संवैधानिक परिषद्को सिफारिसबाट डा. मनोजकुमार शर्माले ५ जेठमा द्रुत संसदीय सुनुवाइपछि प्रधानन्यायाधीश पद ग्रहण गरे। वरिष्ठता भंग गरी शर्माको नियुक्तिले न्यायालय विभाजित भएको र आन्तरिक द्वन्द्वको चिन्ता संसदीय सुनुवाइमा उठेको थियो। डा. शर्माले पारदर्शी न्यायपालिका बनाउन चौमासिक प्रगति विवरण सार्वजनिक गर्ने र उच्चस्तरीय अध्ययन समिति गठन गर्ने प्रतिबद्धता जनाए। ५ जेठ, काठमाडौं।
संवैधानिक परिषद्सम्बन्धी अध्यादेशको बाटोबाट सिफारिस भएका न्यायाधीश डा. मनोजकुमार शर्मा मंगलबार भएको द्रुतगतिको संसदीय सुनुवाइबाट प्रधानन्यायाधीश भएका छन्। न्यायपालिकामा वरिष्ठतम न्यायाधीशलाई प्रधानन्यायाधीश बनाउने परम्परा तोड्दै प्रधानन्यायाधीश हुन पुगेका शर्माको एकै दिन संसदीय सुनुवाइदेखि पदभार ग्रहणसम्म प्रक्रिया सम्पन्न भयो। उनको सिफारिसले न्यायालय भित्रै विभाजन निम्त्याएको छ।
सुनुवाइ समितिमा विपक्षी दलका सांसदहरूले प्रश्न उठाए, “यस्तो हतारो किन?” समितिका सभापति बोधनारायण श्रेष्ठले भने, “विशिष्ट समयमा विशिष्ट निर्णयहरू लिन जरुरी हुन्छ।” डा. शर्माविरुद्ध १६ वटा उजुरी परेका थिए। सुनुवाइको प्रक्रिया बिहान ८ बजेबाट सुरु भएर दिउँसो ४ बजेसम्म चल्यो।
साँझ ६:४५ बजे डा. शर्माले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट शपथ लिए। उनले सर्वोच्च अदालतमा पुगेर पदभार ग्रहण गरे। डा. शर्माले भने, “हाम्रो संविधानले प्रधानन्यायाधीशको पदलाई ‘बढुवा’ को रूपमा नभई ‘नियुक्ति’ को रूपमा व्याख्या गरेको छ।” उनले पारिवारिक नाता भएकै कारण कसैलाई पदका लागि अयोग्य हुने कानुनी मान्यता नभएको स्पष्ट पारेका छन्। साथै उनले न्यायालयमा सुधारका लागि उच्चस्तरीय अध्ययन समिति गठन गर्ने प्रतिबद्धता पनि जनाएका छन्।
ट्रिनिटी कलेज डब्लिनका अनुसन्धानकर्ताहरूले रोमको राष्ट्रिय केन्द्रीय पुस्तकालयमा १,२०० वर्ष पुरानो ‘कोडमन्स हिम’ पाण्डुलिपि फेला पारेका छन्। यो पाण्डुलिपि ओल्ड इङ्लिस भाषामा मूल ल्याटिन पाठको बीचमा व्यवस्थित रूपमा बुनेर लेखिएको छ र सन् ८०० देखि ८३० को बीचमा तयार पारिएको हो। डिजिटलाइजेसनपछि पहिचान भएको यो पाण्डुलिपिले अंग्रेजी साहित्यको प्रारम्भिक इतिहासमा नयाँ बहस सुरु गरेको छ। ५ जेठ, काठमाडौं।
अंग्रेजी साहित्यको इतिहासलाई नयाँ दृष्टिले व्याख्या गर्ने एक ऐतिहासिक सफलता प्राप्त भएको छ। ट्रिनिटी कलेज डब्लिनका अनुसन्धानकर्ताहरूले रोममा नवौँ शताब्दीको सुरुवाती चरणको एक हराएको पाण्डुलिपि फेला पारेका छन्, जसमा अंग्रेजी भाषाकै सबैभन्दा प्राचीन र पहिलो कविता ‘कोडमन्स हिम’ सुरक्षित रहेको छ। दशकौंदेखि हराएको रहेको यो १,२०० वर्ष पुरानो दस्तावेज रोमको राष्ट्रिय केन्द्रीय पुस्तकालयमा फेला परेपछि अन्तर्राष्ट्रिय साहित्य जगत्मा नयाँ बहस सुरु भएको छ।
‘कोडमन्स हिम’ कुल ९ पङ्क्तिको एउटा छोटो ओल्ड इङ्लिस (पुरानो अंग्रेजी) कविता हो, जुन लगभग १,३०० वर्षअघि रचना गरिएको विश्वास गरिन्छ। यो कविता अंग्रेजी साहित्यको प्रारम्भ मानिन्छ। सन् ८०० देखि ८३० को बीचमा तयार पारिएको अनुमान गरिएको यो नयाँ पाण्डुलिपि यस कविताको अहिलेसम्मकै तेस्रो सबैभन्दा पुरानो प्रतिलिपि हो। यसअघि क्याम्ब्रिज र सेन्ट पिटर्सबर्गमा भेटिएका दुईवटा पुराना पाण्डुलिपिहरूमा यो कविता मूलत: ल्याटिन भाषामा लेखिएको र ओल्ड इङ्लिसका पङ्क्तिहरू पछि मात्र पानाको छेउ वा अन्त्यमा थपिएको थियो। तर रोममा फेला परेको यस नयाँ पाण्डुलिपिमा भने ओल्ड इङ्लिस संस्करणलाई मूल ल्याटिन पाठको बीचमै व्यवस्थित तरिकाले बुनेर लेखिएको छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यसले प्रारम्भिक मध्ययुगीन पाठकहरूले अंग्रेजी कवितालाई कत्ति उच्च महत्त्व र मूल्य दिन्थे भन्ने कुराको बलियो प्रमाण दिन्छ। परम्परागत मान्यताअनुसार यो कविता उत्तर इङ्ल्यान्डको नर्थयोर्कशायरस्थित ह्विट्बी एबेमा बस्ने कोडमन नामका एक अत्यन्त शर्मिला गोठालाले रचना गरेका थिए। एकपटक भोजको क्रममा सबैले गीत वा कविता सुनाउनुपर्ने पालो आउँदा लाजले गर्दा उनी त्यो ठाउँबाट भागेर सुत्न गएका थिए। सुतिरहेको बेला सपनामा एउटा रहस्यमयी आकृति देखापर्यो र उनलाई सृष्टिको बारेमा गाउन आदेश दियो। त्यसपछि जाग्दा उनले भगवानको प्रार्थना गर्दै संसारको सृष्टिको प्रशंसामा यो सुन्दर कविता रचना गरेका थिए।
५ जेठ, धनगढी। बाजुराको हिमाली गाउँपालिका–३, लाम्पाटामा अस्थायी प्रहरी चौकी निर्माण र सीमा विवादका कारण मंगलबार बिहान भएको झडपमा पाँच जना घाइते भएका छन्। हुम्लाको खार्पुनाथ गाउँपालिका–२ थालीका स्थानीयहरूले सीमा विवादको विरोध जनाएका थिए भने सो क्रममा बाजुराको हिमाली गाउँपालिकाका स्थानीयहरूसँग झडप भएको थियो। जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक नरेशबहादुर शाहीका अनुसार झडपमा पाँच जना सामान्य घाइते भएका छन्।
घाइतेमा हिमाली गाउँपालिका–३ का वडा सदस्य ३४ वर्षीय पेमा गारा गुरुङ, उनकी पत्नी ३३ वर्षीया लक्ष्मी गुरुङ, २४ वर्षीया मिनु कुँवर, प्रहरी चौकी बिच्छिया कार्यरत प्रहरी सहायक हवल्दार महेश धामी र हिमाली गाउँपालिकाका कार्यकारी प्रमुख कुल बहादुर थापा रहेका छन्। उनीहरूको ढाड, गर्दन, छाती तथा खुट्टामा चोट लागेको छ भने अवस्था सामान्य रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
सीमा विवाद पहिलेदेखि नै रहेको भए पनि मंगलबार बिहान हिमाली गाउँपालिका अध्यक्षसहित धनगढी उपमहानगरपालिकाका मेयर गोपाल हमाल र उनको टोली सैपाल हिमालको बेस क्याम्प पुग्न लागेको समयमा घटना घटेको हो। भ्रमण टोलीले ड्रोनमार्फत भिडियो खिच्ने क्रममा हुम्लाको खार्पुनाथ गाउँपालिका–२ थालीका स्थानीयहरू आक्रोशित भएका थिए। करिब ३०० जनाको संख्यामा आएका ती स्थानीयहरूले आक्रमण गरेका थिए। विवादपछि मेयर हमालसहितको टोलीलाई स्थानीयहरूले त्यहाँबाट अघि बढ्नबाट रोकिदिएको प्रहरीले जनाएको छ। सञ्चार सम्पर्कमा समस्या भइसकेकाले मेयर हमालको टोली फर्कियो वा अघि बढ्यो भन्ने स्पष्ट विवरण प्रहरीले दिन सकेको छैन।
सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले लाम्पाटामा प्रहरी चौकी भवन निर्माणका लागि ४० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएको थियो। तर हुम्लाको खार्पुनाथ गाउँपालिका–२ थालीका स्थानीयले उक्त क्षेत्र विगतदेखि प्रयोग गर्दै आएको भन्दै चौकी निर्माणमा विरोध जनाएका छन्। सीमा विवाद समाधानका लागि अहिलेसम्म कुनै ठोस पहल हुन सकेको छैन।
५ जेठ, काठमाडौं । दक्षिण चीनमा प्लास्टिकका बोतलहरू सङ्कलन गरेर चर्चित बनेको एक फ्रेन्च बुलडग कुकुरलाई विष खुवाएर मार्न खोजिएको आशङ्कामा एक जनालाई मालिकले प्रहरीलाई जानकारी गराएका छन् र त्यसपछि उक्त व्यक्ति पक्राउ परेका छन्। ‘सियाओबाइ’ भन्ने उपनामबाट चिनिएको त्यो फ्रेन्च बुलडग कुकुर गत वर्ष सडकमा मिहिनेतपूर्वक प्लास्टिकका बोतलहरू सङ्कलन गर्दै लाखौं मानिसको मन जित्न सफल भएको थियो। यसका मालिक झाङले विगत पाँच वर्षमा सियाओबाइले सङ्कलन गरेका बोतल बिक्री गरेर १ लाख युआनभन्दा बढी आम्दानी गरेको बताएका छन्। याङचेङ इभिनिङ न्युजका अनुसार, सियाओबाइको सोसल मिडिया अकाउन्ट @gouxiaobai मा ५ लाख फलोअर्स छन् र ती कुकुरका केही भिडियो १ करोड भन्दा बढी पटक हेरिएका छन्।
झाङले बताएअनुसार, मे ७ को दिउँसो एक “दयालु” इन्टरनेट प्रयोगकर्ताले उनलाई एउटा समूहको स्क्रिनसट पठाएका थिए जुन समूहमा मानिसहरूले सियाओबाइलाई विष खुवाएर मार्ने योजना बनाइरहेका थिए। सो समूहका सदस्यहरूले झाङको घरको ठेगाना सेयर गरेका थिए र क्षयरोग उपचारमा प्रयोग हुने ‘आइसोनियाजिड’ नामक औषधि मार्फत कुकुरलाई मार्ने योजना बनाएका थिए। यस औषधिले जनावरहरूको स्नायु प्रणालीमा असर पुर्याउँछ र अन्ततः श्वासप्रश्वास प्रणाली विफल भएर मृत्यु हुन्छ। त्यही दिन साँझ सेतो लुगा लगाएको र छाता बोकेको एक व्यक्ति झाङको घरबाहिर शङ्कास्पद तरिकाले घुमिरहेको र फोटो खिचिरहेको देखिएको थियो। झाङले तत्काल त्यस एनिमल एब्युज ग्रुपको च्याट रेकर्डसहित शङ्कास्पद व्यक्तिको सिसिटिभी फुटेज प्रहरीले बुझाए।
प्रहरीले दिएको जानकारी अनुसार मे ८ मा ती शङ्कास्पद व्यक्तिहरू पक्राउ परेका छन् र अनुसन्धान जारी छ। पक्राउ हुनु अघि झाङले सियाओबाइलाई विष खुवाउन सक्ने डरले कुकुरलाई घरभित्रै थुनेर राख्न बाध्य भएका थिए। उनले बताएअनुसार, त्यो समयमा कुकुर निकै निराश देखिएको थियो। पछि जब पुनः बाहिर निस्कन पाएपछि, सियाओबाइ फेरि पहिले जस्तै फुर्तिलो भएर बोतल सङ्कलनमा फर्किएको छ। झाङले आफ्नो नयाँ भिडियो क्लिपमा भनेका छन्, “सियाओबाइ फेरि काममा फर्किएको छ र निकै आत्मविश्वासी देखिन्छ। जनावरहरूप्रति दुर्व्यवहार गर्नेहरू समाजका फोहर हुन्। उनीहरूले मारेका जनावरहरूको बदला लिन म यो समूहविरुद्ध लड्न प्रतिबद्ध छु।” यो घटनाले सोसल मिडियामा ठूलो चासो पाएको छ। एक अनलाइन प्रयोगकर्ताले भनेका छन्, “म आशा गर्दछु कि प्रहरीले विष खुवाउनेहरूलाई कठोर सजाय दिनेछ। यस्तो दुष्ट कामहरूले तिनीहरूलाई नै नराम्रो नतिजा दिनेछ।” अर्का एकले भने, “कुकुर कति प्यारो र दयालु छ, उसले कसैलाई पनि कष्ट दिएको छैन। तर खराब मानिसहरूले उसलाई निशाना बनाए। उनीहरूको सोच कति विकृत छ!
काठमाडौं विश्वविद्यालयमा अध्यादेशबाट पदमुक्त डिनलाई निमित्त डिनको जिम्मेवारी दिइएको छ। निमित्त उपकुलपति प्रा.डा. ऋषिकेश वाग्लेले शिक्षामन्त्रीसँग सल्लाह गरेर डिनको जिम्मेवारी दिएको बताएका छन्। प्राध्यापक संघले १० दिनभित्र सभा बोलाएर उपकुलपति छनोट समिति बनाउन उपकुलपतिलाई अल्टिमेटम दिएका छन्। ५ जेठ, काठमाडौं। काठमाडौं विश्वविद्यालय (केयू) मा अध्यादेशबाट नै पदमुक्त भएकालाई निमित्त डिनको जिम्मेवारी दिइएको छ। निमित्त उपकुलपति प्रा.डा. ऋषिकेश वाग्लेले पदमुक्त भएका डिनलाई सोमबार जिम्मेवारी दिएका हुन्। ‘तत्कालको लागि काम गर्ने गरी जिम्मेवारी दिइएको हो,’ वाग्लेले भने। उनका अनुसार यो पुरानो निरन्तरता होइन, निमित्त जिम्मेवारी हो। ‘विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोह आउने भएकाले उहाँहरूलाई दिएको हो,’ उनले भने। केयूको दीक्षान्त समारोह जेठ अन्तिममा गर्ने तयारी छ।
काठमाडौं विश्वविद्यालयमा ७ वटा स्कुल छन्। मेडिकल साइन्समा प्रा.डा. मनोज हुमागाईं, इन्जिनियरिङमा प्रा.डा. मनिष पोखरेल, स्कुल अफ साइन्समा प्रा.डा. वेदमणि दाहाल, स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा प्रा.डा. विजय केसी, स्कुल अफ एजुकेसनमा प्रा.डा. बालचन्द्र लुईंटेल, स्कुल अफ आर्टसमा सहप्राध्यापक डा. उद्धव प्याकुरेल र स्कुल अफ लामा सहप्राध्यापक डा. शिव गिरीलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।
अध्यादेशबाट उनीहरू पदमुक्त भएका थिए। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले गत १९ वैशाखमा अध्यादेश जारी गरेका थिए। उक्त अध्यादेशबाट केयूका डिनहरू समेत पदमुक्त भएका थिए। डिनहरूलाई समेत पदमुक्त गरेकोमा केयूका केही प्राध्यापक असन्तुष्ट थिए। केयूका पदाधिकारीमा परीक्षा नियन्त्रक रहेका वाग्ले मात्र बाँकी रहँदा उनलाई निमित्त उपकुलपतिको जिम्मेवारी दिइएको हो। तर उपकुलपतिको जिम्मेवारी पाउनु अघि नै वाग्लेले सहायक डिनहरूलाई गत २३ वैशाखमा डिनको जिम्मेवारी दिएका थिए।
विश्वविद्यालयका कुलपति एवं प्रधानमन्त्री बालेन शाहले ३० वैशाखमा वाग्लेलाई उपकुलपतिको जिम्मेवारी दिएका थिए। फरक–फरक व्यक्तिलाई दुई पटक डिनको जिम्मेवारी दिएपछि कुन आधिकारिक डिन हो भनेर प्राध्यापकहरूको टोली मंगलबार उपकुलपति वाग्लेको कार्यकक्ष पुगेको छ। ‘२३ गते सहायक डिनलाई जिम्मेवारी दिइएको थियो। फेरि हिजो पुरानै डिनहरूलाई जिम्मेवारी दिएको रहेछ। आधिकारिक को हो भनेर सोध्न गएका थियौं,’ डेलिगेसन गएका एक प्राध्यापकले भने, ‘पदमुक्त भएकालाई कुन ऐनमा टेकेर जिम्मेवारी दिएको हो भनेर उपकुलपति सरलाई सोध्न गएका हौँ।’
जवाफमा निमित्त उपकुलपति वाग्लेले सोमबार पत्र पाएकाहरूलाई आधिकारिक भएको बताए। ‘विश्वविद्यालयमा अध्यादेशबाट पदमुक्त भएपछि २१ गते सहायकलाई तत्काल काम गर्न जिम्मेवारी दिएको र हिजो पदमुक्त हुनुअघि व्यक्तिहरूलाई जिम्मेवारी दिएपछि अघिल्लो पत्र स्वत: खारेज भएको बताउनु भयो,’ निमित्त उपकुलपति वाग्लेको भनाइ उद्धृत गर्दै डेलिगेसनमा सहभागी अर्का एक प्राध्यापकले भने। उपकुलपति वाग्लेले भने शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलसँग सल्लाह गरेर नै डिनको जिम्मेवारी दिएको बताएका छन्। ‘शिक्षामन्त्रीसँग परामर्श गरेर नै जिम्मेवारी दिएको हुँ,’ उनले भने।
प्राध्यापकहरूले केयूको सभा छिटो बोलाएर पदाधिकारी नियुक्तिको लागि छनोट समिति बनाउन आग्रह गरेका छन्। प्राध्यापक संघको टोलीले उपकुलपति वाग्लेलाई १० दिनभित्र सभा बोलाएर उपकुलपति छनोट समिति बनाउन अल्टिमेटम दिएका छन्। ‘छिटो समिति बनाएर नयाँ पदाधिकारी आउनु पर्छ। समिति बनाउन केयूको सभा बस्नु पर्छ। सभाले समिति बनाउने हो,’ ती प्राध्यापकले भने, ‘उपकुलपति सरलाई १० दिनको समय दिएका छौँ।’ ३२ जना प्राध्यापकको टोली डेलिगेसन गएको थियो। जवाफमा उपकुलपति वाग्लेले एक साताभित्र नै प्रक्रिया अगाडि बढाउने आश्वासन दिएको प्राध्यापकहरूले बताएका छन्।
५ जेठ, काठमाडौं । स्वास्थ्य मन्त्रालय र त्यसका मातहतका निकायहरूमा स्वीकृत दरबन्दीभन्दा बढी कर्मचारी राखिएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। महालेखा परीक्षक कार्यालयको वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार मन्त्रालयले ८ सय ४१ अतिरिक्त दरबन्दी सिर्जना गरी कर्मचारी पदपूर्ति गरेको छ। मन्त्रालयसँग सम्बन्धित सरकारी कार्यालय, बोर्ड तथा अस्पतालसहित ४६ निकायमा ४ हजार २७२ दरबन्दीहरू स्वीकृत छन् भने ४ हजार १८३ पदमा कर्मचारी कार्यरत छन्, र ८९ पद रिक्त छन्। तथापि मन्त्रालयले स्वीकृत संरचनाभन्दा बाहिर थप ८४१ दरबन्दी सिर्जना गरी थप कर्मचारी नियुक्त गरेको छ।
त्यसैगरी, मन्त्रालय मातहतका अस्पतालहरूले आन्तरिक स्रोतबाट तलब भुक्तानी गर्ने गरी नियुक्त गरेका कर्मचारीहरूको अभिलेख मन्त्रालयमा उपलब्ध छैन। नेपाल स्वास्थ्य सेवा ऐन, २०५३ को दफा ७ (क) मा स्वास्थ्य सेवाका कर्मचारीको दरबन्दी तथा पदपूर्तिसम्बन्धी व्यवस्था उल्लेख छ। प्रतिवेदनले कानुनी व्यवस्थाअनुसार कार्य बोझको विश्लेषण गरी कर्मचारी व्यवस्थापन गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएको छ।
रास्वपा सांसद देवराज पाठकले सुकुमबासीमाथि सिर्जना गरिएको त्रासको वातावरण तुरुन्तै अन्त्य गर्न सरकारसँग माग गर्नुभएको छ। सांसद पाठकले दार्चुलाका प्रधानाध्यापक बलदेव सिंह धामीको आत्महत्या प्रकरणप्रति दुःख व्यक्त गर्दै दोषीहरूलाई कडा कारबाही गर्न आग्रह गर्नुभयो। ५ जेठ, काठमाडौं।
सांसद पाठकले प्रतिनिधि सभाको मंगलबारको बैठकमा बोल्दै स्थानीय तह र विभिन्न सरकारी कार्यालयहरूले पत्राचार गरी नागरिकहरूमा आतंक फैलाइरहेको भन्दै आपत्ति जनाउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “सरकारले प्राधिकरण गठन गरी सुकुमबासी समस्याको स्थायी समाधान गर्ने योजना बनाइरहेको बेला स्थानीय तहमा उठिबासमाथि त्रास फैलाउने काम भइरहेको छ। समस्या समाधान विधि, प्रक्रिया र मापदण्डअनुसार हुनुपर्छ।”
सांसद पाठकले नाकाका सडकहरूलाई नेपालको मुख्य सडकसँग जोड्न नदिँदा कडाइ हुँदा स्थानीय जनता आतंकित बनेको जनाउनुभयो। उहाँले दार्चुलाका प्रधानाध्यापक बलदेव सिंह धामीको आत्महत्या प्रकरणप्रति दुःख व्यक्त गर्दै उक्त घटनाले शिक्षाक्षेत्रमा व्याप्त राजनीतिक चलखेललाई उजागर गरेको टिप्पणी गर्नुभयो।
उहाँले इमानदार व्यक्तिको आत्मसम्मानमा चोट पुर्याउँदा यस्तो दुःखद घटना घटेको बताउँदै आत्महत्या प्रोत्साहन गर्ने दोषीहरूलाई कडा कारबाही गर्न माग गर्नुभयो। नेपाल मध्यम आय भएको मुलुक भएकोले स्तरोन्नति, सार्वजनिक सेवामा सुधार, दोहोरो करमुक्ति सम्झौताका विस्तार र डायस्पोरामा लगानी भित्र्याउने नीतिहरू प्रशंसनीय भए तापनि कमजोर प्रशासनिक व्यवस्था र कानुनी जटिलताहरू चुनौती हुन सक्ने उहाँको तर्क थियो।
ब्रह्माण्डका सबैभन्दा साना एकाइहरूको व्याख्या गर्ने जटिल ‘स्ट्रिङ थ्योरी’ केवल गणितीय कल्पना मात्र नभई वास्तविकता भित्र रहेका ब्रह्माण्डका अन्तर्निहित नियम हुन सक्ने संकेत वैज्ञानिकहरूले पाएका छन्। क्याल्टेकका भौतिकशास्त्रीहरूले गरेको नयाँ अनुसन्धानले ब्रह्माण्डभित्र स्ट्रिङ थ्योरीको अस्तित्व आवश्यक देखिएको कुरा सार्वजनिक गरेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले सुरुमा स्ट्रिङहरूको अस्तित्व नमानिकन मात्र अत्यधिक ऊर्जामा कणहरूको व्यवहारका केही सामान्य नियमहरूमा आधारित गणितीय समीकरणहरू समाधान गर्न थालेका थिए, तर ती समीकरणहरूले स्वतः स्ट्रिङ थ्योरीका मुख्य विशेषताहरू र संकेतहरू प्रस्तुत गरेपछि उनीहरू अचम्मित भए।
भौतिकशास्त्रमा लामो समयदेखि सब-एटोमिक कणहरूलाई चलाउने ‘क्वान्टम मेकानिक्स’ र ब्रह्माण्डको विशाल संरचना तथा गुरुत्वाकर्षण व्याख्या गर्ने आइन्स्टाइनको ‘जनरल रिलेटिभिटी’ बीच सहकार्य मिलाउन सकिएको छैन। क्वान्टम स्तरमा गुरुत्वाकर्षण समावेश गर्दा समीकरणहरू अनन्ततर्फ उन्मुख भई असफल हुन्छन्। सन् १९६० को दशकमा आएको स्ट्रिङ थ्योरीले यसको समाधान प्रस्ताव गर्दै ब्रह्माण्डका सबै कणहरू बिन्दु आकारका नभई एउटा विशेष कम्पन गरिरहेका अति सूक्ष्म तनाव वा स्ट्रिङहरू भएको र गुरुत्वाकर्षण बोक्ने काल्पनिक ‘ग्राविटोन’ पनि यिनै कम्पनबाट निर्माण हुने विश्वास राख्छ।
यस थ्योरीलाई प्रमाणित गर्न विशाल ‘पार्टिकल कोलाइडर’ आवश्यक भएकाले वर्तमान प्रविधिले त्यो काम गर्न नसकेको कारण वैज्ञानिकहरूले प्रकृतिका आधारभूत सिद्धान्तहरूबाट कुन नियम स्वतः प्रकट हुन्छ भनेर हेर्ने ‘बुटस्ट्र्याप’ विधि अपनाएका थिए। ‘फिजिकल रिभ्यु लेटर्स’ मा प्रकाशनका लागि स्वीकृत ‘स्ट्रिङ्स फ्राम अलमोस्ट नथिङ’ शीर्षकको अध्ययनमा क्याल्टेक, न्यूयोर्क युनिभर्सिटी र बार्सिलोनाको इन्स्टिच्युट डे फिसिका डिएल्टेस एनर्जियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले कणहरूको टक्कर र छरिने प्रक्रियासँग सम्बन्धित केही सामान्य सर्तहरू प्रयोग गरेका थिए। क्याल्टेकका सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रका प्राध्यापक क्लिफर्ड चेउङका अनुसार उनीहरूले स्ट्रिङको कुनै पूर्व अनुमान नगरे पनि समीकरणहरू समाधान गर्दा स्वतः स्ट्रिङ थ्योरीका आधारहरू उदय भएको देखियो।
यो नयाँ गणितीय मोडेलले क्वान्टम गुरुत्वाकर्षणमा देखा पर्ने अनन्त समस्या ‘अल्ट्रासफ्टनेस’ गुणमार्फत समाधान गरेको छ। अत्यधिक ऊर्जामा स्ट्रिङहरूले अन्तरक्रियालाई फैलाउने भएकाले समीकरणहरू बिग्रनबाट बचाउँछन्। अनुसन्धान टोलीले यसै अल्ट्रासफ्ट व्यवहार र अर्को गणितीय सर्त ‘मिनिमल जिरोज’ लाई आधार बनाएर गणना गर्दा स्ट्रिङ थ्योरीसँग सम्बन्धित कणहरूको द्रव्यमान र स्पिनको अनन्त शृंखला स्वतः उत्पन्न भएको छ, जुन न्यूयोर्क युनिभर्सिटीका सह-लेखक ग्रान्ट एन रेम्मेनले बताएका छन्। अमेरिकी ऊर्जा मन्त्रालय र विभिन्न प्रतिष्ठित संस्थानहरूको आर्थिक सहयोगमा सम्पन्न यो खोजले दशकौँ पुरानो बुटस्ट्र्याप अवधारणालाई आधुनिक उपकरणबाट पुनर्जीवित गर्दै ब्रह्माण्डको अन्तिम सत्य खोज्ने दिशामा नयाँ बाटो खोल्दैछ।
द नर्थ फेसले अन्तर्राष्ट्रिय एभरेस्ट दिवस २०२६ को अवसरमा मे २९ गते काठमाडौंको गोकर्ण फरेस्टमा पहिलो नाइट ट्रेल रन आयोजना गर्ने जानकारी दिएको छ। यो नाइट ट्रेल रन ७.५ किलोमिटरको हुनेछ र एलाइट विजेताले २०० अमेरिकी डलर पुरस्कार पाउनेछन् भने उपविजेताले १५० डलर र तेस्रोले १०० डलर पुरस्कार पाउनेछन्। प्रतियोगितामा विदेशी धावकहरू समेत सहभागी हुनेछन् र प्रत्येक दौड पूरा भएवापत ५ अमेरिकी डलर सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिलाई एभरेस्ट क्लीन-अप परियोजनाको लागि प्रदान गरिनेछ।
५ जेठ, काठमाडौं। ‘द नर्थ फेस’को आयोजनामा अन्तर्राष्ट्रिय एभरेस्ट दिवस २०२६ को अवसरमा नाइट ट्रेल रन आयोजना हुने भएको छ। आयोजकहरूले मंगलबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै द नर्थ फेस माउन्टेन क्वेस्ट अन्तर्गत यही मे २९ (जेठ १५) मा उक्त कार्यक्रम आयोजना हुने जानकारी दिएका छन्। माउन्टेन क्वेस्टको प्रमुख आकर्षणको रूपमा नेपालकै पहिलो नाइट ट्रेल रन हुन लागेको जानकारी आयोजकले दिएका छन्।
यो नाइट ट्रेल रन गोकर्ण फरेस्टको क्षेत्रभित्र आयोजना हुनेछ भनी द नर्थ फेस नेपालकी प्रतिनिधि रिन्छेनला लामाले जानकारी दिइन। लामाले नेपालमा पहिलोपटक नाइट ट्रेल रन आयोजना हुन लागेको बताइन्। यस दौडले सहनशीलता, दृढता तथा अज्ञात यात्रामा अघि बढ्ने साहसको प्रतिनिधित्व गर्ने र यसको प्रेरणा सगरमाथा तथा व्यापक हिमाली परिवेशबाट लिइएको आयोजकले जनाएको छ।
रेस डिरेक्टर बिनेश तुलाधरले नाइट ट्रेल रन ७.५ किमीको हुने जानकारी दिएका छन्। एलाइटतर्फको विजेताले २०० अमेरिकी डलर पुरस्कार पाउनेछन् भने उपविजेताले १५० डलर र तेस्रोले १०० डलर पुरस्कार पाउनेछन्। पुरस्कारमा १५ प्रतिशत कर कट्टा गरिने आयोजकले जनाएको छ। दर्ता शुल्क एलाइट र रेगुलर दुवैका लागि एक हजार रहेको छ। रेस डिरेक्टर तुलाधरले एलाइटका लागि ६० मिनेट र रेगुलर रनको लागि ९० मिनेट कट अफ टाइम रहेको बताए। यो खुला कार्यक्रम भएकाले एलाइट धावकदेखि अन्य सबैले सहभागी हुन सक्नेछन्।
विदेशी धावकहरू समेत दौडमा सहभागी हुने आयोजकले जानकारी दिएका छन्। प्रत्येक दौड सम्पन्न गर्नुमा ५ अमेरिकी डलर सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समिति (एसपीसीसी) लाई एभरेस्ट क्लीन-अप परियोजनाको लागि सहयोग स्वरूप प्रदान गरिने द नर्थ फेसकी प्रतिनिधि लामाले जानकारी दिइन्। नाइट ट्रेल रनले देशको ट्रेल रनिङ क्षेत्रमा नयाँ इतिहास रच्ने अपेक्षा आयोजकले व्यक्त गरेका छन्।
नेपाल मेडिकल काउन्सिलको विशेष लाइसेन्स परीक्षामा ८१.३७ प्रतिशत परीक्षार्थी सफल भएका छन्। काउन्सिलको २९ वैशाखमा भएको बैठकमा १३१ जना सफल र ३२ जना असफल भएको जानकारी दिइएको छ। २० चैतमा गरिएको परीक्षामा १६५ जनाले आवेदन दिएका थिए, तर दुई जना अनुपस्थित थिए।
काउन्सिलका अनुसार, २ जना अनुपस्थित र ३२ जना परीक्षार्थी असफल भएका छन्। काउन्सिलले सञ्चालनका लागि ७ वटा समिति गठन गर्ने निर्णय गरेको छ। यसमा शिक्षा तथा सीपीडी समिति, दर्ता समिति, विदेशी नागरिक चिकित्सक दर्ता समिति, व्यावसायिक आचरण तथा स्वास्थ्य समिति, परीक्षा समिति, दन्त समिति र खरिद समिति समावेश छन्।
सिंघुवा विश्वविद्यालयको अध्ययनले विश्वव्यापी प्राविधिक प्रतिस्पर्धामा नयाँ मोर्चा खोल्दै एआई मोडलले भाषाको प्रभाव कस्तो हुन्छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ। चीनको शीर्ष उड्डयन जर्नलमा प्रकाशित अनुसन्धान अनुसार चिनियाँ भाषाले अंग्रेजीमाथि आन्तरिक फाइदा दिन सक्छ तर हाल यो महत्व कम रहेको छ। एयरोस्पेस इन्जिनियरिङ स्कूलका प्राध्यापक चेन हाइक्सिनको टोलीले एआईलाई विमान पखेटाको आकार सुधार्ने तर्क र दृश्य क्षमतासहित डिजाइन गरेको छ। ५ जेठ, काठमाडौं।
सिंघुवा विश्वविद्यालयको अध्ययनले औद्योगिक शक्तिहरूका लागि गम्भीर अर्थ राख्ने प्रश्न उठाउँदै विश्वव्यापी प्राविधिक प्रतिस्पर्धामा नयाँ मोर्चा खोलेको छ। यदि तपाईं कुनै आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) मोडललाई, उदाहरणका लागि, उत्कृष्ट विमान डिजाइन गर्न निर्देशन दिनुहुन्छ भने के तपाईं त्यसलाई अंग्रेजीमा वा चिनियाँमा कुरा गर्नुहुन्छ? यसले फरक पार्छ? अप्रिल २७ मा चीनको शीर्ष उड्डयन जर्नल ‘एक्टा एयरोनटिका एट एस्ट्रोनटिका सिनिका’मा प्रकाशित अनुसन्धान अनुसार यसको जवाफ मिश्रित छ। चिनियाँ भाषाले अंग्रेजीमाथि आन्तरिक फाइदा दिन सक्छ, तर हालका लागि त्यो धेरै महत्व राख्दैन।
सिंघुवाको एयरोस्पेस इन्जिनियरिङ स्कूलका प्राध्यापक चेन हाइक्सिनको नेतृत्वमा टोलीले एउटा परिष्कृत एआई ‘एजेन्ट’ तयार पारेको थियो, जुन इन्जिनियरिङको एउटा क्लासिक कार्य—आधुनिक विमान पखेटाको आकार परिमार्जन गरेर ड्र्याग कम गर्ने—का लागि डिजाइन गरिएको थियो। एआईलाई ‘देख्न’ र ‘तर्क गर्न’ सिकाइएको थियो। भिजन-ल्याङ्ग्वेज मोडल प्रयोग गरी एआईलाई पखेटाको आकार र वायुप्रवाहका तस्बिरहरू देखाइएको थियो, जसमा इन्जिनियरिङ नियमहरू र डिजाइन इतिहास पनि जोडिएको थियो। त्यसपछि, पखेटालाई एरोडाइनामिक बनाउन अलिकति ‘बम्प’ थप्ने वा अलिकति वक्रता मिलाउने जस्ता सूक्ष्म ज्यामितीय संशोधनहरू प्रस्ताव गर्नुपर्ने थियो। एआईले trial-and-error प्रक्रियाबाट सिकेको थियो। प्रत्येक पटक सफलतापूर्वक ड्र्याग कम गरेमा त्यसले ‘रिवार्ड’ प्राप्त गर्थ्यो।
नेपाल प्रहरीले २०८३–२०८५ सम्मको त्रिवर्षीय रणनीतिक योजना सार्वजनिक गरेको छ। यो योजना नागरिक केन्द्रित प्रहरी सेवा र प्रविधि मैत्री रुपान्तरणलाई मुख्य प्राथमिकता दिन्छ। प्रहरी प्रधान कार्यालयले २०८०–२०८२ को कार्ययोजनामा ९४.७२ प्रतिशत उपलब्धि हासिल भएको जानकारी दिएको छ।
५ जेठ, काठमाडौं। मंगलबार प्रहरी प्रधान कार्यालयमा आयोजित समारोहमा प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले यो रणनीतिक योजना सार्वजनिक गरे। नवप्रवर्तन, इमानदारी र तत्परताको माध्यमबाट प्रहरी सेवामा रुपान्तरण गर्ने लक्ष्यसहित २०८३–२०८५ को योजना जारी गरिएको छ। यो योजना नयाँ आर्थिक वर्ष अर्थात् १ साउनदेखि लागू हुने बताइएको छ।
आईजीपी कार्कीले रणनीतिक योजनामा नागरिक केन्द्रित प्रहरी सेवा र प्रविधि मैत्री रुपान्तरणलाई प्राथमिकता दिइएको जानकारी दिए। यस योजनाले प्रहरी संगठनलाई सक्षम, उत्तरदायी र भरोसायोग्य संस्थाको रुपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखेको छ। २०८०–२०८२ को कार्ययोजनामा १३ वटा प्रमुख लक्ष्य, ४० वटा कार्यगत उद्देश्य र २०७ वटा क्रियाकलाप समावेश थिए, जसको ९४.७२ प्रतिशत प्राप्ति भएको छ।
अमेरिकी न्याय विभागले भारतीय अर्बपति गौतम अदानी र उनका शीर्ष अधिकारीहरूविरुद्ध चलाइएको आपराधिक जालसाजी मुद्दा खारेज गरेको छ। अदानी समूहले अमेरिकामा रहेका सबै तीन कानुनी मुद्दाहरू समाधान गरी अब अमेरिका भ्रमण गर्न सक्षम भएको छ। अदानी इन्टरप्राइजेजले इरानमाथिको अमेरिकी प्रतिबन्ध उल्लङ्घन गरेको आरोपमा २७ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर जरिवाना तिर्न सहमति जनाएको छ।
५ जेठ, काठमाडौं। अदानीले एक पृथक देवानी मुद्दा समाधान गर्न सहमति जनाएको केही दिनपछि यो ठूलो कानुनी राहत प्राप्त भएको हो। यससँगै अदानी समूहले अमेरिकामा रहेका आफ्ना तीनवटै कानुनी समस्याहरू अन्त्य गरेको छ। यसको परिणामस्वरूप अदानीलाई अब कुनै कानुनी जोखिम बिना अमेरिका भ्रमण गर्ने सुविधा प्राप्त भएको छ। आपराधिक मुद्दा खारेज भएसँगै, अदानी समूहको मुख्य कम्पनी ‘अदानी इन्टरप्राइजेज’ ले इरानमाथि लागू अमेरिकी प्रतिबन्ध उल्लङ्घन गरेको आरोपमा अमेरिकी कोषलाई २७ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर जरिवाना तिर्न सहमति जनाएको छ।
अमेरिकी वित्त मन्त्रालयको ‘अन्तर्राष्ट्रिय सम्पत्ति नियन्त्रण कार्यालय’का अनुसार, नोभेम्बर २०२३ देखि जुन २०२५ सम्म अदानी इन्टरप्राइजेजले दुबईस्थित व्यापारीमार्फत ओमान र इराकबाट ग्यास खरिद गरेको थियो, जुन प्रतिबन्धित देश इरानबाट ल्याइएको थियो। यस प्रक्रियामा अमेरिकी वित्तीय संस्थाहरूको माध्यमबाट डलरमा आधारित करिब १९ करोड २० लाख डलर बराबर ३२ वटा भुक्तानीहरू गरिएका थिए, जुन अमेरिकी कानुनको उल्लङ्घन थियो।
सन् २०२४ मा अमेरिकी न्याय विभागले ६३ वर्षीय गौतम अदानी, उनका भतिजा सागर अदानी र अन्य अधिकारीहरूलाई भारतमा ठूलो नवीकरणीय ऊर्जा परियोजनाहरू प्राप्त गर्न भारतीय अधिकारीहरूलाई घुस दिएको र अमेरिकी लगानीकर्ताहरूलाई ठग्ने आरोपमा आपराधिक मुद्दा दर्ता गरेको थियो। अदानी समूहले यी आरोपहरूलाई सुरुदेखि नै कडा रूपमा अस्वीकार गर्दै आएको छ। न्युयोर्कको इस्टर्न डिस्ट्रिक्ट कोर्टले यो मुद्दा पूर्ण रूपमा खारेज गर्ने आदेश जारी गरिसकेको छ।
सञ्चार माध्यमहरूले जनाए अनुसार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनकालमा विदेशी घुसखोरी मुद्दाहरूलाई अभियोजन नगर्ने नीति लागू भइरहेको कारणले यस मुद्दा खारेज भएको हो। यो कानुनी सफलतामा अदानीले नियुक्त गरेको नयाँ वकिल टोलीको ठूलो भूमिका रहेको बताइएको छ। अदानीले राष्ट्रपति ट्रम्पका व्यक्तिगत कानुनी सल्लाहकार तथा विश्वकै शक्तिशाली अमेरिकी वकिल रोबर्ट जे. जिउफ्रा जुनियरलाई आफ्नो पक्षमा बहस गर्न नियुक्त गरेका थिए।
न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार, अदानीका वकिलहरूले मुद्दा खारेज भए पश्चात अदानीले अमेरिकामा १० अर्ब डलर लगानी गर्ने र १५,००० रोजगारी सिर्जना गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका थिए, जुन प्रतिज्ञा अदानीले ट्रम्पको २०२४ को चुनाव जितेपछि गरेका थिए। गत हप्ता मात्रै अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोगले पनि गौतम अदानी र सागर अदानीविरुद्धको देवानी जालसाजी मुद्दा फिर्ता लिएको थियो। यसका लागि उनीहरूले कुल १ करोड ८० लाख डलर संयुक्त जरिवाना तिर्न सहमति जनाएका थिए।
उक्त सम्झौतामा आरोपहरूको स्वीकार वा अस्वीकार गरिएको छैन, तर अदानीलाई भविष्यमा अमेरिकी जालसाजीविरुद्धको कानून उल्लङ्घन नगर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। फोर्ब्सका अनुसार, ८२ अर्ब डलर सम्पत्ति भएका अदानी विश्वकै धनाढ्य व्यक्तिहरूको सूचीमा छन्। उनको व्यवसाय ऊर्जा, बन्दरगाह र विमानस्थल जस्ता मुख्य क्षेत्रमा फैलिएको छ।
पब्जी मोबाइल ग्लोबल ओपन २०२६ सिजन १ को मुख्य प्रतियोगिताको समूह विभाजन सार्वजनिक गरिएको छ। प्रतियोगिता इन्डोनेसियाको जकार्तामा जुन २ देखि ७ सम्म सञ्चालन हुनेछ र ५ लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार राशिका लागि हुनेछ। नेपालबाट होरा ईस्पोर्ट्स समूह ‘ए’ मा र ट्रेन्ड टू किल समूह ‘बी’ मा प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। ५ जेठ, काठमाडौं।
३२ टोलीलाई दुई समूहमा विभाजन गरी आयोजना गरिएको यो प्रतियोगिता इन्डोनेसियाको जकार्तामा जुन २ देखि ७ सम्म हुनेछ, जहाँ ५ लाख अमेरिकी डलर पुरस्कार राशिका लागि प्रतिस्पर्धा हुनेछ। नेपालबाट होरा ईस्पोर्ट्स र ट्रेन्ड टू किल (टीटूके) पनि सहभागी छन्। होरा ईस्पोर्ट्स समूह ‘ए’ मा र टीटूके समूह ‘बी’ मा राखिएका छन्।
दक्षिण एसियाबाट पाकिस्तानको फोर थ्राइभ्स टोली पनि छनोट भएको छ। समूह चरण दुई दिन चल्नेछ, जहाँ प्रत्येक समूहका शीर्ष ६ टोली सिधै ग्रान्ड फाइनलमा प्रवेश गर्नेछन्। बाँकी २० टोली मध्ये पुछारका चार टोली प्रतियोगिताबाट बाहिरिने छन् भने १६ टोलीले सर्भाइभल स्टेजमा सहभागिता जनाउनेछन्। सर्भाइभल स्टेजबाट चार टोली फाइनलमा पुग्नेछन्। प्रतियोगिताको विजेता स्म्यास रुल फर्म्याटमार्फत निर्णय गरिनेछ।
सत्तारुढ दल रास्वपाले स्थापना भएको चार वर्षपछि पहिलो महाधिवेशन सम्पन्न गर्ने तयारी गरिरहेको छ। प्रथम महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा, निर्वाचित पदाधिकारी पदका लागि विभिन्न उम्मेदवारहरूमा ठूलो चासो देखिन थालेको छ।
