरी बिक्रीमा सहजीकरण गर्ने कार्यक्रमहरू निरन्तर गर्दै आएको छ। “गाउँपालिकाले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। ती कार्यक्रममा महिलाले बनाई दिएका सल र गलबन्दीलाई माया र सम्मानको प्रतीकका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छौं। ज्येष्ठ नागरिक सम्मान कार्यक्रमहरूमा पनि टोपी, गलबन्दी र अस्कोट महिला उत्पादित सामग्रीको बजार व्यवस्थापन गरिरहेका छौं,” गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष हिराकुमारी छन्त्यालले बताइन।

गाउँपालिकाले सात वर्षअघि महिलालाई सीपमूलक तालिम, आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराउन र भवन निर्माण समेतमा सहयोग गरेको छ भन्दै उपाध्यक्ष छन्त्यालले जानकारी दिइन्। अहिलेसम्म सामग्री, भवन र तालिमका लागि पालिकाले २५ लाख रुपैयाँसम्म लगानी गरिसकेको छ। यहाँका महिलाबाट मासिक ५० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी भइरहेको छ भनी उनले जानकारी गराइन। सुरुवातमा उत्पादन बिक्रीमा कठिनाइ भए तापनि पछिल्लो समय पालिकाले खरिद गर्दै गएको कारण महिलाहरू उत्साहित भएका छन्। महिला कल्याण आमा समूहकी कोषाध्यक्ष घर्तीले सरकारको सहयोगले तमानखोला गाउँकी महिलाहरू उद्यमी र आत्मनिर्भर बन्ने दिशा तर्फ अग्रसर भएको धारणा राखिन्।

प्रतिनिधि सभामा विपक्षी दलका सांसदहरूले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को “नेपालले पनि भारतको भूभाग मिचेको रहेछ” भन्ने भनाइप्रति आपत्ति जनाएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेनले प्रतिनिधिसभाको आइतबारको बैठकमा सांसदहरूको प्रश्नको जवाफ दिँदै नेपाल र भारतबीचको सीमा विवादबारे कुरा गरेका थिए। नेकपा एमालेकी सांसद पद्मा अर्यालले लिम्पियाधुरा र लिपुलेकसम्बन्धी प्रश्न सोधेकी थिइन्। उनले प्रश्न गरेकी थिइन्, “भारत र चीनबीच द्विपक्षीय समझदारीबाट व्यापारिक मार्ग निर्माणको काम तीव्र गतिमा भइरहेको अवस्थामा नेपाल सरकारको धारणा के छ?” प्रधानमन्त्रीले लिपुलेक र लिम्पियाधुरा सम्बन्धी बुझ्न खोजेको जस्तो देखिएपछि जवाफ दिएका थिए। नेपाल सरकारले यसबारे कूटनीतिक नोट भारत सरकारलाई पठाइसकेको र जवाफ पनि आएको उनको भनाइ छ। “जवाफमा दुई सरकारले इतिहासविद्, नापी विज्ञहरू र भू-सम्बन्धी विशेषज्ञहरूलाई राखेर वार्ताद्वारा समाधान गर्ने सहमति गरेका छन्,” प्रधानमन्त्रीले भने। “यसबारे हामीले भारत र चीनसँग मात्र होइन ब्रिटेन सरकारसँग पनि कुरा गरेका छौं किनभने ब्रिटिश भारत छाड्दा समस्या छ, त्यसैले ब्रिटेनले पनि सम्बद्ध हुनु पर्ने हाम्रो मान्यता हो। सबै कुरा वार्ता र कूटनीति मार्फत समाधान हुने जानकारी दिन चाहन्छु।”

प्रधानमन्त्रीको भनाइ ‘आपत्तिजनक’ श्रम संस्कृति पार्टीका आरेन राईले कालापानी लिम्पियाधुराको समस्या लामो समयदेखि रहेको र अन्य क्षेत्रहरूमा पनि समस्या रहेको भन्दै प्रश्न उठाएका थिए। उनको प्रश्न थियो कि ती सीमाका नागरिकले कहिले सरकारले भएको महसुस गर्न पाउने हो? यस विषयमा पहिले पनि जवाफ दिइसकिएको भन्दै प्रधानमन्त्रीले भने, “तपाईंहरूलाई अचम्म लाग्ला, मैले पनि प्रधानमन्त्री भएपछि मात्र थाहा पाएँ कि भारतले मात्रै होइन, नेपालले पनि भारतको जमिन धेरै ठाउँमा मिचेको रहेछ। यो कुरा भर्खरै थाहा पाएँ त्यसैले दुवै देशले अध्ययन गरेर पत्ता लगाएका छौँ, दुवै पक्षले मिचेका छन् भन्ने तथ्य देखिन्छ। हामी यो विषयलाई साथीको रूपमा बसेर समाधान गर्ने सोच राखेका छौँ।”

प्रधानमन्त्रीले अचानक प्रतिनिधि सभाको बैठकमा गएर सांसदहरूको प्रश्नको जवाफ दिएका हुन्। सुरुमा विपक्षी सांसदहरूले प्रश्नको जवाफ दिने प्रस्ताव संसदको नियमावली विपरीत रहेको भन्दै आपत्ति जनाएका थिए। प्रश्नोत्तर समाप्त भएपछि प्रधानमन्त्री बैठक कक्षबाट बाहिरिने क्रममा विपक्षी सांसदहरूले जवाफ दिने प्रक्रिया र केही जवाफप्रति असहमति जनाए। नेपाली कांग्रेसकी प्रमुख सचेतक वासना थापाले प्रधानमन्त्रीले दिएको जवाफलाई लिएर भनिन्, “यदि नेपालले पनि भारतको भूमि मिचेको हो भने त्यो कुन भूभाग हो छिटो जानकारी गराउनुपर्छ। यो संवेदनशील विषय हो र आपत्तिजनक पनि। प्रधानमन्त्रीले तथ्य बिना दुई देशको सीमा विवादमा बोलेको कुरा सही होइन, त्यसलाई संसदको अभिलेखबाट हटाउनुपर्छ।”

नेकपा का सांसद रमेश मल्लले पनि प्रधानमन्त्रीको जवाफ सामान्य विषय नभएको बताए। उनले भने, “यो विषय अत्यन्त गम्भीर छ। अन्य मुलुकका सरकार र राष्ट्रप्रमुखहरूले हामीले कहिल्यै भूभाग मिचेको भन्ने कुरा गर्दैनन्। यो संसदले ठिक पार्नुपर्छ र अभिलेखबाट हटाउनुपर्छ।”

गर्मीको मौसममा शरीरलाई स्वस्थ र हाइड्रेटेड राख्न ८५ प्रतिशत पानीयुक्त भुइँकटहर अत्यन्त उपयोगी हुन्छ भन्ने विज्ञहरूको धारणा छ। चर्को गर्मीले शरीर छिटो डिहाइड्रेट हुन सक्छ। देश समग्रमा तीव्र गर्मीको अनुभव भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा, स्वास्थ्यमा थोरै लापरवाहीले पनि गम्भीर असर पार्न सक्छ। त्यसैले, यस गर्मी मौसममा आफ्नो आहार विशेष रूपमा व्यवस्थापन गर्नु अत्यावश्यक हुन्छ।

भुइँकटहर गर्मीमा प्रायः पाइने रुचाइएको फल हो। यसको रसिलो र स्वादिष्ट प्रकृतिलाई कमले मात्र मन नपराउने गरेका छन्। यसमा प्रशस्त मात्रामा पानी हुनुका कारण शरीरलाई हाइड्रेट गर्न यो फल निकै उपयोगी मानिन्छ। पकाएको भुइँकटहर ताछेर खाने तथा यसको जुस बनाएर पिउने चलन धेरैलाई मनपर्छ।

भुइँकटहरका फाइदाहरूमा ब्रोमेलेन नामक इन्जाइमले पाचन प्रणालीलाई सुदृढ बनाउने, सुन्निने समस्या कम गर्ने र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता वृद्धि गर्ने प्रमुख छन्। यसमा भरपूर मात्रामा भिटामिन सी पाइन्छ, जसले छालालाई चम्किलो र स्वस्थ राख्न मद्दत पुर्‍याउँछ। भुइँकटहरमा पाइने फाइबर, म्याङ्गनीज र एन्टिअक्सिडेन्टले शरीरलाई ताजगी प्रदान गर्ने तथा विभिन्न रोगसँग लड्ने शक्ति बढाउने बताइन्छ।

आयुर्वेद अनुसार, भुइँकटहरमा एन्टी-इन्फ्लेमेटरी र एन्टी-भाइरल गुणहरू प्रचुर मात्रामा हुन्छन्। यसले शरीरमा सुन्निने समस्या घटाउन र भाइरल संक्रमणलाई रोक्न सहयोग गर्छ। विशेष गरि महिलाहरूका लागि यो फल उपयोगी मानिन्छ, किनकि यसमा फलामको उचित मात्रामा हुने भएकाले महिनावारीको समयमा हुने दुखाइ र थकान कम गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। भुइँकटहरको जुस पिउनाले पनि महिनावारी सम्बन्धी समस्याहरू कम गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

नेपाली पुरुष क्रिकेट टोलीले चीनविरुद्धको खेलमा २० ओभरमा ३१३ रन निर्माण गर्दै एक ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। यस खेलमा नेपालले २९ छक्का प्रहार गर्दै विश्वकै सर्वाधिक छक्काको कीर्तिमान बराबर गरेको छ। नेपाली ब्याट्सम्यान कुशल भुर्तेलले एउटै ओभरमा ६ छक्का प्रहार गर्दै बाउन्ड्रीबाट सर्वाधिक ११६ रनको नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान स्थापना गरेका छन्। १७ जेठ, काठमाडौं।

नेपालले आइतबार बिहान एसियन गेम्स छनोट अन्तर्गत चीनसँगको खेलमा आक्रामक ब्याटिङ गर्दै २० ओभरमा ३१३ रनको विशाल योगफल बनाएको छ। यस उपलब्धिमा केही नयाँ कीर्तिमानहरू समेत कायम भएका छन्। नेपाल टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा दुई पटक ३०० रन पार गर्ने पहिलो टोली बनेको छ। यसअघि नेपालले सन् २०२३ मा एसियन गेम्सकै खेलमा मंगोलियाविरुद्ध ३१४ रन बनाएको थियो।

नेपालले टी-२०आईमा पहिलो पटक ३०० रन कट गर्ने टोलीको रूपमा पनि इतिहासमा आफ्नो नाम लेखाएको छ। जिम्बाबेले गाम्बियाविरुद्ध सन् २०२४ मा ३४४ रन बनाएर नेपालको कीर्तिमान तोडेको थियो। आइतबार नेपालको टोलीले चीनविरुद्ध २९ छक्का प्रहार गरेको छ, जुन एकै इनिङमा सर्वाधिक छक्का प्रहारको (साझा) कीर्तिमान हो। कुशल भुर्तेलले एउटै ओभरमा ६ छक्का प्रहार गर्दै दुर्लभ रेकर्ड कायम गरेका छन्।

समाचार सारांश समीक्षा पश्चात तयार गरिएको। शैक्षिक प्रणाली र बालमनोविज्ञानमा आधारित नेपाली फिल्म ‘रोल नं १’ गत शुक्रबारदेखि प्रदर्शनमा आएको छ र दर्शकबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गर्दैछ। फिल्मले विद्यमान शैक्षिक प्रणाली र मूल्याङ्कन विधिको कारण बालबालिकाले भोग्नुपरेको मानसिक दबाबलाई मुख्य रूपमा उजागर गरेको छ। निर्माता विनोद पौडेलले विद्यार्थीको मनोभावना बुझ्न शिक्षक र अभिभावकले आफ्ना बालबालिकासँगै यो फिल्म अवश्य हेर्नुपर्ने उल्लेख गरे।

काठमाडौं। कथानक फिल्म ‘रोल नं १’ ले दर्शकबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको छ। शैक्षिक कथावस्तुलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको यो फिल्मले शिक्षण प्रणालीबाट अभिभावक र विद्यार्थी कसरी प्रभावित छन् भन्ने मार्मिक कथा प्रस्तुत गर्छ। निर्माता विनोद पौडेलका अनुसार, फिल्म हेरेका विद्यार्थीहरूले यो फिल्म मन पराएको र सबै विद्यार्थीले हेर्नुपर्ने बताए। ‘हामीले जुन उद्देश्यले यो फिल्म बनाएका थियौं, त्यो पूरा भयो,’ पौडेलले भने, ‘हेरेका विद्यार्थीहरू यसको प्रशंसा गरिरहेका छन् र सबै विद्यार्थीले हेर्नुपर्ने बताइरहेका छन्।’

पौडेलले विद्यार्थीले फिल्म मन पराएकाले अब अभिभावकहरूको कर्तव्य बनेको बताए कि आफ्ना छोराछोरीलाई सिनेमा हलसम्म लिएर गएर ‘रोल नं १’ देखाउनुपर्छ। विद्यार्थीको मनोभावना कसरी बुझ्ने र के पढाउने भन्ने विषय फिल्मले उठाएकोले शिक्षक र अभिभावकहरूले आफ्ना विद्यार्थी तथा छोराछोरीलाई यो फिल्म देखाउनु पर्नेमा उनले जोड दिएका छन्। पौडेलले भने, ‘विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावक वर्ग सँगै बसेर हेर्नुपर्ने फिल्म हो यो। यदि विद्यार्थीले मन नपरेको भए हामीले यो सुझाव नै दिने थिएनौं। आउनुहोस्, आफ्ना बच्चाबच्चीलाई यो फिल्म हेर्न लगाऔं।’

बालमनोविज्ञानमा केन्द्रित यो फिल्मले नेपालका वर्तमान शैक्षिक प्रणालीमा रहेको मूल्याङ्कन विधिले विद्यार्थीहरूमा हुने मानसिक दबाबलाई प्रमुख विषय बनाएर यसले उठान गरेको प्रश्न प्रस्तुत गरेको छ। गलत बुझाइ र दबाबका कारण बालबालिकामा उत्पन्न मानसिक तनावलाई फिल्मले उजागर गरेको छ जुन कथालाई दर्शकहरूले मन पराइरहेका छन्। यो फिल्म शुक्रबारदेखि प्रदर्शनमा आएको छ। कलाकारहरू दर्शक भेट्न हलहरू पुगिरहेका छन्। केही कलाकार मोफसलका हलहरूमा र केही काठमाडौंमा पुगेका छन्। निर्देशक जोन योञ्जनले निर्देशन गरेको फिल्ममा मुकुन भुसाल, सुशांक मैनाली, रेणु योगी, सिर्जना अधिकारी मुख्य भूमिकामा छन्। बालकलाकार रूपमा निर्भिक रेग्मी, रिन्चेन लामा, संयम कटुवाल र सिजल श्रेष्ठका अभिनय छ। विनोद र जान्वी पौडेल निर्माता रहेको फिल्ममा सह-निर्माण छत्रमाया गिरी र रमेश चौलागाईंले गरेका छन्। पटकथा महेश दवाडीले लेखेका हुन् भने छायांकन शिवराम श्रेष्ठले गरेका छन्।