लेखक: space4knews

रोल्पाको त्रिवेणी गाउँपालिका-६ सानो भुर्तीमा ५ वर्षे बालक शंकर ओली आँगनमा खेल्दा लडेपछि घाइते भएर मृत्यु भएका छन्। शंकरले घरको आँगनमा खरमा खेल्दै गर्दा लडेर चोट पाएका थिए र उनलाई उपचारका लागि नेर्पा स्वास्थ्य चौकी पुर्‍याइएको थियो। स्वास्थ्य चौकीमा चिकित्सकले उनलाई मृत घोषणा गरेका छन् भने प्रहरीले घटनाको थप अनुसन्धान गरिरहेको छ। ४ वैशाख, रोल्पा।

रोल्पामा एक बालक लडेर घाइते भएपछि मृत्यु भएको छ। त्रिवेणी गाउँपालिका-६ सानो भुर्तीका बालाराम ओलीका ५ वर्षे छोरा शंकरको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। घरको आँगनमा गरेको खरमा खेल्दा उनी लडेर चोट पाएका थिए। खेल्ने क्रममा घाइते भएका शंकरलाई उपचारका लागि नेर्पा स्वास्थ्य चौकी जुगार पुर्‍याइएको थियो। स्वास्थ्य चौकी पुर्‍याएपछि चिकित्सकले उनलाई मृत घोषणा गरेका छन्, जानकारी जिल्ला प्रहरी कार्यालय रोल्पाका प्रहरी उपरीक्षक तथा सूचना अधिकारी सुनिल थापा नेपालीले दिएका छन्। घटनाको थप अनुसन्धान भइरहेको बताए।

४ वैशाख, धनकुटा। पूर्वी पहाडमा सांस्कृतिक तथा कलात्मक गतिविधिहरू तीव्र गतिमा फैलिएको छ। यस विकासलाई थप प्रवर्द्धन गर्न धनकुटामा यस वर्ष पनि प्रतिभा खोज कार्यक्रम अन्तर्गत ‘पूर्वाञ्चल गट ट्यालेन्ट २०८२’ आयोजना गरिने भएको छ। टिन्स क्रु डान्स ट्रेनिङ सेन्टर धनकुटाले शुक्रबार पत्रकार सम्मेलन गरी प्रतियोगिताको फाइनल प्रतिस्पर्धा यही वैशाख ५ गते धनकुटा जिल्लाको तल्लो टुडिखेलमा आयोजना गरिने जानकारी दिएको छ। स्थानीय कला, संस्कृति र युवाहरूको प्रतिभा उजागर गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको यो प्रतियोगिता यसपटक अझ व्यवस्थित र व्यापक रूपमा सञ्चालन गरिने आयोजकले बताएका छन्।

विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा रहेका प्रतिभाहरूलाई पहिचान गरी राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य कार्यक्रमले राखेको छ। आयोजकका अनुसार, प्रतियोगिता केवल प्रतिस्पर्धा मात्र नभई प्रतिभा विकास, नयाँ अवसर सिर्जना र सांस्कृतिक संरक्षणसँग जोडिएको अभियानको रूपमा अगाडि बढाइँदैछ। नृत्य, गायन लगायत विभिन्न विधामा सहभागीहरूले आफ्नो कला प्रस्तुत गर्ने अवसर पाउने कार्यक्रम संयोजक सुमन योगीले बताए।

प्रतियोगिताको निर्णायक मण्डलमा नृत्यतर्फ युसिन यस्माली मगर, सुशान्त लिम्बु र दिपेश मगर रहनेछन् भने गायनतर्फ जुनी खालिङ राई, दिनेश भारती र महेश राइले मूल्यांकन गर्नेछन्। यस वर्षको प्रतियोगितामा विशेष आकर्षणको रूपमा कलाकार डिजी राज पौडेल र ‘द भ्वाइस अफ नेपाल सिजन–६’ का प्रतिस्पर्धी विराट तामाङको प्रस्तुति रहनेछ। प्रतियोगिताको पुरस्कार राशिले यसलाई अझ आकर्षक बनाएको आयोजकको भनाइ छ। गायनतर्फ पहिलो स्थान हासिल गर्नेले ५ लाख रुपैयाँ नगदसहित सोही बराबरको जीवन बीमा प्रिमियम, म्युजिक रेकर्डिङको अवसर, गिफ्ट ह्याम्पर, ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन्।

प्रतियोगितामा १२ वर्षभन्दा मुनिका र माथिका समूहमा विभाजन गरिएको छ। प्रत्येक समूहको पहिलो स्थानले २ लाख ५० हजार र दोस्रो स्थानले ५० हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। यसपटकको प्रतियोगिता गत असार २० गतेदेखि सुरु भएको थियो, जसमा कोशी प्रदेशका १४ जिल्लाबाट ६ सय जना सहभागी भएका थिए। प्रारम्भिक चरणमा ४३० जनाले भाग लिएका थिए। मेघा अडिसनपछि ३१ जना प्रतिभा अन्तिम चरणमा चयन भएका छन्, जसमा गायनतर्फ १४, नृत्य सिनियरतर्फ ९ र जुनियरतर्फ ८ जना प्रतिस्पर्धी रहेका छन्।

चन्द्रागिरि नगरपालिका-६ स्थित मातातीर्थमा दिवङ्गत आमाको सम्झनामा तर्पण, श्राद्ध र पूजा गर्नेहरूको बाक्लो भीड लागेको छ। आमा नभएका व्यक्तिहरू मातातीर्थ कुण्डमा स्नान गरी दिवङ्गत आमाको आत्मा शान्ति पाओस् भनी विश्वास व्यक्त गर्दछन्। तीर्थ परिसरमा मूर्तिकार रामकृष्ण भण्डारीद्वारा निर्मित ‘साझा आमा’ मूर्ति स्थापना गरिएको छ।

४ वैशाख, काठमाडौं। दिवङ्गत आमाको सम्झनामा चन्द्रागिरि नगरपालिका-६ स्थित मातातीर्थमा तर्पण, श्राद्ध र पूजा गर्न मानिसहरूको भीड लागेको छ। बिहानैदेखि स्नान, दान, श्राद्ध, तर्पण र पूजा गर्दै मेला भर्नेहरूको घुइँचो देखिन्छ। आमा नभएका पुरुष तथा महिला आज बिहानै तीर्थमा स्नान गरी हरिहर (विष्णु र शिव) को दर्शन र पूजा गर्छन्। मातातीर्थ कुण्डमा स्नान गरेमा दिवङ्गत आमाको आत्मालाई शान्ति मिल्ने जनविश्वास रहेको छ।

सो तीर्थको परिसरमा मूर्तिकार रामकृष्ण भण्डारीले निर्मित सबैकी आमाको प्रतीक ‘साझा आमा’ को मूर्ति स्थापना गरिएको छ। प्रत्येक वर्ष आमा नभएका व्यक्तिहरू त्यहाँ गएर कुण्डमा नुहाएर मीठा खाद्य सामग्री चढाएर मातृ दिवस मनाउने परम्परा छ।

समाचार सारांश नेपालले तीन दशकपछि आशाजनक सरकार पाएको छ र जनस्वास्थ्यलाई प्रमुख प्राथमिकता दिनुपर्ने जोड दिइएको छ। गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य सुधारका लागि मिडवाइफ कार्यक्रम सञ्चालन गरी आवश्यक सल्लाह र उपचार व्यवस्था गर्नुपर्ने भनिएको छ। प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा नसर्ने रोग रोकथाम केन्द्र स्थापना गरी रोग नियन्त्रण र आकस्मिक सेवाको सुनिश्चितता आवश्यक रहेको सुझाव छ। तीन दशकभन्दा लामो निराशयपछि नेपालले आशा गर्न सकिने सरकार पाएको छ। सरकारले विभिन्न प्राथमिकताहरू राख्न सक्छ, तर जनस्वास्थ्य र स्वास्थ्य प्रणालीलाई सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता बनाउँदैनौं भने देशको विकास सम्भव छैन भन्ने मेरो विश्वास छ। हाम्रो समाजमा हामी धेरै समय धनी र गरिबको विषयमा ख्याल गर्छौं। तर वास्तवमा धनी हुनुको अर्थ के हो? कहिले हामीले बाटो, बिजुली जस्ता भौतिक वस्तुहरूलाई नै समृद्धि मान्दै आएका छौं। तर विकसित राष्ट्रहरूलाई अध्ययन गर्दा यस्तो देखिन्छ कि भौतिक पक्षभन्दा पनि शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक प्रणालीले देशको धनीपन निर्धारण गर्छ। यी तीनवटै क्षेत्र पूरा रूपमा विकसित हुनु महत्वपूर्ण हुन्छ। जब सम्म शिक्षा प्रणाली बलियो हुँदैन, राम्रो शिक्षा प्राप्त हुँदैन, जसले नागरिकहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउछ र आफ्नो स्वास्थ्यतर्फ सचेत बनाउँछ। सामाजिक सुरक्षा प्रणालीले नागरिकलाई स्वतन्त्र र सम्मानजनक जीवन सुनिश्चित गर्नेछ र आवश्यक परेमा आर्थिक र मानसिक सहयोग पनि प्रदान गर्नेछ। रोजगार सृजना, अपाङ्ग र अनाथहरूको समर्थता आदि सामाजिक प्रणालीका अंश हुन्। अघिल्लो अनुसन्धानहरूले देखाएको छ कि सामाजिक सुरक्षा नहुँदा मानिसहरूको मानसिक तथा शारीरिक स्वास्थ्य कमजोर हुन्छ। धेरै बेरोजगार र आर्थिक समस्याले डिप्रेसन र आत्महत्या बढाएको छ, जुन चिन्ताको विषय हो। दीर्घकालीन सोच किन आवश्यक छ? गत दुई दशकमा प्रविधिमा भएको विकास, विशेष गरी जेनेरेटिभ एआईले ३०-४० वर्षमा हुने परिवर्तनको झल्को दिएको छ। यसको असर जनस्वास्थ्यमा पनि पर्नसक्छ। तसर्थ अहिलेबाट दीर्घकालीन दृष्टिकोणले स्वस्थ नागरिक र समुन्नत समाजको परिकल्पना गर्न आवश्यक छ। विशेष गरी नसर्ने रोगहरूको बढ्दो प्रकोप, कम व्यायाम र अस्वस्थ खानापीनले नेपालमा मुटु रोग, मधुमेहजस्ता रोगहरूको संख्या बढाउन थालेको छ। अचेल सानै उमेरका बालबालिकामा जीवनशैली परिवर्तन भएको पनि चिन्ताको विषय हो। सरकारले बिरामीलाई उपचारमै मात्र नभएर भविष्यको पुस्ताको स्वास्थ्य स्थितिलाई सुधार गर्ने दिशामा रोग नियन्त्रण र स्वास्थ्य प्रवर्द्धनको दीर्घकालीन योजना ल्याउनुपर्छ। गर्भवती महिलाको लागि स्वास्थ्य प्रवर्द्धन योजना स्वस्थ बच्चा जन्माउनका लागि महिलाको स्वास्थ्य र गर्भ स्वस्थ रहन आवश्यक छ। नेपालमा गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य व्यवस्थापनप्रति उचित ध्यान नदिएको पाइन्छ। परम्परागत अन्धविश्वास र सांस्कृतिक बाध्यताले समस्याहरू सिर्जना गर्छ। गर्भवती महिलालाई नजिकैको स्वास्थ्य चौकीमा प्राथमिक उपचार दिई स्वास्थ्य जाँच र शिक्षा प्रदान गरिनु पर्दछ। आवश्यक परेमा उपचारको पनि व्यवस्था हुनुपर्छ जसले महिलाको र गर्भमा रहेको शिशुको स्वास्थ्य दुवैलाई सुनिश्चित गर्छ। मादक पदार्थ, खैनी, बिंडी चुरोट जस्ता वस्तुको १८ वर्ष मुनिका बालबालिकाले खरीद र सेवन गर्न पूर्ण प्रतिबन्ध हुनुपर्दछ। बिक्री तथा वितरणमा सरकारले कडाईका साथ नियत्रण गर्नु आवश्यक छ, र केवल लाइसेन्सप्राप्त विक्रेताबाट अनुमति दिनुपर्छ। बालबालिकालाई शारीरिक अभ्यास र खेलकुदमा प्रोत्साहन गर्न वातावरण सिर्जना गर्न आवश्यक छ। सरकारले प्रत्येक प्राथमिक उपचार केन्द्रमा एकजनासम्म मिडवाइफ आवश्यक हुने व्यवस्था गर्नुपर्छ। देशभरिका विश्वविद्यालयहरूबाट मिडवाइफ पेशामा उच्च मात्रामा व्यक्तिहरू उत्पादन गरिनुपर्छ। यी स्वास्थ्यकर्मीहरूले गर्भवती महिलालाई सल्लाह दिने, बालक जन्मिएपछि २-३ वर्षसम्म स्वास्थ्य परीक्षण र सल्लाह प्रदान गर्ने काम गर्न सक्नेछन्। खासगरी, कुपोषण तथा संक्रमणबाट बचाउन र सही पोषण तथा भिटामिनयुक्त खानपिन बढाउन मिडवाइफहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुनेछ। बालबालिकाको खेल र शारीरिक व्यायामलाई सुनिश्चित गर्न सरकारको दायित्व हो। बालबालिकाहरूलाई शिक्षामा मात्र होइन, खेलकुदमा पनि पूर्ण अवसर दिनुपर्छ। साना उमेरका बालबालिकाहरूलाई खेलकुदका अवसर दिन विद्यालयका पाठ्यक्रममा शारीरिक शिक्षा नियमित राख्न जरूरी छ। भौतिक र मानसिक विकासका लागि खेलकुदको महत्वलाई बुझ्दै हरेक वडा र गाउँमा खेलकुदका लागि खुला पार्कहरू निर्माण गर्नुपर्छ। विद्यालयमा पनि विशेषज्ञ नर्सहरूको उपस्थिति अनिवार्य गरिनुपर्छ। जीवनशैलीमा अभिवृद्धि आवश्यक छ बालबालिका अभिभावक तथा समाजका व्यवहारबाट प्रभावित हुन्छन्। अभिभावकसहित समाजमा मादक पदार्थ र लागूऔषध सेवन बढेमा बालबालिकामा पनि यस्तो प्रवृत्ति देखिन सक्छ। यसर्थ अभिभावकहरूको जीवनशैली सकारात्मक हुन अत्यावश्यक छ। धेरै मानिस कम व्यायाम गर्छन् र अत्याधिक क्यालोरीयुक्त जंक फूड तथा चिनीजन्य पदार्थहरू सेवन गर्छन्। यसका कारण मुटु रोग, मधुमेहजस्ता रोगहरू बढ्दैछन् जसले अकाल मृत्युको जोखिम बढाउँछन्। यस्ता अभ्यास तुरुन्त रोक्न सुरक्षा पैदल र साइकल मार्ग बनाउने, जिम सञ्चालन गर्ने र प्रोत्साहन दिने कार्यक्रम ल्याउन आवश्यक छ। ग्रामीण क्षेत्रका मादक पदार्थ उत्पादनलाई व्यवसायीकरण गरी कडाइका साथ नियन्त्रित गर्नुपर्छ। मादक पदार्थ, धूम्रपान र लागूऔषध विरुद्ध जनचेतना र स्वास्थ्य शिक्षामा जोड दिनुपर्छ। बालबालिकामा जंक फूड र चिनीयुक्त पेय पदार्थको बानी बढिरहेको छ। यसलाई रोक्न यस्ता पदार्थहरूमा भारी कर लगाएर बिक्री घटाउने नीति लागू हुनुपर्छ। त्यसैगरी १८ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई मादक पदार्थ र सुर्तिजन्य पदार्थ सेवनमा पूर्ण रोक लगाउन कडाइ गर्नुपर्छ। प्राथमिक उपचार केन्द्रमा नसर्ने रोग रोकथाम र प्रत्येक पालिकामा आकस्मिक सेवा आवश्यक प्रायः बढ्दो मुटु, फोक्सो, मधुमेह, क्यान्सर जस्ता रोगहरूको रोकथामका लागि प्रत्येक प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा रोकथाम केन्द्रहरू स्थापना गर्नुपर्छ। ती केंद्रहरूले स्वस्थ, जोखिममा रहेका र रोग सुरु भइसकेका सबैलाई स्वास्थ्य सल्लाह, व्यायाम र जीवनशैली सुधारका विषयमा सेवा दिन सक्षम हुनेछन्। अवश्य पनि आकस्मिक सेवाहरू विशेष महत्व राख्छन् – सुत्केरीका कठिनाइ, सडक दुर्घटना, मुटु अवरुद्ध अवस्थाहरूलाई तत्काल उपचार गर्नुपर्छ। प्रत्येक अस्पतालमा आकस्मिक सेवा सुनिश्चित गर्नुपर्छ जसले गर्दा मानिसहरूलाई काठमाडौं आउन नपर्ने र अकाल मृत्युबाट जोगिने अवसर मिल्दछ। हरेक जिल्लामा कम्तीमा एक राष्ट्रियस्तरीय विशेषज्ञ अस्पताल आवश्यक छ। सरकारले यस्तो ग्यारेन्टी नगरे देश फेरि उपचारका लागि सबैलाई उपत्यका तर्फ लाग्नु पर्ने स्थिति आउन सक्छ। सडक सुरक्षा र सुरक्षित सवारीसाधनको लागि विशेष तालिम, सुरक्षित सडक संरचना निर्माण पनि अत्यन्त आवश्यक छ। वातावरणीय स्वास्थ्य अन्त्यमा, वातावरणीय स्वास्थ्य सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ। प्रदूषण रोक्न, गाउँ र शहरलाई सफा र प्रदूषणरहित बनाउने काम सरकारले प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। प्लास्टिक, कागज, सिसा लगायत रिसाइक्लिङ प्रणाली सञ्चालन गरी हरियाली गाउँ तथा शहर निर्माणमा जोड दिनुपर्छ। यसले प्रदूषणजन्य रोगहरूको नियन्त्रणमा मद्दत पुग्नेछ। (प्रा.डा. थापा स्वीडेनस्थित दुई विश्वविद्यालयका प्राध्यापक एवं अनुसन्धानकर्ता हुन्। उनी नेपालस्थित निरिक्षण संस्था निरी नेपालको बोर्ड सदस्य र युरोपस्थित सोसाइटी अफ नेपलिज हेल्थकेयर प्रोफेसनल्स इन युरोपका उपाध्यक्ष पनि छन्।)

मिथिला नगरपालिका–७, ढल्केबरस्थित जनकपुर रिफाइनरीमा आगलागी हुँदा १५ करोड रुपैयाँ बराबरको ठूलो क्षति पुगेको छ। आगलागीमा स्टिम र थर्मोफुल मेसिनहरू जलेका छन् भने पाँचवटा वारुणयन्त्र र सुरक्षा निकायहरूको संयुक्त प्रयासले दुई घण्टाभित्र आगो निभाइएको थियो।

इलाका प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक लक्ष्मण केसीका अनुसार, क्षतिको पूर्ण विवरण सङ्कलन गर्न केही दिन लाग्नेछ र आगलागीको कारण अहिलेसम्म खुलेको छैन। रिफाइनरीका प्रबन्धक सञ्जय गुप्ताले जानकारी दिए अनुसार, गत राति भएको आगलागीले रिफाइनरीमा जडान गरिएका स्टिम र थर्मोफुल मेसिनहरू पूर्ण रूपमा जलेका छन्।

आगो निभाउन जनकपुर, महेन्द्रनगर र ढल्केबरबाट परिचालित पाँचवटा वारुणयन्त्रको सहयोगमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाली सेनाको संयुक्त प्रयासले आगो नियन्त्रणमा लिएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान युद्ध छिट्टै नै अन्त्य हुने दाबी गरेका छन्। नभाडामा कर दिवसको छलफलका क्रममा युद्ध सम्बन्धी छोटो टिप्पणी गर्दै ट्रम्पले भने, “यो धेरै छिट्टै नै सकिनु पर्छ।” उनले यसबारे थप व्याख्या नगरे पनि युद्ध राम्रोसँग अघि बढिरहेको बताएका छन्। ट्रम्पले अमेरिकी सेनाले रकेट आक्रमण गरेको भन्दै प्रशंसा समेत गरेका छन्। गत सप्ताहान्तमा अमेरिका र इरानबीच इस्लामाबादमा भएको वार्ता असफल भएको थियो। यद्यपि पाकिस्तान लगायतका मध्यस्थकर्ताहरूले दोस्रो चरणको वार्ताका लागि पहल गरिरहेका छन्। ह्वाइट हाउसले सम्भावित दोस्रो चरणको शान्ति वार्ताका बारेमा छलफल भइरहेको तर मिति र स्थान तय नभएको जनाएको छ।

इजरायल र लेबननबीच १० दिने युद्धविराम सम्झौता कार्यान्वयनमा आएको छ। अमेरिकाले भने यस युद्धविराम धेरै समयसम्म रहन सक्ने जनाएको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले लेबननसँग “ऐतिहासिक सम्झौताको लागि” यसले अवसर प्रदान गर्ने आशा व्यक्त गरेका छन्। इरान समर्थित हिज्बुल्लाहले पनि युद्धविराम सम्झौता पालना गर्ने पुष्टि गरेको छ। उक्त लडाकु समूहले लेबननको भूमिमा आक्रमण रोक्ने र इजरायल सेना पनि उक्त भूमिमा गतिविधि बन्द गर्ने सर्तमा सहमति गर्नुपर्ने बताएका छन्।

इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले भनेका छन् कि आफ्नो देशको फौज दक्षिणी लेबननको १० किलोमिटर भित्र “सुरक्षा क्षेत्र” भित्र सीमित हुनेछन्। यो अडानलाई हिज्बुल्लाहले आफ्नो माग विपरीत भनेको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले भनेको छ कि सम्झौता अनुसार लेबनन सरकारले हिज्बुल्लाबाट इजरायलमा हुने आक्रमण रोक्न “अर्थपूर्ण कदम चाल्नुपर्ने” हुन्छ। युद्धविराम लागु भएसँगै इजरायल डिफेन्स फोर्सेस (आईडीएफ)ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा पछिल्लो २४ घण्टामा हिज्बुल्लाहका ३८० निशानामा आक्रमण गरिएको जनाएको छ।

लेबनन सेनाले भनेको छ कि उनीहरूको ग्रामीण क्षेत्रमा अझै इजरायली आक्रमण जारी रहेको र यसका कारण युद्धविराम उल्लङ्घन भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले हिज्बुल्लाहलाई पनि युद्धविराम पालना गर्न आह्वान गरेका छन्। उनले इजरायल र लेबननका नेताहरूलाई ह्वाइट हाउसमा बोलाएको बताएका छन्। तर अब के हुनेछ भन्ने विषय अझै खुल्न बाँकी छ।

इजरायल र लेबननबीच युद्धविराम लागु भएसँगै शुक्रबार एशियाली बजारमा तेलको मूल्य घटेको छ। तेलको मूल्यमा विश्वसामान्य ‘ब्रेन्ट’ कच्चा तेलको मूल्य करिब एक प्रतिशतले घटेर ९८.५० अमेरिकी डलरमा कारोबार भएको छ। अमेरिकाबाट व्यापार हुने तेलको मूल्य पनि घटेको छ।

४ वैशाख, तेह्रथुम। तेह्रथुमको पहाडी भूगोलमा लुकेका मौलिक कला, परम्परा र सांस्कृतिक सम्पदालाई उजागर गर्ने उद्देश्यसहित यहाँ आयोजित तीन दिने हस्तकला गोष्ठी तथा चित्रकला कार्यशालाले स्थानीय तहमा सिर्जनात्मक चेतनाको नयाँ लहर ल्याएको छ। परम्परागत सीप र रैथाने पहिचानलाई आधुनिक अभिव्यक्तिसँग जोड्ने प्रयासस्वरूप सञ्चालन गरिएको यस कार्यक्रमले कला केवल सिर्जनाको माध्यम मात्र नभई समाज र पहिचानको दर्पण पनि हो भन्ने सन्देश दिएको छ। नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठान, नक्साल काठमाडौंको आयोजनामा तथा म्याङ्लुङ नगरपालिका सहकार्यमा सम्पन्न भएको कार्यशालामा जिल्लाका विभिन्न स्थानबाट कलाकार, विद्यार्थी तथा कला क्षेत्रमा रुचि राख्ने व्यक्तिहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।

तीन दिनसम्म सञ्चालन भएको उक्त कार्यक्रमले स्थानीय स्रोत–साधनको प्रयोगमार्फत हस्तकला निर्माण र चित्रकलाको व्यावहारिक अभ्यासमा केन्द्रित हुँदै सहभागीहरूलाई सीप र सिर्जनशीलतामा अभिवृद्धि गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ। तेह्रथुमका ऐतिहासिक स्थल, ग्रामीण जीवनशैली र मौलिक संस्कृतिलाई क्यानभासमा उतार्ने अभ्यास सहभागीहरूले गरेका छन्। यस सन्दर्भमा नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका मूर्तिकला विभागका सदस्य जंग पहाडीले स्थानीय कला, सीप र ऐतिहासिक सम्पदालाई चित्रमार्फत प्रस्तुत गर्दै पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताए।

उनका अनुसार, यस्ता गतिविधिले ओझेलमा परेका सम्भावनालाई उजागर गर्दै स्थानीय अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। प्रतिष्ठानका कुलपति नारदमणि हार्तम्छालीले कला सामाजिक एकता र सांस्कृतिक संरक्षणको सशक्त माध्यम भएको उल्लेख गर्दै कलामार्फत समाजलाई जोड्ने उद्देश्यले यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको धारणा व्यक्त गरे।

उनका अनुसार, परम्परागत मूल्य र आधुनिक सिर्जनशीलताको संयोजनले मात्र दिगो सांस्कृतिक विकास सम्भव हुन्छ। कार्यशालाको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको रैथाने विषयवस्तुको प्रवर्द्धन हो। प्रतिष्ठानका चित्रकला विभागका प्रमुख संजय बान्तावाका अनुसार, स्थानीय परिवेश, संस्कृति र जीवनशैलीमा आधारित सिर्जनाले मात्र समुदायको वास्तविक पहिचान झल्काउन सक्छ। ‘रैथाने विषयवस्तुमा आधारित कला सिर्जनाले हाम्रो मौलिकता जोगाउँछ र आगामी पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्न मद्दत गर्छ’, उनले भने। यस कार्यशालाले केवल सीप विकासमा मात्र सीमित नभई तेह्रथुममा लुकेर रहेका प्रतिभालाई उजागर गर्ने महत्वपूर्ण मञ्चको रूपमा पनि काम गरेको छ। स्थानीय स्तरमै यस्ता कार्यक्रमहरूको निरन्तरता रहँदा कला र संस्कृतिको संरक्षणसँगै पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बहराइनबाट स्वास्थ्य समस्याका कारण फर्किएका भीम भण्डारीले आठ वर्षअघिदेखि सञ्चालन गरिरहेको बाख्रापालन व्यवसायबाट आत्मनिर्भर भएका छन्। भीम भण्डारीको गोठमा हाल एक सय ५० स्थानीय खरी जातका बाख्रा छन् र वार्षिक १५ देखि २० वटा खसीबोका बिक्री हुन्छ। धवलागिरि गाउँपालिकाले महामारीजन्य संक्रमण पीपिआर विरुद्ध खोप तथा प्राविधिक सेवा प्रदान गरेको छ भने भण्डारी दम्पतीले निःशुल्क उपचार र पशु बीमाको माग गरेका छन्। ४ वैशाख, म्याग्दी।

रोजगारको खोजीमा बहराइन पुगेका धवलागिरि गाउँपालिका–३ फलीयागाउँका ३९ वर्षीय भीम भण्डारीलाई स्वास्थ्य समस्याका कारण चार वर्षमै घर फर्कनुपर्यो। तीन छोराछोरी, वृद्ध अभिभावकहरू, भाइबहिनीहरूको पढाइ र घरव्यवहार चलाउँदै भीमले विदेशबाट फर्कँदा निराशा अनुभव गरे तापनि हार मानेनन्। विदेश फर्केर बेरोजगार बनेका भीमले बाख्रापालनको योजना बनाए। आठ वर्षअघि सुरु गरेको घुम्ती गोठ बाख्रापालन व्यवसायले उनलाई स्वरोजगार र आत्मनिर्भर बनाएको छ।

‘विदेशबाट फर्किंदा घरको खर्च कसरी जुटाउने भनेर चिन्तित थिएँ,’ उनले व्यक्त गरे, ‘घुम्ती गोठमा बाख्रापालन सुरु गरेपछि रोजगार र घरचलाउन अरूमाथि निर्भर नहुने महसुस भयो।’ भीमले आफ्ना पितापुर्खाबाट चल्दै आएको बाख्रापालन पेशालाई व्यवस्थित गर्दै निरन्तरता दिएका छन्। ५० वटा बाख्राबाट सुरु भएको गोठमा अहिले एक सय ५० स्थानीय खरी जातका बाख्रा छन्। पत्नी विपना पनि साथ दिएका छन्। वार्षिक १५ देखि २० वटा खसीबोका र त्यतिमात्रै पाठापाठी तथा माउबाख्रा बिक्री गरिरहेका भण्डारी दम्पती बाख्रापालनबाट सन्तुष्ट छन्।

नयाँ सरकारले अघि सारेको राष्ट्रिय प्रतिबद्धता पत्रको मस्यौदामा नेपाललाई ‘बफर स्टेट’ का रूपमा चित्रित गरिएको छ । यसले देशको सार्वभौमसत्तामा सङ्कुचन लाग्न सक्ने भन्दै कूटनीतिक विशेषज्ञहरूले यसलाई सच्याउनुपर्ने माग गरेका छन्। दुई प्रतिस्पर्धी शक्तिहरू बीच अवस्थित रहेर तिनीहरूबीच सिधा संघर्षको जोखिम घटाउन साना देशहरूलाई ‘बफर स्टेट’ को रूपमा व्याख्या गरिन्छ। तर सरकारले यसै साता सार्वजनिक गरेको प्रतिबद्धता पत्रमा नेपाललाई ‘बफर स्टेट’ बाट भारत र चीनलाई जोड्ने ‘भ्राइब्रन्ट ब्रिज’ अर्थात् गतिशील पुलमा रूपान्तरण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ।

त्यस शब्दावलीप्रति दुई पूर्वपरराष्ट्रमन्त्रीसहित कूटनीतिक विशेषज्ञहरूले असन्तुष्टिका संकेत दिएका छन् र मस्यौदालाई अन्तिम रूप दिनेक्रममा उक्त शब्द हटाइने बुझिएको छ। एक पूर्वपरराष्ट्रसचिवले भारत र चीन दुबैले त्रिदेशीय साझेदारीको अवधारणालाई अस्वीकार गर्ने उदाहरण उल्लेख गर्दै नेपालले आफ्ना राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर प्राथमिकताहरू निर्धारण गर्नुपर्ने बताए। अनौपचारिक रूपमा प्रयोग हुने उक्त शब्द सरकारी दस्तावेजमा आएका कारण तरङ्ग चीन, भारत र नेपालबीच त्रिपक्षीय साझेदारी निर्माण गर्ने, सम्बन्ध सञ्जाल विस्तार गर्ने र दुई पावरहाउसहरूबीच पुलको रूपमा नेपाललाई स्थापित गर्ने धारणा विस्तारै सार्वजनिक भएको थियो, जुन विगतमा पनि काठमाण्डूको शीर्ष नेतृत्वले व्यक्त गरेका थिए।

तर यस पटक सबै दलहरूको घोषणापत्रका आधारमा तयार पारिएको सरकारी दस्तावेजमा नै नेपाललाई ‘बफर स्टेट’ का रूपमा चिनाउने प्रयास भइरहेको देखिएपछि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी नेतृत्वको सरकारले अघि सारेको यो कदम प्रति कूटनीतिक जानकारहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन्। नेपालमा दुई पूर्वप्रधानमन्त्रीका सल्लाहकारसमेत रहेका कूटनीतिज्ञ दिनेश भट्टराईले भने, “ऐतिहासिक रूपमा हामी सार्वभौमसत्तासम्पन्न राष्ट्र हौँ र कुनै पनि अवस्थामा अरूको सुरक्षा छाताभित्र बस्न चाहेको छैनौँ।”

४ वैशाख, काठमाडौं । कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले आज कृषिउपजको थोक मूल्य निर्धारण गरेको छ । समितिका अनुसार गोलभेंडा ठूलो (भारतीय) प्रतिकिलो ८०, गोलभेंडा सानो (लोकल) प्रतिकिलो ४४, गोलभेंडा सानो (भारतीय) प्रतिकिलो ४४, गोलभेंडा सानो (तराई) प्रतिकिलो ४८, आलु रातो प्रतिकिलो २४ र आलु रातो (भारतीय) प्रतिकिलो २४ तथा प्याज सुकेको (भारतीय) प्रतिकिलो ३७ कायम छ । त्यस्तै, गाजर (लोकल) प्रतिकिलो ५०, गाजर (तराई) प्रतिकिलो ३५, बन्दा (लोकल) प्रतिकिलो ६०, काउली स्थानीय प्रतिकिलो ५५, काउली स्थानीय (ज्यापु) प्रतिकिलो ७०, रातो मूला प्रतिकिलो ३५, सेतो मूला (हाइब्रिड) प्रतिकिलो ३०, भन्टा लाम्चो प्रतिकिलो ६० र भन्टा डल्लो प्रतिकिलो ७० रहेको छ ।

त्यसै गरी, बोडी (तने) प्रतिकिलो १००, मटरकोसा प्रतिकिलो ८०, घिउ सिमी (लोकल) प्रतिकिलो ६०, घिउ सिमी (हाइब्रिड) प्रतिकिलो ५०, घिउ सिमी (राजमा) प्रतिकिलो १२०, टाटेसिमी प्रतिकिलो १२०, भटमास कोसा प्रतिकिलो २२८, तीते करेला प्रतिकिलो ८०, लौका प्रतिकिलो २० रहेको छ । परवर (लोकल) प्रतिकिलो १००, चिचिन्डो प्रतिकिलो ७०, घिरौँला प्रतिकिलो ५०, फर्सी पाकेको प्रतिकिलो ६०, हरियो फर्सी (लाम्चो) प्रतिकिलो ३०, हरियो फर्सी (डल्लो) प्रतिकिलो ४०, भिन्डी प्रतिकिलो ८०, बरेला प्रतिकिलो ९०, पिँडालु प्रतिकिलो ५० र स्कुस प्रतिकिलो ६० कायम गरिएको छ ।

रायोसाग प्रतिकिलो ६०, पालुङ्गो प्रतिकिलो १००, चमसुर प्रतिकिलो १२०, तोरीसाग प्रतिकिलो ४०, मेथी प्रतिकिलो १२०, हरियो प्याज प्रतिकिलो ८०, बकुला प्रतिकिलो ५०, च्याउ (कन्य) प्रतिकिलो १८०, च्याउ (डल्ले) प्रतिकिलो ४००, राजा च्याउ प्रतिकिलो ३०० र सिताके च्याउ प्रतिकिलो १,००० निर्धारण गरिएको छ । कुरिलो प्रतिकिलो ४५०, निगुरो प्रतिकिलो ८०, ब्रोकाउली प्रतिकिलो ६०, चुकुन्दर प्रतिकिलो ५०, सजीवन प्रतिकिलो १२०, कोइरालो प्रतिकिलो ३७०, रातो बन्दा प्रतिकिलो ४०, जिरीको साग प्रतिकिलो १२०, ग्याठकोभी प्रतिकिलो ५०, पार्सले प्रतिकिलो २२८०, सौफको साग प्रतिकिलो ११०, पुदिना प्रतिकिलो १५०, गान्टेमुला प्रतिकिलो ५०, इमली प्रतिकिलो १८०, तामा प्रतिकिलो १५०, तोफु प्रतिकिलो १५० र गुन्द्रुक प्रतिकिलो २५० तोकिएको छ ।

स्याउ (झोले) प्रतिकिलो २५०, स्याउ (फुजी) प्रतिकिलो ३२०, कागती प्रतिकिलो ३२०, अनार प्रतिकिलो ३८०, अङ्गुर (हरियो) प्रतिकिलो २३०, अङ्गुर (कालो) प्रतिकिलो ३५०, सुन्तला (भारतीय) प्रतिकिलो १६०, तरबुजा हरियो प्रतिकिलो ४५ रहेको छ । भुइँकटहर प्रतिगोटा १६०, काँक्रो (लोकल) प्रतिकिलो ५५, काँक्रो (हाइब्रिड) प्रतिकिलो ३०, काँक्रो (लोकलक्रस) प्रतिकिलो ५०, खकटहर प्रतिकिलो ११०, मेवा (नेपाली) प्रतिकिलो ७०, मेवा (भारतीय) प्रतिकिलो ९० र किवी प्रतिकिलो ४०० निर्धारण गरिएको छ । यसैगरी, एभोकाडो प्रतिकिलो ८००, अदुवा प्रतिकिलो १००, सुकेको खुर्सानी प्रतिकिलो ४५०, खुर्सानी (हरियो) प्रतिकिलो ९०, खुर्सानी हरियो (बुलेट) प्रतिकिलो ७०, माछे खुर्सानी प्रतिकिलो ९०, खुर्सानी अकबरे प्रतिकिलो ३८०, भेडेखुर्सानी प्रतिकिलो ११० र हरियो लसुन प्रतिकिलो १२० रहेको छ । हरियो धनियाँ प्रतिकिलो १००, लसुन सुकेको (चाइनिज) प्रतिकिलो २२८, लसुन सुकेको (नेपाली) प्रतिकिलो १४०, छ्यापी सुकेको प्रतिकिलो १२०, छ्यापी हरियो प्रतिकिलो ९०, माछा सुकेको प्रतिकिलो १,०००, ताजा माछा (रहु) प्रतिकिलो ३४०, ताजा माछा (बचुवा) प्रतिकिलो ३१० र ताजा माछा (छडी) प्रतिकिलो ३०० निर्धारण गरिएको छ ।

४ वैशाख, काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आज (शुक्रबार) का लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर निर्धारण गरेको छ । निर्धारित विनिमय दरअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिद दर १४८ रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्री दर १४९ रुपैयाँ ४२ पैसा तोकिएको छ । यस्तै, युरोपियन युरो एकको खरिद दर १७५ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्री दर १७६ रुपैयाँ ११ पैसा, युके पाउण्ड स्ट्रलिङ्ग एकको खरिद दर २०१ रुपैयाँ ६० पैसा र बिक्री दर २०२ रुपैयाँ ४१ पैसा, स्वीस फ्र्याङ्क एकको खरिद दर १८९ रुपैयाँ ९४ पैसा र बिक्री दर १९० रुपैयाँ ७१ पैसा कायम गरिएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिद दर १०६ रुपैयाँ ७३ पैसा र बिक्री दर १०७ रुपैयाँ १६ पैसा, क्यानडियन डलर एकको खरिद दर १०८ रुपैयाँ ३८ पैसा र बिक्री दर १०८ रुपैयाँ ८२ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिद दर ११७ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्री दर ११७ रुपैयाँ ५० पैसा तोकिएको छ । जापानी येन १० को खरिद दर ९ रुपैयाँ ३६ पैसा र बिक्री दर ९ रुपैयाँ ४० पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिद दर २१ रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्री दर २१ रुपैयाँ ९१ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिद दर ३९ रुपैयाँ ६७ पैसा र बिक्री दर ३९ रुपैयाँ ८३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिद दर ४० रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ९८ पैसा कायम भएको छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाट एकको खरिद दर ४ रुपैयाँ ६६ पैसा र बिक्री दर ४ रुपैयाँ ६८ पैसा, युएई दिराम एकको खरिद दर ४० रुपैयाँ ५२ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ६८ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिद दर ३७ रुपैयाँ ६४ पैसा र बिक्री दर ३७ रुपैयाँ ७९ पैसा तोकिएको छ । साउथ कोरियन वन १०० को खरिद दर १० रुपैयाँ ०८ पैसा र बिक्री दर १० रुपैयाँ १२ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिद दर १६ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्री दर १६ रुपैयाँ २८ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिद दर २३ रुपैयाँ ४७ पैसा र बिक्री दर २३ रुपैयाँ ५७ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिद दर १९ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्री दर १९ रुपैयाँ ०९ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिद दर ४८६ रुपैयाँ ०२ पैसा र बिक्री दर ४८७ रुपैयाँ ९८ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिद दर ३९४ रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्री दर ३९६ रुपैयाँ १३ पैसा रहेको छ । ओमानी रियाल एकको खरिद दर ३८६ रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्री दर ३८८ रुपैयाँ १० पैसा रहेको छ । यस्तै, भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिद दर १६० रुपैयाँ र बिक्री दर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमय दरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमय दर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमय दर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ ।

इरानसँग युद्धविरामका लागि दोस्रो चरणको वार्ताका लागि अमेरिकाले संवाद गरिरहेको अनुमान गरिन्छ। गत आइतबारको २० घण्टाको वार्ताले कुनै निष्कर्ष नदिए पनि हाल दुई साता लामो युद्धविराम कायम छ। निष्कर्षविहीन वार्ताको एकदिन नबित्दै राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानलक्षित होर्मुज जलमार्ग वरपर सामुद्रिक नाकाबन्दीको घोषणा गरे। यस प्रारम्भिक वार्ताको विफलतालाई कसरी बुझ्ने र भावी वार्ताका सम्भावना के हुन सक्छन्? के इरान र अमेरिका नियन्त्रित सङ्घर्ष वा रोक्न नसकिने व्यापक युद्धकीतर्फ उन्मुख छन्? सम्भावित चार वटा परिदृश्यहरू तल चर्चा गरिएको छ।

१. कमजोर युद्धविरामको “कार्यनीतिक कदम”
केही साताको लडाइँपछि भएको युद्धविरामले दुवै पक्षमा सङ्कट नियन्त्रण गर्नुपर्ने चाहना देखायो। तर सुरुदेखि नै यसको सर्त, भौगोलिक दायरा र सङ्घर्षविरामले समेट्ने लक्षित क्षेत्रहरूमा विभाजन देखिएको छ। युद्धविराम उल्लङ्घनको व्याख्यामा समेत कतिपय विश्लेषकहरूले यसलाई दिगो आधार होइन, लडाइँमा लागू गरिएको कार्यनीतिक रोकजस्तो मात्र ठानेका छन्। “लडाइँ सुरु हुँदा सहमतिको सम्भावना लगभग नहुँदै थियो,” वाशिङटनस्थित फाउन्डेशन फर डिफेन्स अफ डिमोक्रेसीजका वरिष्ठ शोधकर्ता बेहनाम बेन तालेब्लूले भने। “यी सबै सिद्धान्त, अडान र नीतिहरू छन् जसमा अमेरिका र इरानबीच वर्षौंदेखि मतभिन्नता थियो। तुरुन्तै युद्धले ती भिन्नता कम गरेन, बरु ती झन बढाइदियो,” उनले बीबीसी न्यूज पर्सियनलाई बताए।

२. “छद्मयुद्ध”
अर्को सम्भावित परिदृश्य – सायद सबैभन्दा सम्भावित – भनेको “नियन्त्रित लडाइँ”तर्फ फर्कनु हो। यसले दुवै पक्ष पूर्ण स्तरको युद्ध नगर्ने तर सैन्य कारबाही पूरै रोक्ने छैनन् भन्ने अर्थ राख्छ। यसमा संरचना, सैन्य लक्ष्य र आपूर्ति मार्गमा सीमित स्वरुपका आक्रमण निरन्तर जारी रहन सक्छ। यस्तो अवस्थामा छद्म (‘प्रोक्सी’) समूहहरूको भूमिका उल्लेखनीय हुन्छ। इराक वा अन्य सिमाना नजिकका इरान समर्थित समूहहरूको गतिविधि बढ्न सक्छ। लडाइँको सघनता प्रत्यक्ष रूपमा नबढे पनि युद्धको भौगोलिक दायरा विस्तार हुन सक्छ।

३. शान्त कूटनीतिक निरन्तरता
पाकिस्तान वार्ताको विफलतापश्चात् कूटनीतिक प्रयासहरू बिरानो वा वार्ता बन्द हुने भन्ने निष्कर्ष निकाल्न सकिन्न। पाकिस्तानले वार्ताको सहजीकरण गराएकोले आगामी दिनहरूमा तेहरान र वाशिङटनबीच सन्देश आदानप्रदान गरी प्रयास जारी राख्न सक्छ।

४. सामुद्रिक नाकाबन्दीको निरन्तरता
अमेरिकी राष्ट्रपतिले अमेरिकी नौसेनालाई होर्मुज जलमार्गबाट पानीजहाजको आवागमन रोक्न र इरानमाथि नाकाबन्दी गर्ने आदेश दिएका छन्। यो कदमले इरानको तेल व्यवसायलाई बन्द गराई अर्थतन्त्रलाई ठुलो चोट दिने र इरानी तेलको प्रमुख खरीददार चीनमाथि पनि दबाव परिसक्छ।

अन्ततः यी परिदृश्यहरूबाट युद्ध र शान्तिबीच अस्पष्ट रेखा खिचिएको क्षेत्र विकसित हुन सक्छ। पाकिस्तान वार्ताको विफलताले कूटनीतिक अन्त्य होइन र न त विस्तारित युद्धको अनिवार्यता देखाउँछ। बरु यसले अस्पष्ट स्थितिको निरन्तरता जनाउँछ।

गाउँपालिका महासंघ र नगरपालिका संघले संघीय सरकारले शैक्षिक सत्र ढिलो सुरु गर्ने र आइतबार छुट्टी दिने निर्णयले शैक्षिक उपलब्धिमा नकारात्मक असर पर्ने निष्कर्ष निकालेका छन्। यस विषयमा गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघ र नेपाल नगरपालिका संघले शिक्षा मन्त्री सस्मित पोखरेललाई चार बुँदे ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन्। संघीय सरकारले वैशाख १५ गतेबाट मात्र भर्ना र वैशाख २१ गतेबाट पठनपाठन सुरु गर्ने निर्देशन जारी गरेको छ। ४ वैशाख, काठमाडौं।

गाउँपालिका महासंघ र नगरपालिका संघले संघीय सरकारको शैक्षिक सत्र ढिलो सुरु गर्ने र आइतबार बिदा दिने निर्णयले शैक्षिक उपलब्धिमाथि नकारात्मक प्रभाव पर्ने निष्कर्ष निकालेका छन्। यस विषयमा गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघ र नेपाल नगरपालिका संघले बिहीबार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री सस्मित पोखरेललाई चार बुँदे ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन्।

आइतबार बिदा दिने र वैशाख २१ गते मात्र पढाइ सञ्चालन गर्ने निर्णयको कारण कानुनले तोकेको अनुसार वर्षमा २२० दिन कक्षा सञ्चालन गर्न नसकिने पालिका प्रतिनिधिहरूको धारणा छ। यसले पठनपाठन पूरा नहुने र विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धिमा घाटा पुग्ने भन्दै उनीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। महासंघकी अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डे र संघका अध्यक्ष भीमप्रसाद ढुंगानाद्वारा हस्ताक्षरित ध्यानाकर्षण पत्रमा पालिकाले पाएको कानुनी अधिकार प्रयोग गरेर मात्र शैक्षिक गतिविधि सञ्चालन भइरहेको उल्लेख गरिएको छ।

पत्रमा निर्णय र परिपत्रको आधारमा विद्यालय शिक्षा सञ्चालन नगरी यथाशीघ्र शिक्षा ऐन संघीय संसदबाट जारी गर्ने पहल गर्न पनि शिक्षा मन्त्रीसँग अनुरोध गरिएको छ। संघीय सरकारले चैत १३ गते स्वीकृत गरेको शासकीय सुधार सम्बन्धी १०० बुँदे कार्यसूची अनुसार कक्षा ५ सम्मका विद्यार्थीहरूको आन्तरिक परीक्षा आगामी शैक्षिक सत्रदेखि बन्द गर्ने योजना रहेको छ। त्यस्तै, संघीय सरकारको निर्देशनअनुसार वैशाख १५ गतेबाट मात्र भर्ना र वैशाख २१ गतेबाट पठनपाठन सुरु गर्न पाइने व्यवस्था रहेको छ।