लेखक: space4knews

भदौ २३ र २४ गते जेनजी आन्दोलनमा मृत्यु भएका ४९ मध्ये ७ शवको पहिचान अझै खुल्न सकेको छैन। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी पवनकुमार भट्टराईले ४२ शव पहिचान गरी परिवारलाई बुझाइएको र ७ शवको डीएनएको प्रक्रियामा रहेको जानकारी दिनुभएको छ। ती ७ शव जलेको अवस्थामा कंकाल बनेका कारण पहिचान गर्न सकिएको छैन। ४ वैशाख, काठमाडौं।

जेनजी आन्दोलनको क्रममा मात्रै काठमाडौंमा ४९ जनाको मृत्यु भएको थियो। तीमध्ये ७ शवको पहिचान अझै हुन सकेको छैन। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी तथा प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले ४२ शवको पहिचान गरी सम्बन्धित परिवारलाई बुझाइएको र ७ शवको पहिचान हुनु बाँकी रहेको जानकारी दिनुभएको छ। “हामी डीएनएको प्रक्रियामा छौं,” उहाँले भन्नुभयो। ती सातै शव जलेर कंकालमा परिणत भएकाले पहिचान गर्न कठिनाइ भइरहेको छ।

काठमाडौं जिल्लाका विभिन्न सरकारी कार्यालय वरिपरि उपस्थिति रहेका ३०९ जना बिचौलियालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। उनीहरूमाथि ६१ थान मुद्दा दर्ता गरिएको छ, जसमा दुख हैरानी, गुण्डागर्दी र यौनजन्य अपराधहरू पनि समावेश छन्। प्रहरीले कार्यालय क्षेत्रहरूलाई बिचौलियामुक्त बनाउन विशेष अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ।

४ वैशाख, काठमाडौं। सरकारी तथा सार्वजनिक कार्यालयहरूमा सेवाग्राहीहरूलाई हुने दुख हैरानी नियन्त्रण गर्न प्रहरीले काठमाडौंका विभिन्न स्थानहरूबाट ३०९ जना बिचौलियालाई पक्राउ गरेको छ। यससम्बन्धी जानकारी जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी तथा प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले प्रदान गर्नुभयो। जिल्ला प्रहरी स्रोतका अनुसार, बिचौलियाविरुद्ध सञ्चालन भइरहेको अभियानअन्तर्गत विभिन्न समयमा पक्राउ परेका ती ३०९ जनामाथि कुल ६१ वटा आपराधिक मुद्दा दर्ता गरिएको छ। ती मुद्दाहरूमा बिचौलियाबाट हुने दुख हैरानी, गुण्डागर्दी, र यौनजन्य क्रियाकलापहरू पनि समेटिएका छन्। काठमाडौंको सार्वजनिक कार्यालयहरूलाई बिचौलियामुक्त बनाउने प्रहरीको यो अभियान आगामी दिनहरूमा अझ सशक्त पारिने बताइएको छ।

४ वैशाख, काठमाडौं। सभामुख डोल प्रसाद (डीपी) अर्यालले संसद् र संसदीय समितिमा रिपोर्टिङ गर्न पत्रकारहरूको पहुँच सहज बनाउन प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। संसदीय मामिला पत्रकार समाज र संसदीय रिपोर्टिङमा संलग्न पत्रकारहरूसँगको भेटमा उनले यस्तो प्रतिबद्धता जाहेर गरेका हुन्। पछिल्लो समय पत्रकारहरूलाई संसद भवनमा प्रवेश गर्न चुनौती भइरहेको छ। प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाका सभा कक्षमा पुग्ने गेट फरक-फरक रहेका कारण तथा प्राविधिक झन्झट र फोटो खिच्ने क्रममा कडाइ गरिँदा समाचार संकलनमा अवरोध देखिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास र प्रेस स्वतन्त्रताको भावनाअनुसार संसद परिसरभित्र पत्रकारहरूका लागि सहज र मर्यादित कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्न नसकिएका कारण पत्रकारहरूले सभामुखको ध्यानाकर्षण गराएका थिए। जवाफमा सभामुख अर्यालले भने, हालको संसद् भवन अस्थायी संरचनामा रहेकाले केही व्यावहारिक कठिनाइहरू उत्पन्न भएको बताए। नयाँ र स्थायी संसद् भवन निर्माण पूरा भएपछि भौतिक संरचनाबाट देखिएका समस्याहरू समाधान हुने विश्वास व्यक्त गरे। संसद् र प्रेसको सम्बन्ध लोकतन्त्रको सुदृढीकरणका लागि आवश्यक रहेको जनाउँदै उनले संसदीय गतिविधिहरूको पारदर्शी र प्रभावकारी रिपोर्टिङका लागि पत्रकारहरूको पहुँच सहज बनाउन र आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

त्रिभुवन आर्मी क्लबले वीरगन्जमा सम्पन्न पीएम कप पुरुष राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिताको फाइनलमा सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई पराजित गर्दै उपाधि आफ्नो नाम गरेको छ। आर्मीले प्रतियोगिताभर एक पनि खेल गुमाएको छैन र लिग चरणका ९ मध्ये ८ खेल जितेको जनाएको छ। सुदूरले १६१ रन बनाएको अवस्थामा आर्मीका इमरान शेखले अविजित ४६ र बसिर अहमदले ४५ रन बनाए। ४ वैशाख, काठमाडौं।

आर्मीले अपराजित रहँदै पीएम कप पुरुष राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिताको उपाधि जितेको हो। शुक्रबार वीरगन्जमा सम्पन्न फाइनल खेलमा सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई पराजित गर्दै आर्मीले यो उपाधि तेस्रोपटक जितेको थियो। सुदूरले दिएको १६२ रनको लक्ष्य आर्मीले ३४.३ ओभरमा ५ विकेट गुमाएर पुरा गर्‍यो। आर्मीका लागि इमरान शेखले अविजित ४६ रन बनाए भने बसिर अहमदले ४५ रन थपे। शुरुमा ५६ रनमा ४ विकेट गुमाएपछि बसिर र इमरानले मिलेर इनिङ सम्हालेका थिए।

सुदूरका लागि हेमन्त धामीले २ विकेट लिए भने शेर मल्ल, अशोक धामी र विकास आग्रीले १-१ विकेट लिए। टस जितेर पहिले ब्याटिङ रोजेको सुदूरले ३९.४ ओभरमा अलआउट हुँदै १६१ रन बनाएको थियो। शीर्षक्रम र मध्यक्रम ब्याटिङ असफल भए पनि तल्लोक्रमका ब्याटरले संयमित खेलदेखाए। अशोक धामीले सर्वाधिक ४३ रन बनाए भने किरण ठगुन्नाले २५ र नारायण जोशीले २९ रन बनाएका थिए। आर्मीका आकाश चन्द र शाहब आलमले ३-३ विकेट लिए भने बसिर अहमदले २ र कुशल मल्लले १ विकेट लिए।
आर्मीले प्रतियोगिताभर कुनै खेल पनि हार्न भएन। लिग चरणका ९ मध्ये आर्मीले १ खेलमा अंक बाँड्यो भने बाँकी ८ खेल जित्यो। सुदूरले ९ खेलमा ६ खेल जितेर पहिलोपटक फाइनल खेलेको थियो। आर्मीले पहिलो संस्करण सन् २०१७ मा नेपाल पुलिस क्लबसँग उपाधि बाँडेको थियो र सन् २०२१ मा पनि उपाधि जितेको थियो। हरेक संस्करणको फाइनल खेलेको आर्मीले ५ पटक उपविजेतामा पनि रहको छ। नेपाल पुलिस क्लबले ४ पटक उपाधि जितेको छ भने एपीएफ क्लबले २ पटक उपाधि जितेको छ।

समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा पश्चात् तयार गरिएको। कविताले आङीको आँखामा हराएका सपनाहरू र समयसँगै नफेरिएको आँखा रङको कथा प्रस्तुत गरेको छ। आस्याङले छोडेको फूलबुट्टे झोला आँसु, अपहेलना र सङ्घर्षले भरिएको छ र आज चितामाथिको बाटो भएर बिदा भएको छ। नयाँ साल र ऋतु परिवर्तनले प्रकृतिमा नयाँ जीवन ल्याए पनि, आङीको आँखाको रङ फेरिएको छैन भन्ने भाव कवितामा व्यक्त गरिएको छ। आफ्नै उज्यालोभित्र गुमनाम, एउटा आशाको दीप– झ्याप्प निभेको कठ्याङ्ग्रिँदो रात!

आङीको धमिलो आँखाभित्र नुनिला सपनाहरू, बादलभित्र हराएको एक्लो जूनझैँ, हराएर गयो अनकन्टार चिसा बस्तीहरूमा, छरिएर बतासका झोक्काहरूमा! हरेक वर्ष नयाँ साल, पृथ्वीको एक चक्कर काटेर आङीको आँगनको चौकोसमा आइपुग्छ। ऋतुहरू बदलिएर बारीका डिलहरूमा वसन्त आइझुल्छन्, आकाशका बादल लामो सुस्केरा हाल्दै धर्तीलाई भेट्न आउँछन्। दूधिलो र कुटमिरोका हाँगाहरूले पनि नयाँ पालुवा फेरिसके तर फेरिएन, फेरिएन आङीको आँखाको रङ!

कुन साल, के याम? धेरै समय भइसकेछ, आस्याङले– त्यो नासो एउटा फूलबुट्टे झोला छोडेर गएको! आँसु, अपहेलना र सङ्घर्षले भरिएको, निकै गरुङ्गो त्यो फूलबुट्टे झोला विश्राम नै नलिई–नलिई, उकाली ओराली गर्दै, बिसौँ कोस दूरी आइपुगिसकेछ र आज अनायासै, आङीलाई नै नसोधी– कहिल्यै नफर्किने चितामाथिको बाटो भएर, बिदा भएछ! आज आमाको मुख हेर्ने दिन रहेछ! (इलाका प्रहरी कार्यालय, सिजुवा का प्रमुख)

४ वैशाख, काठमाडौंः पूर्व स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री प्रदीप पौडेलले पाठेघर मुखको क्यान्सरका कारण हुने आमाहरु र महिलाहरुको अकालमृत्यु रोक्न आफूले थालिएको कार्यक्रम अझ परिस्कृत र निरन्तरता दिने गरी अगाडि बढाउन सरकारसँग आग्रह गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गर्दै उनले समयमै परीक्षण नहुँदा धेरै आमाहरु र महिलाहरुले मृत्यु भोग्नुपरेको अवस्था अन्त्य गर्न निःशुल्क क्यान्सर परीक्षण स्क्रिनिङ कार्यक्रम सुरु गरेको स्मरण गराएका छन्। मातातीर्थ औंसीको अवसरमा आमाहरुलाई शुभकामना दिँदै उनले सरकारलाई यस्तो अनुरोध गरेका छन्।
‘समाजमा महिलाको स्वास्थ्य दोस्रो प्राथमिकतामा पर्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै, हामीले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा हुँदा थालिएको निःशुल्क क्यान्सर परीक्षण स्क्रिनिङ सेवा समयमै परीक्षण नहुँदा मृत्यु हुने आमाहरु र महिलाहरुको त्रासदी अन्त्य गर्न उद्धेश्यले स्थापना गरिएको थियौं। आजको महत्वपूर्ण दिनमा यसलाई अझ परिस्कृत र निरन्तरता दिने वर्तमान सरकारप्रति म पूर्ण विश्वास व्यक्त गर्दछु,’ उनले भने।
पौडेल मन्त्री हुँदा सबैभन्दा बढी महिलाको मृत्यु हुने कारण पाठेघरको मुखको क्यान्सरबाट किशोरीहरुको सुरक्षा गर्न एचपीभी खोप अभियान तथा महिलाहरुको पाठेघर परीक्षणका लागि स्क्रिनिङ राष्ट्रिय कार्यक्रममा समावेश गरी अभियान सुरु गरिएको थियो। दुवै अभियानको मुख्य उद्देश्य क्यान्सरका कारण बढ्दै गएको महिला मृत्युलाई रोक्नु थियो। मातातीर्थ औंसीको अवसरमा त्यस निर्णयलाई स्मरण गर्दै पौडेलले यसलाई वर्तमान सरकारको प्राथमिकतामा राख्न सुझाव दिएका छन्। ‘स्वस्थ महिलाबाट स्वस्थ परिवार र समृद्ध राष्ट्र निर्माणको जिम्मेवारी पूरा गर्न हामी सदैव प्रतिबद्ध छौं,’ पूर्व मन्त्री पौडेलले आफ्नो सन्देशमा बताएका छन्।

नेपाल क्रिकेट संघले यूएईसँग हुने टी-२०आई शृंखलाका लागि दीपेन्द्रसिंह ऐरीको कप्तानीमा १५ सदस्यीय टोली घोषणा गरेको छ। आगामी सोमबार र मंगलबार त्रिवि क्रिकेट मैदानमा यूएआईसँग हुने टी-२०आई शृंखला खेल्न नेपाली टोली गठन गरिएको हो।

टी-२०आई टोलीमा कुशल मल्ल र अर्जुन साउद फिर्ता भएका छन् भने सन्तोष यादव र हेमन्त धामीले डेब्यू गर्ने मौका पाएका छन्। मल्लले टी-२० विश्वकप एसिया छनोटमा अन्तिम पटक प्रतिस्पर्धा गरेका थिए भने साउदले सन् २०२२ मा केन्याविरुद्ध खेलेका थिए।

क्रिकेट एसोसिएसन अफ नेपालले टी-२०आई टोलीको कप्तानी दीपेन्द्रलाई दिने र वनडे टोलीको कप्तानी रोहित पौडेललाई दिने जानकारी दिएको छ। नेपाली टोलीमा दीपेन्द्रसिंह ऐरी (कप्तान), कुशल भुर्तेल, कुशल मल्ल, सन्दीप जोरा, आरिफ शेख, बसिर अहमद, गुलशन झा, लोकेस बम, सन्दीप लामिछाने, नन्दन यादव, सन्तोष यादव, अर्जुन साउद, हेमन्त धामी, साहब आलम, र शेर मल्ल रहेका छन्।

कमेडी कलाकार सुन्दर खनालले टिभी शो ‘कमेडी दरबार’को तेस्रो सिजनपछि अलग्गै नयाँ शो ‘कमेडी बाज’ लिएर आएका छन्। ‘कमेडी बाज’ एक रोस्टिङ शो हुनेछ र यसको प्रमुख अवधारणा ‘ब्याटल’ फम्र्याटमा आधारित छ, जुन इमेज टिभी तथा युट्युब मार्फत प्रसारण हुनेछ। शो वैशाख दोस्रो सातादेखि सुरु हुने छ र सुन्दर खनालसहित आरती थापा, पवन खतिवडा लगायतका कलाकारहरू सहभागी हुनेछन्।

काठमाडौं । टिभी शो ‘कमेडी दरबार’को तेस्रो सिजनबाट बाहिरिएका कमेडियन सुन्दर खनालले नयाँ कमेडी शो लिएर दर्शकमाझ आएका छन्। उनले शुक्रबार यसको टिजर सार्वजनिक गरेका छन्। नयाँ कार्यक्रमको नाम ‘कमेडी बाज’ राखिएको छ। सार्वजनिक टिजरमा यस शोमा एक्सनलाइ विशेष महत्व दिइएको देखिन्छ, तर कार्यक्रमको विस्तृत संरचनाबारे विस्तृत जानकारी भने प्राप्त भएको छैन।

जानकारी अनुसार ‘कमेडी बाज’ एक रोस्टिङ शो हुनेछ, जुन विभिन्न क्षेत्रका पाहुनाहरुलाई निम्तो दिइ हास्य प्रस्तुत गर्ने कार्यक्रम हुनेछ। खनालका अनुसार, यस शोको मूल अवधारणा ‘ब्याटल’ फम्र्याटमा आधारित छ र बाँकी सबै पूर्ण एपिसोडमा प्रष्ट रुपमा देखाइनेछ। यो कार्यक्रम इमेज टिभी र सुन्दर खनालको युट्युब च्यानल मार्फत प्रसारण गरिनेछ।

टिजरमा देखाइए अनुसार शोका होस्टहरू सुन्दर खनाल र आरती थापा औपचारिक रुपमा सार्वजनिक भएका छन्। अन्य सहभागी कमेडियनहरूमा पवन खतिवडा (म्याकुरी), विश्वास तिमल्सिना (बिटी कान्छा), सरोज भण्डारी, सीता न्यौपाने, सुशान्त बस्याल, आशिष न्यौपाने, निश्चल अर्याल लगायतका कलाकारहरू रहेका छन्। कार्यक्रम वैशाख दोस्रो सातादेखि प्रसारण सुरु हुने जनाइएको छ। अधिकांश कमेडियनहरू ‘कमेडी दरबार’को टिमका सदस्य हुन् र उनीहरूले दुवै कार्यक्रममा सक्रिय हुने बताएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघले वनलाई राष्ट्रिय आर्थिक विकास र रोजगार वृद्धि सँग जोड्दै वन व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको छ। नेपालको कुल भूभागको ४६ प्रतिशत भाग वनले ओगटेको छ, तर यसको योगदान देशको जीडीपीमा केवल २ प्रतिशत मात्रै छ भने घरेलु काठ आवश्यकतालाई पूरा गर्न पनि वन उत्पादन अपर्याप्त छ। वैज्ञानिक वन व्यवस्थापनमार्फत वार्षिक १५ देखि ३५ करोड घनफिट काठ उत्पादन गर्न तथा १० लाख स्थायी रोजगार सिर्जना गर्न सकिने सम्भावना छ। अमेरिकी राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टले भनेका थिएः ‘हाम्रो प्रकृति र रूखबिरुवालाई मानिसजत्तिकै सम्मान दिनुपर्छ।’ उनका शब्दहरूले प्रकृति र वनको दिगो संरक्षण र पुनर्स्थापना सबै देशहरूको उच्च प्राथमिकता हुनुपर्ने कुरालाई प्रष्ट पार्दछन्।

परम्परागत अर्थशास्त्रले वन उत्पादनलाई मात्र रूख वा काठको रूपमा हेर्छ, तर वनले प्रदान गर्ने अन्य वातावरणीय वस्तु र सेवाहरूले पनि अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछन्। हाल वातावरणीय वस्तु तथा सेवाहरूको बजार मूल्य पनि जीडीपीमा गणना गर्न थालिएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका तथ्याङ्क अनुसार विश्वमा ४.१ बिलियन हेक्टर वन क्षेत्र छ, जुन समग्र भूमिको ३२ प्रतिशत हो। यद्यपि, उष्णकटिबन्धीय वनहरू कटानले उच्च जोखिममा छन्। वन क्षेत्रले खाद्य उत्पादन, पानी आपूर्ति, जलवायु स्थिरता र कार्बन शोषण जस्ता महत्त्वपूर्ण सामाजिक सेवाहरू प्रदान गर्ने भएकाले सामाजिक हितमा वन क्षेत्र विस्तार गर्नु आवश्यक छ।

नेपालका लागि साल, सल्ला, सिसौ, खयर, अस्नाजस्ता काठ उत्पादनका लागि पर्याप्त सम्भावना छ, तर हाल वार्षिक काठ उत्पादन केवल २ करोड घनफिट मात्रै छ, जुन घरेलु माग पूरा गर्न अपुग छ। यदि वैज्ञानिक र सघन वन व्यवस्थापन गरियो भने वार्षिक १५ देखि ३५ करोड घनफिट काठ उत्पादन गर्न र १० लाख स्थायी रोजगार सिर्जना गर्न सकिनेछ। यसले देशको जीडीपीमा न्यूनतम १५ प्रतिशतसम्म योगदान पुर्‍याउन सम्भव छ। वर्तमान सरकारको नीति नयाँ, रूपान्तरणमुखी र उत्पादनमुखी भएको देखिन्छ र बायो-इकोनोमीलाई पूर्ण समर्थन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

(लेखक: घिमिरे – वन, वातावरण, जलवायु तथा पर्यावरणमैत्री विकास विशेषज्ञ)

वरिष्ठ मेकअप कलाकार अशोक रोकाको बिहीबार साँझ घट्टेकुलोस्थित आफ्नै घरमा निधन भएको छ। चलचित्र प्राविधिक संघ र चलचित्र विकास बोर्डले रोकाको निधनमा गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्। उनका पार्थिव शरीर शुक्रबार दिउँसो १२ बजे देखि १ बजेर ३० मिनेटसम्म पशुपतिनाथ आर्यघाटमा राखिने छ।

अशोक रोकाको निधनले सम्पूर्ण नेपाली चलचित्र परिवारलाई स्तब्ध, मर्माहत र शोकाकुल बनाएको बताइएको छ। उनले २०४० सालदेखि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा सक्रिय भई चार दशकभन्दा बढी समय योगदान दिएका थिए। उहाँले कलाकारलाई चरित्रअनुसारको जीवित पोशाक, भावना र रुप प्रदान गर्दै पर्दापछि एक महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो।

रोकाले ‘ज्वाला’, ‘उत्ताल’, ‘अल्लारे’, ‘आफ्नो मान्छे’, ‘चाँदनी’, ‘अर्जुन’, ‘देवता’, ‘आदिकवि भानुभक्त’, ‘नासो’, ‘नाईं नभन्नू ल’, ‘चिनो’, ‘धर्मसङ्कट’, ‘मायाजबार’ लगायत एक सयभन्दा बढी चलचित्रमा काम गरेर नेपाली चलचित्र उद्योगको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए। उहाँको अनुशासन, समर्पण र सिनेमा प्रतिको निष्ठाले नयाँ पुस्तालाई सधैं प्रेरित गर्दै आएको जनाइएको छ।

उनको निधनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा अनुभवी, सादगीपूर्ण र कर्तव्यनिष्ठ कलाकार गुमाएको उल्लेख गर्दै यसलाई अपूरणीय क्षति मानिएको छ। नेफ्टा अध्यक्ष पुष्कर लामाका अनुसार शुक्रबार दिउँसो १२ बजेदेखि १ बजेर ३० मिनेटसम्म अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका लागि रोकाको पार्थिव शरीर पशुपतिनाथ आर्यघाटमा राखिनेछ।