लेखक: space4knews

अन्तर्राष्ट्रिय उडानका क्रममा कतार एयरवेजले दिएको तातो कफीले पोलेर घाइते भएकी प्रिति थापालाई उपभोक्ता अदालतले २ करोड ६१ लाख ९२ हजार ४०६ रुपैयाँ क्षतिपूर्ति तिर्न आदेश दिएको छ। यो घटना सन् २०२३ जुलाई १० मा बोस्टनबाट काठमाडौं फर्कँदा भएको थियो, जहाँ विमानका कर्मचारीले अत्यधिक तातो कफी दिएको थियो। अदालतले मोन्ट्रियल कन्भेन्सन र उपभोक्ता संरक्षण ऐन अनुसार क्षतिपूर्ति निर्धारण गरेको छ र एयरवेजले ३० दिनभित्र पुनरावेदन गर्न सक्नेछ।

उपभोक्ता अदालतका अध्यक्ष एवं न्यायाधीश दिवाकर भट्ट तथा सदस्यहरू गेहेन्द्रराज रेग्मी र आनन्दराज पोखरेलको इजलासले बिहीबार ललितपुरकी प्रिति थापाको पक्षमा यस्तो फैसला सुनाएको हो। अदालतले पीडितलाई पुगेको शारीरिक र मानसिक क्षतिको गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै दुई छुट्टाछुट्टै कानुनका आधारमा क्षतिपूर्ति भराउने निर्णय गरेको छ। उपभोक्ता अदालतका सूचना अधिकारी होमनाथ कँडेलले अदालतले अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि र स्थानीय कानुन दुवैलाई आधार मानेको बताए।

‘अदालतले कतार एयरवेजलाई मोन्ट्रियल कन्भेन्सन अनुसार २ करोड ४१ लाख ५२ हजार ४०६ रूपैयाँ र उपभोक्ता संरक्षण ऐन अनुसार थप २० लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति तिराउन आदेश दिएको छ,’ उनले भने, ‘यस अनुसार एयरवेजले कुल २ करोड ६१ लाख ९२ हजार ४०६ रूपैयाँ क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने हुन्छ।’ पीडित प्रिति थापाले सुरुमा २० लाख अमेरिकी डलर क्षतिपूर्तिको माग गर्दै दाबी गरे पनि अदालतले तथ्य र कानुनका आधारमा यो रकम निर्धारण गरेको कँडेलले बताए।

यो घटना सन् २०२३ जुलाई १० को हो, जतिबेला प्रिति कतार एयरवेजको विमानमार्फत अमेरिकाको बोस्टनबाट काठमाडौं फर्किँदै थिइन्। उडानका क्रममा विमानका कर्मचारीले उनलाई अत्यधिक तातो कफी दिएका थिए, जुन कफी उनको पेट, तिघ्रा र संवेदनशील अङ्गहरूमा पोखिएपछि उनी गम्भीर रूपमा जल्न पुगेकी थिइन्। उक्त घटनाबारे उपभोक्ता अदालतमा गत वर्ष असार २६ गते नै मुद्दा दर्ता भएको थियो। विमान कतारको हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण हुने बित्तिकै उनलाई आकस्मिक उपचारका लागि लगिएको थियो, जहाँ उनलाई ‘सेकेन्ड डिग्री बर्न’ भएको पुष्टि भयो। सोही चोटका कारण उनले भोग्नुपरेको पीडा र उपचार खर्चलाई आधार बनाएर उनले कानुनी उपचार खोजेकी थिइन्। प्रितिले सन् २०२३ मे महिनामा काठमाडौँ–दोहा–बोस्टनको दुईतर्फी हवाई टिकट खरिद गरेर अमेरिका प्रस्थान गरेकी थिइन्। उडान सम्झौता र सुरक्षा मापदण्डमा एयरवेजको गल्तीलाई ध्यानमा राख्दै अदालतले क्षतिपूर्ति दिने फैसला गरेको हो। तर, यो मुद्दा अझै पूर्णरूपमा नसुध्रिएको छ। सूचना अधिकारी कँडेलका अनुसार, फैसला प्रकाशित भएपछि कतार एयरवेजले पीडितलाई क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्नेछ वा निराश भएमा ३० दिनभित्र उच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्न सक्ने कानुनी अधिकार सुरक्षित छ।

नेपालमा जलनका बिरामीको उपचारमा विशेषज्ञ जनशक्तिको अभाव र प्राथमिक उपचारको कमीले मृत्यु दर र अपांगता बढाएको छ। सरकारले सात प्रादेशिक अस्पतालमा जलन उपचार केन्द्र विकास गर्ने योजना अघि सारेको छ तर जनशक्ति अभावका कारण सेवा प्रभावकारी हुन सकेको छैन। कीर्तिपुर अस्पताल जलन उपचारको प्रमुख केन्द्र हो जहाँ देशभरका बिरामी उपचारका लागि आउने गर्छन्, तर संक्रमण नियन्त्रण र आवश्यक पूर्वाधार अभावले चुनौती छ। ६ जेठ, काठमाडौं। कीर्तिपुर अस्पतालको बर्न वार्डमा ९ वर्षका एक बालक टोलाइरहेका छन्। बायाँ हात पूरै जलेको छ। दायाँ खुट्टाको घुँडामुनिको भाग सग्लो छैन। दाङ घोराहीका उनी गत १९ वैशाखको साँझमा साथीभाइसँग खेल्न घरबाट निस्किएका थिए। खेल्ने क्रममा फोहोर जलाउने ठाँउमा पुगे। असावधानीपूर्वक लड्दा उनलाई आगोको लप्काले भेट्यो। ‘साथीहरूसँग खेल्ने बेला लडेर आगोमा परेछ। त्यो ठाउँमा फोहोर जलाउने गरिएको थियो’ छोराको घाउ देखाउँदै बालककी आमाले भनिन्, ‘अहिले अलि सञ्चो भयो। त्यसबेला त हेर्नै नसक्ने थियो।’ घटनापछि परिवारले बालकलाई राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा पुर्‍याए। ‘एक हप्ता त्यहीं उपचार गरियो। तर घाउ निको हुने संकेत देखिएन’ उनले भनिन्, ‘घाउ सञ्चो नहोला भन्ने चिन्ता पनि बढ्दै गयो। एक सातापछि काठमाडौं नै ल्यायौं।’ उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार समयमै विशेषज्ञ उपचार शुरू हुँदा घाउ चाँडै निको हुने सम्भावना हुन्थ्यो। तर उपचार ढिलो शुरू भयो। पोलेको ठाउँमा संक्रमण फैलिएकाले निको हुन अझै समय लाग्ने देखिएको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। धनुषाको गणेशमान चारनाथ नगरपालिका–४ की २४ वर्षीया रेणु परियारको भोगाइ पनि कम पीडादायी छैन। खाना पकाउने क्रममा भएको दुर्घटनापछि उनले देब्रे हत्केला नै गुमाउनुपर्‍यो। २०८१ असार २८ गते बिहान उनी घरमै खाना पकाइरहेकी थिइन्। रेणु छारेरोगको बिरामी थिइन्। ग्यास बालेर अण्डा उसिनिरहेका बेला एक्कासी बेहोस भइन्। कराहीमा उम्लिरहेको पानी उनको अनुहारमा घोप्टियो। क्षणभरमै अनुहार र देब्रे हात गम्भीर रूपमा जल्यो। परिवारजनले हतार–हतार उनलाई उपचारका लागि जनकपुर प्रादेशिक अस्पताल पुर्‍याए। अनुहारको करिब ७० प्रतिशत भाग जलेको थियो। ६ दिनसम्म आईसीयूमा राखेपछि उनलाई सामान्य वार्डमा सारियो। तर घाउ निको हुने साटो झन् बल्झिँदै गयो। संक्रमण बढ्दै जाँदा उनको अवस्था जटिल बन्दै गइरहेको थियो। थप उपचारका लागि काठमाडौं जाने एम्बुलेन्स भाडा समेत भएन। पैसा जुटाउन नसक्दा केही दिन प्रादेशिक अस्पतालमै बस्नुपर्‍यो। स्थानीय पत्रकार र अभियन्ताको सहयोगमा उनलाई कीर्तिपुर अस्पतालमा पुर्‍याइयो। तर त्यतिबेलासम्म ढिलो भइसकेको थियो। समयमै प्रभावकारी उपचार नपाउँदा रेणुको देब्रे हातको हत्केला काट्नुपर्‍यो। सरकारले काठमाडौं बाहिर बर्न उपचार केन्द्र विकास गर्ने योजना सहित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, नारायणी अस्पताल, वीर अस्पताल, पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, भेरी अस्पताल, कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र सेती प्रादेशिक अस्पतालका लागि एक–एक करोड पनि छुट्यायो। केहीले वार्ड पनि बनाए। तर आवश्यक विशेषज्ञ जनशक्ति अभावका कारण ती अस्पतालमा सेवा प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन भएको छैन। ‘समयमै उपचार पाएको भए हत्केला फाल्नुपर्ने थिएन होला। एक हात नै नहुँदा काम गर्न सकिंदैन। अरूकै सहारामा बाँच्नुपर्ने भयो’ उनी भन्छिन्, ‘काठमाडौं पुगेपछि सरसहयोगले ज्यानसम्म बच्यो।’

चीनको परराष्ट्र मन्त्रालय, पब्लिक डिप्लोमेसी एसोसिएसन र रनमिन युनिभर्सिटीले ‘सीआइपीसीसी २०२६’ कार्यक्रम बेइजिङमा उद्घाटन गरेको छ। कार्यक्रममा ९० देशका ९८ पत्रकार सहभागी छन् र ग्लोबल साउथ सहकार्य सघन बनाउने उद्देश्य राखिएको छ। नेपालबाट पत्रकार रामबहादुर रावल सहभागी छन् र उनले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार सहकार्य र अन्तरसांस्कृतिक समझदारीको महत्त्व औंल्याएका छन्।

७ जेठ, काठमाडौं। चीनको परराष्ट्र मन्त्रालय, पब्लिक डिप्लोमेसी एसोसिएसन र रनमिन युनिभर्सिटी अफ चाइनाको संयुक्त आयोजनामा ‘चाइना इन्टरनेसनल प्रेस कम्युनिकेसन सेन्टर (सीआइपीसीसी) २०२६’ कार्यक्रमको बिहीबार बेइजिङमा औपचारिक उद्घाटन भएको छ। ९० देशका ९८ पत्रकार सहभागी कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य विभिन्न देशका सञ्चारकर्मीबीच अनुभव आदानप्रदान र ग्लोबल साउथ (विकासोन्मुख राष्ट्रहरू) सहकार्यलाई सघन बनाउनु रहेको आयोजकको भनाइ छ।

उद्घाटन समारोहमा चिनियाँ वरिष्ठ अधिकारी, कूटनीतिज्ञ, शिक्षाविद् तथा एसिया, अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका, मध्यपूर्व, युरेसिया र मध्य तथा पूर्वी युरोपका सहभागी पत्रकारहरूले सम्बोधन गरेका थिए। प्रमुख वक्ताका रुपमा सहायक परराष्ट्रमन्त्री होङ लईले ९० देशका पत्रकारहरूको सहभागिताले ग्लोबल साउथको एकता र सहकार्यको उत्कृष्ट नमुनालाई प्रदर्शन गरेको बताए।

रावलद्वारा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै नेपालबाट पत्रकार रामबहादुर रावल सहभागी छन्। करिब दुई दशकदेखि मूलधारको सञ्चारमाध्यममा सक्रिय रावलले नेपालखबर डटकम, ग्यालेक्सी टेलिभिजन, कान्तिपुर टेलिभिजन लगायतका न्यूजरुममा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका छन्। रावल अन्तरिम सरकारका प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको प्रेस सल्लाहकारको जिम्मेवारी पूरा गरेर चीन भ्रमणमा गएका हुन्।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले उपयुक्त समयमा संसद्मा उपस्थित भएर सांसदहरूको जवाफ दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। सभामुख डोल प्रसाद अर्यालले प्रधानमन्त्री बालेनले “उपयुक्त समयमा संसद् आउँला र सांसदहरूको जवाफ दिउँला” भनेको जानकारी दिएका छन्।

प्रतिनिधिसभामा विपक्षी दलको नाराबाजीबीच वैकल्पिक विकास वित्त परिचालन विधेयक पारित भएको छ। ७ जेठ, काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन)ले उपयुक्त समयमा संसद्मा उपस्थित भएर सांसदहरूलाई जवाफ दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। सभामुख डोल प्रसाद अर्यालले प्रतिनिधिसभा कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठकमा जानकारी दिनुभयो कि प्रधानमन्त्री बालेनले उक्त कुरा बताएका हुन्।

प्रतिनिधिसभामा विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेनको उपस्थिति खोज्दै आएका छन्। प्रधानमन्त्रीको गैरहाजिरीमा विरोधीले संसद् अवरुद्ध गर्न थालेपछि बिहीबार सभामुख अर्याल प्रधानमन्त्री बालेनलाई भेट्न सिंहदरवार पुगेका थिए। सिंहदरवारमा भएको भेटमा प्रधानमन्त्री बालेनले ‘उपयुक्त समयमा संसद् आउनेछु र सांसदहरूको जवाफ दिनेछु’ भन्ने कुरा सभामुख अर्यालले कार्यव्यवस्था परामर्श समितिका सदस्यहरूलाई जानकारी गराएका छन्।

प्रधानमन्त्री अनुपस्थित रहँदा प्रतिनिधिसभामा विपक्षी दलहरूले नाराबाजी सुरु गरेका थिए। सभामुख अर्यालले विपक्षी दलका सांसदहरूको नाराबाजीबीच प्रतिनिधिसभाको कार्यवाही अगाडि बढाएका थिए। विरोधीका नाराबाजीबीचै ‘वैकल्पिक विकास वित्त परिचालन विधेयक’ पारित गरियो। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले उक्त विधेयकमा दफावार छलफल गर्न प्रस्ताव राखेका थिए। सभामुखले प्राप्त संशोधन प्रस्तावहरूलाई निर्णयका लागि प्रस्तुत गरेका थिए।

नाराबाजीबीच सभाले उक्त विधेयक पारित गर्यो। विरोधी दलहरु नाराबाजी गरिरहेका बेला प्रतिनिधिसभाबाट ‘प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन (पहिलो संशोधन) विधेयक’, ‘मतदाता नामावली (पहिलो संशोधन) विधेयक’ र ‘राष्ट्रिय विधि विज्ञान प्रयोगशाला (स्थापना र सञ्चालन) विधेयक’ माथि छलफल गर्ने प्रस्ताव पनि पारित भयो। प्रतिनिधिसभाको अर्को बैठक यही जेठ १२ गतेका लागि बोलाइएको छ।

वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले काठमाडौं खसीबजारस्थित बेकर्स क्रिएसन प्रालिलाई म्याद गुज्रिएका बेकरीहरू बिक्री गरेको फेला परेपछि २ लाख ५ हजार रुपैयाँ जरिवाना लगाएको छ। विभागका अनुसार उपभोक्ता संरक्षण ऐन, २०७५ को दफा ३८ (ङ) अनुसार कसुर गरेको कारण सोही ऐनको दफा ३९ (१) (ख) अनुसार कम्पनीलाई तत्काल जरिवाना तिर्न लगाइएको हो।

बिहीबार अनुगमनका क्रममा उक्त बेकरीले म्याद गुज्रिएका बेकरी बिक्री गरिरहेको भेटिएपछि विभागले नगद जरिवाना लगाएको हो। अनुगमनका क्रममा विभागले अन्य १५ वटा उद्योग तथा फर्महरूलाई कारबाही र निर्देशन जारी गरेको छ। यसैगरी, सूर्यविनायकको जय श्रीकृष्ण डेरी उद्योग र शंखमुलको घिमिरे नमुना डेरीलाई व्यवसायसँग सम्बन्धित कागजातहरू सहित ३ दिनभित्र विभागमा उपस्थित हुन निर्देशन दिएको छ। अन्य १३ वटा फर्महरूलाई विभागले सचेत गराउँदै सामान्य निर्देशनहरू प्रदान गरेको छ।

नेकपा कोशी प्रदेश सभा संसदीय दलले उपनेताको जिम्मेवारी सांसद बाबुराम गौतमलाई सुम्पेको छ। संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बोले प्रमुख सचेतकमा विद्या चाम्लिङ र सचेतकमा सपना दर्जीलाई जिम्मेवारी प्रदान गरेका छन्। आङ्बोले प्रदेश सभामा पार्टीको भूमिकालाई प्रभावकारी र सशक्त बनाउन यी जिम्मेवारीहरू तोकिएको जानकारी दिएका छन्। ७ जेठ, विराटनगर।

गौतम यसअघि कोशी प्रदेश सभाको सभामुखका रूपमा कार्यरत थिए। बिहीबार संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बोले दलको प्रमुख सचेतकको जिम्मेवारी विद्या चाम्लिङलाई र सचेतकको जिम्मेवारी सपना दर्जीलाई दिएका छन्। विद्या चाम्लिङ तत्कालीन नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टीबाट निर्वाचित सांसद हुन् भने गौतम र सपना दर्जी नेकपा माओवादी केन्द्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।

संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बोले प्रदेश सभामा पार्टीको भूमिका अझ प्रभावकारी र सशक्त बनाउन यी जिम्मेवारीहरू तोकिएको जानकारी गराएका छन्।

प्रतिनिधिसभामा प्लाकार्डसहित उपस्थित भई सरकारको विरोध गरिरहेको श्रम संस्कृति पार्टीका सांसदहरूको व्यवहारलाई “मर्यादाविपरीत” ठहर गर्दै सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले “व्यवहार सच्याउन” चेतावनी दिएका छन्। सो चेतावनीपछि यसको पक्ष र विपक्षमा विभिन्न धारणा आएका छन्।

अघिल्लो दिनको बैठकमा सभामुखले चेतावनी दिएपछि बिहीबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा फेरि प्लाकार्डसहित उपस्थित भएका श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्कराज राई (हर्क साम्पाङ)ले प्रधानमन्त्रीलाई संसदमा आएर आफूहरूले उठाएका मुद्दाहरूको जवाफ दिनुपर्ने मांग दोहोर्‍याएका छन्। संसदमा बोल्दै नेपाली कांग्रेसका सचेतकले सभामुखको भूमिकामाथि प्रश्न उठाउँदै विगतमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसदहरूले नीलो स्कार्फ लगाएर प्रदर्शन गरेको स्मरण गराएका छन् र सदनलाई मर्यादित बनाउन प्रधानमन्त्रीलाई संसदमा उपस्थित गराई ‘रुलिङ’ गरिनुपर्ने माग गरेका छन्।

प्लाकार्डसहित श्रम संस्कृति पार्टीका सांसदहरूले गरिरहेको विरोधको विषयमा विज्ञ र विश्लेषकहरू एकमत छैनन्। संसद सचिवालयका एक पूर्वसचिवले साङ्केतिक रूपमा विरोध जनाउने सांसदहरूको अधिकार रहेको बताए पनि अर्का सचिवले सदनलाई बहस र वैचारिक छलफलको क्षेत्र बनाइनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। बिहीबारै सभामुख अर्यालले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’लाई भेटेर विपक्षी दलहरूले संसदमा उठाइरहेका विषयमा ध्यानाकर्षण गराएका थिए।

त्यस क्रममा भएको संवाद अर्यालले कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठकमा जानकारी गराउँदै आफूले “सहजीकरण गरिरहेको” जानकारी दलहरूलाई गराएको सभामुखको सचिवालयले जनाएको छ। यद्यपि प्रधानमन्त्री बालेन जवाफ दिन कहिले संसदमा जान्छन् भन्ने स्पष्ट छैन। सभामुखसँगको छलफलपछि पनि प्रधानमन्त्री प्रतिनिधिसभाको बैठकमा उपस्थित नभएको भन्दै बिहीबारको दोस्रो बैठकमा विपक्षी सांसदहरूले वेल घेराउ गरेका थिए।