लेखक: space4knews

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी सांसद डा. तोसिमा कार्कीले सडक दुर्घटनाबाट बचाउन राष्ट्रिय ट्रमा नीति तुरुन्त निर्माण गर्न सरकारलाई आग्रह गरेकी छिन्। उनले सडक दुर्घटनाका कारण धेरै नेपाली नागरिकको ज्यान जाने पीडालाई सम्बोधन गर्न नीति बनाएर छिटो कार्यान्वयनमा ल्याउनुपर्ने बल दिइन्। डा. कार्कीले सडक निर्माण गर्ने तर नागरिकलाई दुर्घटनाबाट जोगाउन नसक्ने सरकार नैतिक र नीतिगत दुवै हिसाबले असफल भएको पनि औँल्याइन्।

७ जेठ, काठमाडौं । सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)की सांसद डा. तोसिमा कार्कीले राष्ट्रिय ट्रमा नीति तत्काल बनाउन सरकारले पहल गर्नुपर्ने माग उठाएकी छन्। बिहीवार प्रतिनिधि सभा बैठकमा विशेष समयमा बोल्दै उनले सडक दुर्घटनाका कारण धेरैले ज्यान गुमाउनु परेको पीडालाई सम्बोधन गर्न सरकारले उक्त नीति निर्माण गरी तुरुन्त कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बताइन्।

‘राज्यले कर उठाउँछ, सडक बनाउँछ। तर आफ्ना नागरिकलाई सडकमा दुर्घटनाबाट जोगाउन नसक्नु केवल प्रशासनिक कमजोरी मात्र नभई राज्यको नैतिक र नीतिगत पराजय हो,’ उनले भनिन्। ‘अघिल्ला सरकारले के गरे? कसरी गरे? कहाँ कमी छ भन्ने कुरामा हामी अचम्ममा छौं। तर नेपाली जनताले यस सरकारबाट ठूलो आशा गरेका छन्। अब फाइल अड्कियो, निर्देशिका थन्कियो भन्न सकिंदैन।’

उनले थपिन्, ‘सडक बनाउन सकिन्छ, तर नागरिकलाई दुर्घटनाबाट बचाउन नसक्ने सरकार नैतिक र नीतिगत दुवै दृष्टिले असफल हुन्छ। अब हामीले नेपाली जनतालाई भन्नैपर्छ: तपाईंहरूले कोभिडको खोप त लगाउनुभयो, तर सडकमा भैरहेको अघोषित महामारी रोक्नका लागि सरकारले नीतिगत खोप पनि दिनुपर्छ। हामी दिन तयार छौं। त्यसैले म अनुरोध गर्छु—आजैबाट राष्ट्रिय ट्रमा नीति निर्माण थाल्नुपर्छ जसले भविष्यमा हुने ठूला दुर्घटना र ज्यानमाथिका क्षति रोक्न सक्छ।’

स्वतन्त्र सांसद महावीर पुनले संसद् बैठकमा करले बाँदर आतंक कम नहुने र अनुसन्धान आवश्यक रहेको बताए। उनले ७ वर्षदेखि बाँदर आतंक कम गर्ने प्रविधि विकास गर्न खोजेको तर सफल नभएको बताएका छन्। पुनले राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले ५०–६० लाख रुपैयाँ अनुसन्धानका लागि खर्च गरेको र गाउँपालिकालाई पनि सहयोगका लागि आग्रह गरेको बताए।

७ जेठ, काठमाडौं। स्वतन्त्र सांसद महावीर पुनले संसद् बैठकमा कर लगाएर मात्रै बाँदर आतंक कम नहुने स्पष्ट पारेका छन्। बिहीबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा आफ्नो धारणा राख्दै उनले ७ वर्षदेखि यस विषयमा काम गरिरहेका भए पनि सफल हुन नसकेको उल्लेख गरे। उनले भने, संसारमा कुनै वैज्ञानिकले बाँदर आतंक घटाउनको लागि प्रविधि विकास गर्न सक्न नभएको र रकेट बनाउनभन्दा यो सजिलो नहुने बताए।

‘बाँदर आतंकको कुरा तपाईंहरूले अहिले उठाउनुभयो, मलाई त ७ वर्ष अघि देखि नै यस विषयमा चिन्ता छ। राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले ५०–६० लाख रुपैयाँ अनुसन्धानका लागि लगानी गरिरहेको छ,’ उनले भने, ‘मैले हरेक गाउँपालिकालाई एक लाख रुपैयाँ उठाउन आग्रह गरेको छु ताकि यस विषयमा गहन अनुसन्धान हुन सकोस्। संसद्मा मात्र करबाहेक यो संभव छैन।’

साथै सांसद पुनले बाँदर आतंक नियन्त्रणमा लक्षित अनुसन्धानलाई अगाडि बढाउन आवश्यक खर्च छुट्याउनुपर्नेमा जोड दिए। ‘यहाँ धेरै सांसदले कर लगाएका छन्। रकेट निर्माण त सजिलो छ र प्रविधि पनि उपलब्ध छ। तर बाँदर भगाउनको प्रविधि मैले विश्वभर खोजेको छु, उपलब्ध छैन। यसका लागि अनुसन्धानमा आवश्यकीय बजेट विनियोजन गर्नै पर्दछ,’ पुनले भने।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी सांसद लीमा अधिकारी आचार्यले किसानहरूलाई १५ दिन भित्र कृषिजन्य उत्पादनको मूल्य उपलब्ध गराउन कानूनी व्यवस्था गर्न सरकारसँग आग्रह गरिन्। उनले मकवानपुरका दूध उत्पादक किसानहरूको १४ करोडभन्दा बढी भुक्तानी बाँकी रहेको बताइन् र सम्पूर्ण देशका किसानहरूले मूल्य नपाउँदा युवाहरू खाडी देशहरूमा रोजगारीका लागि जान बाध्य भएको उनीहरूको चिन्ता पोखिन्। अधिकारीले भने, ‘खाद्यान्न मात्र नभई खाद्य आत्मनिर्भरता आवश्यक छ र किसानहरूले समयमा भुक्तानी नपाएसम्म देशको समृद्धि असम्भव छ।’

७ जेठ, काठमाडौं – राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद लीमा अधिकारी आचार्यले किसानहरूलाई कृषिजन्य उत्पादनको मूल्य तुरुन्त उपलब्ध गराउने कानूनी प्रबन्ध गर्न सरकारलाई आग्रह गरिन्। प्रतिनिधिसभाको शून्य समयमा बिहीबार बोल्दै अधिकारीले किसानहरूले १५ दिनभित्र आफ्नो उपजको मूल्य पाउने कानूनी व्यवस्थाको माग गरिन्। उनले भनिन्, ‘म सरकारसँग आग्रह गर्छु, किसानको भुक्तानी १५ दिनभित्र अनिवार्य फस्र्यौत हुने कानूनी ग्यारेन्टी गरियोस्।’

अधिकारीका अनुसार, दूध, उखु, धान लगायतका उत्पादनहरूको मूल्य नपाउँदा युवाहरू रोजगारीको खोजीमा खाडी मुलुक जान बाध्य छन्। उनले थपिन्, ‘मकवानपुरका दूध उत्पादक किसानहरूको १४ करोडभन्दा बढी भुक्तानी बाँकी छ। यो केवल मकवानपुर मात्र होइन, देशभरका उखु, दूध, धान लगायतका धेरै किसानहरूको साझा अवस्था हो।’

उनले प्रश्न गरिन्, ‘जब किसानले आफ्नो पसिनाको मूल्य महिनौं वा वर्षौं कुर्नुपर्छ, तिनीहरूले गाई–भैंसीको दाना र छोराछोरीको विद्यालय शुल्क कसरी समयमा तिर्छन्? यस कारणले गर्दा आजका ऊर्जावान युवाहरू उर्वर भूमिलाई बाँझो छाडेर खाडी मरुभूमिमा जान बाध्य छन्। किसानको खल्ती खाली बनाएर देशमा समृद्धि सम्भव छैन।’

अधिकारीले देशमा खाद्यान्न मात्र होइन, खाद्य आत्मनिर्भरता पनि आवश्यक रहेको कुरा जोड दिइन्।

सर्लाहीको मलंगवा नगरपालिका–७ स्थित बडकी पोखरीको सौन्दर्यीकरण कार्य आर्थिक वर्ष ०७६/७७ मा मधेश प्रदेश सरकारले सुरु गरेको थियो। पोखरी सौन्दर्यीकरणका लागि ०७७ असोजमा ६ करोड १२ लाख ९३ हजार ३५५ रुपैयाँमा सम्झौता भएको थियो, तर हालसम्म २३.५८ प्रतिशत मात्र काम सम्पन्न भएको छ। स्थानीयवासीले पटक–पटक म्याद थप भए पनि काम अधुरो र सरकार तथा निर्माण कम्पनीप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्।

बडकी पोखरी मुसैली वर्षौंदेखि स्थानीयवासीको धार्मिक आस्था, सामाजिक जमघट र गतिविधिको केन्द्र हो। विशेषगरी छठ पर्वको बेलामा यहाँ श्रद्धालुको घुइँचो लाग्ने गरेको छ। आर्थिक वर्ष ०७६/७७ मा मधेश प्रदेश सरकारले ‘मुख्यमन्त्री स्वच्छता अभियान’अन्तर्गत पोखरीको सौन्दर्यीकरण गर्ने योजना अघि सारेपछि स्थानीयमा ठूलो उत्साह जागेको थियो। तर, काम सुरु भएको झण्डै ६ वर्ष पुग्न लाग्दा पनि पोखरी सौन्दर्यीकरण अझै अधुरो छ।

विद्यालयको आम्दानी पनि गुम्यो। पोखरी स्थानीय श्री बौधीदेवी जनता माध्यमिक विद्यालयको स्वामित्वमा छ। विद्यालयले हरेक वर्ष माछापालनका लागि पोखरी ठेक्कामा लगाउँदै आएको थियो। तर, सौन्दर्यीकरणको काम सुरु हुनुअघि पोखरी माछापालनका लागि ५ वर्षका लागि १ करोड १७ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लागेको थियो। प्रधानाध्यापक दिवेन्द्र दुबेले बताएका छन् कि विद्यालयलाई बर्सेनि २० लाख रुपैयाँभन्दा बढी नोक्सानी हुँदै आएको छ।

मलंगवा नगरपालिका–७, मुसैलीका वडाध्यक्ष इसा मिकरानीले पटक–पटक सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराए पनि सुनुवाइ नभएको गुनासो गरेका छन्। उनले भने, ‘अबको विकल्प भनेको आन्दोलन र अनसन मात्रै देखिएको छ।’ यसका साथै, पूर्वाधार विकास कार्यालयका अनुसार निर्माण कम्पनीसँग गरिएको सम्झौतामा म्याद पटक–पटक थपिँदै आएको छ। स्थानीयवासीले सरकारी निकाय र निर्माण कम्पनी दुवैप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्।

सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश हरिगोविन्द सिंह प्रधानको बुधबार निधन भएको छ। उनकाे निधनको शोकमा सर्वोच्च अदालतले बिहीबार इजलास सञ्चालन नहुने निर्णय गरेको छ। ७ जेठ, काठमाडौं। सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश हरिगोविन्द सिंह प्रधानको निधन भएको हो। उनकाे निधनको शोकमा आज बिहीबार सर्वोच्च अदालतका इजलास सञ्चालन नहुने सर्वोच्च प्रशासनले जनाएको छ।

लेखकले अमेरिकामा दुर्लभ श्वेताँखीभौं चराको खोजी गरी ५३३औं लाइफर भेटेको अनुभव सुनाए। भँगेरा चराहरूमा प्रजननमा फरक रंगका भाले र पोथीले गुँड रक्षा र हेरविचार गर्ने व्यवहार उल्लेख गरियो। क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयको अध्ययनले चराहरूले आफ्नो प्रतिबिम्ब चिन्न सक्ने सम्भावना र गीत सिकाइमा भिन्नता देखाएको छ।

आइतबार बिहान निद्रा खुल्न नपाई फोनमा आँखा पर्‍यो। मेरो फोनमा दुई–चार वटा महत्त्वपूर्ण याप बाहेक खासै कुनै यापको पनि नोटिफ़िकेसन अन थिएन। अन भएका मध्येमा एउटा थियो– ग्रुप मि। डिस्कर्ड जस्तै यो याप मेसेज गर्नको लागि प्रयोग हुन्छ र यहाँ चरा हेर्नेहरूले धेरैजसो त्यो याप प्रयोग गर्छन्। ग्रुप मिमा पनि हत्तपत्त मेसेज आउँदैन, केही अनौठो वा दुर्लभ चरा आएको खण्डमा आउँछ। त्यहाँ नोटिफ़िकेसन देख्न नपाई मेरो निद्रा खुल्यो। हतारहतार के भयो भनेर हेरें। गारगने इन सदर्न मिनेसोटा लेखेको देखें। गारगने वा नेपालीमा श्वेताँखीभौं एशिया र युरोपमा पाइने चरा हो। अमेरिकामा एकदम दुर्लभ फिरन्ते। लाइफर श्वेताँखीभौं त मैले कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमै देखिसकेको थिएँ, तर अमेरिकाको लागि भने यो चरा लाइफर नै हुन्थ्यो।

त्यतिबेला मेरो अमेरिकाको लाइफर ५३२ थियो! ५३३ नम्बरको त्यो चराको पछि नलागी भएन भनेर हामी ३ घण्टा परको त्यो ठाउँतिर लाग्यौं। हामी त्यहाँ पुग्दा मध्यदिन भइसकेको थियो। एउटा खेतको छेउमा पानी जम्मा भएको ठाउँमा टन्नै हाँसहरू थिए। हामीले सरर्र हेर्‍यौं। श्वेताँखीभौं देखेनौं। पानी जम्मा भएको ठाउँमा भएका बाँकी हाँस पनि टाढाबाट त्यही श्वेताँखीभौं झैं देखिन्थे। केलाई–केलाई हेर्दै बस्यौं तर भेटेनौं। केहीबेर पछि एउटा भिन्न झुण्डका हाँसहरू त्यहाँ अवतरण गरे। मैले दूरबिन सरर्र घुमाएर हेरें, सबै उस्तै देखिने हाँसमा एउटा छुट्टै थियो। श्वेताँखीभौं! खोजेको चरा भेटियो!

७ जेठ, विराटनगर । कोशी प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि आफ्नो वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम आज सार्वजनिक गर्दैछ । कोशीको बजेट अधिवेशन बुधबारदेखि सुरु भएको छ । आजको दोस्रो बैठकमा सरकारको तर्फबाट नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरिनेछ । प्रदेश प्रमुख पर्शुराम खापुङले दिउँसो ३ बजे बस्ने प्रदेशसभा बैठकमा नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने कार्यसूचीमा राखिएको छ । हिक्मतकुमार कार्कीको नेतृत्वको सरकारले कृषि, पर्यटन, पूर्वाधार र रोजगार सिर्जनालाई प्राथमिकतामा राखेर नीति तथा कार्यक्रम तयार पारेको जनाएको छ । नीति तथा कार्यक्रमकै आधारमा सरकारले आगामी असार १ गते आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को वार्षिक बजेट ल्याउने योजना बनाएको छ ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले क्युबाका पूर्वनेता राउल क्यास्ट्रोमाथि अमेरिकी नागरिकको हत्या र सन् १९९६ मा क्युबा र फ्लोरिडाबीच दुईवटा विमान दुर्घटनामा संलग्न भएको आरोप लगाएको छ। बुधबार सार्वजनिक गरिएको मुद्दामा ‘ब्रदर्स’ नामक क्युबाली अमेरिकी समूहसँग सम्बन्धित विमानहरू खस्दा तीन अमेरिकी नागरिकसहित चार जनाको मृत्यु भएको घटनामा क्यास्ट्रो र अन्य पाँच जनाविरुद्ध अभियोग तय गरिएको छ। हाल ९४ वर्षका क्यास्ट्रो त्यस बेला आफ्नो मुलुकको सशस्त्र फौजका प्रमुख थिए र उक्त घटनाबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आलोचना झेल्नुपरेको थियो।

अमेरिकाले क्युबाको कम्युनिस्ट शासनमाथि दबाब बढाउने क्रममा त्यहाँका राष्ट्रपति मिगेल डिआस कानेलले अमेरिकी अभियोगहरूलाई “कुनै कानुनी आधार नभएका राजनीतिक चालबाजी” भनेका छन्। मायामीस्थित फ्रीडम टावरमा बोल्दै कार्यवाहक अमेरिकी महान्यायाधिवक्ता टड ब्लान्चले क्यास्ट्रोमाथि विमान ध्वस्त पार्ने र नागरिकको मृत्युमा संलग्न भएको आरोपमा चारवटा अलग-अलग हत्याको अभियोग लगाइएको घोषणा गरे।

“संयुक्त राज्य अमेरिका र राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्ना नागरिकलाई भुल्दैनन् र भुल्नु हुँदैन,” ब्लान्चले भने। यी अभियोगहरू अमेरिकी अदालतमा सुनुवाइ गरिनेछ र कतिपय अभियोगले आजीवन कैद सजाय समेत सम्भावित छ। क्युबाले आफ्नो एकदलीय शासनमा राजनीतिक तथा आर्थिक सुधार गर्न खोजिरहेकै बेला अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले कम्युनिस्ट शासनका एक वरिष्ठ पात्रलाई लक्ष्य गरि यी अभियोग लगाएको हो।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका सन्देशलाई जबाफ दिदै क्युबाली राष्ट्रपति डिआस कानेलले अमेरिकाले झूठ बोलेको र क्युबाली जनतालाई समूहगत रूपमा दण्डित गरिरहेको आरोप लगाए। पूर्वनेता क्यास्ट्रोविरुद्धका आरोपहरूलाई “क्युबाविरुद्ध सैन्य आक्रमणलाई वैध देखाउने प्रयास” भनेका छन् र विमान दुर्घटनाबारे तथ्यहरू तोडमोड गरिएको अमेरिकी दावीमाथि आपत्ति जनाएका छन्।

७ जेठ, डोल्पा। हिमाली जिल्ला डोल्पाको माथिल्लो क्षेत्रबाट लेक लागेर बिरामी परेका एकजनालाई उद्धार गरिएको छ। जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने माथिल्लो डोल्पाको शे-फोक्सुण्डो गाउँपालिका-३ साल्दाङमा लेक लागेर बिरामी भएका बर्दियाको मधुवन नगरपालिका २ गंगा पटुवा घर भएका करिब ३० वर्षीय चन्द्रबहादुर चौधरीलाई नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय डोल्पाले जानकारी दिएको छ।
प्रहरीका अनुसार चौधरी फोक्सुण्डो गाउँपालिकाको नाममा रहेको बा १ ग ३६३६ नम्बरको स्काभेटर मर्मतका लागि जगदम्बा इन्जिनियर कम्पनी ललितपुरबाट मुस्ताङ हुँदै जेठ ३ गते साल्दाङ पुगेका थिए। जेठ ४ गते बिहान करिब ११:३० बजे अचानक उनलाई श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिएपछि उपचारका लागि साल्दाङ स्वास्थ्य चौकीमा लगिएको थियो। स्थानीय स्वास्थ्य चौकीमा समेत औषधि उपचार हुन नसकेपछि गाउँपालिका अध्यक्ष धावा सुम्दुक गुरुङको समन्वयमा थप उपचारका लागि मंगलबार नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरी प्रदेश अस्पताल सुर्खेत पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ।