लेखक: space4knews

युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले सरकारलाई व्यापक रूपमा पुनर्गठन गर्दै प्रधानमन्त्री युलिया स्विरिडेन्कोलाई पदबाट हटाउने घोषणा गरेका छन्। राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले मन्त्रिपरिषद् र केही कानून प्रवर्तन निकायका प्रमुखहरूमा पनि परिवर्तन ल्याउने तयारी गरेका छन्। उनले युरोपेली सङ्घमा सामेल हुने र सीमा क्षेत्रमा सुरक्षा सुदृढ बनाउने उद्देश्यले विदेश नीतिका विभिन्न क्षेत्रमा नयाँ जिम्मेवारी तोक्ने योजना सार्वजनिक गरेका छन्। २९ असार, काठमाडौं।

जेलेन्स्कीले प्रधानमन्त्री युलिया स्विरिडेन्कोको स्थानमा नयाँ व्यक्तिलाई नियुक्त गर्ने र केही कानून प्रवर्तन निकायका प्रमुखहरूलाई बदली गर्ने प्रस्ताव पेस गर्नुभएको छ। तथापि, स्विरिडेन्कोको प्रतिस्थापनमा को आउने भन्ने र पुनर्गठनको कारणहरू अहिलेसम्म खुलेका छैनन्। ‘म स्विरिडेन्कोलाई प्रधानमन्त्रीको रुपमा उहाँको स्पष्ट, स्थिर र प्रभावकारी सेवाको लागि धन्यवाद दिन्छु,’ जेलेन्स्कीले भनेका छन्। ‘म आशा गर्दछु कि संसदमार्फत हामी युक्रेन सरकारमा आवश्यक परिवर्तन गर्नेछौं। कानून प्रवर्तन निकायका प्रमुखहरूमा पनि परिवर्तन हुनेछ।’

जेलेन्स्कीले गत वर्ष स्विरिडेन्कोलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए। जारी गरिएको एक विज्ञप्तिमा उनले युक्रेनले गर्ने केही महत्त्वपूर्ण कार्यहरूको उल्लेख गरेका छन्, जसमा युरोपेली सङ्घमा सामेल हुने प्रक्रिया अघि बढाउने र सीमा सुरक्षा सुदृढ गर्ने विषयहरू समावेश छन्। उनले विदेश नीतिका विभिन्न क्षेत्रहरूमा फरक-फरक व्यक्तिहरूलाई जिम्मेवारी दिने योजना समेत घोषणा गरेका छन्। ‘हामीले यी परिवर्तनहरूका लागि मन्त्रिपरिषदको नवीकरण आवश्यक रहेको ठानेको कारण पुनर्गठन गरेका छौं,’ उनले थपे। मन्त्रिपरिषद पुनर्गठनका लागि संसदको अनुमतिको आवश्यकता हुन्छ। तर, रूसको आक्रमणपछिल्लो अवस्थामा संसद सदस्यहरू प्रायः जेलेन्स्कीको समर्थनमा एकजुट छन् र सामान्यतया उनका योजना रोक्ने गर्दैनन्।

नबिल बैंकले स्थापनाको ४२ वर्ष पूरा गरी ४३ औं वर्षमा प्रवेश गरेको छ। अध्यक्ष निर्वाणकुमार चौधरीले बैंक आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको युगमा प्रवेश गरेको घोषणा गर्दै सेवालाई अझ स्मार्ट बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। वार्षिकोत्सवको अवसरमा बैंकले ग्राहकका लागि ४२ दिन लामो विशेष कर्जा, लकर तथा कार्ड सेवामा छुटसहितको प्रवर्द्धनात्मक योजना सार्वजनिक गरेको छ। २८ असार, काठमाडौं।

नबिल बैंकले स्थापनाकालदेखि नै नेपाली बैंकिङ क्षेत्रमा आधुनिक प्रविधिको सुरुवात गर्दै आएको छ। वार्षिकोत्सवको अवसरमा परम्परागत बैंकिङको सीमाभन्दा माथि उठेर वित्तीय सेवा प्रदान गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ। यस ऐतिहासिक घडीमा ग्राहक, समुदाय र समग्र देशको अर्थतन्त्रका लागि समावेशी र समृद्ध भविष्य निर्माण गर्ने उद्देश्यका साथ ‘बैंकिङ एण्ड बियोन्ड’ अवधारणा अघि सारिएको हो।

अध्यक्ष निर्वाणकुमार चौधरीले वार्षिकोत्सवका अवसरमा बैंकको विगत, वर्तमान र भविष्यको मार्गचित्र स्पष्ट पारे। उनले भने, “नबिल बैंक ४२ वर्षको यात्रामा साक्षी बनिरहँदा म सम्पूर्ण ग्राहक, सेयरधनी, नियामक निकाय, साझेदार र समर्पित कर्मचारीहरूप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु। यो विश्वास नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हो र यो नै हाम्रो भविष्यको बलियो जग हो।”

चौधरीले बैंकिङ इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो रूपान्तरणकारी युग अर्थात् ‘आर्टिफिसियल इंटेलिजेन्स’ (एआई) युगमा बैंक प्रवेश गरेको घोषणा गरे। उनले भने, “एनबैंकको अबको विकासमा एआईलाई केन्द्रविन्दुमा राखिनेछ। यसले बैंकिङ सेवालाई अझ स्मार्ट र व्यक्तिगत बनाउनेछ।” बैंकले २६ लाखभन्दा बढी ग्राहकलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको छ र ४२ औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा विशेष योजना र अफर सार्वजनिक गरेको छ।

समाचार सारांश समीक्षित सामग्री। राष्ट्रिय योजना आयोगको आयोजना बैंकमा यस वर्ष नयाँ बजेट निर्माण प्रक्रियामा कुल ८ हजार ३१० वटा आयोजनाहरू दर्ता र स्वीकृत भएका छन्। स्वीकृत आयोजनामध्ये ८ हजार १९९ वटा आयोजना १ अर्ब रुपैयाँभन्दा कम लागतमा रहेका छन् भने १११ वटा आयोजना १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लागतका छन्। आयोगले आयोजना बैंक व्यवस्थापन प्रणालीमार्फत आयोजनाहरूको वर्गीकरण, दर्ता र व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित तथा चरणबद्ध रूपमा अघि बढाएको जनाएको छ। २८ असार, काठमाडौं। राष्ट्रिय आयोजना बैंकमा ८ हजारभन्दा बढी आयोजनाहरू दर्ता भएका छन्। राष्ट्रिय योजना आयोगका अनुसार नयाँ बजेट निर्माण प्रक्रियामा कुल ८ हजार ३१० वटा आयोजना दर्ता भएको तथ्यांक प्राप्त भएको छ। यस वर्ष राष्ट्रिय आयोजना बैंक व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमार्फत पेश भएका ७ हजार ७७३ वटा अध्ययनसम्बन्धी आयोजना, ४०४ नयाँ आयोजना र १३३ क्रमागत आयोजना गरी कुल ८ हजार ३१० आयोजनाहरू स्वीकृत गरिएको आयोगले जनाएको छ। स्वीकृत आयोजनामध्ये १ अर्ब रुपैयाँभन्दा कम लागत भएका नयाँ तथा क्रमागत आयोजनाहरू ८ हजार १९९ वटा छन् भने १ अर्बभन्दा माथिका १११ वटा आयोजना प्रणालीमा दर्ता र स्वीकृत भएका छन्। आयोगका अनुसार संघीय निकायबाट पेश गरिएका थप आयोजनाहरूको सामान्य परीक्षण कार्य हाल भइरहेको छ। आयोगले आयोजना बैंक व्यवस्थापन प्रणालीमार्फत आयोजनाहरूको वर्गीकरण, दर्ता र व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित र चरणबद्ध रूपमा अघि बढाएको स्पष्ट पारेको छ।

ठमेल पर्यटन विकास परिषदको अध्यक्षमा राजुमान डङ्गोल ७२८ मत प्राप्त गरी विजयी भएका छन्। निर्वाचनमा महासचिवमा पशुपति कँडेलसहित अन्य पदाधिकारी तथा सदस्यहरू पनि निर्वाचित भएका छन्। नवनिर्वाचित अध्यक्ष डङ्गोलले ठमेललाई सुरक्षित, व्यवस्थित र प्रविधिमैत्री बनाउन ध्यान केन्द्रित गरिने बताए। २८ असार, काठमाडौं।

ठमेल पर्यटन विकास परिषदको शनिबार सम्पन्न ३० तथा ३१औं वार्षिक साधारण सभा तथा आइतबार बिहान सम्पन्न निर्वाचनमा डङ्गोलले प्रतिस्पर्धी प्रश्रय राजभण्डारीलाई पछि पार्दै विजयी भएका हुन्, निर्वाचन अधिकृत हरिप्रसाद पङ्गेनीले जानकारी दिए। अध्यक्ष डङ्गोलले ७२८ मत प्राप्त गरे भने निकटतम प्रतिस्पर्धी राजभण्डारीले ३६५ मत पाए।

त्यसैगरी प्रथम उपाध्यक्षमा राजीव पाण्डे, दोस्रो उपाध्यक्षमा दावाङ (दावा) तामाङ, तेस्रो उपाध्यक्षमा रमेश थापा निर्वाचित भएका छन्। महासचिवमा पशुपति कँडेलले ७२० मत ल्याएर जीत हासिल गर्दा निकटतम प्रतिस्पर्धी पुण्यराम लागेजुले ३३३ मत प्राप्त गरे। सचिवमा दिलिप कँडेल र कोषाध्यक्षमा किन्चु लामु भुटिया (श्रेष्ठ) निर्वाचित भएका छन्, निर्वाचन अधिकृत पङ्गेनीले बताए।

यसैगरी सदस्यमा सुरेन्द्र डङ्गोल, बालकृष्ण खनाल, सानुकाजी महर्जन, रोशन प्रधान (श्रेष्ठ), विश्वमान प्रधान, लिजा मानन्धर, कृष्णबहादुर सेढाईं र चन्द्रा तामाङ निर्वाचित भएका छन्। आगामी दुई वर्षे कार्यकालका लागि सम्पन्न निर्वाचनमा कुल एक हजार ३०९ मतदातामध्ये एक हजार २२५ मत खसेको थियो। निर्वाचनपछि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै नवनिर्वाचित अध्यक्ष डङ्गोलले सुरक्षित र व्यवस्थित ठमेल निर्माणमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित हुने बताए। उनले ठमेललाई प्रविधिमैत्री अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने योजनामा रहेको पनि जानकारी दिए।

२८ असार, काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्कराज पौडेलले मुक्तिनाथ क्षेत्रलाई प्लास्टिकमुक्त बनाउने निर्देशन दिएका छन्। मन्त्री पौडेलले धार्मिक पर्यटनको विकास र पूर्वाधार स्तरोन्नतिको सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने उद्देश्यसहित मुक्तिनाथ क्षेत्रको भ्रमण गरेको मन्त्रालयले जनाएको छ। सो अवसरमा उनले स्थानीय बासिन्दा र तीर्थयात्रुसँग अन्तरक्रिया समेत गरे। उनले मन्दिर क्षेत्रको सरसफाई, जुत्ता–चप्पलको उचित व्यवस्थापन गर्ने र उक्त क्षेत्रलाई पूर्णरुपमा प्लास्टिकमुक्त बनाउने निर्देशन दिएका छन्।

कुवेतस्थित नेपाली दूतावासले कुवेत र इराकमा रहेका नेपालीलाई स्थानीय सुरक्षा अवस्थाका कारण उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। दूतावासले हवाई आक्रमण वा प्रतिरक्षा गतिविधिका तस्विर र भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक नगर्न विशेष अनुरोध गरेको छ। कुनै शंकास्पद वस्तु नजिक नजान र साइरन बजे सुरक्षित भवनभित्र आश्रय लिन दूतावासले नेपाली समुदायलाई निर्देशन दिएको छ।

२८ असार, काठमाडौं। कुवेतस्थित नेपाली दूतावासले कुवेत तथा इराकमा रहेका नेपालीलाई स्थानीय सुरक्षा अवस्था ध्यानमा राख्दै उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। दूतावासले जारी गरेको सूचना मार्फत कुवेत र इराकका आधिकारिक निकायबाट जारी हुने निर्देशन तथा सूचना पूर्णपालना गर्न नेपाली समुदायलाई अनुरोध गरिएको हो।

साथै, सामाजिक सञ्जालमा अपुष्ट तथा भ्रामक सूचना साझा नगर्न र सरकारी निकायले प्रतिबन्ध लगाएका गतिविधिमा संलग्न नहुन पनि आग्रह गरिएको छ। दूतावासले आकाशमा देखिने कुनै पनि हवाई आक्रमण, प्रतिरक्षा गतिविधि वा त्यस्ता घटनासँग सम्बन्धित तस्विर तथा भिडियो खिचेर सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक नगर्न विशेष अनुरोध गरेको छ।

यस्ता विषयमा कुवेत सरकारले जारी गरेका नियम तथा निर्देशन पालना गर्नुपर्ने सूचनामा उल्लेख छ। त्यसैगरी, कुनै पनि शंकास्पद वा अपरिचित वस्तुको नजिक नजान तथा साइरन बजे बाहिर रहेका व्यक्तिले नजिकको भवनभित्र आश्रय लिन र भवनभित्र रहेका व्यक्तिले सुरक्षित स्थानमै बस्न दूतावासले आग्रह गरेको छ। यद्यपि, सिसा भएका झ्याल वा बार्दली नजिक भने नबस्न सचेत गराइएको छ। कुवेतमा रहेका नेपालीलाई कन्सुलर सेवा वा अन्य सहयोग आवश्यक परे नेपाली दूतावाससँग सम्पर्क गर्न पनि दूतावासले अनुरोध गरेको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको प्रसारण पूर्वाधार अभाव र कमजोर व्यवस्थापनका कारण बर्खायाममा १ हजार मेगावाट भन्दा बढी विद्युत् खेर गएको छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपालका उपाध्यक्ष प्रकाश दुलालले प्राधिकरणको क्रेताको एकाधिकारले गर्दा निजी क्षेत्रका प्रवर्द्धकहरू मर्कामा परेको आरोप लगाएका छन्। ऊर्जा क्षेत्रको समस्या समाधान गर्न विद्युत् प्राधिकरणलाई उत्पादन, प्रसारण, वितरण र व्यापारका रूपमा अलग्गै स्वायत्त कम्पनीहरूमा पुनर्संरचना गर्नुपर्ने माग उठेको छ। २८ असार, काठमाडौं।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको अक्षमताका कारण मुलुकमा उत्पादित १ हजार मेगावाटभन्दा बढी बिजुली खेर गएको छ। प्राधिकरणले प्रसारण पूर्वाधार अभाव र खपतभन्दा बढी उत्पादन भइरहेको भन्दै १ हजार मेगावाटभन्दा बढी विद्युत् आयोजना बाट बिजुली नकिनेको हो। नेपालमा जलविद्युत् क्षमतामा वृद्धि हुँदै गएको भए पनि उत्पादित बिजुलीको उचित व्यवस्थापन नहुँदा बर्खायाममा निजी क्षेत्रका प्रवर्द्धकहरूले ठूलो नोक्सानी भोग्नु परेको छ। अहिले उत्पादन हुन सक्ने सबै विद्युत् प्रणालीमा जोड्न नसक्दा विद्युत् प्राधिकरण आफैं र आफ्ना सब्सिडियरी कम्पनीहरूले उत्पादन गरेको बिजुलीलाई मात्र प्राथमिकता दिँदै आएका छन्।

प्राधिकरणले प्रसारण लाइन तयार नभएको, सबस्टेसन क्षमता नपुगेको, ग्रिडमा समस्या आएको र माग भन्दा बढी बिजुली उत्पादन भएको भन्दै निजी क्षेत्रका जलविद्युत् आयोजनालाई उत्पादन घटाउन निर्देशन दिन थालेको छ। प्राधिकरणले ‘कन्टिन्जेन्सी’मा रहेका जलविद्युत् आयोजना लाई आवश्यकता अनुसार उत्पादन घटाउन निर्देशन दिएको ऊर्जा उत्पादकहरूले बताएका छन्। प्राधिकरणले प्रसारण लाइन वा सबस्टेसन अभावको कारण पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न नसकिने आयोजना लाई कन्टिन्जेन्सी (आपतकालीन) मा राख्ने गरेको छ।

बिजुली खपत कम र उत्पादन बढी हुने तथा प्रसारण लाइन र सबस्टेसन क्षमता नपुग्ने भएकाले हरेक वर्ष वर्षायाममा प्राधिकरणले आपतकालीन अवस्थामा आयोजना लाई उत्पादन घटाउन निर्देशन दिने गर्दछ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपाल (इप्पान) का उपाध्यक्ष प्रकाश दुलालले नेपालको ऊर्जा बजारमा विद्युत् प्राधिकरणको ‘क्रेताको एकाधिकार’ रहेको र यसले निजी क्षेत्रमा गम्भीर समस्याहरू सिर्जना गरेको बताएका छन्।

सरकारले आफ्नो सय दिने अवधिलाई सफल भएको दाबी गरेको भए पनि विपक्षीहरूले यसलाई पूर्ण रूपमा असफल ठहर गरेका छन्। प्रधानमन्त्री बलेन शाह संसदप्रति जवाफदेही नभएको, सुकुमवासीहरूलाई विकल्पविहीन रूपमा विस्थापन गरिएको, मन्त्रीहरूको अभिव्यक्ति र कार्यशैली उपयुक्त नभएको लगायतका कारणले विपक्षीहरू अहिले सदनदेखि सडकसम्ममा विरोधमा उभिएका छन्। नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीकी नेतृ तथा राष्ट्रिय सभा सदस्य रेणु चन्दले यो सरकारलाई गैरजिम्मेवार भनेकी छिन् र जनताको रगतसँग साटेर आएको संविधानका अनुच्छेदहरू नचलाउन चेतावनी दिएकी छन्। उनले १९ असारमा राष्ट्रिय सभामा दिएको ५ मिनेट २२ सेकेण्ड लामो सम्बोधन सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको छ।

उनको मुख्य सन्देश छ— सरकारले भयको शासन बन्द गरोस् भन्ने, यो मेरो चेतावनी हो। रेणु चन्दसँग गरिएको एक अन्तर्वार्तामा राष्ट्रिय सभालाई सामान्य मानिसले धेरै ध्यान नदिने गुनासो सीमित रहेको बताइन्। उनले भनिन्, “त्यो दिन प्राविधिक समस्या थियो। घडी र माइक्रोफोन दुवै बिग्रिएका थिए। माइक मर्मतपछिको लगभग एक डेढ घण्टामा मात्रै सदन सञ्चालन भयो।” उनले थपिन्, “हामीले देख्यौं—मानिसहरूले त्यही शैली मन पराएका हुन्? लामो व्याख्या भन्दा छोटो र स्पष्ट कुरा बुझ्न सजिलो हुन्छ।”

रेणु चन्दले राष्ट्रिय सभामा पहिलेका सदस्यहरूको गुणस्तर कसरी थियो भन्ने प्रश्न उठाउँदै भनिन्, “त्यसैले पनि राष्ट्रिय सभालाई ध्यान दिइँदैन भन्ने धारणा बनेको हो कि? चुनावमा पराजय भएपछि कार्यकाल पनि पूरा नहुन सक्ने अवस्था छ।” उनले भनिन्, “सरकारले जनतासँग कुरा गरेको थियो, तर सुदूरपश्चिमको आवश्यकता देखिएन।” सुकुमवासीको विषयमा ६० दिनभित्र व्यवस्थापन गर्ने भनिए पनि सरकारले तानाशाही शैली अपनाएको उनले बताइन्। जनतामाथि धोका दिने कुरा नयाँ नभएको, तर वाचा नपुरा गर्नु र धोका दिनुमा फरक रहेको उनको भनाइ थियो।

उनले भनिन्, “हामीले धेरैपटक भोट मागेका छौँ, तर कहिल्यै जनताले हाम्रो भोट फिर्ता दिन भनेका छैनन्। तर यो सरकारले दुई महिनामै जनताबाट भोट फिर्ता मागिएको छ।” सरकारप्रति निराशा व्यक्त गर्दै उनले भनिन्, “यो सरकार झन बढी बदमास भएको छ भन्ने निष्कर्ष निकालेको छु।”

रेणु चन्दले विपक्षीहरूको कमजोर अवस्था र प्रधानमन्त्रीको उत्तरदायित्वको कमीमा पनि चर्चा गरिन्। उनले भनिन्, “प्रधानमन्त्री निर्वाचन भएको सदनप्रति उत्तरदायी छैनन्।” जनतासँगको विश्वासको महत्त्व पनि जोडिँदै उनले भनिन्, “हामीले विगतका कमजोरी स्वीकारेर आत्मालोचना गर्न जरुरी छ।”

कैलालीको गोदावरी नदीमा बाढीले फसेका ३३ वर्षीय अपिल मल्ललाई प्रहरीले आज सुरक्षित रुपमा उद्धार गरेको छ। बर्दगोरिया गाउँपालिका–१ का मल्ल नदीको मध्यभागमा फसेको देखेपछि स्थानीय बासिन्दाले प्रहरीलाई खबर गरेका थिए। इलाका प्रहरी कार्यालय मालाखेतीका प्रहरी नायव उपरीक्षक हिरासिंह महराले उक्त जानकारी दिएका छन्।

उद्धार कार्यमा संलग्न प्रहरीहरू मल्ललाई सुरक्षित ठाउँमा ओसार्न सफल भएका छन्। स्थानीयले मल्लको उद्धारका लागि प्रहरीलाई छिटो खबर गरेका थिए, जसले उनलाई समयमै उद्धार गराउन मद्दत पु-याएको छ।

२८ असार, कैलाली।

धरान उपमहानगरपालिकाले सगरमाथा आरोहण सफलतापूर्वक गर्ने पहिलो मारवाडी महिला प्रीति रातेरिया अग्रवाललाई आइतबार विशेष सम्मान गरेको छ। कार्यवाहक प्रमुख अइन्द्रविक्रम बेघाले आरोही अग्रवालको साहसिक कार्य युवा पुस्ताका लागि प्रेरणादायी रहेको बताए र समग्र धरानवासीले उनीप्रति गर्व महसुस गरेको उल्लेख गरे। प्रितिले गत जेठ ७ गते सगरमाथा सफलतापूर्वक आरोहण गरेकी थिइन् र उनले पाएको सम्मानलाई अविस्मरणीय भनेकी छिन्।

धरानको प्रवेशद्वार तीनकुनेबाट नगर परिक्रमा गराएर उपमहानगरपालिकामा ल्याई प्रीतिलाई सम्मान गरिएको हो। कार्यवाहक प्रमुख बेघाले उनलाई सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो मारवाडी महिला भएकोमा बधाई दिएका थिए। प्रीतिले १२ घण्टामा सगरमाथा सफलतापूर्वक आरोहण गरेकी थिइन्। उनले सम्मान ग्रहण गर्दै भनिन्, “धरान उपमहानगरपालिकाबाट पाएको यो सम्मानले मलाई अत्यन्त खुशी बनाएको छ। यो क्षणको मैले कहिल्यै कल्पना समेत गरेकी थिइनँ।”

धरानमा जन्मेकी प्रितिले विद्यालय जीवनदेखि नै एथलेटिक्स र दौड प्रतिस्पर्धामा सक्रियता देखाएकी थिइन्। उनले मुम्बइको एक कलेजबाट आर्ट एण्ड डिजाइनमा स्नातक गरेर घर फर्केपछि साहसिक यात्रा गर्ने पहिलो मारवाडी महिला बन्ने निर्णय गरिन्। सगरमाथा आरोहण गर्नुअघि उनले अन्नपूर्ण बेस क्याम्प र एभरेस्ट बेस क्याम्प ट्रेकिङ गरेका थिइन्। उनले भनिन्, “त्यस बेला म असफल भएँ। त्यसपछि निरन्तर जिम ट्रेनिङ, दौड र शक्ति अभ्यास गरें।”

निर्देशकले समीक्षा गरीएको। अनुवादक कल्पना घिमिरे नुरिस्सोँले फ्लोरिअँ जेलेरको नाटक ‘बुबा’ र घिमिरे युवराजको नाटक ‘लस्ट एन्ड फाउन्ड’ को तुलनात्मक विश्लेषण प्रस्तुत गरेकी छिन्। दुवै नाटकले विखण्डित समय, अधुरा संवाद र मौनतालाई मुख्य नाटकीय माध्यमका रूपमा प्रयोग गरी मानवीय अस्तित्वको संकटलाई गहिरोसँग चित्रण गरेका छन्। जेलेरको नाटक स्मृतिभ्रंशको व्यक्तिगत पीडामा केन्द्रित छ भने युवराजको नाटक सामाजिक तथा संस्थागत पहिचानको अभावमा गुम्सिएको सामूहिक पीडाको कथा हो।

फ्लोरिअँ जेलेरको चर्चित नाटक बुबा (Le Père) को नेपाली रूपान्तरको काम सिद्धिसकेपछि शिल्पी थिएटरका आर्टिस्टिक डाइरेक्टर घिमिरे युवराजको लस्ट एन्ड फाउन्ड पढ्ने अवसर मिल्यो। पढ्दै जाँदा यी दुई नाटकमा कथा, भूगोल र सांस्कृतिक पृष्ठभूमि पृथक भए तापनि धेरै समानान्तर पक्षहरू भेट्टाएँ। मेरो यस निबन्धको उद्देश्य यी दुवै नाटकमा समान रूपमा प्रतिध्वनित हुने सामाजिक तथा मानवीय पक्षहरूको चर्चा र तुलनात्मक विश्लेषण गर्नु हो।

फ्लोरिअँ जेलेर फ्रान्समा बसेर फ्रान्सेली भाषामा लेख्छन्। घिमिरे युवराजको कर्मथलो नेपाल हो र उनी नेपाली भाषामा लेख्छन्। रङ्गमन्च र अभिव्यक्तिको बलियो हतियार हो मातृ भाषा। यी दुवै नाटककार एकै उमेरमा यो पृथ्वीको फरक–फरक भूगोलमा बसेर नाटकमार्फत मानवताको संकट व्यक्त गर्दैछन्। जेलरको नाटक विश्वका धेरै भाषामा अनुदित छन्। उनका नाटक ४५ भन्दा बढी देशमा मञ्चन भइसकेका छन्। अहिले नेपाली भाषामा अनुवाद भएर मञ्चनको तयारीमा छ।

घिमिरे युवराज जेलरलाई खुब मन पराउने रहेछन्। युवराजको नाटक लस्ट एन्ड फाउन्ड पनि नेपालमा धेरै पटक मञ्चन भएर युरोपका ९ वटा शहरमा मञ्चन भैसकेको रहेछ। नेपाली नाटककारलाई लोकेसन देश र भाषाका कारणले विश्वमा पुग्न त्यति सहज छैन। तर एउटै वयका यी दुई नाटककारलाई एउटै फ्रेममा राखेर हेर्न मन लाग्यो। फ्रन्सेली मूल भाषामा मेरो पहुँच भएर पनि सजिलो भयो। नाटक मेरो अधिक रूचि हो। त्यही भएर मैले धेरै फ्रान्सेली नाटक अनुवाद गरें।