लेखक: space4knews

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनपछि बिहीबार सङ्घीय संसद्को नयाँ अधिवेशन सुरु भइसकेको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का वरिष्ठ नेता वालेन्द्र शाह ‘बालेन’ को नेतृत्वमा नवगठित शक्तिशाली सरकारले यस अधिवेशनबाट कैयौँ नयाँ कानुन बनाउने लक्ष्य राखेको छ। गत महिना सम्पन्न निर्वाचनबाट प्रतिनिधिसभामा रास्वपाका १८२ सांसद चयन भएका छन्। तल्लो सदनमा दुईतिहाइ बहुमतभन्दा दुई सीट कम भए तापनि उक्त दलको माथिल्लो सदन अर्थात् राष्ट्रिय सभामा कुनै प्रतिनिधित्व छैन। यस्तो अवस्थालाई लिएर धेरैले जिज्ञासा व्यक्त गरेका छन् कि के रास्वपा र उसको नेतृत्वको सरकारले आफ्नो इच्छाअनुसार कानुन पारित गर्न सक्नेछन्?

शाह प्रधानमन्त्री बन्नासाथ सरकारको शासकीय सुधारसम्बन्धी सयबुँदे कार्यसूचीमा सङ्घीय निजामती ऐन ४५ दिनभित्र तयार पारिने उल्लेख गरिएको छ। सरकारले डेटा नियमन, सदाचार प्रवर्धन, सरकारी कामकाजको तीव्रता लगायतका विषयमा नयाँ कानुन बनाउन वा विद्यमान कानुन संशोधन गर्ने योजना सार्वजनिक गरिसकेको छ। तर के ती सबैका लागि प्रतिनिधिसभाको बहुमत मात्र पर्याप्त छ? राष्ट्रिय सभाका पूर्वसांसद तथा संविधानसभाका सदस्य राधेश्याम अधिकारीले प्रतिनिधिसभामा १८२ सांसद सहितको सरकारले दुवै सदनको बहुमतबाट पारित गर्नुपर्ने अवस्थामा पनि कानुन निर्माण अघि बढाउनसक्ने विश्वास प्रकट गरेका छन्।

संविधानको धारा १११ अनुसार प्रतिनिधिसभाबाट पारित हुने कुनै पनि विधेयक राष्ट्रिय सभामा पनि पेश गरिनुपर्छ। राष्ट्रिय सभाले ती विधेयकमाथि दुई निर्णय गर्न सक्नेछ: स्वीकृत गर्ने, अथवा सुझावसहित फिर्ता पठाउने वा संशोधनसहित स्वीकृत गरेर पठाउने। तर यदि राष्ट्रिय सभाबाट आएको विधेयकमा प्रतिनिधिसभाले थप संशोधन गरेको खण्डमा त्यो संशोधन राष्ट्रिय सभाले अस्वीकृत गर्न सक्छ। राष्ट्रिय सभाले आफ्नो निर्णय बजेटसम्बन्धी विधेयकको हकमा १५ दिनभित्र र अन्य प्रकारका विधेयकको हकमा प्राप्त भएको दुई महिनाभित्र लागू गर्नुपर्ने व्यवस्था संविधानले तोकेको छ।

१९ चैत, काठमाडौं । स्व. उज्वल थापाको जीवनमाथि आधारित वृत्तचित्र ‘दिमाग घोच्ने मान्छे’ आजदेखि डिगो (डिसहोम गो) ओटीटी प्लेटफर्ममा उपलब्ध भएको छ । गत २५ पुसमा सिनेमा हलमा प्रदर्शन भएको यो वृत्तचित्र अब ओटीटी माध्यमबाट पनि हेर्न सकिनेछ । निर्माण पक्षका अनुसार, यस वृत्तचित्रबाट सङ्कलन हुने मुख्य आम्दानी उज्वल थापा फाउन्डेसनलाई प्रदान गरिने छ । फाउन्डेसनले उज्वल थापाले सुरु गरेका सामाजिक तथा नागरिक अभियानहरूलाई निरन्तरता दिने काम गर्ने जनाइएको छ।
वृत्तचित्रले उज्वल थापाको बाल्यकाल, अमेरिकामा भएको अध्ययन र नेपाल फर्केपछि वैकल्पिक राजनीतिका लागि गरेको संघर्षलाई विस्तृत रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । दुर्लभ भिडियो फुटेजहरू साथै उनका साथी, सहयात्री र आलोचकहरूको अन्तर्वार्ताबाट यो डकुमेन्ट्री तयार पारिएको छ। ओटीटीमा हेर्न नेपालमा रहेका दर्शकका लागि १९९ रुपैयाँ, अमेरिका र अष्ट्रेलियामा ४.९९ डलर शुल्क तिर्नुपर्नेछ भने बाँकी विश्वका दर्शकका लागि २.९९ डलर तोकिएको छ।

ललितपुरको महालक्ष्मी नगरपालिका–७ चांगाथलीमा ग्रिन सिटी भिल्ला अपार्टमेन्ट भाडामा लिएर जुवा खेलाइरहेका अवस्थामा प्रहरीले २१ जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेकाहरुका साथबाट ९ लाख ७ हजार ९७५ रुपैयाँ, ३९ पत्ता तास र १६ थान कौडा बरामद गरिएको छ।

सिन्धुपाल्चोक घर भएका दीपक बोहोराले सञ्चालित उक्त भिल्लाको दोस्रो तलामा मोहन कृष्ण शाहीले भाडामा लिएर जुवा खेलाउने गरेको जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुरका एसपी तथा प्रवक्ता गौतम मिश्रले जानकारी दिएका छन्।

यो घटना १९ चैतमा भएको हो। ललितपुरमा अपार्टमेन्ट नै भाडामा लिएर जुवा खेलाउने घटनाले सुरक्षा निकायलाई चासोमा राखेको छ।

दैनिक आवश्यकताका लागि हामीलाई थप चिनी आवश्यक छैन। सकेसम्म कम वा चिनी नखानु नै स्वास्थ्यका लागि उत्तम विकल्प हो। नेपालमा मधुमेह भएका बिरामीले मात्र चिनी छोड्नुपर्छ भन्ने धारणा अझै कायम छ। चिनी खाएपछि रगतमा ग्लुकोजको स्तर छिटो बढ्छ र अतिरिक्त ग्लुकोज फ्याटमा परिणत हुन्छ। चिकित्सक र पोषणविद्हरूले दैनिक आवश्यकताभन्दा बढी कार्बोहाइड्रेट र चिनी सेवन नगर्न सल्लाह दिन्छन्। विश्वभर आजकाल मानिसहरू चिनी छोड्ने वा सकेसम्म कम खाने चलनमा छन्। तर नेपालमा भने अझै पनि “चिनी नखाएँ भने मधुमेह हो?” भन्ने प्रश्न सोधिन्छ। मधुमेह भएकालाई मात्र चिनी छोड्नुपर्छ भन्ने धारणा व्यापक छ।

पहिले चिनीलाई दैनिक आहारको अनिवार्य हिस्सा मानिन्थ्यो। तर पछिल्लो समयमा चिकित्सक र पोषणविद्हरूले स्वस्थ मानिसलाई समेत चिनी खान नसुझाउँदा, सक्ने हो भने पूरै छोड्न निर्देशन दिंदैछन्। चिनीले शरीरमा ‘डाइरेक्ट ऊर्जा’ मात्र नभई ठूलो हानि पनि पुर्‍याउँछ। चिनी खाएपछि पेट र सानो आन्द्रामा पचेर रगतमा मिसिन्छ। यसले रगतमा ग्लुकोजको स्तर छिटो बढाउँछ, पोषणविद् प्रविण भट्टराईले बताउँछन्। ‘ग्लुकोज बढ्दा अग्न्याशयले इन्सुलिन हर्मोन निकाल्छ,’ उनले भने, ‘इन्सुलिनले रगतबाट ग्लुकोजलाई शरीरका मांसपेशी, कलेजो जस्ता कोषहरूमा पुर्‍याउँछ, जहाँ ऊर्जाका रूपमा प्रयोग वा ग्लाइकोजनका रूपमा भण्डारण हुन्छ।’

अतिरिक्त ग्लुकोज फ्याटको रूपमा कलेजो र शरीरका अन्य भागहरूमा जम्मा हुन्छ। फ्रक्टोज मुख्य रूपमा कलेजोमा गएर प्रशोधन भई त्यहाँ फ्याटमा परिणत हुन सक्छ, भट्टराईले बताए। धेरै चिनी सेवनले कार्बोहाइड्रेट शरीरमा जम्मा हुन्छ र शरीरमा खराब कोलेस्ट्रोल र रगतमा ग्लुकोज वृद्धिले समस्या निम्त्याउँछ, पोषणविद् प्रतिमा सेन केसी बताउँछिन्। उनले भनिन्, ‘चिनी र गुलियो खानेकुराले मस्तिष्कमा खुसी हर्मोन बनाउँछ, जसले तर्फ झुकाव जन्माउँछ। यसको अत्यधिक सेवनले मोटोपन, मधुमेह र कोलेस्ट्रोलको समस्या ल्याउन सक्छ।’

चिकित्सक र पोषणविद्हरू अहिले चिनी कम खाने वा छोड्न सिफारिस गर्छन् किनभने दैनिक आहारबाट नै पर्याप्त कार्बोहाइड्रेट प्राप्त हुन्छ, जुन पाचन भएर ग्लुकोजमा परिणत हुन्छ। अत्यधिक कार्बोहाइड्रेट र चिनी सेवनले स्वास्थ्यमा समस्या पैदा गर्दछ, पोषणविद् भट्टराईले बताए। भट्टराईका अनुसार कार्बोहाइड्रेट दुई प्रकारका हुन्छन्—कम्प्लेक्स र सिम्पल कार्बोहाइड्रेट। कम्प्लेक्स जस्तै फाइबरयुक्त चामल, दाल, तरकारी, फलफूल बिस्तारै पचेर ग्लुकोजमा परिणत हुन्छ, जसले रगतमा चिनी स्तर अचानक बढ्न दिँदैन र दीर्घकालीन ऊर्जा दिन्छ।

सिम्पल कार्बोहाइड्रेट जस्तै चिनी, मैदा, पोलिस गरिएको सेतो चामल, जुस, मिठाइ छिटो अवशोषित भएर रगतमा ग्लुकोज बढाउँछ। हाम्रो जीवनशैली कम चलायमान भएकाले ऊर्जा खपत कम हुने हुँदा अतिरिक्त एडेड सुगरको आवश्यकता हुँदैन, उनी भन्छन्। ‘चिनीलाई “जिरो न्युट्रिएन्ट” भनिन्छ किनभने यो तुरुन्त ऊर्जा दिन्छ, तर कुनै भिटामिन, मिनरल्स वा अन्य पोषकतत्व प्रदान गर्दैन,’ भट्टराईले भने।

धेरै चिनी सेवनले बोसो जम्मा हुनु, मोटोपन, रगतमा चिनीको वृद्धिसँगै छालामा कालो दाग, कोलाजेन क्षति र सेलुलर ड्यामेज समेत हुन सक्छ। उनले सुझाव दिए कि अतिरिक्त चिनी नखाने प्रयास गर्नुपर्छ, स्वाद चाहियो भने सख्खर, शुद्ध मह वा स्टेभिया प्रयोग गर्न सकिन्छ। स्टेभिया शून्य क्यालोरी भएको प्राकृतिक मिठास हो र तौल बढाउँदैन। चिनी खान छाडेपछि के हुने? हामीले दैनिक खानाबाट आवश्यक कार्बोहाइड्रेट प्राप्त गर्ने भएकाले चिनी छोड्दा कुनै नकारात्मक असर हुँदैन। शरीरलाई प्रोटिन र बोसो भने आवश्यक हुन्छ। यी कुरा छोड्दा मात्र पोषक तत्वको कमी हुन सक्छ, पोषणविद् भट्टराईले बताए।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले चैत १ गतेदेखि राप्ती नदीमा घडियाल गोहीका गुँड खोज्न सुरु गरेको छ। गुँडहरूको खोजी पछि अण्डा संकलन गरी गोही प्रजनन केन्द्रमा बच्चा कोर्ने प्रक्रिया सुरु गरिने छ। यस वर्ष निकुञ्जले राप्ती नदीमा मात्र घडियाल गोहीका गुँड खोज्ने निर्णय गरेको छ।

राप्ती नदीमा रहेका घडियाल गोहीका गुँडहरू खोज्न कार्य सुरु गरिएको छ। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले प्रत्येक वर्ष चैत तथा वैशाख महिनामा घडियाल गोहीका नदीमा गुँड खोज्ने काम गर्दछ। निकुञ्जका सूचना अधिकृत अविनास थापा मगरका अनुसार चैत १ गतेदेखि गुँड खोज्ने काम आरम्भ गरिएकामा यो प्रक्रिया वैशाख १० गतेसम्म जारी रहने छ। यसका लागि बोटे समुदायका दुई जनालाई परिचालन गरिएको उनले बताए।

गुँड खोजिसकेपछि पुनः कर्मचारी परिचालन गरी अण्डा संकलनको काम सुरु गरिनेछ। उनले भने, ‘अहिले गुँड पहिचानको काम भइरहेको छ, यसपछि अण्डा सङ्कलन गरिने छ।’ गुँडमा रहेका अण्डाहरू संकलन गरी कार्यालयमा रहेको गोही प्रजनन केन्द्रमा लगेपछि बच्चा कोर्ने प्रक्रिया आरम्भ गरिने उनले जानकारी दिए। यद्यपि अघिका वर्षहरूमा निकुञ्जले राप्ती र नारायणी नदीमा घडियाल गोहीका गुँड खोज्ने गरेका थिए भने यस वर्ष राप्ती नदीमा मात्र खोजी गर्ने तयारी छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बुधबार साँझ ह्वाइट हाउसबाट राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दा इरान युद्ध सम्बन्धी विगतमा आफ्नो भनाइहरू पुनः दोहोर्याए। बिस मिनेट लामो ‘प्राइमटाइम’ सम्बोधनमा ट्रम्पले इरानविरुद्ध अमेरिकाको र इजरेलको सैन्य कारबाहीको “मुख्य रणनीतिक उद्देश्य” पूरा हुन लागेको बताए। इरान युद्ध शुरू भएको एक महिना वितिसकेको छ। उनी दुई देखि तीन साता यो युद्ध चलिरहने अनुमान पनि लगाए। विहान ट्रम्पले पुरानै जस्तै इरानलाई “ढुङ्गेको युगमा पुर्‍याउने” चेतावनी गरिरहेका थिए। उनले पछिल्लो हप्ता ‘ट्रूथ सोशल’मा पोस्ट गरेका कुरा पनि हेर्दा बुधबार साँझ कुनै नयाँ कुरा भने आएन।

ट्रम्पले अमेरिकी जनतालाई इरान युद्धबाट के लाभ होला भनी आश्वस्त पार्ने प्रयास गरे। त्यो आवश्यक पनि छ। भिन्न मत सर्वेक्षणहरूले देखाएका छन् कि अधिकांश मतदाताले २८ फेब्रुअरीमा सुरु भएको सैन्य कारबाहीको बिरोध गरेका छन्। गत एक शताब्दीमा अमेरिकाले लडिएका लामो द्वन्द्वहरूको तुलनामा इरान युद्ध केही छैन भन्दै ट्रम्पले यसलाई भविष्यका लागि “लगानी” भनिरहेका छन्। तर यो युद्ध कहाँ जान्छ र अमेरिका कसरी बाहिरिन्छ भन्ने स्पष्ट जवाफ उनको भाषणमा थिएन। उनी धेरै महत्वपूर्ण विषयहरू छोडेका कारण धेरै प्रश्नहरू अनुत्तरित छन्।

प्रश्न उठ्छ— के बेन्जमिन नेतन्याहूको नेतृत्वमा रहेको इजरेली सरकारले ट्रम्पले भने जस्तै केही साताको तालिका स्वीकार गर्ने हो? अहिलेसम्म त्यसबारे हामीलाई कुनै जानकारी छैन। दोस्रो, केही दिनअघि ह्वाइट हाउसले इरानलाई स्वीकार गर्न भनिरहेको १५-बुँदे शान्ति योजना कहाँ पुगेको छ? ट्रम्पले आफ्नो भाषणमा यस विषयमा केही बोलेनन्। यो द्वन्द्वले अवरुद्ध गरेको ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ फेरि कहिले खुल्ने भन्ने विषयमा सबैभन्दा धेरै चासो छ। यो जलमार्ग युद्ध सुरु भएयता इरानले बन्द गरेको छ जुन विश्वको निकै व्यस्त जलमार्गहरूमा पर्छ।

ट्रम्पले होर्मुज जलमार्गबारे स्पष्ट रूपमा केही भनेनन्। कहिलेकाहीँ उनी इरानले तेलवाहक ट्याङ्करहरुलाई जलमार्ग प्रयोग गर्न दिनुपर्ने भन्दै साझेदार राष्ट्रहरूलाई आफैं समाधान गर्न पनि भनेका छन्। “गाह्रो काम भइसकेको छ, त्यसपछि सजिलो हुनेछ।” तर उनले विस्तारमा नबोली युद्ध सकिएपछि होर्मुज जलमार्ग आफैं खुल्ने मात्र बताए। बुधबार दिएको अन्तरवार्तामा नेटो सैन्य गठबन्धनबाट बाहिरिने संकेत दिएका ट्रम्पले केही सहयोगी राष्ट्रको आलोचना गर्दै ती राष्ट्रले ढिलै भए पनि होर्मुज जलमार्ग खोल्ने अभियान अगाडि बढाउनुपर्ने बताएका थिए।

समाचार सारांश एप्पलले आइफोन ११ देखि १६ सम्मका प्रयोगकर्ताका लागि दुर्लभ सुरक्षा अपडेट iOS १८.७.७ सार्वजनिक गरेको छ। डार्कस्वोर्ड मालवेयरले रिमोट्ली मालवेयर इन्स्टल गरी सन्देश, कल हिस्ट्री र क्रिप्टोकरेन्सी चोरी गर्न सक्ने खतरा छ। एप्पलले प्रयोगकर्तालाई Settings > General > Software Update मा गई iOS १८.७.७ इन्स्टल गर्न र लकडाउन मोड अन गर्न सुझाव दिएको छ। १९ चैत, काठमाडौं। एप्पलले आफ्ना नयाँ मोडेलका आइफोन प्रयोगकर्ताहरूका लागि एक अत्यन्तै दुर्लभ सुरक्षा अपडेट ‘iOS १८.७.७’ सार्वजनिक गरेको छ। सामान्यतया नयाँ मोडेलका लागि मात्र नयाँ अपरेटिङ सिस्टम (iOS २६) जारी गर्ने एप्पलले, डार्कस्वोर्ड (DarkSword) नामक मालवेयरको बढ्दो जोखिमका कारण, पुराना मोडेलका प्रयोगकर्ताका लागि यो ‘ब्याकपोर्ट’ सुरक्षा प्याच ल्याएको हो। यो अपडेट विशेषगरी आइफोन ११ देखि आइफोन १६ सम्मका प्रयोगकर्ताका लागि हो, जो अहिलेसम्म नयाँ iOS २६ मा अपग्रेड हुन चाहिरहेका थिएनन्। एप्पलले यसअघि यो प्याच केवल आइफोन XS र XR का लागि मात्र डिसेम्बरमा उपलब्ध गराएको थियो, किनकि ती उपकरणहरूले नयाँ iOS समर्थन गर्दैनथे। एप्पलको तथ्यांक अनुसार करिब १६ देखि २० प्रतिशत नयाँ आइफोन प्रयोगकर्ता अझै पनि iOS १८ मा नै छन्। यसको मुख्य कारण नयाँ iOS २६ मा रहेको ‘लिक्विड ग्लास’ इन्टरफेस हो। ट्रान्सलुसेन्ट (अर्ध-पारदर्शी) डिजाइन भएका कारण धेरैले यो नयाँ लुक मन पराएका छैनन्, जसले गर्दा सुरक्षा जोखिम भए तापनि उनीहरू पुरानो संस्करण प्रयोग गरिरहेका छन्। ‘डार्कस्वोर्ड’ (DarkSword) मालवेयरको खतरा कस्तो छ? रिमोट आक्रमण: यो मालवेयरले एक असुरक्षित वेबसाइट मात्र भ्रमण गर्दा फोनमा रिमोट्ली मालवेयर इन्स्टल गर्न सक्ने क्षमता राख्दछ। डेटा चोरी: फोनका सन्देश, कल हिस्ट्री, ब्राउजर डेटा र क्रिप्टोकरेन्सी वालेटका विवरणहरू समेत चोरी हुनसक्ने सुरक्षा विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। रुसी ह्याकरको संलग्नता: संदिग्ध रुसी ह्याकरहरूले फिसिङ इमेल प्रयोग गरी मालवेयर फैलाउँदै आएका छन्। एप्पलले आफ्ना प्रयोगकर्तालाई Settings > General > Software Update बाट ‘Also Available’ सेक्सन अन्तर्गत iOS १८.७.७ इन्स्टल गर्न र ‘लकडाउन मोड’ (Lockdown Mode) अन गर्न सुझाएको छ। कम्पनीले अझै पनि सबैलाई नयाँ iOS २६ मा जान प्रोत्साहित गरिरहेको छ ताकि उच्च सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सकियोस्।

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री प्रतिभा रावलले सहकारी पीडितहरूसँग प्रत्यक्ष संवाद सुरु गरिसकेकी छन्। सरकारले सय दिनभित्र साना सहकारी बचतकर्तालाई रकम फिर्ता गराउने लक्ष्यका साथ अघि बढिरहेको छ। मन्त्री रावलले पीडितहरूको समस्या समाधानलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको जानकारी गराइन्। १९ चैत, काठमाडौं।

मन्त्री रावलले पीडितहरूसँग संवाद सुरुवात गरेकी हुन्, जब सरकारले साना सहकारी बचतकर्ताहरूलाई रकम फिर्ता गराउने लक्ष्य लिएको छ। आज बिहानदेखि मन्त्रालयमा देशभरका विभिन्न सहकारीहरूको पीडितहरू भेला भई मन्त्री रावलसँग आफ्ना समस्या र गुनासो व्यक्त गरिरहेका छन्, मन्त्रालयको सचिवालयले जनाएको छ।

लामो समयदेखि बचत रकम फिर्ता नपाउँदा प्रभावित सर्वसाधारणले प्रत्यक्ष रूपमा आफ्नो अवस्था सुनाउने मौका पाएका छन्। छलफलका क्रममा मन्त्री रावलले पीडितहरूको समस्या समाधानलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको बताइन्। ‘पीडितहरूको समस्या कसरी प्रभावकारी रूपमा समाधान गर्ने भन्ने विषयमा मन्त्रालय गम्भीर छ,’ उनले भनिन्।

सरकारले सहकारी क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधान गर्न चरणबद्ध रूपमा काम गरिरहेको र विशेष गरी साना बचतकर्ताहरूलाई राहत उपलब्ध गराउने योजनामा केन्द्रित रहेको पनि मन्त्री रावलले उल्लेख गरिन्। यो छलफलले सहकारी पीडितहरूको समस्या समाधानतर्फ ठोस पहल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

म्याग्दीको धवलागिरि गाउँपालिका–५ मल्कवाङका हिमबहादुर छन्त्यालले २० वर्ष विदेश बसेर आफ्नै जन्मथलो फर्केपछि भेडापालनमा लागेका छन्। हिमबहादुरले करिब एक करोड रुपैयाँ लगानी गरेर मल्कवाङ भेडापालन फार्म सञ्चालन गरिसकेका छन् र तीन जनालाई रोजगारी समेत दिएका छन्। धवलागिरि गाउँपालिकाले भेडापालनलाई प्रोत्साहन गर्दै टहरा निर्माण र निःशुल्क खोपको व्यवस्था गरेको छ, यद्यपि चरन क्षेत्रको कमी र वन्यजन्तुको आक्रमण जस्ता चुनौतीहरूले भेडापालनमा प्रभाव पारेको छ।

नौलो अवसर र रोजगारीका लागि २० वर्ष विदेश बिताएका ५० वर्षीय हिमबहादुर छन्त्यालले शहरको सुविधा सम्पन्न जीवन छोडेर आफ्नो जन्मथलो फर्किएर भेडाबाख्रा पालन थालेका हुन्। सुविधा, अवसर र रोजगारीका लागि गाउँदेखि सहर र विदेशसम्मको प्रवृत्ति रहँदा समेत विकट र दुर्गम क्षेत्र मानिने मल्कवाङमा उनले भेडापालन गर्दै आफ्नै स्थानमा जङ्गल प्रवेश गरे। ‘यूएईमा २० वर्ष काम गरेर जम्मा गरेको पैसाले पोखरामा परिवारसँग विलासी जीवन बिताउन सकिन्थ्यो,’ उनले भने, ‘तर जन्मस्थानमै केही गर्नुपर्छ भन्ने सोच लिएर गाउँ फर्केँ र व्यवसायिक रूपमा भेडापालन सुरु गरेँ।’

हिमबहादुरले विदेशबाट आर्जेको अनुभव र पूँजीलाई सदुपयोग गरी जन्मथलोमा ‘मल्कवाङ भेडापालन फार्म’ सञ्चालन गरिरहेका छन्। उनका परिवार र आफन्तहरू भने पोखरामा निवासरत छन्। उनी करिब ६०० भेडा चराउँदै हिउँदमा बेसीका फाँट र वर्षाको समयमा हिमालको काँखमा घुम्ती गोठ चलाउँछन्। ‘असोजमा बेसी झारेको भेडा गोठ हिउँदमा मल्कवाङको फेदी खालीखोलामा राखिन्छ,’ उनले बताए, ‘वैशाखदेखि गोठलाई लेकतिर सार्दै साउन–भदौमा धवलागिरि हिमालको बुकी पाटनमा पुर्‍याइन्छ।’

शहरको कोलाहल, प्रदूषण र तनावभन्दा भेडाबाख्रासँगै लेकबेसी गर्दा रमाइलो अनुभव भएको हिमबहादुरले बताए। वर्षमा करिब ३०० भेडाबाख्रा बिक्री गरी उनले स्वरोजगार कायम गरेका छन् र गाउँका तीन जनालाई रोजगारी दिएको अवस्था छ। करिब एक करोड रुपैयाँ लगानी गरी फार्म सञ्चालन गरी वार्षिक ३० देखि ४० लाख रुपैयाँ आम्दानी हुने उनले जानकारी दिए। मासु र पूजाआजाका लागि गोठबाटै भेडाबाख्राका खसीबोका बिक्री हुने र आवश्यक उत्पादन गर्दा बजारमा समस्या नहुने उनको भनाइ छ।

धवलागिरि गाउँपालिकाले भेडापालनलाई प्रोत्साहन गर्दै टहरा निर्माणको काम गरेको वडाध्यक्ष अमर छन्त्यालले बताए। पशुभवन अस्पताल र पशुसेवा केन्द्रले आन्तरिक तथा बाह्य परजीवी र महामारी विरुद्ध निःशुल्क खोप उपलब्ध गराइरहेका छन्। हिमबहादुरले घुम्ती गोठको सुरक्षा गर्ने उद्देश्यले पाँचवटा कुकुर र खाद्यान्न ढुवानीका लागि दुईवटा घोडा पनि पालेर संरक्षण गरिरहेका छन्। चरन क्षेत्रको कमी, वन्यजन्तुको आक्रमण र जलवायु परिवर्तनले भेडापालनमा थप चुनौती थपिएको उनले उल्लेख गरे।