लेखक: space4knews

१६ जेठ, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री प्रदीप पौडेलले नेपाललाई पुनः एकात्मक व्यवस्थातर्फ फर्काउने भन्ने चर्चा भइरहेकामा गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । शनिबार कांग्रेसको भ्रातृ संस्था नेपाल थारु संघको पहिलो महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा मन्तव्य दिँदै उनले संघीयता खारेज गर्ने शैलीका चर्चा सुनिने बताएका छन् ।

‘संविधानमा प्राप्त भएका उपलब्धिहरू सुरक्षित राख्दै अगाडि बढाउनु आवश्यक छ । मुलुक पुनः एकात्मक राज्य प्रणालीतर्फ फर्कने चर्चा चलिरहेको छ,’ महामन्त्री पौडेलले बताए, ‘संसदीय व्यवस्थालाई कमजोर पार्ने प्रयास भइरहेछन् भन्ने देखिन्छ।’ त्यसैले संविधानले दिएका उपलब्धिहरूको रक्षा गर्दै त्यसको कार्यान्वयनमा सबै पक्षले मिलेर काम गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए।

यदि यी उपलब्धि खोसिए राष्ट्रिय पुनः एकात्मक व्यवस्थातर्फ जान सक्ने चेतावनी उनले दिएका छन्। ‘थारु समुदाय उपेक्षित भएको सत्य हो, तर अहिले संविधानले धेरै अधिकार र अवसर प्रदान गरेको छ । त्यो पूर्ण नभए पनि त्यसको रक्षा हाम्रो जिम्मेवारी हो,’ महामन्त्री पौडेलले भने ।

थारु समुदायले सिमानामा बसेर नेपालको सुरक्षा गरेका साथै राष्ट्रिय आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको उनले स्मरण गराए।

धेरै आमाबाबुलाई रिसाएको वा झर्को मानिरहेको सानो बच्चालाई शान्त पार्न फोन वा ट्याब्लेट दिनु सबैभन्दा सजिलो उपाय लाग्न सक्छ। तर, अमेरिकाको युसी अर्भिन विश्वविद्यालयले गरेको एक अध्ययनले यसले बालबालिकाको सेल्फ कन्ट्रोल अर्थात् आत्मनियन्त्रणमा नकारात्मक असर पार्न सक्ने देखाएको छ। अर्भिनसहित छवटा विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले २१० वटा परिवारका ९ महिनादेखि ३० महिनासम्मका बालबालिकामाथि अध्ययन गरेको थियो। अनुसन्धान प्रमुख स्टेफनी एम. रिचका अनुसार, ‘बालबालिकाले बारम्बार मोबाइल र ट्याब्लेटको प्रयोग गर्नाले भविष्यमा उनीहरूमा व्यवहारसम्बन्धी समस्याहरू पैदा हुन सक्छन्।’ जब बच्चाहरू रुन्छन् वा हैरान हुन्छन्, तब उनीहरूलाई फकाउनु, उनीहरूसँग कुराकानी गर्नु र संवाद गर्नुको साटो उनीहरूलाई स्क्रिन (मोबाइल/टिभी) मा अल्झाइन्छ। अनुसन्धानकर्ताहरू यसलाई विस्थापन भन्छन्। यसले कालान्तरमा अझ ठूला समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। बालबालिका संगै रहेका भए पनि स्क्रिनका कारण सँगै नभएको अवस्थालाई अनुसन्धानकर्ताहरूले विस्थापनको संज्ञा दिएका छन्।

चिकित्सकहरूका अनुसार, बालबालिकामा बढ्दो स्क्रिन टाइमका अनेकौं असरहरू देखिएका छन्। ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने, पढाइमा पछि पर्ने, निद्रामा समस्या देखिने, हिंसाप्रति संवेदनशीलतामा कमी हुने, मोटोपन बढ्ने र आँखामा दबाब पर्ने समस्या प्रमुख चुनौती हुन्। रिल्स र फास्ट-फरवार्डको लतका कारण मोबाइल, रिल्स र छोटा भिडियोहरू हेर्ने बालबालिकामा ध्यान कम हुने, चिडचिडापन, कुराकानीबाट भाग्ने र पढाइमा रुचि घट्ने समस्या तीव्र रूपमा बढिरहेको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। लामो भिडियोहरूलाई ‘फास्ट-फरवार्ड’ गरेर हेर्ने बानीले उनीहरूको व्यवहारमा परिवर्तन ल्याइरहेको छ। यही कारणले गर्दा जब उनीहरूले कसैको कुरा पूरा सुन्नुपर्ने हुन्छ, तब उनीहरू छिट्टै झर्को मान्ने गर्छन्।

चिकित्सकहरूका अनुसार, अभिभावकले उमेर र आवश्यकताको आधारमा बालबालिकाको स्क्रिन टाइम (मोबाइल/टिभी हेर्ने समय) निर्धारण गर्नुपर्छ। सकारात्मक उदाहरण प्रस्तुत गर्न आफैंले पनि स्क्रिनको प्रयोग सीमित गर्नु यस समस्याबाट जुध्न प्रभावकारी उपाय हो। बालबालिकासँग सँगै बसेर कुराकानी गर्ने र अफलाइन समय अर्थात् मोबाइलविनाको समय बिताउन जोड दिन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्। पहिले, प्रख्यात अमेरिकी स्वास्थ्य संस्था जोन्स हप्किन्स मेडिसिनले बालबालिका र किशोरकिशोरीमा पर्ने स्क्रिन टाइमको असरबारे गरेको विस्तृत अध्ययनले यसले मानसिक र शारीरिक दुवै रूपमा गम्भीर असर पुर्‍याइरहेको देखाएको थियो। जोन्स हप्किन्स अल चिल्ड्रेन्स हस्पिटलकी मनोविज्ञान निर्देशक डा. जेनिफर काट्जेन्स्टाइनका अनुसार अत्यधिक स्क्रिन टाइमले बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ। सामाजिक सञ्जालमा अरूको जीवनशैली देखेर आफूलाई कमजोर ठान्ने (हीनताभास) र यसले एन्जाइटी तथा डिप्रेसन बढाउने जोखिम बढाउने गर्छ। घन्टौँसम्म ओछ्यान वा भुइँमा निहुरिएर ग्याजेट चलाउँदा ढाड र घाँटीको हड्डीमा दबाब पर्छ। विज्ञहरूका अनुसार यस्तो खराब पोस्चर (बसाइ) ले भविष्यमा घाँटीको बाथ जस्ता दीर्घकालीन र निको नहुने समस्या निम्त्याउन सक्छ। जोन्स हप्किन्सका विज्ञहरूले बालबालिकाको स्क्रिन टाइम दैनिक २ घण्टा वा सोभन्दा कममा सीमित गर्न सुझाव दिएका थिए। खाना खाँदा, गृहकार्य गर्दा र सुत्नुभन्दा कम्तीमा एक घण्टाअघि बालबालिकालाई स्क्रिनबाट पूर्ण रूपमा टाढा राख्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव थियो। (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

राष्ट्रिय महिला आयोगकी अध्यक्ष कमला पराजुलीले संविधानले महिला अधिकारको सुनिश्चितता गरेको भए पनि तिनीहरूको कार्यान्वयन र पहुँचमा अझै चुनौतीहरू रहेको बताइन्। उनले भनिन्, “हाम्रो संविधान र कानुनले अधिकारको सुनिश्चितता त गरेको छ, तर ती अधिकारहरूको वास्तविक प्रयोग र पहुँचमा पुग्नु नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो।”

शनिबार काठमाडौंमा राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा अध्यक्ष पराजुलीले हाल जारी रहेको संविधान संशोधनको बहसमा लैंगिक पक्षलाई थप सुदृढ बनाउन विभिन्न सुझावहरू प्राप्त भइरहेको उल्लेख गरिन्। उनले संवैधानिक र कानूनी रूपमा प्राप्त भएका अधिकारहरू लक्षित वर्गसम्म पुर्‍याउनु अहिलेको मुख्य कार्यभार भएकोमा जोड दिइन्।

अध्यक्ष पराजुलीले वर्तमान सरकार महिलामैत्री र लैंगिक सवालहरूमा सकारात्मक रहेको उल्लेख गर्दै सरकारले अहिलेसम्म देखाएको कार्यसम्पादनप्रति सन्तोष व्यक्त गरिन्। उनले इतिहासमै पहिलो पटक मन्त्रिपरिषद्मा ४० प्रतिशत महिलाको उपस्थिति हुनु र महिला मन्त्रालयका लागि पर्याप्त बजेट विनियोजन हुनु सकारात्मक उपलब्धि भएको बताइन्।

उनले थपिन्, “अब राज्य, सरकार, नागरिक समाज र विभिन्न संघसंस्थाहरू मिलेर महिला अधिकारको पहुँच अभिवृद्धि गर्ने ठोस रणनीति बनाउनु आवश्यक छ। वर्तमान सरकारले लैंगिक विषयलाई सकारात्मक दृष्टिकोणबाट ग्रहण गरी प्रभावकारी कार्यान्वयनमा लागेको हामीले अनुभूति गरेका छौं।”

सप्तरी, १६ जेठ । सप्तरीको हनुमाननगर कंकलिनी नगरपालिका-१ मा कोशी बाँध नजिकै, शनिबार एक किसान विद्युत् करेन्ट लागेर मृत्यु भएको छ। ५५ वर्षीय सहदेव लौगीलाई करेन्ट लागेर मृत्यु भएको हो, प्रहरीले जनाएको छ। कोशी बाँधबाट डेढ किलोमिटर पूर्वमा रहेको स्थानीय तिरपित नारायण झाको खेतमा बिहान साढे ६ बजे पानी तान्न प्रयोग हुने मोटर जडान गर्ने क्रममा करेन्ट लागेर लौगीको घटनास्थलमै मृत्यु भएको छ। मृतकको शव परीक्षणका लागि राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पताल पठाइएको छ भने घटनाको थप अनुसन्धान भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सप्तरीले जानकारी दिएको छ।

घरमै आयोजना गरिएको काभा महिला च्याम्पियनसिपमा उपाधि हात पार्ने लक्ष्य राखेको नेपाल पहिलो पटक पदकविहीन रहिन पुग्यो भने नयाँ खेलाडीहरूलाई अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अवसर प्राप्त भयो। नेपालले तेस्रो स्थानका लागि भएको खेलमा भारतसँग पराजित हुँदै पदकविहीन रह्यो। यस प्रतियोगितापछि नेपाल एफआईभीबी विश्व वरियतामा पहिलो पटक समावेश हुँदै ६१ औं स्थानमा पुगेको छ। १६ जेठ, काठमाडौं। ८ जेठ अर्थात नेपालको ‘नेशनल भलिबल डे’ मा सुरु भएको च्याम्पियनसिपमा नेपाली महिला टोलीले उपाधि जित्ने लक्ष्य राखेको थियो। तर १५ जेठमा अन्त्य भएको प्रतियोगितामा नेपाल शीर्ष तीन स्थानमा समेत पुग्न सकेन। तेस्रो स्थानको खेलमा भारतसँग पराजित भएपछि घरेलु कोर्टमै पदकविहीन रहनुपरेको छ।

नेपालले अघिल्लो प्रतिस्पर्धामा लगातार पदक जितिरहेको भए पनि यसपटक कुनै पदक हात पार्न सकेन। नेपाली टोलीका प्रशिक्षक जगदिश भट्टले भने, ‘हाम्रो प्रदर्शन राम्रो थियो। तर अपेक्षित पदक जित्न सकिएन। भलिबल प्रेमीहरूको आशा निराश हुनु दुःखद रह्यो।’ नेपालले ५ खेलमध्ये २ खेल जित्यो र ३ खेल हार्यो। भारतसँग दुई पटक पराजित हुनुले टोलीमा कमजोरीका पक्षहरू देखाएको छ। प्रमुख प्रशिक्षक भट्टले भने, ‘हामीले तेस्रो स्थानको लक्ष्य नै राखेका थियौं। सर्भिसमा केही गल्ती र निर्णायक क्षणमा कमजोरी हुँदा सफलता हात लागेन।’

छ जना नयाँ खेलाडीको सहभागीता रहेको नेपाली टोलीमा निरुता ठगुन्नालाई नयाँ कप्तान बनाइएको थियो। पहिलो पटक राष्ट्रिय टोलीमा समावेश भएका ६ खेलाडीले सिनियर टोलीबाट डेब्यू गरे। प्रशिक्षक भट्टले नयाँ खेलाडीहरूलाई अझ अवसर दिन आवश्यक रहेको बताउँदै १७ वर्षीया मिनाले राम्रो प्रदर्शन गरेको बताए। नेपालले छिट्टै कुनै अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्ने कार्यक्रम नराखेको भए पनि सेप्टेम्बरमा जापानको आइची नागोयामा आयोजना हुने २० औं एसियन गेम्समा सहभागिता सुनिश्चित भएको छ।

१६ जेठ, काठमाडौं । नेकपा एमालेले नेता तथा कार्यकर्ताहरूको कार्य विभाजनसँगै प्रदेश र स्थानीय तहको चुनावको तयारी प्रारम्भ गरेको छ। शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको अपानि–२ मार्फत एमालेले नयाँ अभियान सुरु गरेको हो। गत १० जेठमा सम्पन्न सचिवालयको बैठकले केन्द्रीय नेताहरूको कार्य विभाजन गरेको थियो। उक्त अपानिमा कार्य विभाजन, अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको राजनीतिक सन्देश र स्थानीय तहसम्म नेताहरू परिचालनको व्यवस्था रहेको जानकारी उल्लेख गरिएको छ।

अपानिमा प्रचार विभाग प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका निरज आचार्यका अनुसार, पार्टी आगामी चुनावको तयारी गर्दै अभियान सुरु गरेको छ। ‘मिशन पार्टी जागरण’ अभियान अन्तर्गत स्थानीय तहसम्म नेताहरू परिचालित गरिएको बताए आचार्यले, महानगर र उपमहानगरपालिकामा त वडासम्म केन्द्रबाटै इञ्चार्ज तोकी नेताहरू पठाइएको छ। तीनै तहमा परिचालित नेताहरूमा केन्द्रीय सदस्यदेखि जिल्ला स्तरका वरिष्ठ नेता पनि समावेश छन्। ‘केन्द्रीय सदस्य, केन्द्रीय सल्लाहकार सदस्य, केन्द्रीय आयोगका सदस्य, प्रतिनिधि सभाका उम्मेदवार, प्रदेश र जिल्लाका वरिष्ठ नेताहरू समेत परिचालित गरिएको छ,’ उनले जानकारी दिएका छन्।

पालिका तहमा ‘मिशन पार्टी जागरण’ अभियान अनुसार नेताहरू पठाउँदा केन्द्रीय पदाधिकारी र सदस्यहरूलाई प्रदेश, जिल्ला, जनसंगठन र विभागहरूको जिम्मेवारी तोकिएको छ।

एसियन गेम्स महिला क्रिकेट छनोटको सेमिफाइनलमा नेपालले मलेसियालाई जीतका लागि १२७ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ। टस जितेर पहिले ब्याटिङ गरेको नेपालले कप्तान इन्दु बर्माको अविजित ४६ रनको योगदानमा निर्धारित २० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर १२६ रन बनाएको हो। यदि नेपालले यो खेल जित्यो भने एसियन गेम्सको लागि छनोट हुनेछ। थाइल्यान्डले फाइनलमा पुगेर एसियन गेम्सको लागि छनोटको अवस्था बनाइसकेको छ। १६ जेठ, काठमाडौं।

नेपालले मलेसियाको बायुमास ओभलमा रहेको खेलमा २० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर १२६ रन तयार पारेको हो। कप्तान इन्दु बर्माले सर्वाधिक ४६ रन बनाएर अविजित रहँदै सबैको ध्यान पक्कै खिचिन्। कविता कुँवरले १५ बलमा ३३ रन थपेकी छन्। नेपाल १८ ओभरमा ९२-५ को स्थितिमा पुगेको अवस्थामा अन्तिम दुई ओभरमा ३४ रन थप्न सफल भयो। मलेसियाका लागि विनिफ्रेड दुराइसिंगामले २ विकेट लिए भने आइसा एलिसा र माहिरा इजातीले १-१ विकेट लिए। यो खेल जितेमा नेपाल एसियन गेम्सको लागि छनोट हुनेछ। अर्को सेमिफाइनलमा थाइल्यान्डले चीनलाई हराउँदै फाइनलमा स्थान बनाएको छ र एसियन गेम्समा पनि छनोट भइसकेको छ। नेपालले हार पाए पनि तेस्रो स्थानका लागि हुने खेलमा चीनलाई पराजित गर्न सके एसियन गेम्समा पुग्ने अवसर कायम हुनेछ।

१६ जेठ, काठमाडौं । नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रदेश र स्थानीय तहको चुनाव एकै पटक गराउने विषयमा सरकार सक्रिय रहेको जानकारी कार्यकर्ताहरूलाई दिएका छन्। उनले आफ्नो–२ मार्फत यस प्रकारको सूचना सार्वजनिक गरेका छन्। ओलीले भनेका छन्, ‘हालको सरकार र निर्वाचन आयोग प्रदेश सभा र स्थानीय तहको निर्वाचन एकै समयमा गर्न तयार हुँदैछन्।’ तर, उनले उल्लिखित अनुसार एमाले भित्र केही समूह निराश छन् र पलायनको सोच राखिरहेका छन्। कार्यकर्तामाझ रहेको निराशालाई आशामा परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकतामा ôngले जोड दिएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम लम्ब्याउने प्रक्रियाबारे “अन्तिम धारणा” बनाउन शुक्रबार आफ्ना वरिपरिका मुख्य सहयोगीहरूसँग बैठक गरेका थिए, तर त्यस बैठकमा अर्को चरणको स्पष्ट निर्णय निस्कन सकेको छैन। उनीहरुले भनेका छन् कि इरानले कहिल्यै परमाणु अस्त्र वा बम राख्न नपाउनेछ, होर्मुज जलमार्गमा “दुबै पक्षबाट अवरोधविहीन पारवहन” पर्नुपर्नेछ र जलमार्गमा रहेका सबै माइनहरू “नष्ट” गर्न तेहरान सहमत हुनुपर्छ। उक्त बैठक ह्वाइटहाउसको ‘सिचुएसन रुम’ मा भएको थियो, जुन कक्ष मुख्य संकटहरू समाधान गर्न प्रयोग गरिन्छ।

इरानले यसअघि नै आफ्नो परमाणु कार्यक्रमबारे कुनै वार्ता नभएको बताएको छ र आफ्नो कार्यक्रम पूर्णतया नागरिक उद्देश्यको हो भनी दावी गर्दै आएको छ। बिहीवार अमेरिकी अधिकारीहरूले भनेका थिए कि दुवै देशले सम्झौताको एक प्रारूपमा सहमति जनाएका छन् तर त्यसलाई ट्रम्प र इरान नेतृत्वको अनुमोदन बाकी रहेको छ। सो सम्झौताले युद्धविरामलाई ६० दिनका लागि लम्बो पार्ने र इरानको परमाणु कार्यक्रमको भविष्यबारे वार्ता सुरु गर्ने कुरा बताइएको छ। “राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकाको हितमा हुने र आफ्नो रेड लाइनसँग मेल खाने सम्झौता मात्रै गर्नेछन्। इरानले कहिल्यै परमाणु अस्त्र राख्न पाउने छैन,” ह्वाइटहाउसका एक अधिकारीले अमेरिकी समाचार साझेदार सीबीएस न्यूजलाई बताएका छन्।

एप्रिल ८ मा अमेरिका र इरानबीच प्रारम्भिक युद्धविराम लागु भएयता ट्रम्पले बारम्बार भनेका छन् कि दुवै पक्ष सम्झौताको नजिक छन् र वार्ता अगाडि बढिरहेको छ तर अहिलेसम्म कुनै ठोस नतिजा आएको छैन। पछिल्ला दिनहरूमा इरान र अमेरिकाले एकअर्कालाई युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्। शुक्रबार बिहान सोशल मिडियामा एउटा पोस्ट गर्दै ट्रम्पले आफू होर्मुज जलमार्गमा अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी हटाउन तयार रहेको बताएका छन्। उनले इरानले अमेरिकालाई आफ्नो प्रशोधित युरेनियम हटाउन र नष्ट गर्न अनुमति दिनुपर्ने आवश्यकताको बारेमा पनि बताएका छन्। “अरू सूचना नआएसम्मका लागि कुनै पनि वित्तीय लेनदेन हुनेछैन,” उनले भने, “अरू धेरै कम महत्वपूर्ण विषयमा सहमति भएको छ।”

ह्वाइटहाउसका एक अधिकारीले त्यसपछि बीबीसीलाई बताए अनुसार ‘सिचुएसन रुम’मा भएको बैठक पूरा भइसकेको छ तर थप विवरण बाँड्न अस्वीकार गरेका छन्। इरानको फार्स समाचार संस्थाले ट्रम्पको पछिल्लो टिप्पणीलाई “सत्य र झूटको मिश्रण” भनेको छ। सम्झौतामा परमाणु सामग्री नष्ट गर्ने कुनै व्यवस्था नरहेको जनाइएको छ। इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले सरकारी टिभीसँग संवादमा यसलाई “युद्ध समाप्तिका लागि केन्द्रित निर्णय” भनी व्याख्या गर्दै परमाणु मामिलामा वार्ता नभएको स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकाले लामो समयदेखि इरानलाई अत्यधिक प्रशोधित युरेनियम उत्पादन रोक्न र विद्यमान भण्डार नष्ट गर्न दबाब दिँदै आएको छ, जुन परमाणु अस्त्र बनाउन प्रयोज्य हुन सक्ने पदार्थ हो। इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण रहेको र परमाणु अस्त्र विकास गर्ने योजनामा नरहेको बताउँदै आएको छ। यसैबीच अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेग्सेथले अमेरिकाले इरानमा युद्ध “फेरि सुरु” गर्न सक्ने सम्भावना व्यक्त गरेका छन्। सिङ्गापुरमा भएको सुरक्षा शिखर सम्मेलनमा उनले भने, “हामीसँग भरपुर र सन्तुलित हतियार भण्डार छ, जुन त्यस क्षेत्र र विश्वभर दुवैका लागि तयार छ,” र थप्दै भने, “यसैले हामी राम्रो अवस्थामा छौं।”

१६ जेठ, काठमाडौं । एसियन गेम्स महिला क्रिकेट छनोटअन्तर्गत नेपालले सेमिफाइनलमा मलेसियासँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछ। मलेसियाको बायुमास ओभलमा टस जित्दै नेपालले ब्याटिङ रोजेको छ। यदि यो खेल जित्यो भने नेपाल एसियन गेम्समा छनोट हुनेछ। अर्को सेमिफाइनलमा थाइल्यान्डले चीनलाई पराजित गर्दै फाइनलमा स्थान बनाएको छ र एसियन गेम्समा छनोट पनि सुनिश्चित गरेको छ। नेपालले छनोट प्रतियोगिताअघि मलेसियासँग दुई टी२० इन्टरनेशनल खेल खेल्दा दुवैमा विजयी हासिल गरेको थियो।

१६ जेठ, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले महिला अधिकारको संरक्षण र प्रवर्धनका लागि राज्य, राजनीतिक दल, नागरिक समाज तथा सम्पूर्ण समुदायले साझा प्रतिबद्धतासहित काम गर्नुपर्ने बताएका छन्। आठौं राष्ट्रिय महिला अधिकार दिवसको अवसरमा शनिबार शुभकामना वक्तव्य जारी गर्दै उनले राज्य, राजनीतिक दल, नागरिक समाज र समग्र समुदायले मिलेर महिला अधिकारको संरक्षण र प्रवर्धन गर्न आवश्यक रहेको बताए।

महिलाको क्षमता, सिर्जनशीलता, नेतृत्व र योगदान राष्ट्र निर्माणका आधारस्तम्भ रहेको औँल्याउँदै आङ्देम्बेले राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक, शैक्षिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्रमा महिलाको अर्थपूर्ण सहभागिता र नेतृत्वबाट मात्र समावेशी, न्यायसंगत र समृद्ध समाज निर्माण सम्भव भएको बताए। संविधानले सुनिश्चित गरेका महिला अधिकारहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन, समान अवसरको सुनिश्चितता साथै महिलाको आत्मनिर्भरता र सशक्तीकरण आजको मुख्य आवश्यकता रहेको उनको भनाइ छ।

‘यो दिवसले महिला अधिकारप्रति थप जागरूकता फैलाउँदै लैङ्गिक समानता, सामाजिक न्याय र समृद्धिको यात्रालाई अझ सुदृढ बनाउन प्रेरणा प्रदान गरोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्दछु,’ संसदीय दलका नेता आङ्देम्बेले भनेका छन्।

रोहित पौडेल, दीपेन्द्र सिंह ऐरी र सन्दीप लामिछानेलाई मासिक १ लाख २० हजार रुपैयाँ तलबसहित ‘ए प्लस’ श्रेणीमा बढुवा गर्दै भर्खरै नेपाल क्रिकेट सङ्घले खेलाडीहरूको ‘सेन्ट्रल कन्ट्रयाक्ट’ सुधार गरेको छ। नेपाली खेलकुदको सन्दर्भमा खेलाडीहरूको लागि यो राम्रो मासिक आम्दानी मानिन्छ। अरु खेल सङ्घहरूले राष्ट्रिय खेलाडीहरूलाई यस्ता सुविधा दिन नसकिरहेको र खेलाडी पलायन बढिरहेको अवस्थामा फेरि खेलाडीहरूको व्यावसायिकता विषय चर्चामा आएको छ। नेपालमा क्रिकेट सङ्घभन्दा पहिला अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा) ले राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीहरूलाई मासिक तलब दिने व्यवस्था गरेको देखिन्छ। नेपाल भलिबल सङ्घले पनि केही समयका लागि आफ्ना मुख्य खेलाडीलाई मासिक तलब दिने गरेको थियो। यदि अरु खेलका खेलाडीहरू कसरी टिकिरहेका छन्? नियमित आम्दानीको स्रोत नहुँदा के उनीहरू विदेशिन थालेका हुन्? यस्ता प्रश्नहरू उठिरहेका छन्।

एन्फाका महासचिव किरण राईले भनेका छन्, “खेल सङ्घले तलब दिने होइन, वातावरण बनाइदिने हो। तलब क्लबले दिन्छ। एन्फाले दिएको तलब बोनसजस्तो हो।” विश्वव्यापी खेलकुद परम्परामा पनि केही खेल सङ्घहरूले मात्र मासिक सुविधा दिने गरेको पाइन्छ। धेरै देशहरूमा खेल सङ्घहरूले राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीलाई नियमित तलबभन्दा सेन्ट्रल कन्ट्रयाक्ट, म्याच फी, बोनस, पुरस्कारजस्ता माध्यमबाट रकम दिने गरेका छन्। जम्मा तीन खेल सङ्घ नेपालमा राष्ट्रिय खेलाडीलाई मासिक तलब दिन सुरु गर्ने पहिलो सङ्घ एन्फा मानिन्छ। एन्फाले सन् १९९५ देखि खेलाडीहरूलाई मासिक १ हजार ५ सय रुपैयाँ दिन सुरु गरेको थियो। पाँच वर्षपछि यसलाई २ हजार रुपैयाँ पुर्‍याइएको थियो।

क्रिकेट सङ्घले पनि विसं २०७१ देखि समय अनुसार मासिक तलब दिन सुरु गरेको देखिन्छ। नेपाल भलिबल सङ्घले पनि दुई वर्षअघि महिला र पुरुष राष्ट्रिय टोलीलाई मासिक ५ हजार रुपैयाँ दिने गरेको थियो, जुन रकम अमेरिकामा बसोबास गर्ने भलिबल प्रेमीहरूले संकलन गरेर पठाएको थियो। तर त्यो पहल दीर्घकालीन रहन सकेन र अब सङ्घले आफैं मासिक तलब दिन योजना बनाएको छ। सङ्घका महासचिव रोशन श्रेष्ठ भन्छन्, “अमेरिकामा रहेका ४० जना भलिबल प्रेमीहरूले पठाएको रकमबाट तलब दिइएको थियो, तर त्यो स्थायी नभएकोले अब हामी आफैं पहल गर्छौं।” खेलाडीहरूले कसरी कमाउँछन्? विश्व खेलसंसारमा फुटबल, क्रिकेट र रग्बी जस्ता थोरै खेलहरूले मात्रै खेलाडीहरूलाई ‘सेन्ट्रल कन्ट्रयाक्ट’ अन्तर्गत मासिक तलब दिने गरेका छन्।

१६ जेठ, काठमाडौं । नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पुराना दलहरुलाई समाप्त गर्ने षडयन्त्र सधैं जारी रहेको बताएका छन्। शुक्रबार अपानि–२ मार्फत ओलीले लोकतन्त्रका लागि लामो संघर्ष गरेका दलहरुलाई समाप्त गर्ने षडयन्त्र भइरहेको सन्देश दिएका छन्। ‘नयाँ र पुरानाको नाममा लोकतन्त्रका लागि लामो संघर्ष गरेका राजनीतिक दल र नेतृत्वलाई विस्थापित गर्ने षडयन्त्र जारी छ,’ ओलीले अपानिमा लेखेका छन्। २३ र २४ भदौको घटनापछि प्रतिगमनतर्फ गमन लागेको मुलुकलाई सही मार्गमा फर्काउन एमालेले प्रतिनिधि सभा पुनर्स्थापना एजेण्डा अघि सारेको उनले अपानिमा उल्लेख गरेका छन्। तर अन्य दलहरूले साथ नाराखेपछि चुनावमा जान बाध्य भएको स्पष्ट पारेका छन्। ‘प्रतिगमनतर्फ अग्रसर रहेको मुलुकलाई संविधान र लोकतन्त्रको मार्गमा फर्काउन प्रतिनिधि सभाको पुनर्स्थापना अपरिहार्य छ भन्ने हाम्रो विश्लेषणलाई नेपालका अन्य लोकतान्त्रिक दलहरुले समर्थन नदिएको कारण हाम्रो पार्टीलाई पनि निर्वाचनमा जानु परेको हो,’ ओलीले लेखेका छन्। अरु दलको समर्थन नभएपछि भाग लिनुपरेको चुनावमा एमालेले जित्न नसकेको पनि उनले उल्लेख गरेका छन्। ‘निर्वाचनको परिणाम हाम्रो पार्टीको पक्षमा रहेन नै। नेपालका मुख्य लोकतान्त्रिक पार्टीहरुको पक्षमा समेत रहेन,’ ओलीले बताए। ओलीले निर्वाचन प्रक्रियामा पनि शंका व्यक्त गरेका छन् र यस सम्बन्धमा छुट्टै समीक्षा प्रतिवेदन ल्याइने कुरा पनि उल्लेख गरेका छन्। ‘यो निर्वाचन अघिल्लो निर्वाचन जस्तो रहेन। यसको परिणाम पनि स्वभाविक रहेन,’ अपानिमा लेखिएको छ, ‘यस सन्दर्भमा पार्टीले समीक्षा प्रतिवेदनमार्फत आफ्नो दृष्टिकोण बाहिर ल्याउने छ।’