लेखक: space4knews

चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट कर्जा विस्तार ६.२ प्रतिशत मात्र भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। जेठ मसान्तसम्म कुल कर्जा प्रवाह ५८ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यस अवधिमा बैंकहरूको ब्याजदर र आधारदरमा उल्लेखनीय कमी आएको छ।

निक्षेप संकलन १०.३ प्रतिशतले वृद्धि भई ८० खर्ब १२ अर्ब रुपैयाँ पुगेपछि तरलता व्यवस्थापनमा बैंक र वित्तीय संस्थाहरूलाई थप चुनौतीहरू थपिएका छन्।

२९ असार, काठमाडौं। चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा बैंक र वित्तीय संस्थाबाट कर्जा विस्तार केवल ६.२ प्रतिशत मात्र भएको राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको विवरणले देखाएको छ। साउनदेखि जेठ मसान्तसम्म ३ खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ कर्जा विस्तार भएको छ।

गत वर्षको तुलनामा कर्जा विस्तारको दर सुस्त परेको हो, जहाँ गत आर्थिक वर्षकै यसै अवधिमा कर्जा विस्तार ८ प्रतिशत थियो।

जेठ मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट कुल ५८ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ। पर्याप्त तरलता र न्यून ब्याजदर हुँदाहुँदै पनि कर्जा विस्तारमा सुस्ती देखिएको छ।

ब्याजदर निरन्तर ओरालो लागिरहेको छ। वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधारदर यस जेठमा ४.८८ प्रतिशतमा झरेको छ, जुन गत वर्षको जेठमा ६.०९ प्रतिशत थियो। सोही अवधिमा विकास बैंकको औसत आधारदर ८.२९ प्रतिशतबाट ६.८६ प्रतिशत र फाइनान्स कम्पनीहरूको ९.०२ प्रतिशतबाट ७.१६ प्रतिशतमा झरेको छ।

त्यसैगरी कर्जाको भारित औसत ब्याजदर पनि उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। वाणिज्य बैंकहरूको भारित औसत ब्याजदर ७.९९ प्रतिशतबाट ६.६४ प्रतिशत, विकास बैंकहरूको ९.४० प्रतिशतबाट ७.७१ प्रतिशत र फाइनान्स कम्पनीहरूको १०.२२ प्रतिशतबाट ८.९० प्रतिशतमा झरेको छ।

निक्षेप संकलनमा पनि यस ११ महिनाको अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा निक्षेप करीब १०.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। निक्षेप ७ खर्ब ४८ अर्ब रुपैयाँले बढेर जेठ मसान्तसम्म कुल निक्षेप ८० खर्ब १२ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।

गत वर्षको तुलनामा निक्षेप रकममा वृद्धि भएको छ, जहाँ गत आर्थिक वर्षको यसै अवधिमा निक्षेप मात्र ८ प्रतिशतले बढेको थियो। कर्जाभन्दा निक्षेप वृद्धि बढी भएका कारण तरलता व्यवस्थापनमा थप चुनौतीहरु देखिएका छन्।

नेपालको शोधनान्तर स्थिति चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा ९ खर्ब २६ अर्ब ६ करोडले बचतमा रहेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा शोधनान्तर बचत झण्डै दोब्बरले वृद्धि भएको छ। रेमिट्यान्स आप्रवाहमा भएको उल्लेख्य वृद्धिका कारण मुलुकको बाह्य क्षेत्र कारोबारमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ। २९ असार, काठमाडौं।

मुलुकबाट बाहिरिने विदेशी मुद्राको तुलनामा भित्रिने रकम बढी हुँदा शोधनान्तर बचत गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को तुलनामा दोब्बर बढेको छ। चालु आव २०८२/८३ को ११ महिना (साउन–जेठ) सम्म शोधनान्तर स्थिति ९ खर्ब २६ अर्ब ६ करोडले बचतमा छ। अघिल्लो आव सोही अवधिमा शोधनान्तर स्थिति ४ खर्ब ९१ अर्ब ४४ करोडले बचतमा थियो। अमेरिकी डलरमा ६ अर्ब ३९ करोडले बचतमा छ।

शोधनान्तर खाताले चालु खाता र पूँजी तथा वित्तीय खातामा गैरआवासीय व्यक्ति तथा संस्थासँग भएको कारोबारलाई समेट्छ। नेपालका हकमा रेमिट्यान्स आप्रवाह उल्लेख्य हुँदा त्यसको सकारात्मक प्रभाव शोधनान्तर स्थितिमा पर्छ। केन्द्रीय बैंकका अनुसार समीक्षा अवधिमा चालु खाता ८ खर्ब २ अर्ब ६ करोडले बचतमा छ। अघिल्लो आव चालु खाता ३ खर्ब २१ अर्ब ७४ करोडले बचतमा थियो। यस अवधिमा खुद ट्रान्स्फर १७ अर्ब ३ करोड छ। चालु आव प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी २२ अर्ब ८२ करोड भित्रिएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा सरकारी ढुकुटीमा ४ खर्ब १८ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ नगद मौज्दात रहेको छ। गत आर्थिक वर्षको असार मसान्तको तुलनामा सरकारको नगद मौज्दात २ खर्ब ८० अर्ब ७६ करोड रुपैयाँले वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको अन्त्यमा १ खर्ब ३७ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँमात्र रहेको सरकारी मौज्दात अहिले करिब तीन गुणाले बढेको छ।

२९ असार, काठमाडौं। सरकारको ढुकुटीमा ४ खर्ब १८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नगद मौज्दात रहेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार चालु आर्थिक वर्ष ११ महिना (२०८३ जेठ मसान्त) सम्म सरकारको खातामा उक्त रकम जम्मा भएको हो। अघिल्लो आव अन्तिमको तुलनामा सरकारी खातामा रहेको यो मौज्दात करिब तीन गुणाले बढी हो।

राष्ट्र बैंकका अनुसार २०८३ जेठ मसान्तसम्म केन्द्रीय बैंकमा रहेका नेपाल सरकारका विभिन्न खातामा ४ खर्ब १८ अर्ब ५४ करोड नगद मौज्दात छ। २०८२ असार मसान्तमा यस्तो मौज्दात कुल १ खर्ब ३७ अर्ब ७८ करोडमात्र थियो। ११ महिना अवधिमै सरकारको नगद मौज्दातमा २ खर्ब ८० अर्ब ७६ करोड रुपैयाँले वृद्धि भएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदन अनुसार रेमिट्यान्स र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा अभूतपूर्व वृद्धि हुँदा मुलुकको अर्थतन्त्रका बाहिरी सूचकहरू निकै बलिया देखिएका छन्। चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३७ खर्ब ५५ अर्ब र रेमिट्यान्स आप्रवाह २१ खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ बराबर पुगेको छ। बाहिरी पक्ष बलियो भए पनि आन्तरिक तहमा मुद्रास्फीति वृद्धि तथा बैंक कर्जा विस्तारमा सुस्तीका कारण अर्थतन्त्रका आन्तरिक सूचकहरू कमजोर देखिएका छन्। २९ असार, काठमाडौं।

मुलुकको अर्थतन्त्रका बाहिरी सूचकहरू बलिया देखिएका छन्, तर आन्तरिक सूचक भने कमजोर बनेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार सार्वजनिक गरेको देशको चालू आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति प्रतिवेदन अनुसार अर्थतन्त्रका बाहिरी सूचकहरू रेमिट्यान्स, विदेशी मुद्रा सञ्चिति, शोधनान्तर स्थिति र वैदेशिक व्यापारका मापदण्डहरू बलिया देखिएका छन्। तर, आन्तरिक सूचकहरूमा मुद्रास्फीति, बैंक कर्जा, ब्याजदर, आन्तरिक उत्पादन, लगानी, रोजगारी, राजस्व संकलन जस्ता पक्षहरूले पछिल्लो ११ महिनामा धेरै आशा व्यक्त गर्न सकिने अवस्था देखाएका छैनन्।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति हालसम्मकै सबैभन्दा उच्च केन्द्रीय बैंकका अनुसार मुलुकमा विदेशी मुद्रा सञ्चिति रकम ३७ खर्ब ५५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जुन यसअघि नभएको सर्वोच्च स्तर हो। ११ महिनाका अवधिमा यो सञ्चिति ४०.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो। गत वर्ष असार मसान्तसम्म यो रकम २६ खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँ थियो। अमेरिकी डलरमा यो रकम सोही अवधिमा २६.५ प्रतिशतले बढेको छ।

रेमिट्यान्स आप्रवाह उल्लेखनीय रूपमा वृद्धिदरमा छ। चालु आर्थिक वर्षका ११ महिनामा २१ खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको रेमिट्यान्स भित्रिएको छ। यो आप्रवाह गत आवको सोही अवधिको तुलनामा ३८.२ प्रतिशतले बढी रहेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ। जेठ २०८३ मा २ खर्ब ३ अर्ब ८९ करोड बराबरको रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार जेठ महिनामा वार्षिक उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.२२ प्रतिशत पुगेको छ। गत वर्षको जेठसँग तुलना गर्दा यस वर्ष मँहगी लगभग दुई गुणा वृद्धि भएको छ। कोशी प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै ५.७५ प्रतिशत र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा सबैभन्दा कम ४.६१ प्रतिशत मुद्रास्फीति देखिएको छ। २९ असार, काठमाडौं।

गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष जेठ महिनामा मँहगी लगभग दुई गुणा वृद्धि भएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार जारी गरेको आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति प्रतिवेदन अनुसार जेठ महिनामा वार्षिक उपभोक्ता मुद्रास्फीति ५.२२ प्रतिशत पुगेको छ। गत वर्ष सोही महिनामा मुद्रास्फीति २.७२ प्रतिशत मात्र थियो। यद्यपि, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनाको औसत मुद्रास्फीति २.८९ प्रतिशतमा सीमित रहेको छ।

समीक्षा गरिएको महिनामा खाद्य तथा पेय पदार्थको तुलनामा गैरखाद्य तथा सेवा समूहको मँहगी बढी देखिएको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार खाद्य तथा पेयपदार्थ समूहको मुद्रास्फीति ४.९५ प्रतिशत र गैरखाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ५.३७ प्रतिशत पुगेको छ। गत वर्ष यी समूहहरूको मुद्रास्फीति क्रमशः ०.५४ र ३.९४ प्रतिशत मात्र थियो।

भान्सा सामग्री र यातायातमा उच्च मूल्य वृद्धिदेखियो। जेठ महिनामा उपभोक्ताको भान्सामा प्रयोग हुने फलफूल र घिउ-तेलको मूल्यमा ठूलो वृद्धि भएको छ। तथ्यांकअनुसार फलफूल उपसमूहको मूल्य १७.४० प्रतिशत र घिउ तथा तेलको मूल्य १५.१० प्रतिशतले बढेको छ। गैरखाद्य सामाग्रीमा विभिन्न वस्तु तथा सेवाको मूल्य १६.६८ प्रतिशत र यातायातमा १५.३१ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

ललितपुर महानगरपालिकाले भदौ १ गतेदेखि आफ्ना नागरिकहरूलाई घरमै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ। नगरप्रमुख चिरिबाबु महर्जनका अनुसार, हटलाइन नम्बर ११३१ मा फोन गरेपछि चिकित्सक र आवश्यक सामग्रीसहितको स्वास्थ्य टोली बिरामीको घरमा पुग्नेछ। घरमै उपचार सम्भव नभएका बिरामीहरूलाई मात्र महानगरले अस्पतालमा रेफर गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ।

पहिल्यै साउन १ गतेदेखि सेवा सञ्चालन गर्ने घोषणा गरिएको भए पनि केही काम बाँकी रहेका कारण भदौ १ गतेदेखि मात्र सेवा सुरु हुने नगरप्रमुख महर्जनले जानकारी दिए। नवौं नगरसभाबाट पारित आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम र बजेट सम्बन्धमा जानकारी दिँदै उनले भने, ‘चिकित्सक, आवश्यक औषधि र उपकरणसहित नि:शुल्क एम्बुलेन्स सेवा भदौ १ गतेदेखि सुरु गरिनेछ।’

महानगरले सञ्चालन गरेको हटलाइन नम्बर ११३१ मा फोन गरेपछि एम्बुलेन्स, डाक्टर, नर्स र आवश्यक औषधिसहितको स्वास्थ्य टोली बिरामीको घरमै पुग्ने व्यवस्था गरिएको छ। स्वास्थ्य टोलीले घरमै पुगेर बिरामीको आवश्यक स्वास्थ्य परीक्षण, परामर्श र प्राथमिक उपचार गर्नेछ। घरमै उपचार सम्भव नभएमा मात्र बिरामीलाई सम्बन्धित अस्पतालमा रेफर गरिनेछ। महर्जनले भने, ‘कसैको घरमा बिरामी पर्दा हटलाइन नम्बर ११३१ मा फोन गर्नासाथ चिकित्सक, नर्स र आवश्यक मेडिकल उपकरणसहितको टोली घरमै पुगेर उपचार सेवा प्रदान गर्नेछ। घरमै उपचार सम्भव नभएपछि मात्र अन्य अस्पतालमा पठाइने व्यवस्था गरिएको छ।’

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनामा भ्रमण आय ०.१ प्रतिशतले घटेर ८२ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ। समीक्षा अवधिमा भ्रमण व्यय १ खर्ब ९३ अर्ब ६५ करोड पुगेको छ भने शिक्षातर्फको खर्च १ खर्ब ३२ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ रहेको छ। भ्रमण आयको तुलनामा व्यय बढी हुँदा मुलुकको खुद सेवा आय ७२ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ घाटामा रहेको बैंकले उल्लेख गरेको छ।

२९ असार, काठमाडौं। नेपालमा पर्यटकले गर्ने खर्च सामान्य रूपमा घटेको देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को ११ महिनामा (साउन–जेठ) भ्रमण आय ०.१ प्रतिशतले घटेर ८२ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ। गत आव सोही अवधिमा भ्रमण आय ८२ अर्ब ३३ करोड रहेको थियो। सोही अवधिमा भ्रमण व्यय १ खर्ब ९३ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा भ्रमण व्यय २ खर्ब ३ अर्ब रहेको थियो।

शिक्षातर्फको खर्च ११ महिनामा १ खर्ब ३२ अर्ब २३ करोड रहेको छ। गत आव शिक्षाका लागि ११ महिनामा १ खर्ब २४ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ विदेशिएको थियो। भ्रमण आयको तुलनामा व्यय बढी हुँदा खुद सेवा आय ७२ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँले घाटामा रहेको छ। गत आर्थिक वर्षमा यस्तो घाटा ८२ अर्ब ७८ करोड थियो।