लेखक: space4knews

काठमाडौं विश्वविद्यालयको उपकुलपतिमा प्रा.डा. विवेक बराल नियुक्त भएका छन्। विश्वविद्यालयका पूर्वविद्यार्थी रहेका बराल विद्यार्थी, प्राध्यापक हुँदै उपकुलपतिको जिम्मेवारी सम्हाल्ने पहिलो व्यक्ति बनेका छन्। उनले विश्वविद्यालयलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धी बनाउँदै अनुसन्धान र प्रविधिमैत्री प्रशासनमा जोड दिने योजना सार्वजनिक गरेका छन्।

बरालले भने, “यो मेरो व्यक्तिगत उपलब्धि भन्दा पनि काठमाडौं विश्वविद्यालयले आफ्ना विद्यार्थीलाई दिएको अवसर र संस्कारको नतिजा हो।” उनले विद्यार्थी जीवनमा विश्वविद्यालयको शैक्षिक वातावरण र संस्कृति नजिकबाट अनुभव गरेको र त्यही विश्वविद्यालयमा अध्यापन, अनुसन्धान र प्रशासनका जिम्मेवारी लिएका छन्। उनले उपकुलपतिमा नियुक्त भएर विश्वविद्यालयलाई अझ मजबुत बनाउने, यसको प्रतिष्ठा कायम राख्ने र भविष्यका पुस्ताका लागि उत्कृष्ट विश्वविद्यालय बनाउने जिम्मेवारीको रूपमा लिएको बताए।

बरालले केयूको आकार, पहुँच र कार्यक्रमहरूको विस्तार भएको उल्लेख गर्दै भने, “तर विस्तारसँगै चुनौतीहरू पनि बढेका छन्।” उनले विश्वविद्यालयलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा टिक्न सक्ने, प्रभावकारी अनुसन्धान गर्ने र देश विकासमा प्रत्यक्ष योगदान दिन सक्ने बनाउनु पर्ने आवश्यकता औंल्याए।

उनले शैक्षिक उत्कृष्टता, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनमा जोड दिने, अन्तर्राष्ट्रियकरण र डिजिटल रूपान्तरणका लागि योजना बनाएको जानकारी दिए। बरालले भने, “मेरो लक्ष्य केयूलाई नेपालमै मात्र नभई दक्षिण एसियामा विशिष्ट पहिचान बनाउन सक्ने विश्वविद्यालयका रूपमा विकास गर्नु हो।”

२९ साउन, काठमाडौं । कानुन व्यवसायीहरूको छाता संगठन नेपाल बार एसोसिएसनले सम्पत्ति जाँचबुझ आयोगसँग सम्बन्धित रिट निवेदनहरू टिप्पणी आदेशका आधारमा संवैधानिक इजलासमा पठाइएकोमा आपत्ति जनाएको छ। बारले शुक्रबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै मुद्दाको पेसीका दिन बहस र छलफलबाट इजलास टुंगो लगाउने परम्परा भएपनि टिप्पणी आदेशको आधारमा राष्ट्रिय महत्वका मुद्दा संवैधानिक इजलासमा राखिएकोमा आश्चर्य व्यक्त गरेको छ।

परम्पराविपरीत संवैधानिक इजलास गठन हुन थालेको र उक्त इजलासमा चयनका आधारमा मुद्दाहरू तोकिएको भन्दै बारले यसलाई ‘न्यायपालिकाको स्थापित मूल्यमान्यताको प्रतिकूल’ ठहराएको छ। न्यायपालिकालाई नियन्त्रण र निर्देशमा राख्न नहुने भन्दै बारले विज्ञप्तिमा भनेको छ, ‘संवैधानिक इजलासको छनौटपूर्ण गठन र तोक आदेशद्वारा विचाराधीन मुद्दा तोक्ने कार्यले नियन्त्रणमा रहेको न्यायपालिकाको खतरा महसुस भएका कारण यस्ता विषय तत्काल सच्याउन नेपाल बार एसोसिएसन प्रधान न्यायाधीश समक्ष ध्यानाकर्षण गराउँदछ।’

आकाशमा उठ्दैछ ज्वाला। भट्टिहरूमा चलिरहेको छ रक्सीका प्याला। चारैतिर मानव र बस्ती जलिरहेका छन्। आफैंले लगाएको आगोमै मानव जलिरहेका छन्। मानव मर्न तयार छन्। तर हार मान्दैनन्।

सबैले हेर्छन् आफ्नो विपत्ति। सबैका सपना सखाप भएका छन्। हेर्दा हेर्दै सबै केही स्वाहा हुन्छ। हाम्रो कसैले पनि साथ दिँदैन। मानव मर्न तयार छन्। तर हार मान्दैनन्।

कसैको पनि साथ छैन। बम बारुद मात्र हातमा छ। रूस होस् वा युक्रेन। इजरायल होस् वा हमास। मानव लास हुन तयार छन्। मानव मर्न तयार छन्। तर हार मान्दैनन्।

परमाणु हतियार लिएर युद्ध गर्न तयार छन्। संसारभरिका मानिस मर्न सक्छन् तर परमाणु बनाउन छोड्दैनन्। मानव मर्न तयार छन्। तर हार मान्दैनन्।

धन्य हाम्रो जीवन। उज्यालो को दिने हो? विश्व शान्तिको सन्देश को दिने हो? मानव अशान्त हुन तयार छ। मानव मर्न तयार छ। तर हार मान्दैनन्।

२९ साउन, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता कुन्दनराज काफ्लेले एक कांग्रेसीले अर्को कांग्रेसीलाई तल्लो दर्जाका देखाएर आफू माथि उठ्ने प्रवृत्तिले पार्टी कमजोर हुँदै गएको बताए। संस्थापन इतर समूहको भेलामा सम्बोधन गर्दै काफ्लेले सभापति गगन थापालाई लक्षित गरि यस्तो अभिव्यक्ति दिएका हुन्। ‘पहिले मेचीको कांग्रेसलाई दुख्दा महाकालीको कांग्रेसलाई पनि पीडा हुन्थ्यो। त्यसैले कांग्रेस बलियो थियो,’ उनले भने, ‘आज एउटाले अर्को कांग्रेसको नाक काट्ने खालको संस्कार विकास भएको छ। यो कसले गर्‍यो?’ कांग्रेसले यसबारे गम्भीर चिन्तन गर्नुपर्ने बेला आएको उनले बताए।

अहिले एउटा कांग्रेसलाई तल्लो दर्जाको देखाएर अर्को कांग्रेस आफूलाई उत्कृष्ट देखाउने प्रवृत्ति सिर्जना भएको पनि उनले बताए। ‘एउटालाई कमजोर देखाएर आफू बलियो बन्न खोज्ने संस्कार आजको कांग्रेसको भाइरस हो। त्यो भाइरस १५ औं महाधिवेशनमा अन्त्य गरिनुपर्छ,’ उनले उल्लेख गरे। कांग्रेसको नेतृत्व गर्ने व्यक्तिहरूबाटै यस्तो व्यवहार देखिएको उनले दाबी गरे। ‘त्यो भाइरसलाई अहिले नै उपचार नगरे कसैलाई पनि जोगाउन सकिने छैन,’ काफ्लेले थपे।

रोल्पा जिल्लाको सुनछहरी गाउँपालिका–२ मा गएको पहिरोले तीन जनाको मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेहरूमा ७७ वर्षीय वीरबहादुर घर्तीमगर, ६८ वर्षीया शनि घर्तीमगर र ७० वर्षीया लली घर्तीमगर रहेका छन्। त्यही स्थानमा पहिरोले घर पुरिँदा ६० वर्षीया लादे घर्तीमगर बेपत्ता भएका छन् र उनको खोजी कार्य जारी छ। (२९ साउन, रोल्पा)

सुनछहरी गाउँपालिका–२ स्थित फलबाङ्गमा रहेको वीरबहादुर घर्तीमगरको घर पहिरोले पुरिएको थियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालय रोल्पाका प्रहरी निरीक्षक कृष्ण श्रेष्ठका अनुसार उक्त घरमा रहेका ७७ वर्षीय वीरबहादुर घर्तीमगर, ६८ वर्षीया शनि घर्तीमगर र ७० वर्षीया लली घर्तीमगरको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। प्रहरी अधिकारीहरूले तीनै जनाको मृत्यु भएको जानकारी दिएका छन्।

त्यसैगरी, सोही गाउँपालिका–२ कै गिट्ठे टोलमा बसोबास गर्ने करिब ६० वर्षीया लादे घर्तीमगरको घर पनि पहिरोले पुरिएको र उनी बेपत्ता भएको बताइएको छ। वडाध्यक्ष कृष्णबहादुर बुढाले उनको खोजी कार्य निरन्तर रूपमा चलेको बताए। प्रहरी तथा स्थानीयवासीहरू खोजीमा सक्रिय छन्।

बालबालिकाको जिद्दीपनालाई गाली वा सजायभन्दा निर्विवाद रूपमा धैर्य, समझदारी र मायालु व्यवहारद्वारा सम्हाल्नु अभिभावकका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय मानिन्छ। बच्चाहरूले जिद्दी गर्ने अवस्था हरेक परिवारमा देखिने सामान्य व्यवहार हो। कहिले नयाँ खेलौना माग्दा उर्लन्छन्, कहिले बाहिर खेल्न जान जिद्दी गर्छन् भने केहि बेला विद्यालय जानै नमानेका पनि हुन्छन्। यस्तो अवस्थामा बच्चाहरूको व्यवहारले अभिभावकको धैर्यको परीक्षा लिन सक्छ। बहुसंख्यक अभिभावक बच्चालाई दोष लगाउने वा गाली गर्ने गर्छन्, तर यसले बच्चालाई शान्त पार्नुभन्दा झन् बढी जिद्दी हुन सक्छ। त्यसैले बच्चाको जिद्दीपनलाई माया, धैर्यता र समझदारीका साथ सम्हाल्नु अत्यावश्यक हुन्छ।

बच्चाको भावना बुझेर उचित तरिका अपनाउँदा मात्र जिद्दीपन कम हुँदैन, अभिभावक र बच्चाबीचको विश्वास र भावनात्मक सम्बन्ध पनि मजबुत हुन्छ। १. ध्यान अन्यत्र मोड्ने: सानो उमेरका बच्चाको ध्यान अन्य वस्तुहरूमा मोड्नु प्रभावकारी उपाय हो। उदाहरणका लागि, बजार वा पसलमा मन परेको वस्तु नपाउँदा बच्चा रुन या जिद्दी गर्दा उसको ध्यान कुनै रचनात्मक र रमाइलो कुरामा मोड्न सकिन्छ। २. दैनिक दिनचर्या निश्चित गर्ने: बच्चामा जिद्दीपन र चिडचिडापन बढ्नुको कारण अनियमित दिनचर्या पनि हुन सक्छ। खाना खाने, खेल्ने, पढ्ने र सुत्ने समय निश्चित राख्दा बच्चाले स्थिरता र सुरक्षाको अनुभव गर्छ।

३. आवश्यक पर्दा ‘हुँदैन’ भन्न सिकाउने: बच्चाका माग सबै पुरा गर्नु राम्रो अभिभावकत्व होइन। कतिपय अवस्थामा स्पष्ट रूपमा ‘हुँदैन’ भन्न जरूरी हुन्छ। ४. स-साना विकल्प दिनु: उमेर अनुसार बच्चालाई स-साना निर्णय आफैं लिन दिने हो भने उसले आफ्नो कुरा राख्न र केही हदसम्म आफूमाथि नियन्त्रण महसुस गर्न पाउँछ। ५. राम्रो व्यवहारको प्रशंसा गर्ने: बच्चाहरू राम्रो व्यवहारको प्रशंसा पाउन मन पराउँछन्, जसले उनीहरूको सकारात्मक प्रवृत्ति बलियो बनाउँछ। ६. आफूले शान्त रहन र धैर्य राख्न सिक्ने: बच्चाले आफूसँग सम्पर्कमा रहेका मानिसहरूको व्यवहारबाट धेरै कुरा सिक्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा के भने बच्चाको जिद्दीलाई हरेक पल उसको बदमासी वा जानाजानी दुख दिने प्रयासको रूपमा नबुझ्नुहोस। कतिपय अवस्थामा बच्चाले आफ्ना भावना शब्दमा व्यक्त गर्न नसक्दा रोएर, रिसाएर वा जिद्दी गरेर आफ्नो कुरा व्यक्त गरिरहेको हुन्छ।