Skip to main content

लेखक: space4knews

न्युजिल्यान्डले इन्फान्टिनोको पुनःनिर्वाचनमा समर्थन नगर्ने निर्णय गर्यो

न्युजिल्यान्ड फुटबलले फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोको पुनःनिर्वाचन अभियानमा समर्थन नदिने निर्णय गरेको छ। फिफाभित्रको विवाद र व्यावसायिक योजनामा असन्तुष्टिका कारण न्युजिल्यान्डले स्वतन्त्र समीक्षा आवश्यक ठानेको हो। एनजेडएफका प्रमुख कार्यकारी एन्ड्र्यु प्राग्नेलले भने, ‘स्वतन्त्र समीक्षाले विश्वास पुनःस्थापनामा मद्दत गर्नेछ।’ २९ साउन, काठमाडौं।

विश्वकपका व्यावसायिक अधिकार निजी लगानीकर्तालाई बिक्री गर्ने असफल योजनाका कारण इन्फान्टिनोमाथि विश्व फुटबलमा असन्तुष्टि बढिरहेको अवस्थामा न्युजिल्यान्डले पनि समर्थन फिर्ता लिएको हो। यसअघि युरोपेली फुटबल महासंघ (यूईएफए), एसियाली फुटबल महासंघ (एएफसी) र कन्काकाफ क्षेत्रका फुटबल महासंघले इन्फान्टिनोको योजनाविरुद्ध समर्थन घटाएका थिए। अफ्रिकी फुटबल महासंघ (काफ) र दक्षिण अमेरिकी फुटबल महासंघ (कोन्मेबोल) भने चौथो कार्यकालका लागि उनलाई समर्थन गर्दै आएका छन्।

एनजेडएफले फिफाको फर्वार्ड इन्टरप्राइज योजना (एफएफई) निर्माण प्रक्रियामा स्वतन्त्र समीक्षा आवश्यक रहेको जनाएको छ। एनजेडएफले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘फिफाभित्रका निर्णय र गतिविधिले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा विश्वास कमी र विभाजन बढाएको निष्कर्ष हामीले निकालेका छौं। विश्वास पुनःस्थापनका लागि स्वतन्त्र समीक्षा आवश्यक छ।’ एनजेडएफका प्रमुख कार्यकारी एन्ड्र्यु प्राग्नेलले भने, ‘स्वतन्त्र समीक्षा फिफाभित्र हुने औपचारिकता मात्र नभई वास्तविक र स्वतन्त्र हुनुपर्छ।’

न्युजिल्यान्डसहित इंग्ल्यान्ड, वेल्स, नर्वे, आयरल्यान्ड र उत्तरी आयरल्यान्डले पनि पहिले नै इन्फान्टिनोको पुनःनिर्वाचनलाई समर्थन नगर्ने बताएका छन्। ओसियाना फुटबल महासंघ (ओएफसी) ले फिफाले एफएफई योजना फिर्ता लिएको निर्णयको स्वागत गरेको छ, तर इन्फान्टिनोलाई समर्थन गर्ने वा नगर्ने स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेको छैन। ओएफसीले विगत एक दशकमा फिफाको नेतृत्वमा ओसियाना क्षेत्रमा फुटबल विकासमा देखिएको प्रगतिलाई जनाउँदै प्रस्तावसँग सम्बन्धित विषयमा समीक्षा आवश्यक भएको जनाएको छ। ओएफसीका ११ सदस्य राष्ट्रमध्ये सन् २०२६ को विश्वकप छनोटमा पुगेको एकमात्र टोली न्युजिल्यान्ड हो। फिफा अध्यक्षको निर्वाचन आगामी मार्चमा हुने फिफा कंग्रेस मार्फत हुनेछ।

मेकअप ब्यागमा परेवाले बसेर बच्चा कोर्‍यो

यूकेको एउटा सहरमा बस्ने मिमी स्ट्रेन्जरले छोटो यात्रापछि फर्किंदा आफ्नो घरको स्नानकक्षमा राखिएको मेकअप ब्यागभित्र परेवाले गुँड बनाएको देखिन्। उनले परेवाको गुँड नहटाई, त्यहाँ बस्ने परेवाहरूलाई ‘पिजी’ र ‘किथ’ नाम दिँदै उनीहरूलाई त्यहीँ बस्न दिइन्। उक्त जोडीले अहिले दुईवटा बच्चा पनि कोरिसकेको छ।

यूकेमा परेवाका गुँडहरूलाई जताततै बस्न अनुमति हुन्छ र तिनीहरूलाई भत्काउन वा हटाउन पाइँदैन। घरभित्र परेवा बस्न आएकोमा मिमी पनि खुसी देखिन्छिन्।

पब्जी मोबाइल विश्वकपको ग्रान्ड फिनाले आजबाट सुरु, होरासहित १६ टोली भिड्ने

फ्रान्सको पेरिसमा जारी पब्जी मोबाइल विश्वकपको ग्रान्ड फिनाले आजदेखि सुरु हुँदैछ। नेपालबाट होरा ईस्पोर्ट्ससहित १६ टोलीले उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्। विजेताले पाँच लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार जित्नेछन्। २९ साउन, काठमाडौं।

ईस्पोर्ट्स विश्वकपको प्रमुख प्रतिस्पर्धा पब्जी मोबाइल विश्वकपको ग्रान्ड फिनाले फ्रान्सको पेरिसमा आजबाट सुरु हुँदैछ। फाइनलमा नेपालका होरा ईस्पोर्ट्ससहित १६ टोली भिड्दैछन्। होरा समूह चरणबाट प्रत्यक्ष ग्रान्ड फिनालेमा उक्लिएको हो। गत आइतबार सम्पन्न खेलपछि समूह ‘बी’ का शीर्ष पाँच टोलीमध्ये होराले प्रत्यक्ष फाइनल प्रवेश गर्‍यो।

होराले एक चिकेन डिनरसहित कुल ९८ अंक हात पार्दै समूह ‘बी’ मा चौथो स्थान हासिल गरेर फाइनलमा पहुँच बनाएको हो। अब तीन दिनसम्म चल्ने फाइनलमा होराले अन्य १५ टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। समूह ‘बी’ बाट भाइटालिटी सर्वाधिक १४८ अंकसहित फाइनलमा पुगेको छ भने आईडीए, एसटुजी र गडलाइक टोलीहरू पनि होरासँगै सोझै फाइनल पुगेका हुन्।

समूह चरणबाट १० टोली र सर्भाइभल स्टेजबाट ६ टोली गरी कुल १६ टोली फाइनल खेल्नेछन्। सर्भाइभल स्टेजबाट तियान्बा, अलुला क्लब, एनएस रेडफोर्स, फ्यूरिया, युएलएफ ईस्पोर्ट्स र ईएरेना टोलीले फाइनल प्रवेश गरेका छन्। समूहमा चौथो रहेको होराले ५७ हजार ५०० अमेरिकी डलर पुरस्कार पक्का गरिसकेको छ। अब ग्रान्ड फिनालेमा करोडौं डलर पुरस्कारको राशि राखिनेछ।

इजरायली नियन्त्रणको अधीनस्थ वेस्ट बैंक: एउटा गाउँका प्यालेस्टिनी परिवारलाई घर छोड्न किन भनियो

अधीनस्थ वेस्ट बैंकको एउटा गाउँमा बसोबास गरेका इजरायलीहरूको हटाउने प्रयास गर्ने क्रममा लगभग एक दर्जन प्यालेस्टिनी परिवारलाई पनि घर छोड्न आदेश दिइएको छ। इजरायली बस्ती बसाउनेहरूले उक्त स्थानका तीन घरमा बसेकालाई आइतबारदेखि घेराबन्दी गरी विद्युत र पानीको आपूर्ति रोकिदिएका छन्। आफ्नो गाउँलाई निषेधित सैन्य क्षेत्र घोषित गरिएको र केही खाली गराइएका घरलाई इजरायली सेनाले ब्यारेकको रूपमा प्रयोग गरेको कुस्राका मेयर अब्देल अजिम वादीले बताएका छन्। इजरायली सेनाले त्यहाँका “बासिन्दाहरूको सुरक्षाका लागि” यस्तो कार्य गरेको जनाएको छ। त्यहाँ थप ११ घरका मानिसलाई पनि घर छोड्न आदेश दिइएको छ।

सार्वजनिक भिडियोहरूमा उक्त गाउँमा करिब एक दर्जन इजरायली सुरक्षा बलका सवारीसाधनहरू र एउटा बुल्डोजर उपस्थित रहेको देखिन्छ। एउटा भिडियोमा प्यालेस्टिनी गाउँतर्फ जाने सडकमा इजरायली सुरक्षाकर्मीहरूको लामो टोली देखिन्छ। इजरायली डिफेन्स फोर्सेस (आईडीएफ) ले “दुई अवैध चौकी हटाएको” जनाएको छ। त्यस्तै, कुस्रा र जलुद क्षेत्रको बाहिरी भागबाट एक इजरायलीलाई नियन्त्रणमा लिइएको र केही उपकरणहरू जफत गरिएको पनि आईडीएफले जनाएको छ।

घर छोड्न भनिएका व्यक्तिमध्ये क्वहर ओदेहले बिहीबार बिहान आफ्नो घरमा २० भन्दा बढी सैनिक प्रवेश गरेको बताए। “म र मेरो भाइ सुतिरहेको अवस्थामा थिएँ। उनीहरू आए, ‘ढोका खोल!’ भन्दै चिच्याए अनि ढोका फोडिदिए। आँखै अगाडि यस्तो हुँदा पनि के भयो भन्ने म बुझ्न सकिरहेको छैन।” “धेरैलाई जबर्जस्ती घरबाट निकाल्दै थिए,” ओदेहले भने। करीब १० घण्टापछि केही परिवारलाई घर फर्कन अनुमति दिइयो। घर फर्किंदा उनीहरूले सामान अस्तव्यस्त भएको भेटे। सैनिकहरूले फ्रिजमा रहेको सबै खाना फालिदिएका थिए र १,५०० अमेरिकी डलर नगद पनि चोरी भएको एक व्यक्तिले बताए।

इजरायली सेनाले भने…बीबीसीको सोधपुछमा आइडीएफले यी आरोपहरूमा कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। “कुस्राका बासिन्दालाई आफ्नै घरमा बसेर बस्न निर्देशन दिइएको थियो,” आईडीएफले जनाएको छ। “संपर्क अधिकारीहरू स्थानीय नेतृत्वसँग निरन्तर सम्पर्कमा छन् र बासिन्दाहरूको दैनिक जीवनमा बाधा नपरोस् भनेर काम गरिरहेका छन्,” उनीहरूले भने। घेराबन्दीमा रहेको प्यालेस्टिनी समुदायले पानी र बिजुली काटिएपछि आइतबार सामाजिक सञ्जालमा सहयोगको अपील गरेका थिए।

इजरायली सुरक्षा बल त्यहाँ पुगेपछि, बस्ती बसाउने इजरायलीहरूलाई हटाउने क्रममा बुधवार ठूलो झडप भएको थियो। बीबीसीले प्राप्त गरेको भिडीयोमा सेना, सीमा प्रहरी र बस्ती बसाउनेहरूबीच झडप भएको देखिन्छ। सुरक्षा बलले अश्रुग्यास र स्टन ग्रेनेड प्रयोग गरेको थियो। कुस्रामा बसोबास गर्ने इजरायलीहरूले वास्तवमा के चाहँदो रहेछन् भन्ने अन्दाज कठिन छ। विगतमा पनि उनीहरूले प्यालेस्टिनीहरूलाई जबर्जस्ती घरबाट निकालेर सम्पत्ति कब्जा गरेका छन्। उनीहरूको घोषित उद्देश्य भनेको उक्त क्षेत्रबाट प्यालेस्टिनी बासिन्दालाई हटाउनु हो। अन्तर्राष्ट्रिय कानूनले यी बस्तीहरूलाई अवैध मान्दछ, तर इजरायलीले ती बस्तीहरूको तीव्र विस्तारलाई प्रोत्साहन गर्दै आएको देखिन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको तथ्याङ्कले यस वर्ष वेस्ट बैंकमा इजरायली सेना वा बस्ती बसाउने इजरायलीहरूले ७६ जना प्यालेस्टिनीलाई मारिएको देखाउँछ।

इरानको युद्धका कारण दशकौँ पुरानो तेल व्यापारमा परिवर्तन, खाडी राष्ट्रहरूले होर्मुजको विकल्प खोज्दै

समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा सहित। इरान र अमेरिकाबीचको द्वन्द्वले होर्मुज स्ट्रेटबाट तेल ढुवानीमा कमी ल्याएपछि खाडी राष्ट्रहरूले वैकल्पिक मार्गहरू खोज्न सुरु गरेका छन्। संयुक्त अरब इमिरेट्सले होर्मुज स्ट्रेटलाई बाइपास गर्दै आबुधाबीबाट सिधा तेल निर्यात गर्न नयाँ पाइपलाइन निर्माण र क्षमता वृद्धि गर्दैछ। साउदी अरब र इराकले रेड सी मार्ग प्रयोग गर्न आफ्ना पुराना पाइपलाइनहरूको मर्मत र क्षमता वृद्धिका लागि विशेष पहल गरेका छन्। २९ साउन, काठमाडौं। छ महिनाअघि खाडी राष्ट्रहरूका लागि तेल बेच्न निकै सहज अवस्था थियो। सबैभन्दा सस्तोमा तेल निकाल्ने होर्मुज स्ट्रेटको बाटो हुँदै विश्वव्यापी रूपमा पठाइन्थ्यो र सबैभन्दा बढी मूल्य दिने देशहरूलाई बेचिन्थ्यो। तर इरानसँगको द्वन्द्वपछि अवस्था परिवर्तन भएको छ। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि होर्मुज स्ट्रेटबाट हुने तेल ढुवानी निरन्तर प्रभावित भएको छ। समुद्री विस्फोटक सुरुङ, मिसाइल र ड्रोन आक्रमणको जोखिम, अमेरिका-इरान नाकाबन्दी र बढेको बीमा लागतले गर्दा दैनिक आवतजावत हुने कच्चा तेल दुई करोड ब्यारेलबाट घटेर ३७ लाख ब्यारेलमा सीमित भएको छ। यसै कारण साउदी अरब, यूएई, कुवेत लगायत खाडी देशहरूले अब होर्मुज स्ट्रेटमाथिको निर्भरता घटाउने प्रयास सुरु गरेका छन्। नयाँ पाइपलाइनहरू निर्माण भइरहेका छन्, पुराना पाइपलाइनहरूको क्षमता बढाइँदैछ र एसियाली मुलुकहरूमा तेल भण्डारणको व्यवस्था गरिँदैछ।

संयुक्त अरब इमिरेट्सको चाहना: होर्मुज नछोइ तेल निर्यात गर्ने यस परिवर्तनको सबैभन्दा ठूलो उदाहरण यूएई हो। यूएईको अर्थतन्त्र व्यापार र समुद्री मार्गमा धेरै हदसम्म निर्भर रहँदै आएको छ। होर्मुज संकटको प्रभाव सबैभन्दा बढी यूएईमा परेको छ, त्यसैले अब यूएईले नयाँ मार्ग विकास गर्दैछ, जसले होर्मुज स्ट्रेटमा निर्भरता घटाउँछ। अहिले यूएईले नयाँ पाइपलाइन निर्माण, क्षमता विस्तार तथा ग्यास व्यापारमा लगानी गरी तीन मुख्य कुरामा ध्यान केन्द्रित गरेको छ। ओमानको फुजैरा बन्दरगाहमा दोस्रो तेल पाइपलाइन निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको छ, जसले आबुधाबीका तेल क्षेत्रहरूलाई सिधा फुजैरा सँग जोड्नेछ र ट्याङ्करहरूले होर्मुज स्ट्रेट पार नगर्न सक्नेछन्। कार्यक्रम पूरा भएपछि, यूएईले होर्मुज स्ट्रेटलाई ‘बाइपास’ गर्दै दैनिक ३६ लाख ब्यारेलसम्म तेल निर्यात गर्ने क्षमता हासिल गर्नेछ। यसको अर्थ आबुधाबीको लगभग सम्पूर्ण अनसोर तेल होर्मुज स्ट्रेटबाट नजाने गरी सिधा विश्व बजार पठाउन सकिनेछ। यहाँ अनसोर तेलले जमिनमा रहेको तेल क्षेत्रबाट निकालिएको कच्चा तेल जनाउँछ भने अफ्सोर तेल महासागरमा पाइपलाइनबाट निकालिन्छ। यूएईले ग्यास व्यापारमा पनि सुरक्षा थप्ने प्रयास अघि बढाएको छ। सरकारी कम्पनी एडनोकले प्राकृतिक ग्यास परियोजनाहरूमा ८.२ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरेको छ। त्यसैगरी, पूरबको तटमा नयाँ एलएनजी निर्यात टर्मिनल निर्माण गर्ने योजना छ जसले भविष्यमा ग्यास निर्यातमा होर्मुज स्ट्रेटमा निर्भरता घटाउन मद्दत गर्नेछ।

साउदी अरबले रेड सी मार्गलाई नयाँ बाटो बनायो। होर्मुज स्ट्रेटको खतरामा वृद्धि भएपछि साउदी अरबले आफ्नो १,२०१ किलोमिटर लामो ‘इस्ट-वेस्ट पाइपलाइन’ को प्रयोग तीव्र बनाएर बढाएको छ। यो पाइपलाइन सन् १९८० को दशकमा इरान-इराक युद्धको समयमा बनाइएको हो र देशका पूर्वी तेल क्षेत्रहरूलाई रेड सीको यान्बु बन्दरगाहसँग जोड्छ। साउदी अरबले यसमार्फत दैनिक ७० लाख ब्यारेल तेल रेड सी मार्ग हुँदै विश्व बजारमा पठाइरहेको छ। सरकारले दैनिक १० देखि २० लाख ब्यारेल थप्ने योजना बनाइरहेको छ। साथै, प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थका लागि समानान्तर नयाँ पाइपलाइनहरू निर्माण भइरहेका छन्। कुवेत र इराक पनि नयाँ मार्ग खोज्दैछन्। कुवेतले साउदी अरब र अन्य अरब राष्ट्रहरूसँग मिलेर आफ्ना तेल क्षेत्रलाई रेड सी वा ओमानका बन्दरगाहहरूसँग जोड्ने पाइपलाइन निर्माणको छलफल गरिरहेको छ। इराक र जोर्डनले वर्षौंदेखि रोकिएको पाइपलाइन परियोजना पुनः सुरु गरेका छन्। यसबाट दैनिक १० लाख ब्यारेलसम्म तेल रेड सीको अकाबा बन्दरगाहमा पठाउन सकिनेछ। इराकले किर्कुकबाट सिरियाको भूमध्यसागरीय तटसम्म जाने क्षतिग्रस्त पाइपलाइनको मर्मत कार्य पनि तीव्र पारेको छ। भारत, जापान र दक्षिण कोरियामा तेल भण्डारण गर्दै खाडी राष्ट्रहरूको रणनीति केवल नयाँ पाइपलाइन निर्माणमा सीमित छैन। उनीहरूले भारत, जापान र दक्षिण कोरिया जस्ता मुलुकहरूमा अतिरिक्त तेल भण्डारण तयारी गर्दैछन्। भविष्यमा यदि होर्मुज स्ट्रेट पूर्ण रूपमा बन्द भयो भने पनि मुख्य बजारहरूमा तेल उपलब्ध रहोस् र आपूर्ति अवरुद्ध नहोस् भन्ने उनीहरूको मुख्य लक्ष्य हो। तर नयाँ मार्गहरू पूर्ण रूपमा सुरक्षित भने छैनन्। यद्यपि, होर्मुजको विकल्प पनि पूर्णतया सुरक्षित छैन। साउदी अरबका अधिकांश तेल अहिले रेड सी तथा बाब अल-मन्देब स्ट्रेटमार्फत जान्छ, जहाँ यमनका हुथी विद्रोहीहरूले जहाजमाथि निरन्तर आक्रमण गरिरहेका छन्। यसै हप्ता रेड सीमामा एक जहाजमाथि आक्रमण हुँदा छ जनाको ज्यान गएको थियो। विशेषज्ञहरूका अनुसार खाडी राष्ट्रहरूले होर्मुजमा निर्भरता कम गर्नुपर्नेछ, तर पूर्ण रूपमा त्याग्न भने सकिने देखिँदैन। क्रिस्टल इनर्जीकी प्रमुख क्यारोल नख्ले भन्छिन्, ‘होर्मुज स्ट्रेटको फाइदा धेरै छ जसलाई पूरै प्रतिस्थापन गर्न सकिन्न। तर अब यो बाटोमा मात्र भर पर्ने अवस्था सम्भव छैन।’

यस वर्षको एल निनो इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना

अमेरिकी राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासनले विकसित हुँदै गरेको ‘सुपर एल निनो’ इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना ७० प्रतिशत रहेको बताएका छन्। वैज्ञानिकहरूले यसपटकको शक्तिशाली एल निनोले सन् २०२७ लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बनाउन सक्ने लगभग निश्चित अनुमान व्यक्त गरेका छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जलवायु विज्ञ ड्यानियल स्वेनले यो घटना असाधारण रहेको र आगामी महिनाहरूमा यसको तीव्रता अझ बढ्ने बताए। २९ साउन, काठमाडौं। अमेरिकाको राष्ट्रिय समुद्री तथा वायुमण्डलीय प्रशासन (एनओएए) ले विकसित भइरहेको ‘सुपर एल निनो’लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने प्रक्षेपण गरेको छ। बिहीबार सार्वजनिक गरिएको पूर्वानुमान अनुसार यो एल निनो इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली बन्ने सम्भावना लगभग ७० प्रतिशत रहेको छ। पहिले यसलाई ‘ऐतिहासिक रेकर्डमा सबैभन्दा ठूलो एल निनो’ मध्ये एक हुने अनुमान गरिएको थियो। पछिल्लो पूर्वानुमानमा आएको परिवर्तनको मुख्य कारण एल निनोको तीव्र गतिमा भइरहेको विकास तथा विभिन्न कम्प्युटर मोडलहरूले यसको उत्कर्ष अझ शक्तिशाली हुने देखाउनुलाई जनाइएको छ। एनओएएले जनाएको छ कि यो घटना शरद ऋतुको अन्त्यदेखि जाडो मौसमको सुरुवातसम्म उत्कर्षमा पुग्नेछ। एनओएएले एल निनोको तीव्रताको अभिलेख सन् १९५० देखि राख्दै आएको छ। पछिल्लो प्रक्षेपणले यसपालिको एल निनोले सन् १९८२–८३ मा बनेको शक्तिशाली एल निनोको रेकर्ड पनि तोड्न सक्ने सम्भावना देखाएको छ। एल निनोको अवस्थामा मध्य तथा पूर्वी उष्णकटिबन्धीय प्रशान्त महासागरको समुद्री सतहको तापक्रम औसतभन्दा अत्यधिक वृद्धि हुन्छ। तातो पानीले ठूलो मात्रामा ताप वायुमण्डलमा प्रवेश गराउँछ र यसले विश्वका मौसमी प्रणालीहरूमा व्यापक प्रभाव पार्दछ। एनओएएको रिपोर्ट अनुसार यस पल्ट प्रशान्त महासागर क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रम औसतभन्दा २.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी बढ्न सक्ने अनुमान छ। यस्तो तापक्रम तीन महिनाको औसतमा मापन गरिन्छ जसले छोटो अवधिका उतारचढावलाई कम महत्व दिन्छ। एल निनोका कारण इन्डोनेसिया र अस्ट्रेलियामा खडेरी बढ्ने, दक्षिण अमेरिकाका केही क्षेत्रहरूमा अत्यधिक वर्षा र बाढीको जोखिम वृद्धि हुने देखिन्छ। यसको प्रभाव विश्वका अन्य क्षेत्रहरूमा भिन्न-भिन्न रूपमा परिलक्षित हुन सक्छ। जलवायु परिवर्तनले थप चुनौती थप्दै आएको छ; यसका कारण पछिल्ला दशकहरूमा उष्णकटिबन्धीय महासागरको औसत तापक्रम नै बढेको छ, जसले एल निनोको परम्परागत प्रभावमा फरक ढङ्गले देखिने सम्भावना छ। एनओएएले ‘रिलेटिभ ओसियानिक निनो इन्डेक्स’ (रोनी) नामक नयाँ सूचक प्रयोग गर्दैछ, जसले दीर्घकालीन समुद्री तापक्रम वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर एल निनोको वास्तविक तीव्रता मापन गर्छ। तर यद्यपि यस सूचकका बाबजुद पनि अहिले विकसित भइरहेको एल निनो अभूतपूर्व तीव्रतामा बढिरहेको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका जलवायु विज्ञ ड्यानियल स्वेनका अनुसार यो घटना अत्यन्त असाधारण छ र एल निनो अहिले नै रेकर्ड स्तरमा पुगेको छ, साथै आगामी महिनाहरूमा यसको तीव्रता अझ बढ्ने अपेक्षा छ। वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ कि सन् २०२७ सबैभन्दा तातो वर्ष बन्न सक्ने सम्भावना छ। उनीहरूले एल निनोको तीव्रता र त्यसबाट हुने प्रभावहरूलाई सधैं सोझो रूपमा नहेरिनुपर्ने पनि बताएका छन्। त्यसैले इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली एल निनो भए पनि सबै प्रभावित क्षेत्रहरूमा चरम मौसम सुनिश्चित भने छैन। यद्यपि एल निनोका सामान्य प्रभावहरू देखिने सम्भावना उच्च हुनेछ, विशेषगरी उत्तरी गोलार्धमा शरद र जाडो महिनाहरूमा यसको प्रभाव बढी देखिनेछ। अमेरिकामा क्यालिफोर्नियादेखि दक्षिणी राज्यहरू हुँदै फ्लोरिडासम्म असामान्य रूपमा बढी वर्षा हुने सम्भावना छ। मध्यपश्चिमी क्षेत्रहरूमा भने एल निनोले जाडो मौसमलाई सामान्यभन्दा न्यानो र सुख्खा राख्ने अनुमान गरिएको छ। एल निनोले विश्वको औसत तापक्रममा वृद्धि गर्छ। मानवीय गतिविधिबाट भइरहेको दीर्घकालीन जलवायु परिवर्तनमा एल निनोले थप ताप थप्ने भएकाले आगामी वर्षको तापक्रममा यसको प्रभाव महत्वपूर्ण हुन सक्छ। वैज्ञानिकहरूको अनुसार यो शक्तिशाली एल निनोले सन् २०२७ लाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बनाउन लगभग सुनिश्चित छ। त्यस्तै सन् २०२६ पनि अहिलेसम्मकै सबैभन्दा तातो वर्ष बन्न सक्ने संभावना एनओएएका पूर्वानुमानहरूमा रहेको छ।

भारतको आन्ध्र प्रदेशमा विशाल संयुक्त परिवारको जीवनशैली

भारतको आन्ध्र प्रदेशको अनन्तपुर जिल्लामा छ पुस्तासम्म फैलिएको एक विशाल संयुक्त परिवार बस्छ। यस परिवारलाई दैनिक खाद्यान्नका लागि ५० किलो चामल आवश्यक पर्छ। आइतवार मासु खाने विशेष दिनको लागि एक पूर्ण भेडा चाहिन्छ भने पकौडा बनाउन १५ किलो पिठो प्रयोग गरिन्छ। परिवारका ८३ सदस्यहरू भएकाले यति ठूलो मात्रामा खानाको आवश्यकता पर्छ।

कुर्लापल्ली कल्याणदुर्गबाट सात किलोमिटर टाढा स्थित छ। गाउँमा ४०० घर छन् र जनसंख्या लगभग २,००० छ। यहाँ प्रवेश गरेपछि दायाँ घुम्दा सडकमा दुई ठूला घरहरू भेटिन्छन्, जहाँ एउटै परिवार बस्छ। विशाल परिवारको मुख्य आय स्रोत खेतीपाती हो। सबै सदस्यहरू मिलेर खेती गर्छन्, गाईभैंसी पाल्छन् र दूध उत्पादन गर्छन्। परिवारका मुखिया हनुमन्त रायडूले भने, “८३ जना सदस्यहरूको दैनिक आवश्यकताहरू पूरा गर्नु मेरो जिम्मेवारी हो।”

परिवार व्यवस्थापनको मुख्य जिम्मेवारी सम्हालेका महेश भन्छन्, “बिहान चिया पिउँदा दुई सदस्य मिलेर कस्को के काम गर्ने निर्णय गर्छन्।” परिवारमा झगडा नहोस् भनेर सदस्यहरू नजिककै मानिससँग विवाह गराइरहेका छन्। राजेश्वरी भन्छिन्, “कहिलेकाहीँ झगडा भए पनि साँझमा सबै मिलेर रमाइलो गर्छौं।” परिवार आवश्यकताअनुसार अन्न र तरकारी उत्पादन गर्छ। महेश भन्छन्, “हामी विशेष गरी खुर्सानी, गोलभेँडा, खरबूजा, मेवा र बदाम खेती गर्छौं।”

कांग्रेसको असन्तुष्ट पक्षको राष्ट्रिय भेला: देउवाको भूमिकामा चासो

लामो विवादपछि फसिरहेको नेपाली कांग्रेसभित्र पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा बिहीबार स्वदेश फर्किएपछि नयाँ हलचल देखा परेको छ। संस्थापन इतर पक्षले शुक्रबार आयोजना गर्न लागेको राष्ट्रिय भेलामा उनी सहभागी हुने नेताहरूले बताएका छन्। देउवालाई हटाएर गठन गरेको कांग्रेस केन्द्रीय समितिको बैठकले “हार्दिक स्वागत र पूर्ण स्वास्थ्यलाभको कामना” गरेको छ। “पार्टी र देशमा विधि र पद्धति स्थापना गर्न लामो संघर्ष गरेका” भन्दै बैठकले देउवाको योगदानप्रति कृतज्ञता दर्शाएको छ र अभिभावकीय भूमिका निभाउन अपेक्षा गरेको छ। “कांग्रेसको गौरवपूर्ण इतिहास निर्माणमा उहाँको भूमिका र लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा गरेको नेतृत्वप्रति हार्दिक सम्मान प्रकट गर्दछ,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “निवर्तमान सभापतिका रूपमा अभिभावकीय भूमिका निर्वाह गर्नुहुने छ भन्ने यो बैठक पूर्ण विश्वास गर्दछ।”

शेरबहादुर देउवालाई स्वागत गर्न विमानस्थलमा देखिएको नेता तथा कार्यकर्ताको भीडलाई उनीनिकट नेताहरूले विशेष महत्वसाथ हेरेको पाइन्छ। प्रधानमन्त्री हुँदा देउवाका प्रेस सल्लाहकार गोविन्द परियारले भने, “कुनै नेता विदेशबाट फर्किंदा त्यति ठूलो भिडले कहिले स्वागत गरेको थिएन।” उनले यसले कांग्रेस मात्रै होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि मेलमिलापको सन्देश दिएको बताए। “म नेता भएर होइन, यो महान राष्ट्रको आजीवन नागरिक भएर फर्केको छु- विनम्रता, समर्पण र प्रेमसहित सेवा गर्न तत्पर छु,” देउवाले भनेका छन्। तर उनीनिकट नेताहरू उनलाई शक्तिकेन्द्रकै रूपमा अघि सार्ने चेष्टा गर्दै छन्।

नेता प्रकाशशरण महत भन्छन्, अब १४ औँ महाधिवेशनबाट आएको नेतृत्वमा १५ औँ महाधिवेशन गरी कांग्रेस एक बनाउन सकिन्छ। महाधिवेशन आयोजक समिति बनाउन मिलापको विकल्प उत्तम होला। “त्यसमध्ये विशेष महाधिवेशन पक्षका साथीहरू पनि छन्, त्यसले राष्ट्रिय चुनौतीलाई सामना गर्न सक्ने पार्टी बनाउनेछ, नयाँ उत्साह ल्याउनेछ,” उनले भने, “शेरबहादुरजी नेतृत्वमा आउने होइनन्, त्यसैले त्यो नै कांग्रेसको ठूलो एकताको उपयुक्त बाटो हो।” यसअघि इतर पक्षका नेताहरूले विशेष महाधिवेशन नेतृत्व स्वीकार गर्दा १४ औँ महाधिवेशनबाट आएका नेताहरूलाई समेटेर आयोजक समिति बनाउने कुरा मान्य हुने संकेत गरेका थिए।

गाडी कर्जा योजनामा बैंकहरूले ल्याए आकर्षक अफर, सस्तो ब्याजदेखि ‘स्वाप’ सुविधा सम्म

समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा सहित। नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ मा सर्वसाधारणको उच्च सहभागिताले बैंकहरूमा अटो कर्जाको माग बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। ग्लोबल आईएमई, एनएमबी र सिद्धार्थ बैंकले एक्स्पोको अवसरमा विशेष सहुलियत दरमा अटो कर्जा योजना सार्वजनिक गरेका छन्। विद्युत् सवारी साधन खरिद गर्ने ग्राहकलाई बैंकहरूले कर्जामा आधारदरभन्दा अलिकति बढी प्रिमियमसहित छुट तथा प्रक्रियागत शुल्कमा छुट दिने व्यवस्था गरेका छन्। २८ साउन, काठमाडौं।

बैंकहरूले कर्जा लगानी विस्तारमा चुनौती भोगिरहेका बेला अटो क्षेत्रले केही आशा थपेको छ। मंगलबारदेखि सुरु भएको ‘नाइमा मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’ मा सर्वसाधारणको व्यापक सहभागिता र बैंकहरूमा अटो कर्जा सम्बन्धी सोधपुछले कर्जा मागमा सुधार हुने देखिएको छ। एक्स्पोमा बैंकका स्टलहरू समेत छन्। गाडी हेर्न आएका धेरैले मनपरेका मोडेलको विशेषता बुझिसकेपछि बैंकको स्टलमा पुग्नु सामान्य घटना बनेको छ। ग्लोबल आईएमई, एनएमबी र सिद्धार्थ बैंकले प्रत्यक्ष रुपमा एक्स्पोमा सहभागिता जनाएका छन्।

अटो लोन बैंकहरूको कर्जा लगानीमा महत्वपूर्ण क्षेत्र ओगट्ने भएकाले सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाले विभिन्न हायर पर्चेज कर्जा वा अटो लोन योजना ल्याएका छन्। तर नाइमा एक्स्पोमा गाडी छनोट गर्न आएका ग्राहकलाई कर्जा सम्बन्धी जानकारी र सहुलियत दर उपलब्ध गराउने उद्देश्यले बैंकहरूले तुलनात्मक रूपमा केन्द्रित योजना ल्याएका छन्। ग्लोबल आईएमई बैंककी प्रतिनिधि मञ्जिल विष्टले भनिन् कि विगत वर्षहरूमा नाइमा एक्स्पोमा भागीदारी निरन्तर बढ्दो छ।

गाडी हेर्न र कर्जा योजना सम्बन्धी छलफलका लागि बैंक स्टलमा आउने ग्राहकको संख्या बढेको छ। उनी भन्छिन्, ‘पहिले अटो एक्स्पोमा बैंक स्टलमा कम ग्राहक आउने गरिन्थ्यो, तर अहिले गाडी किन्न चाहने ग्राहकहरू सहजै बैंकसँग छलफल गर्न आउँछन्।’ एनएमबी र सिद्धार्थ बैंकका स्टल प्रतिनिधिहरूले पनि गाडी स्टल जस्तै धेरै भिजिटर्स आएको बताएका छन्। बैंक र वित्तीय संस्थाबाट फाइनान्स गरेर गाडी खरिद गर्ने प्रवृत्ति घरमा नगदले गाडी किन्दा भन्दा बढिरहेको छ।

बैंकहरूले आधारदरमा अलिकति प्रिमियम जोडेर अटो कर्जा योजना सञ्चालन गरेका छन्। साथै कर्जा प्रक्रियालाई सजिलो बनाउन शुल्कमा छुट दिएका छन्। ग्लोबल आईएमई बैंकले नाइमा अटो एक्स्पो अवसरमा विशेष गाडी कर्जा योजना ल्याएको छ, जसमा नयाँ गाडी खरीद गर्नेलाई आधारदरमा न्यूनतम ०.५ प्रतिशत प्रिमियम जोड़ेर कर्जा उपलब्ध गराइन्छ। एक्स्पोमा नयाँ इलेक्ट्रिक वाहन खरिद गर्ने ग्राहकलाई बैंकले ३ वर्षका लागि ५.९९ प्रतिशत स्थिर ब्याजदरको योजना ल्याएको छ।

३ वर्षपछि उक्त कर्जामा अधिकतम २ प्रतिशत प्रिमियम थप्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। बैंकले अटो लोन स्वाप गर्ने सेवा पनि सुरु गरेको छ। अन्य बैंक वा वित्तीय संस्थाबाट लिएको कर्जा लिएर खरिद गरिएको गाडी ग्लोबल आईएमई बैंकमा पुनर्मूल्यांकन पछि सार्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। तीन वर्षभन्दा पुरानो गाडीमा यो सुविधा लागू नहुने बताइएको छ। सिद्धार्थ बैंकले पनि नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ मा विशेष सवारी कर्जा योजना सार्वजनिक गरेको छ। यस योजनामा ०.५ प्रतिशत मात्र प्रोसेसिङ शुल्क र आधारदरमा वार्षिक १ प्रतिशत प्रिमियम सहित कर्जा दिने व्यवस्था गरिएको छ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सेवा शुल्क स्वरूप अधिकतम ०.७५ प्रतिशतसम्म शुल्क लिन पाउने व्यवस्था छ। यो योजना एक्स्पो अवधिभर अर्थात असार ३१ गतेसम्म लागू रहनेछ। एनएमबी बैंकले पनि विद्युत् गाडी खरिदका लागि विशेष योजना ल्याएको छ, जसमा आधारदरमा ०.५ प्रतिशत प्रिमियम थपिएको छ। ग्राहकले एक्स्पोमा रहेको एनएमबी बैंकको स्टल वा देशभरका १९८ शाखाबाट सजिलै आवेदन दिन सक्नेछन्।

विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाले अटो कर्जा योजना संचालन गर्दा हरेक संस्थाले आफ्नो आधारदर तथा प्रिमियम घटाएर ब्याजदर तोक्ने गर्छन्। कर्जा सीमा र ब्याजदर संस्थान अनुसार फरक हुन्छ। केन्द्रीय बैंकले विश्वासयोग्य खपतलाई ध्यानमा राखी कर्जा सीमा तोकेको छ। यसअनुसार सवारी साधनको मूल्यको अधिकतम ६० प्रतिशतसम्म कर्जा उपलब्ध गराउन सकिन्छ। यो नियम सबै विद्युत् र व्यक्तिगत निजी सवारीमा लागु हुनेछ। तर सार्वजनिक यातायातका ठूला विद्युतीय सवारी र उद्योग-व्यापारमा प्रयोग हुने सवारी साधनको प्रतिस्थापन कर्जा ८० प्रतिशतसम्म हुन सक्छ। गत आर्थिक वर्षको जेठसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले डेढ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी अटो कर्जा वितरण गरिसकेका छन्। एक्स्पोमा ५५ भन्दा बढी ब्रान्डका विद्युत्, डिजेल र पेट्रोल इञ्जिन चल्ने सवारी साधन र अटोमोबाइल सम्बन्धी उत्पादन तथा सेवा प्रदर्शनीमा रहेका छन्।

ग्यास सिलिन्डर अनावश्यक रुपमा थुपार्नेहरुलाई नेपाल आयल निगमले कडाइ गर्ने

नेपाल आयल निगमले ग्यासको कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी अनावश्यक रुपमा मौज्दात राख्ने व्यवसायी प्रतिष्ठानहरुलाई कडाइका साथ कारबाही गर्ने चेतावनी भनीएको छ। निगमका अनुसार, बजारमा ग्यासको आपूर्ति वृद्धि भए तापनि होटल र रेस्टुरेन्टहरुले आवश्यकताभन्दा बढी सिलिन्डर लुकाएर राखेको पाइएको छ। निगमले तत्काल यस्तो ग्यास सर्वसाधारणलाई बिक्री गर्न आग्रह गर्दै अटेर गर्नेलाई प्रचलित कानुन अनुसार कडा कारबाही गरिने जनाएको छ। २८ साउन, काठमाडौं।

निगमले बिहीबार सूचना जारी गर्दे ३१ असारदेखि बजारमा १४.२ किलोका सिलिन्डर बिक्री वितरण जारी रहेको र विगतको तुलनामा करिव २० प्रतिशत बढी ग्यास आयात तथा वितरण भइरहेकाले यो विषयमा ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ। यद्यपि, सर्वसाधारण उपभोक्ताहरुले सहज रुपमा ग्यास पाउन नसक्ने गुनासो बढेपछि यसको अनुगमन गरिएको थियो। निगमको द्रुत प्रतिकार्य डेस्कमार्फत प्राप्त उजुरीका आधारमा बजार अनुगमन गर्दा केही होटल, रेस्टुरेन्ट र पार्टी प्यालेसहरुले आफ्नो आवश्यकताभन्दा बढी ग्यास सिलिन्डर थुपारेर राखेको पाइएको छ।

यसकारण, अनावश्यक रुपमा ग्यास थुपार्ने काम गर्न नहुने र यदि राखिएको भए तुरुन्त सम्बन्धित डिपोमार्फत सर्वसाधारण उपभोक्तालाई बिक्री वितरण गर्न सबैलाई निगमले अनुरोध गरेको छ। निगमले यो सूचना अवज्ञा गर्नुहुनेलाई प्रचलित कानुन अनुसार कडा कारबाही गरिने स्पष्ट पारेको छ।

लक्जरी गाडीहरूको आकर्षण – नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो-२०२६

भृकुटीमण्डपमा जारी ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो-२०२६’ मा ५५ भन्दा बढी ब्रान्डका सवारीसाधन प्रदर्शनमा राखिएका छन्। एक्स्पोमा डेन्जा बी५, एमजी मेजेस्टर र हुन्डाई आयोनिक ९ लगायतका प्रिमियम लक्जरी सवारीसाधन विशेष आकर्षणका रूपमा रहेका छन्। नेपाली बजारमा महँगा र प्रिमियम सवारीसाधनमा विद्युतीय तथा हाइब्रिड प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गएको एक्स्पोले देखाएको छ। २८ साउन, काठमाडौं।

महँगा तथा प्रिमियम गाडी आकर्षणको केन्द्र बन्दै छन्। यस एक्स्पोमा ५५ भन्दा बढी ब्राण्डका दुई र चार पाङ्ग्रे सवारीसाधनहरू प्रदर्शनमा राखिएका छन्। एक्स्पोमा करिब १९ लाखदेखि करिब ३ करोड रुपैयाँसम्म मूल्य पर्ने गाडीहरु राखिएका छन्। डेन्जा बी५: २ करोड ९७ लाख। यो गाडी नेपालका लागि बीवाईडीको आधिकारिक विक्रेता साइमेक्स इंकले प्रदर्शनमा राखेको हो। कम्पनीले डेन्जा बी५ को मूल्य २ करोड ९७ लाख रुपैयाँ तोकेको छ।

एमजी मेजेस्टर: २ करोड ५० लाख। एमजीको आधिकारिक विक्रेता जीओ अटोमोबाइल्सले एक्स्पोमा एमजी मेजेस्टर सार्वजनिक गरेको छ। कम्पनीले यसको मूल्य २ करोड ५० लाख रुपैयाँ तोकेको छ। मेजेस्टरमा २.० लिटर ट्विन-टर्बो डिजेल इन्जिन जडान गरिएको छ। हुन्डाई आयोनिक ९: २ करोड १९ लाख ९६ हजार। हुन्डाईको आधिकारिक विक्रेता लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टलले ‘आयोनिक ९’ बिक्रीका लागि सार्वजनिक गरेको छ।

टोयोटा र्‍याभ ४ हाइब्रिड: २ करोड १३ लाख। टोयोटाको आधिकारिक विक्रेता युनाइटेड ट्रेडर्स सिन्डिकेटले नाइमा एक्स्पोमा र्‍याभ ४ हाइब्रिड सार्वजनिक गरेको छ। यसको मूल्य २ करोड १३ लाख रुपैयाँ तोकिएको छ। एमजी एचएस प्लग-इन हाइब्रिड: १ करोड २० लाख। एमजीको नेपालका लागि आधिकारिक विक्रेता पारामाउन्ट मोटर्सले एमजी एचएस प्लग–इन हाइब्रिड बिक्री सुरु गरेको छ। बीएआईसी बीजे३०ई: १ करोड १९ लाख ९६ हजार। चिनियाँ ब्रान्ड बीएआईसीको हाइब्रिड एसयूभी बीजे३०ई पनि नाइमा एक्स्पोमा प्रदर्शित गरिएको छ।

समग्रमा नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पोमा राखिएका सात लक्जरीमध्ये चार गाडी हाइब्रिड वा प्लग-इन हाइब्रिड प्रविधिमा आधारित छन् भने दुई पूर्ण विद्युतीय गाडीहरु छन्। यसले नेपालमा महँगा गाडीको बजार बिस्तारै विद्युतीय र हाइब्रिड प्रविधितर्फ अघि बढिरहेको देखाउँछ।

उद्योगमन्त्रीको ग्यास लुकाएको दाबीलाई वाणिज्य विभागले अस्वीकृत गर्‍यो, र्याडिसन होटलमाथि गरिएको छापामाथि विवाद

सरकारले बजारमा कृत्रिम ग्यास अभावको जिम्मेवारी लिने सट्टा पाँचतारे होटलमा छापा मारेर आफ्नो कमजोरी लुकाउन एक सस्तो रणनीति अपनाइरहेको छ। वाणिज्य विभागले र्याडिसन होटलको सिलिन्डर भण्डारण नियमित उपभोग प्रक्रियाअनुसार भएको स्पष्ट पारे पनि मन्त्रालयले त्यसलाई कालोबजारी भन्नेसम्म गरेको छ। व्यवसायी र उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले सरकारको उक्त कार्यशैलीबाट समस्या समाधान नहुने र सिन्डिकेट तोडेर आपूर्ति सहज बनाउनुपर्ने माग गरेका छन्। २८ साउन, काठमाडौं। एक महिनादेखि देशभरि खाना पकाउने एलपी ग्यासको कृत्रिम अभावले गर्दा सर्वसाधारण सडक छेउ खाली सिलिन्डरहरूको लाइनमा उभिएका छन्। तर, ग्यास आपूर्ति व्यवस्थापनमा पूर्णरूपले असफल भएको उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय आफ्नो कमजोरी लुकाउन अहिले सस्तो स्टन्ट र गलत प्रचारमा सक्रिय छ। कहिले उद्योगमन्त्री गौरीकुमारी यादव आफैं उपभोक्ताको फोन उठाएर ‘ग्यास पाउनुहुन्छ’ भनी आश्वासन दिन्छिन् त कहिले मन्त्रालयअन्तर्गत वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागको नियमित अनुगमनलाई पाँचतारे होटलमा छापा मारेको जस्तो देखाएर बहादुरीको प्रचार गर्छिन्। आजै मात्र मन्त्रीको सचिवालयले वाणिज्य विभागले लाजिम्पाटस्थित पाँचतारे होटल र्याडिसनमा छापा मारेर १८४ ग्यास सिलिन्डर ‘लुकाएर राखेको’ दाबी मिडियामा गर्‍यो। मन्त्रालयले उपभोक्ताले ग्यास नपाएको बेला होटलले ठूलो परिमाणमा ग्यास मौज्दात राखेको भन्दै कारबाहीको तयारी भइरहेको जानकारी समेत दिएको छ। तर, सरकारको यो दाबी कति हास्यास्पद छ भने विभागकै मुचुल्कामा भनिएको छ– ‘होटलको भान्सामा एकैपटक ७० सिलिन्डर प्रयोग भइरहेको पाइयो।’ एउटा अन्तर्राष्ट्रिय चेन होटल जसले दैनिक सयौँ पाहुनालाई सेवा दिनुपर्छ र जसको भान्सामा एकैपटक ७० ग्यास सिलिन्डर जोडिन्छन् (म्यानफोल्ड प्रणालीबाट), त्यहाँ १८४ सिलिन्डर मौज्दात भेटिनु अनधिकृत भण्डारण वा कालोबजारी कसरी हुन सक्छ? गणितीय हिसाबले पनि ७० सिलिन्डर एकैपटक खपत हुने ठाउँमा १८४ सिलिन्डर हुनु त्यो ठाउँमा मुस्किलले दुईदेखि तीन दिनको ब्याकअप मात्र हो। बजारमा ग्यासको ठूलो अभाव हुँदा र सरकारले नियमित आपूर्ति ग्यारेन्टी गर्न नसकेको बेला एउटा व्यवसायले सेवा निरन्तर राख्न दुई–तीन दिनको ग्यास जोहो गर्नु अपराध हो कि बाध्यता? यस कुरा बुझेर पनि विभागले र्याडिसनमाथि देखाएको ‘छापामार शैली’ केवल स्टन्ट र आफ्नो कमजोरी लुकाउने हतियार मात्र हो। हामीले छापा मारेका होइनौं, नियमित अनुगमन मात्र हो: वाणिज्य विभाग अनुगमनमा खटिएको उद्योग मन्त्रालयकै वाणिज्य विभागले भने होटलले कुनै ग्यास लुकाएको छैन र त्यो नियमित प्रयोगको लागि मात्र दिएको हो भनी स्पष्ट पारेको छ। वाणिज्य विभागका सूचना अधिकारी अनिल किराँतीले मन्त्रालयको दावी ठाडो अस्वीकार गर्दै विभागले कुनै छापा नमारिएको र केवल नियमित अनुगमन मात्र गरिएको बताए। पाँचतारे होटलहरूको ग्यास प्रयोग प्रणाली ठूलो भएकाले डेढ सय सिलिन्डर भेटिनुलाई कालोबजारी वा लुकाइएको भन्न नमिल्ने उनको तर्क छ। “हाम्रो विभागको यो नियमित अनुगमन हो, हामीले ५–६ वटा पाँचतारे होटलहरू र्याडिसन, सोल्टी, ह्यातमा अनुगमन गरेका थियौं,” सूचना अधिकारी किराँतीले भने, “अनुगमनमा देखियो, पाँचतारे होटलमा करिब डेढ सय सिलिन्डर हुन्छन् र उनीहरूले ८०–९० सँग एकैपटक तार जोडेर चलाउँछन्, त्यो खपत हुने ग्यास हो, लुकाएर राखिएको होइन।” आफ्नै विभागले ग्यास नलुकाएको निष्कर्ष दिए तापनि मन्त्रालय र मन्त्रीले भने छापा मारेपछि लुकाएको ग्यास बरामद भएको झूटो प्रचार गरेको पाइएको छ। यस बिषयमा सूचना अधिकारी किराँतीले मन्त्रालयको स्टन्टबारे अनभिज्ञता जनाएको छ। “यस विषयमा म केही भन्न सक्दिनँ,” उनले भने, “तर हाम्रो छानोबाट हेर्दा यो एउटा नियमित अनुगमन मात्र हो र होटलले नियमित प्रयोगको लागि राखेको ग्यास हो।”

विविध ब्रान्डका गाडीहरूको वृद्धिसँगै सर्भिस र स्पेयर पार्ट्सको अवस्था कस्तो छ?

काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा जारी ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो–२०२६’ मा ५५ भन्दा बढी विद्युतीय सवारी ब्रान्डहरू र ४० भन्दा बढी नयाँ मोडलहरू सार्वजनिक भएका छन्। नयाँ विद्युतीय गाडी भित्रिने क्रम बढेसँगै उपभोक्ताले खरिद अघि सर्भिस सेन्टर, स्पेयर पार्ट्स उपलब्धता र दीर्घकालीन मर्मत सेवाबारे स्पष्ट जानकारी लिन आवश्यक छ। एक्स्पो संयोजक गौरव शारडाले ग्राहकलाई गाडी किन्दा आधिकारिक बिक्रेताको सर्भिस नेटवर्क, पार्ट्स उपलब्धता र कम्पनीको जिम्मेवारीबारे पाँचवटा महत्वपूर्ण प्रश्न सोध्न सुझाव दिनुभएको छ। २८ साउन, काठमाडौं।

नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधनको बजार विस्तारसँगै नयाँ–नयाँ ब्रान्डका गाडीहरू आइरहेका छन्। आकर्षक डिजाइन, नयाँ प्रविधि, लामो रेन्ज र प्रतिस्पर्धी मूल्यसहित चिनियाँ समेत विभिन्न देशका ब्रान्ड नेपाली बजारमा प्रवेश गरिरहेका छन्। यो अवस्था काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा साउन २६ देखि जारी ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो–२०२६’ मा पनि देखिन्छ। एक्स्पोमा ५५ भन्दा बढी ब्रान्ड सहभागी छन्। ४० भन्दा बढी नयाँ मोडलहरू सार्वजनिक भएका छन्। चारपांग्रे, दुईपांग्रे र कमर्सियल सवारीमा नयाँ ब्रान्ड थपिने क्रम तीव्र भइरहेको छ।

तर, गाडीका ब्रान्ड र मोडल थपिँदै गर्दा उपभोक्ताले अन्य महत्वपूर्ण प्रश्नहरू सोध्नुपर्ने अवस्था आएको छ। गाडी किनेपछि सर्भिस कहाँ गर्ने? स्पेयर पार्ट्स उपलब्ध हुन्छन् कि हुँदैनन्? ब्याट्री वा मोटरमा समस्या आएमा कसले मर्मत गर्छ? कम्पनी नेपालबाट बाहिरियो भने ग्राहकको अवस्था कसरी हुन्छ? गाडी खरिद गर्दा ग्राहक प्रायः मूल्य, रेन्ज, डिजाइन, फिचर्स र फाइनान्सिङ सुविधामा बढी ध्यान दिन्छन्। तर गाडीको वास्तविक स्वामित्व लागत र दीर्घकालीन विश्वसनीयताको लागि बिक्रीपछिको सेवा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। हाल ग्राहकहरू गाडीको गुणस्तर, सर्भिस र स्पेयर पार्ट्सभन्दा नयाँ मोडललाई प्राथमिकता दिइरहेका छन्।

नयाँ ब्रान्डसँग नयाँ जोखिम नेपालको अटो बजारमा पछिल्ला वर्षहरूमा चिनियाँ विद्युतीय सवारीका ब्रान्डहरूको प्रवेश तीव्र भएको छ। नाइमा एक्स्पो–२०२६ मा बीवाईडी, ओमोडा/जेको, डेन्जा, फोर्थिङ, हेनरी भोल्ट्स, आइकार, केई, लिपमोटर, म्याक्सस, आरफक्स, हेनरी बोमा, वुलिङ, जिकर लगायतका ब्रान्ड सहभागी छन्। यीमध्ये कतिपय ब्रान्डहरू नेपालका लागि नयाँ हुन् भने कतिपयले बजारमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गरिरहेका छन्। नयाँ ब्रान्डहरूको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको बिक्रीपछिको सेवा र पार्ट्स आपूर्ति सुनिश्चित गर्नु हो।

काठमाडौंमा आकर्षक शोरुम र केही सर्भिस सेन्टर राखेर मात्र देशभरका ग्राहकलाई दीर्घकालीन सेवा दिन सकिँदैन। विशेष गरी काठमाडौं बाहिर गाडी बिक्री पछि नियमित सर्भिस, दुर्घटना मर्मत, ब्याट्री परीक्षण, मोटर तथा इलेक्ट्रोनिक पार्ट्सको मर्मत र जेन्युइन स्पेयर पार्ट्सको उपलब्धता कस्तो हुन्छ भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण छ। काठमाडौं बाहिर सर्भिस सेन्टर कति छन्? स्थापित ब्रान्डहरूले बिक्रीसँगै आफ्नो सर्भिस नेटवर्क विस्तार गरिरहेका छन्।

नयाँ ब्रान्डका गाडी किन्न खोज्ने ग्राहकका लागि एक्स्पो आफैं एउटा अवसर हो। एउटै ठाउँमा धेरै ब्रान्डका प्रतिनिधिहरू भेटिने भएकाले ग्राहकले बिक्री मूल्य र फिचर मात्र नभई, बिक्रीपछिको सेवाबारे प्रश्न गर्न सक्छन्। ग्राहकले कम्तीमा यी पाँच प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्छ: देशभर आधिकारिक सर्भिस सेन्टरहरू कति छन्? काठमाडौं बाहिर कुन–कुन सहरमा सर्भिस सुविधा उपलब्ध छ? आवश्यक जेन्युइन स्पेयर पार्ट्सको स्टक कति छ र आयातमा कति समय लाग्छ? ब्याट्री, मोटर, कन्ट्रोलर वा इन्भर्टर बिग्रिँदा मर्मत सुविधा नेपालमै छ वा पूरै पार्ट्स फेर्नुपर्छ? आयातकर्ता वा उत्पादक कम्पनीले नेपालमा कारोबार बन्द गरे ग्राहकलाई सर्भिस र पार्ट्स उपलब्ध गराउने जिम्मेवारी कसले लिन्छ?

नाइमा एक्स्पोमा ‘अफर’ वर्षा, कुन ब्रान्डमा कति छुट?

भृकुटीमण्डपमा सुरु भएको ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’ मा दुई दिनमै ५५ हजारभन्दा बढी दर्शकले अवलोकन गरेका छन्। विभिन्न अटोमोबाइल कम्पनीहरूले एक्स्पोको अवसरमा भारी नगद छुट, निःशुल्क बीमा र लक्की ड्रमार्फत आकर्षक उपहार योजना सार्वजनिक गरेका छन्। टाटा, निसान, एमजी र होन्डालगायतका ब्रान्डहरूले एक्स्पोमा नयाँ मोडलका सवारीसाधन प्रदर्शनीमा राखी विशेष छुट र विस्तारित वारेन्टी सुविधा उपलब्ध गराएका छन्। २८ साउन, काठमाडौं।

नयाँ गाडी, मोटरसाइकल वा स्कुटर किन्ने सोच बनाइरहनुभएको छ? कुन ब्रान्ड छान्ने र कहाँबाट किन्दा बढी फाइदा हुन्छ भन्ने विषयमा दुविधामा हुनुहुन्छ? त्यसो भए अहिले काठमाडौंको भृकुटीमण्डप तपाईंका लागि सबैभन्दा उपयुक्त गन्तव्य बन्न सक्छ। मंगलबारदेखि भृकुटीमण्डपमा सुरु भएको ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’ अहिले अटोमोबाइल पारखी र नयाँ गाडी खरिदकर्ताहरूको प्रमुख आकर्षणको केन्द्र बन्दैछ।

नेपाल अटोमोबाइल्स इम्पोर्टर्स एन्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन (नाइमा) को आयोजनामा भइरहेको यस महामेलामा सुरुवाती दुई दिनमै ५५ हजार भन्दा बढी दर्शकले अवलोकन गरिसकेका छन्। आयोजकका अनुसार पहिलो दिन २९ हजार र दोस्रो दिन २६ हजार आगन्तुक मेलास्थल पुगेका थिए। मेला अवधिभरि करिब डेढ लाख दर्शक भित्र्याउने आयोजकको लक्ष्य पूरा हुने देखिन्छ।

तर, यो एक्स्पो केवल गाडी हेर्ने र फर्किनेहरूको भिड मात्र होइन। मेलास्थलमा पुग्ने जो कोहीले महसुस गर्न सक्छन्—यहाँ अवलोकनकर्ताहरू आफूलाई मन परेको कार तथा स्कुटर छानी-छानी बुकिङ गरिरहेका छन्। यसको मुख्य कारण हो—अटोमोबाइल कम्पनीहरूले ग्राहक तान्न प्रस्तुत गरेका लोभलाग्दा छुट, क्यास ब्याक, एक्स्चेन्ज बोनस, रमाइला खेलहरू र आकर्षक उपहारहरू।

नङ्गशल र रिहानाको जोडी पुष्पलाल स्मृति ब्याडमिन्टन प्रतियोगितामा क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश

लिनिङ भइ रहेको १४ औं पुष्पलाल स्मृति राष्ट्रिय वरीयता ब्याडमिन्टन प्रतियोगितामा महिला युगलतर्फ नङ्गशल तामाङ र रिहाना सेरचनको जोडीले अन्तिम आठ वा क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनाएको छ। २८ साउन, काठमाडौंमा सम्पन्न खेलमा तामाङ र सेरचनको जोडीले नेपाल पुलिस क्लबका श्रेया बज्राचार्य र अश्मिता खत्रीको जोडीलाई २१-१५, २३-२१ को सेटमा हराउँदै क्वार्टरफाइनल प्रवेश गरेको हो।

चितवनकी सुषमा भुजेल र कास्कीकी दिलाशा रानाको जोडीले आर्मीका अनुमाया राई र समृद्धि श्रेष्ठको जोडीलाई २१-८, २१-८ को स्पष्ट जित हात पारेकी छिन्। सुर्खेतकी निर्भिता शाही र निशा सिंहको जोडीले मेघा शर्मा र लिला थापाको जोडीलाई २१-१०, २१-१७ ले हराउँदै क्वार्टरफाइनल पुग्न सफल भएका छन्।

पुरुष यू–१५ एकलतर्फ धन्यन्तरीका सुहम कार्की, कञ्चनपुरका उदय चन्द, सिन्धुली ब्याडमिन्टन एकेडेमीका दीप थिङ र आर्मीका सामन्त भद्र बज्राचार्यले पनि क्वार्टरफाइनलमा स्थान बनाएका छन्। सुहमले आर्मीका रिजन मगरलाई २१-१४, २१-१९ ले, उदयले बालकुमारी रिमिक्सका प्रज्वल बज्राचार्यलाई २१-९, २१-११ ले, दीपले आर्मीका आशुतोष कसौधनलाई २१-८, २१-१० ले र सामन्तले सूर्यदर्शनका सोनम वलीलाई २१-१९, २१-९ ले पराजित गरेका छन्।