लेखक: space4knews

समाचार सारांश इलामको माई नगरपालिका–२ शितलीस्थित चिया बगानमा पूर्ण रूपमा फुलेको जारूल फूलले अहिले पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्रविन्दु बन्न पुगेको छ। समुद्र सतहबाट २५ सय मिटर उचाईसम्म फुल्ने जारूल फूल हेर्न दैनिक सयौं आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू आउने गर्दछन्। झापाको सुरुङबाट जामुनखाडी हुँदै करिब ३० किलोमिटर यात्रा गरेर उक्त चिया बगान क्षेत्रमा पुग्न सकिन्छ। १७ जेठ, इलाम (शितली)। वरिपरि हरियाली जंगलहरू फैलिएका छन्। चियाका बोटहरू मुनापलाउँदै छन्, र थुम्का थुम्कामा बैजनी रंगका जारूल फूल फुलेका छन्। यो दृश्य इलामको दक्षिणी भू–भाग माई नगरपालिका–२ शितलीको मध्य भागको चिया बगानमा पाइन्छ। असारे फूल भनेर चिनिने यस जारूल फूलको सुन्दरताले जेठ महिनैमा सयौं पर्यटकहरूलाई तानेको छ। आजकल तपाईं पनि इलाम पुग्नुभयो भने पूर्ण रूपमा फुलेका जारूल फूलहरूले तपाईंको ध्यान तान्ने छन्। स्थानीयहरू भन्छन् कि दैनिक सयौं आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू यस क्षेत्रमा पुगिरहेका छन्। जारूल फूल समुद्र सतहबाट करिब २५ सय मिटर सम्मको उचाईमा फुल्दछ। यसको संसारभर चार दर्जन प्रजातिहरू पाइन्छन्। झापाको सुरुङ पुलबाट जामुनखाडी तर्फ जाने बाटो हुँदै करिब ३० किलोमिटर दूरी टरेपछि इलामको उक्त क्षेत्रमा पुग्न सकिन्छ। इलाम चियाका लागि प्रख्यात छ र यस चियाबारी अवलोकन गर्न आउने पर्यटकहरू अहिले जारूल फूलको रमाइलोका साथ घुम्न आएका छन्। त्यहाँ पुगेका पर्यटकहरूले यही फूललाई पृष्ठभूमि बनाएर फोटो र रिल्स खिचिरहेका छन्।

प्रतिनिधिसभाले राष्ट्रिय सभाबाट आएको मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ लाई बहुमतले स्वीकृति दिएको छ। कानून, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोबिता गौतमले राष्ट्रिय सभाबाट प्राप्त संशोधन प्रस्ताव प्रतिनिधिसभामा प्रस्तुत गरेकी थिइन्। सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले विपक्षी दलहरूको अवरोधका बाबजुद उक्त संशोधन प्रस्ताव बहुमतले पारित भएको घोषणा गरे। १७ जेठ, काठमाडौं।

प्रतिनिधिसभामा आइतबार साँझ सम्पन्न तेस्रो बैठकमा मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ मा राष्ट्रिय सभाबाट आएको संशोधन बहुमतले पारित भएको छ। सभामुख अर्यालले उक्त विधेयकमा आएको संशोधन प्रस्ताव निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्नु भएको थियो। कानून, justice तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोबिता गौतमले राष्ट्रिय सभाबाट प्राप्त संशोधन प्रस्ताव प्रतिनिधिसभामा पेश गर्नुभएको थियो। विपक्षी दलहरूको विरोधका बाबजुद सभामुख अर्यालले संशोधन प्रस्ताव बहुमतले पारित भएको घोषणा गर्नुभयो।

साविक विजेता रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलुरुले गुजरात टाइटन्सलाई ५ विकेटले पराजित गर्दै आईपीएल २०२६ को उपाधि रक्षा गरेको छ। अहमदाबादमा भएको फाइनल खेलमा बेंगलुरुका विराट कोहलीले अविजित ७५ रन बनाए भने रसिख सलामले ३ विकेट लिए। यो जितसँगै बेंगलुरु आईपीएलमा लगातार दुई पटक उपाधि रक्षा गर्ने तेस्रो टोली बनेको छ।

१७ जेठ, काठमाडौं। साविक विजेता रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलुरुले आईपीएल २०२६ को उपाधि जितेको छ। आइतबार भएको फाइनलमा गुजरात टाइटन्सलाई हराउँदै बेंगलुरुले उपाधि रक्षा गरेको हो। अहमदाबादस्थित नरेन्द्र मोदी स्टेडियममा भएको फाइनलमा बेंगलुरुले गुजरातमाथि ५ विकेटको स्पष्ट जित हासिल गर्‍यो। गुजरातले दिएको १५६ रनको मध्यम लक्ष्य बेंगलुरुले १८ ओभरमा ५ विकेट गुमाएर पूरा गर्‍यो।

बेंगलुरुका लागि विराट कोहलीले सर्वाधिक अविजित ७५ रन बनाए। उनले ४२ बल खेलेका थिए र ९ चौका, ३ छक्का प्रहार गरे। भेनकटेश अय्यरले ३२ रन बनाए। गुजरातका लागि राशिद खानले २ विकेट हात पारे भने मोहम्मद सिराज, कगिसो रबाडा र अर्शद खानले १-१ विकेट लिए।

टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको गुजरातले २० ओभरमा ८ विकेट गुमाउँदै १५५ रन बनाएको थियो। वासिङ्टन सुन्दरले सर्वाधिक अविजित ५० रन बनाए। निशान्त सिन्धुले २० र जस बट्लरले १९ रन बनाए। बेंगलुरुको लागि रसिख सलामले ४ ओभरमा २७ रन खर्चेर ३ विकेट लिए। जोश हेजलवुड र भुवनेश्वर कुमारले २-२ तथा क्रुनाल पान्ड्याले १ विकेट लिए। यसअघि पहिलो क्वालिफायरमा पनि बेंगलुरुले गुजरातलाई हराएको थियो।

समाचार सारांश अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले सेयरको पूँजीगत लाभकर अन्तिम भएको र विद्युत्मा पूर्वाधार विकासका लागि ५ प्रतिशत कर लगाइएको बताए। आगामी आर्थिक वर्षको बजेटको मुख्य उद्देश्य मध्यम वर्गको विस्तार र निम्न आय भएकालाई मध्यम वर्गमा उकास्नु रहेको उनले उल्लेख गरे। सरकारले आगामी आर्थिक वर्षमा ६ खर्ब ५७ अर्ब रुपैयाँ कुल ऋण लिने र १५ खर्ब ८० अर्ब राजस्व उठाउने अनुमान गरेको छ। १७ जेठ, काठमाडौं। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बजेट आलोचकहरूलाई ‘अतिरिक्त प्रेम नगर्नेहरू’ भनेर सम्बोधन गरेका छन्। बजेटपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले ‘माया गर्ने, अतिरिक्त प्रेम गर्ने र अतिरिक्त प्रेम नगर्ने’ भन्ने शब्द प्रयोग गरेर जवाफ दिएका हुन्। धितोपत्र कारोबारमा लाग्दै आएको पूँजीगत लाभ कर अन्तिम भएको वाग्लेले बजेट भाषणमा बताए पनि आर्थिक विधेयक २०७९ मा केही सीमा राखेर आयकर ऐनमा व्यवस्था हुँदा सेयर लगानीकर्तामा भ्रम बढेको छ। अर्थमन्त्रीले त्यसलाई पत्रकार सम्मेलनमा पनि प्रष्ट पार्न सकेनन्। ‘पूँजीगत लाभकर फाइनल नै हो, हामी ५ प्रतिशतको अतिरिक्त तिर्न तयार छौं भनेर लगानीकर्ताहरू लाइनमा बसेका थिए,’ मन्त्री वाग्लेका शब्द छन्। लगानीकर्ताको मागअनुसार पूँजीगत लाभकरलाई उदारतापूर्वक ५ प्रतिशतबाट ७.५ र ७.५ बाट १० प्रतिशत गरी फाइनल गरिएको उनले बताए। भ्रम किन छ भन्ने बुझ्न नसकेको त उनले बताए, सायद अतिरिक्त प्रेम नगर्नेहरूका कारण होला। ४० लाखभन्दा कम आम्दानी हुनेहरूका लागि केही ‘कन्फ्युजन’ भए पनि सेयरबाट आएको आम्दानी फाइनल नै भएको उनको दाबी छ। अन्य क्षेत्रबाट आयआर्जन गर्नेले आयकर विवरण भर्दा सेयरको लाभ उल्लेख हुने भएकाले कर कट्टी स्वतः फाइनल देखिने उनले बताए। गल्ती वा मिस्टेक भएमा सच्याउने बताएका उनले भने, ‘तर यो भ्रम आफैंले फैलाएको छ, गलत व्याख्या गरिएको छ, प्रश्न उठाएर ढाँटिएको छ जुन अस्वीकार्य छ।’

सरकारले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा निजी अस्पतालहरूले प्रदान गर्ने स्वास्थ्य सेवामा तीन प्रतिशत स्वास्थ्य समता शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ। स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूले सरकारी स्वास्थ्य प्रणाली पर्याप्त सशक्त नबनाइकन निजी अस्पतालका बिरामीमाथि अतिरिक्त शुल्क लगाउनु व्यावहारिक नभएको टिप्पणी गरेका छन्। निजी अस्पताल सञ्चालकहरूले सरकारको यस निर्णयले अस्पतालहरूलाई कर असुल्ने एजेन्टको रुपमा प्रयोग गर्ने प्रयास भएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। १७ जेठ, काठमाडौं।

देशभरका सरकारी अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा पुगेका दर्जनौँ बिरामी निजी अस्पतालतर्फ मोडिन बाध्य छन्। यसको मुख्य कारण हो, आकस्मिक कक्षमा बेडको अभाव, लामो पर्खाई र झन्झटिलो सेवा। सस्तो र गुणस्तरयुक्त सेवा खोजेर आएका ती बिरामीहरू तत्काल जीवन जोगाउने उद्देश्यले निजी अस्पताल पुग्छन्। तर सरकारले निजीमा जान विवश भएका नागरिकमाथि उपचारको नाममा थप अतिरिक्त शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले प्रस्तुत गरेको बजेटमा भनिएको छ, ‘दुर्गम क्षेत्रमा शिक्षा तथा स्वास्थ्य पूर्वाधार विकास र सेवा विस्तारमा सहायता गर्न निजी क्षेत्रमा प्रदान गरिने शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवामा न्यूनतम दरमा समता शुल्क लगाइने।’

सरकारको यो अर्थसम्बन्धी प्रस्ताव लागू गर्न तयार गरिएका विधेयकको दफा १७ मा स्वास्थ्य समता शुल्क निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन गर्ने व्यक्तिले बिरामीबाट असुल हुने सबै सेवा शुल्कमा तीन प्रतिशत दरले स्वास्थ्य समता शुल्क लगाइने उल्लेख छ। यसले गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा पहुँच र स्वास्थ्यसम्बन्धी पूर्वाधार निर्माणमा खर्च गरिने बताइएको छ। यसकारण, निजी अस्पतालमा उपचार गराउँदा सेवाको मूल्यमा थप ३ प्रतिशत कर लाग्नेछ।

विशेषज्ञ चिकित्सक, प्रयोगशाला सेवा, एक्स–रे, अल्ट्रासाउन्ड लगायतका आधारभूत सुविधाहरू नियमित रूपमा उपलब्ध नभएको सरकारी अस्पतालमा नागरिकलाई थप कर तिर्न बाध्य बनाउनु न्यायोचित नहुने विज्ञहरूले औँल्याएका छन्। उपभोक्ता अधिकार अनुसन्धान मञ्चका अध्यक्ष माधव तिमिल्सनाले स्वास्थ्य सेवा नागरिकको मौलिक अधिकारभित्र पर्ने र यसलाई करको दायरामा ल्याउनु गलत अभ्यास भएको बताए। स्वास्थ्य सेवामा समान पहुँच र सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थालाई सुदृढ बनाउने उद्देश्यमा सहमत भए पनि त्यसका लागि रोजिएको कर प्रणाली गलत भएको डा. पाण्डेका विज्ञहरूले चर्चा गरेका छन्।

नेपाली कांग्रेसले प्रधानमन्त्री बालेन शाहको सीमा सम्बन्धी अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति प्रकट गर्दै सार्वजनिक वक्तव्य जारी गरेको छ। कांग्रेस प्रवक्ता देवराज चालिसेले प्रधानमन्त्रीका अभिव्यक्तिहरूले नेपालको सीमासम्बन्धी दाबीलाई कमजोर पार्ने र आत्मघाती हुने बताएका छन्। सीमा विवादबारे बेलायतसँग कुराकानी भइरहेको भन्ने प्रधानमन्त्रीको दाबी कांग्रेसका लागि आपत्तिजनक र हास्यास्पद रहेको जनाएको छ। १७ जेठ, काठमाडौं।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहका अभिव्यक्तिप्रति नेपाली कांग्रेसले आफ्नो असहमति जनाएको छ। कांग्रेस प्रवक्ता देवराज चालिसेले जारी गरेको वक्तव्यमा प्रधानमन्त्रीका सीमासम्बन्धी विचारहरू नेपालको संवैधानिक नक्सा, ऐतिहासिक तथ्य, अकाट्य प्रमाण र आम नेपालीको राष्ट्रिय भावनाविरुद्ध रहेको बताएका छन्। यस्ता विचारहरू कांग्रेसका लागि स्वीकार्य नभएको उनले स्पष्ट पारेका छन्।

कांग्रेसले प्रधानमन्त्रीका अभिव्यक्तिले नेपालको दाबी कमजोर बनाएको समेत उल्लेख गरेको छ। वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘कूटनीतिक माध्यमबाट लिम्पियाधुरा, लिपुलेक, कालापानी तथा अन्य सीमासम्बन्धी विषयहरू सम्बोधन गर्ने सहमतिमा गम्भीर आघात पुगेको छ र यसले नेपालको दाबीलाई स्वतः कमजोर बनाउने आत्मघाती काम गरेको छ।’

भारतसँगको सीमा विवादको विषयमा बेलायतसँग कुरा भइरहेको भन्ने प्रधानमन्त्रीको भनाइ कांग्रेसका लागि आपत्तिजनक रहेको छ। कांग्रेसले भनेको छ, ‘सीमा समस्याबारे इंग्ल्याण्ड (बेलायत) सँग कुरा भइरहेको भनाइ आपत्तिजनक र चरम हास्यास्पद छ।’ यस विषयमा कांग्रेसले रास्वपाबाट धारणा पनि माग्ने जनाएको छ।

विपक्षी दलहरूको विरोधका बाबजुद प्रतिनिधिसभाले दोस्रो बैठकमा नियमावली पारित गरेको छ। प्रतिनिधिसभाको तेस्रो बैठक आज राति ९:४० बजे बस्ने गरी आह्वान गरिएको छ। बैठकमा राष्ट्रिय सभाबाट फिर्ता आएको निर्वाचन र मतदाता नामावलीसम्बन्धी दुई विधेयक टेबुल गर्ने कार्यसूची छ। १७ जेठ, काठमाडौं।

राति ९:४० बजे प्रतिनिधिसभाको तेस्रो बैठक बस्दैछ। दिउँसो १ बजे सुरु भएको बैठक राति सम्म जारी रह्यो। विपक्षी दलहरूको विरोधका बाबजुद प्रतिनिधिसभाले नियमावली पारित गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएपछि बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित गरिएको थियो। दोस्रो बैठकले विरोधका बाबजुद प्रतिनिधिसभा नियमावली पारित गरेको छ।

सभामुखले कार्यसूचीमा रहेका बाँकी विषयहरू हटाएपछि तेस्रो बैठक राति ९:४० बजे बस्ने गरी आह्वान गरिएको हो। तेस्रो बैठकको कार्यसूचीमा प्रतिनिधि सभाका सचिव प्रकाश अधिकारीले प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ का सम्बन्धमा राष्ट्रिय सभाबाट प्राप्त सन्देशको जानकारी गराउने विषय समावेश छ। साथै, मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) विधेयक, २०८३ का सम्बन्धमा राष्ट्रिय सभाबाट प्राप्त सन्देश सहितको विधेयक टेबुल गर्ने विषय पनि छ। यी दुवै विधेयक प्रतिनिधिसभाबाट पारित भई राष्ट्रिय सभामा प्रस्तुत गरिएका थिए। राष्ट्रिय सभाले आजै ती विधेयकहरू पारित गरी प्रतिनिधिसभामा फिर्ता पठाएको थियो।

समाचार सारांश पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई पदमा रहँदा अप्रिय सत्य नबोल्न सुझाव दिएका छन्। भट्टराईले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा नीतिशास्त्रमाथि आधारित ‘सत्य बोल प्रिय बोल, अप्रिय सत्य नबोल’ भन्ने श्लोक स्मरण गराएका छन्। १७ जेठ, काठमाडौं।

पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई पदमा रहँदा अप्रिय सत्य नबोल्न सुझाव दिएका छन्। सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत उनले पदमा रहँदा ध्यान दिनुपर्ने कुरा भन्दै यस्तो सुझाव दिएका हुन्। उनले लेखेका छन्, ‘पदमा रहँदा हाम्रो नीतिशास्त्रको यो पद्यांश निरन्तर स्मरण गर्नु राम्रो हुन्छ, सत्य बोल प्रिय बोल, अप्रिय सत्य नबोल।’

प्रधानमन्त्री बालेनले प्रतिनिधि सभामा उपस्थित भएर सांसदहरूले उठाएका प्रश्नहरूको जवाफ दिनुलाई राम्रो कदम मानेका छन्।