नेपाल राष्ट्र बैंकको अध्ययनले रेमिट्यान्सका कारण देशमा उपभोग बढेको तर कृषि र उत्पादनमूलक क्षेत्र खुम्चँदै गएको देखाएको छ। अध्ययन अनुसार नेपालमा खराब कर्जा दर सन् २०२२ को १.३ प्रतिशतबाट बढेर जुलाई २०२५ सम्ममा ४.६२ प्रतिशत पुगेको छ। केन्द्रीय बैंकलाई वित्तीय सुशासन कायम गर्न आधुनिक प्रविधि र खराब कर्जा व्यवस्थापन कम्पनी स्थापना गर्न अध्ययनले सुझाव दिएको छ।
२२ जेठ, काठमाडौं। रेमिट्यान्सले अर्थतन्त्रलाई उत्पादनबाट टाढा बनाउने भूमिका खेलेको अध्ययनले देखाएको छ। रेमिट्यान्सका कारण मानिसहरू कृषि र उत्पादनमूलक कामबाट टाढा रहेको अध्ययनले औँल्याएको हो। नेपाल राष्ट्र बैंकका निर्देशक राजनकृष्ण पन्तले ‘आर्थिक स्थायित्व र राष्ट्र: उपलब्धि र आगामी मागदर्शन’ विषयमा गरेको अध्ययनले उत्पादन घट्नुमा रेमिट्यान्सको योगदान देखाएको छ।
अध्ययन अनुसार नेपालको दीर्घकालीन औसत आर्थिक वृद्धि दर ४.३ प्रतिशत छ। सन् १९८० र ९० को दशकमा वृद्धिदर उच्च रहँदा पनि पछिल्ला दशकमा द्वन्द्व र अन्य कारणले यसमा उतारचढाव आएको छ। अहिलेको आर्थिक वृद्धिदर मुख्यतः सेवा क्षेत्र र विप्रेषण (रेमिट्यान्स) ले धानेको अध्ययनले देखाएको छ। अध्ययन प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ कि यो वृद्धिदर उपभोगमुखी मात्र रहेको छ।
कानून, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोविता गौतमले कानूनले समस्या अड्काउने मात्र नभई समाधान दिने भाष्य निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिएकी छन्। मन्त्री गौतमले कानूनी मस्यौदाका लागि बाह्य परामर्शदाताको प्रयोग बन्द गरी कानून आयोगलाई सशक्त बनाइने बताएका छन्। साथै, नागरिकलाई कानून बुझाउन र मस्यौदामा प्रत्यक्ष सुझाव दिन सकिने नयाँ पोर्टल पनि सार्वजनिक गरिएको जानकारी उनले दिइन्। २२ जेठ, काठमाडौं।
मन्त्री गौतमले कानूनले काम अड्काउने भ्रम तोड्नुपर्ने उल्लेख गर्दै शनिबार राजधानीमा सुरु भएको दोस्रो कानून अधिकृत सम्मेलनलाई सम्बोधन गरिन्। उनले भनिन्, “कानूनले अड्काउने होइन, समाधान दिने भाष्य बनाउनुपर्नेछ। यसका लागि कानून अधिकृतहरूको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। न्याय सेवाभित्रको कानून समूह र कानून मन्त्रालय राज्य सत्ताको मष्तिष्क हो। केही समस्या आए पनि वा केही राम्रो काम गर्नु परे पनि कानूनसँग समन्वय गर्नुपर्छ। तथापि कहिलेकाहीँ नेताबाट सुन्छौं, ‘जे पनि कानूनमै अड्कियो।'”
मन्त्री गौतमले जनताको घरदैलोमा प्रत्यक्ष असर पर्ने वा नपर्ने प्रतिबिम्बित कानूनहरू तयार पार्ने, र कसैले समस्या भोग्न नपरोस् भन्ने उद्देश्यले नीतिगत काम कानून मन्त्रालयले गरिरहेको बताइन्। उनले कानूनी तर्जुमा बाह्य परामर्शदाताको माध्यमबाट गर्ने परम्परालाई अन्त्य गरी कानून आयोगलाई सशक्त बनाएर सबै मस्यौदा तयार गरिने बताए। आफ्नो नेतृत्वमा कानून मन्त्रालयलाई सुसंगठित, अनुशासित र ओजिलो बनाउन कर्मचारीको लगनशीलता र सुझाव आवश्यक रहेको पनि उल्लेख गरिन्।
“कानूनले काम अड्कायो होइन, समाधान दियो भन्ने भाष्य हाम्रो समाजमा स्थापित होस्। सबै मन्त्रालयमा कानूनले सहयोग गर्यो, बाटो दियो र उपाय दियो भनेर विज्ञप्ति तयार पार्नु तपाईंहरूको जिम्मेवारी हो र यसरी नै काम गर्नुस्। यसले देशलाई सकारात्मक मार्गमा लैजान्छ,” उनले भनिन्। मन्त्री गौतमले कानून निर्माणको क्रममा आफूलाई देखिएका समस्याहरुलाई जिम्मेवार कर्मचारीको रूपमा वरिष्ठ कर्मचारीहरूमा राख्न सुझाव दिइन्।
त्यसैगरी, मन्त्री गौतमले नागरिकहरूलाई कानूनबारे सचेत बनाउने तथा नयाँ कानून निर्माणमा जनप्रतिनिधित्व र प्रत्यक्ष सहभागिता सुनिश्चित गर्ने योजना रहेको जानकारी दिइन्। उनले भनिन्, “जनतासँग प्रत्यक्ष रूपमा कुनै न कुनै रूपमा जोडिनुपर्छ। कानूनले निर्देशित गरिरहेको कुरा जनताले जान्नुपर्छ र त्यसमा सहभागी हुन पाउनु आवश्यक छ। जनताले आफ्ना सुझावहरू दिने ठाउँ खोजिरहेका छन् र त्यसको लागि हामीले दुई थिममा आधारित एउटा पोर्टल कानून मन्त्रालयमा सार्वजनिक गरेका छौं जसले सहभागिता सुनिश्चित गर्दछ।”
‘बाँच्ने सम्भावना छैन जस्तो लाग्थ्यो’: सगरमाथामा छदिनसम्म सम्पर्कविहीन भएपछि फेला परेका दावा शेर्पासँगको कुराकानी। सातौँ दिनमा पथप्रदर्शक दावा शेर्पा सगरमाथामा सम्पर्कविहीन भएका थिए। उनले आफूले बाँच्ने आशा लगभग हराइसकेको भएता पनि चकलेट र हिमसँग जीवन जोगाउन सफल भएको बताएका छन्। बिहीबार हेलिकप्टरमार्फत् उद्धार गरी काठमाण्डौंको एउटा अस्पतालमा लगिएको थियो। शुक्रबार अस्पताल पुगेर शेर्पा र उनकी पत्नीलाई भेटेर गरिएको यस भिडियो संवाद हेर्नुहोस्।
१६औं केन्द्रीय राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड खेलकुद अन्तर्गत एथलेटिक्समा बागमती प्रदेशले सबैभन्दा धेरै ११ स्वर्ण पदक जितेको छ। यस प्रतियोगितामा एथलेटिक्सको २ व्यक्तिगत र १ टिम घटनामा गरी कुल ३ नयाँ जुनियर राष्ट्रिय कीर्तिमान स्थापित भएका छन्। बागमतीकी भगवती खड्काले कीर्तिमानी दौडसहित सबैभन्दा बढी ४ स्वर्ण पदक हात पारेकी छिन्। २२ जेठ, काठमाडौं। बागमती प्रदेशले १६ औं केन्द्रीय राष्ट्रपति रनिङ सिल्ड खेलकुद प्रतियोगिताको अन्तिम दिन शुक्रबार एथलेटिक्समा सबैभन्दा धेरै ११ स्वर्ण पदक जितेको छ। साथै बागमतीले ७ रजत र ५ कांस्य पदक पनि जितेको छ। एथलेटिक्समा २६ विभिन्न स्पर्धा रहेका थिए।
सुदूरपश्चिम प्रदेशले ८ स्वर्ण, ३ रजत र ४ कांस्य, लुम्बिनी प्रदेशले ५ स्वर्ण, ९ रजत र ५ कांस्य, गण्डकी प्रदेशले २ स्वर्ण, २ रजत र ७ कांस्य, कर्णाली प्रदेशले १ स्वर्ण, २ रजत र ३ कांस्य पदक जितेको छ। स्वर्णविहीन कोशी प्रदेशले २–२ रजत र कांस्य पदक हात पारेको छ भने मधेश प्रदेश पदकविहीन रह्यो। त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालामा अन्तिम दिन ८ स्पर्धाको फाइनल भयो। छात्र २०० मिटर दौडमा लुम्बिनीका भगवानदास लोहार सबैभन्दा पहिले पुगे। उनले २२.६४ सेकेन्डमा निर्धारित दूरी पूरा गरे। उक्त स्पर्धामा छात्रा वर्गमा लुम्बिनीकी गरिमा चौधरीले २७.३७ सेकेन्डमा निर्धारित दूरी तय गरी स्वर्ण पदक जितिन्।
छात्र ३००० मिटर दौडमा कर्णालीका अनिल शाहीले ९ मिनेट २०.१ सेकेन्डमा दौड समाप्त गर्दै पहिलो स्थान हासिल गरे। छात्रा वर्गमा भने लुम्बिनीकी अन्जुली मल्लले ११ मिनेट ०३.६ सेकेन्डमा दूरी पुरा गर्दै स्वर्ण पदक हात पारिन्। छात्र ट्रिपलजम्पमा सुदूरपश्चिमका विक्रमनाथ पहिलो भए, जसले १३.५५ मिटर जम्प गरे। छात्रा वर्गमा भने बागमतीकी अनिशा थारुले ११.१० मिटर जम्प गरी पहिलो स्थान लिइन्। ४ गुणा १०० मिटर रिले दौडमा छात्रा वर्गमा बागमती र छात्र वर्गमा लुम्बिनी प्रदेश शीर्ष स्थानमा रह्यो। एथलेटिक्समा २ व्यक्तिगत र १ टिम गरी कुल ३ जुनियर राष्ट्रिय कीर्तिमान स्थापना भए।
देश निर्माण गर्न नेपालीको मनमा देशप्रति दुखाइ हुनु आवश्यक छ। प्रत्येक नेपालीको हृदयमा देशले पीडा महशुस गर्नुपर्छ। पहिले हिमालहरूको देश, अनि कुनैको परिधान। पहिले पहाडहरूको देश, अनि कुनैको पोशाक। पहिले तराइको देश, अनि कुनैको भेष। यदि देश नै नहुँदो हो भने अन्ततः कसको के बाँच्छ? नेपालीहरूको रगतमा देश प्रवाहित हुनै पर्छ। त्यसैले प्रत्येकको मुटुमा देशले पीडा महशुस गर्नु आवश्यक छ। हरेक भाषा-भाषी र भेषबीच एकतामा आधारित रहनुपर्छ। सबै धर्म र संस्कृतिहरूमा विशेषता कायम रहनुपर्छ।
देश नहुँदा अन्ततः कसको के बाँच्छ? नेपालीको आँखामा देशले फुल्नै पर्छ। त्यसकारण नेपालीको हृदयमा देशले दुख्नु अनिवार्य छ। नेपाल सबैको फूलको डाली जस्तो बन्नुपर्छ। हामी सबै यसका माली बन्नुपर्छौं। देश नहुँदा कुनै सत्ता र सुविधाको कुनै अर्थ रहँदैन। त्यसैले सबैको हातमा देशले उठ्नै पर्छ। देश निर्माणका लागि नेपालीको मनमा देशको पीडा हुनु अत्यावश्यक छ।
गुल्मीको रेसुङ्गा नगरपालिका–४ रैदीमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसदहरू सागर ढकाल र सुशान्त वैदिक सवार गाडी दुर्घटनामा परेको छ। सांसद ढकालका अनुसार, दुर्घटनामा परेका सांसदहरू ढकाल, वैदिक र आरपी महतो सबै सुरक्षित छन् भने गाडीमा सामान्य क्षति भएको छ।
२२ जेठ, गुल्मी। रास्वपा पार्टीका सांसदहरूले सवार गाडी गुल्मीमा दुर्घटना भएको छ। गुल्मीको रेसुङ्गा नगरपालिका–४ रैदीस्थित तम्घास–बुर्तिबाङ सडक खण्डमा शुक्रबार साँझ सांसदहरू सागर ढकाल र सुशान्त वैदिक सवार गाडी दुर्घटनामा परेको घोषणा सांसद ढकालले गरेका छन्। उनले तीनै जना ठिक रहेको तथा गाडीमा सामान्य क्षति भएको बताएका छन्।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीका अनुसार, बाग्लुङबाट तम्घास तर्फ आउँदै गरेको बा.प्र.-०१-०२९ च ७३४३ नम्बरको कार साँझ करिब ५:४० बजे दुर्घटनामा परेको हो।
क्यान्सर रोगको उपचारमा आवश्यक केही औषधिहरूको अभावको समस्यालाई तत्काल र दीर्घकालीन रुपमा समाधान गर्न के उपाय अपनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले निरन्तर छलफल गरिरहेको जनाएको छ। अस्पताल जानेलाई उपचार दिने चिकित्सकदेखि क्यान्सर क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाहरूले आजकाल बजारमा औषधि अभावको समस्या निकै गहिरिएको बताएका छन्। सरकारले ११ वर्षअघिदेखि तोकेको मूल्य जस्ताको तस्तै रहेको र औषधिको मूल्यबृद्धिका कारण व्यवसायीहरूले आपूर्ति गर्न नसकेको बताए। सरकारले सन् २०७२ साल जेठ २१ गते तोकेको निर्णयअनुसार अभाव भएका यी औषधिहरूको मूल्य निर्धारण गरेको थियो। अहिले अभाव देखिएको कार्बोप्लाटिन ४५० एमजीको ४,१३१ रुपैयाँ, सिस्प्लाटिन ५० एमजीको ५३२ रुपैयाँ र अक्सालिप्लाटिन ५० एमजीको ४,०३६ रुपैयाँ मूल्य निर्धारण गरिएको थियो। तर प्लाटिन र अन्य कच्चा पदार्थको मूल्य अत्यधिक बढेको हुँदा मूल्य समायोजन नहुँदा आपूर्तिकर्ताहरूले ल्याउन नसकेको गुनासो गर्दै आएका छन्।
वृद्धो समस्याबारे बोल्दै वीर अस्पतालका वरिष्ठ क्यान्सर विशेषज्ञ प्राध्यापक डाक्टर सन्ध्या चापागाईँले बिरामीहरूले क्यान्सरको उपचारमा आवश्यक औषधि अभाव भोग्न थालेको करिब डेढ महिनादेखि बढ्दो समस्या भएको बताइन्। उनले भनिन्, “मुख्य समस्या अहिले कार्बोप्लाटिन, सिस्प्लाटिन र अक्सालिप्लाटिनजस्ता औषधिको अभावकै कारण हो, जुन निको हुने क्यान्सरका उपचारमा अत्यावश्यक छन्।” डाक्टर चापागाईँले थपिन्, “निको हुन सक्ने क्यान्सरको औषधि अभावका कारण उपचार गर्न नसक्दा बिरामीलाई कस्तो पीडा हुन्छ? किनभने मानिसलाई खाना खाने इच्छा हुन्छ तर पानी मात्र खान भनिएको जस्तो छ।”
उपचारका लागि आवश्यक औषधि खोज्न बिरामीका आफन्तहरूले विभिन्न औषधि पसलमा धावा बोल्दैछन्, तर पछिल्ला दिनमा उपलब्धता कम भएको डाक्टर चापागाईँले जनाइन्। नेपाल अर्बुद रोग निवारण संस्थाले पनि हालै आफ्नो कार्यालयमा सहयोगको लागि आउने क्यान्सर बिरामीका आफन्तहरू तीव्रस्तरले बढेको जनाएको छ। संस्थाका महासचिव दीपेन्द्र बान्तवाले भने, “बिरामीहरूले औषधि अभावका कारण भारत जानुपर्ने अवस्था भएको बताएका छन्।” उनले थपे, “सरकारले यस क्षेत्रमा कुनै पहल गरेको देखिँदैन, बिरामीहरू भारत जानुपर्छ, टिकट छुट गरिदिनुपर्ने जस्ता माग राख्छन्।”
औषधि निर्माणमा आवश्यक कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि हुँदा औषधिको मूल्यसमेत बढेको हुँदा सरकारले मूल्य समायोजन गर्नुपर्ने सुझाब डाक्टर चापागाईँले दिएकी छन्। यस सम्बन्धमा मन्त्रालयमा पनि व्यवसायीहरूबाट विभिन्न गुनासो आएपछि उनीहरूका बीच समस्या समाधानका लागि दैनिक छलफल भइरहेको स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले जनाएको छ। मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डाक्टर समीरकुमार अधिकारीले भने, “कच्चा पदार्थको मूल्य बढेको, तोकिएको न्यूनतम मूल्यमा बजारमा औषधि ल्याउन नसक्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ, साथै विदेशी मुद्रा सटही दरको परिवर्तन पनि छ।”
“हामी विभिन्न पक्षका विचारहरू लिएर मूल्य तोक्ने निर्णयले मात्र नभई अन्य विकल्पहरूमार्फत पनि औषधि व्यवस्थापन विभाग र अन्य निकायसँग छलफल गरिरहेका छौं।” यसअघि पनि औषधि अभाव उठ्दा मन्त्रालयले व्यवसायीहरूलाई कम नाफामा उपलब्ध गराउन भनिसकेको थियो, तर त्यसरी लामो समय टिक्न नसक्ने भन्दै अहिले फेरि अभाव देखिएको छ। त्यसैले बिरामीलाई सहज पहुँच गराउन क्यान्सर क्षेत्रमा कार्यरत राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय संस्था तथा मित्रराष्ट्रहरूसँग सहयोगका विकल्पको खोजी भइरहेको छ, सहप्रवक्ता अधिकारीले बताए। “मित्रराष्ट्रसँग औषधि मूल्य र आपूर्तिमा सहजता प्रदान गर्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेको छ,” उनले भने। “तात्कालिक निर्णयभन्दा दीर्घकालीन समाधानतर्फ ध्यान दिँदै काम भइरहेको छ।” नेपालमा क्यान्सर उपचारका औषधि प्रायः भारत र त्यसपछि बङ्गलादेशबाट आयात गरिन्छ, अधिकारीहरूले बताए।
फिफाले सन् २०२६ को विश्वकपका लागि खेलअघि राष्ट्रिय गान बज्दा टोलीका सबै २६ खेलाडी मैदानमा उपस्थित हुनुपर्ने नियम बनाएको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार खेलाडी र म्याच अफिसियलहरू दर्शकतर्फ नफर्की सेन्टर सर्कल वरिपरि एकअर्कातर्फ फर्किएर उभिनेछन्। फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले यो परिवर्तनले खेलाडी र समर्थक दुवैका लागि विशेष क्षण सिर्जना गर्ने बताउनुभयो। २२ जेठ, काठमाडौं।
फिफाले सन् २०२६ को विश्वकपका लागि खेलअघिको औपचारिक कार्यक्रममा ठूलो परिवर्तन गरेको छ। अब प्रत्येक खेलको टोलीमा रहेका सबै २६ खेलाडी राष्ट्रिय गान बज्ने क्रममा मैदानमा उपस्थित हुनेछन्। यसअघि राष्ट्रिय गानका बेला केवल सुरुआती ११ खेलाडी मात्र मैदानमा उभिन्थे भने बेन्चमा रहेका खेलाडीहरू प्रशिक्षक र अफिसियलसँग डगआउट नजिकै बस्ने गर्थे। तर अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा हुने २०२६ विश्वकपदेखि भने टोलीमा रहेका सबै खेलाडी मैदानमा रहनेछन्।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार खेलअघि सबै खेलाडी सेन्टर सर्कल वरिपरि भेला हुनेछन्। सुरुआती ११ सँगै वैकल्पिक खेलाडीहरू पनि राष्ट्रिय गान समारोहमा सहभागी हुनेछन्। फिफाले टोलीहरूको उभिने शैलीमा पनि परिवर्तन गरेको छ। अब खेलाडी र म्याच अफिसियलहरू दर्शकतर्फ फर्किने छैनन्। उनीहरू सेन्टर सर्कल वरिपरि एकअर्कातर्फ फर्किएर उभिनेछन्, जसले खेलअघि थप एकता, भावनात्मकता र विशेष माहोल सिर्जना गर्ने विश्वास फिफाको छ।
फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले यो परिवर्तन खेलाडी र समर्थक दुवैको अनुभवलाई अझ विशेष बनाउने प्रयासको हिस्सा भएको बताए। उनले भने, ‘विश्वकप विस्तार हुँदै जाँदा हामी प्रतियोगिता अनुभव गर्ने तरिकामा पनि नयाँपन ल्याइरहेका छौं। राष्ट्रिय गानका बेला सबै खेलाडी र रेफ्रीहरू सेन्टर सर्कलमा एकअर्कातर्फ फर्किएर उभिँदा एकता, गर्व र भावनाको विशेष क्षण सिर्जना हुनेछ।’ इन्फान्टिनोका अनुसार विश्वकप प्रत्येक खेलाडी र समर्थकको प्रतियोगिता भएकाले नयाँ समारोहले त्यसैको प्रतिबिम्ब प्रस्तुत गर्नेछ।
काठमाडौं । सामाजिक अभियन्ता प्रदिप परियारको ‘सियोधागो’ पुस्तकको लोकार्पण बिहीबार साँझ काठमाडौंमा भएको छ। जातीय सवाललाई उठाउने दलित लाइभ्स म्याटरका अभियन्ता प्रदिप परियार समावेशी नेतृत्व, सहभागितामूलक सुशासन र उत्तरदायी समाज निर्माणका दक्ष रणनीतिकारका रूपमा परिचित छन्। उनी विश्व आर्थिक मञ्चका योङ ग्लोबल लिडर २०२० का रूपमा पनि काम गरिसकेका छन् र नेपालको युथ भिजन २०२५ निर्माणमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका छन्।
प्रदीप परियारले सियोधागो पुस्तकमार्फत दक्षिण एसियाका करिब २६ करोड दलितले सदियौंदेखि भोग्दै आएको जातीय विभेद र त्यसविरुद्धको अदम्य सङ्घर्षलाई आफ्नो अनुभवसँग जोड्दै सामूहिक कथा बुनेका छन्। उनले भने, ‘यो कृति सीमांतकृत जीवनका अझ नबोलिएका सत्यहरूको दस्तावेज हो। आँसु, अन्याय र अपमानबीचबाट उठेका आशा र विद्रोहको स्वर हो।’
पुस्तकमा नेपालका दुर्गम गाउँदेखि विश्व मञ्चसम्मको यात्रामा देखेका र भोगेका यथार्थ, युवाहरूका जीवित अनुभूति, रुकुम सोती नरसंहार, बलात्कृत र हत्या गरिएका छोरीहरूको पीडा, हिरासतमा छोरा गुमाएका आमाहरूको अनन्त सङ्घर्ष समेटिएको छ। उनले थपे, ‘यो पुस्तक मात्र पीडाको कथा होइन, चेतनाको ज्वाला हो। अन्यायविरुद्धको उद्घोष हो।’
समाचार अनुसार, सीमा विवादको विरोधमा भारतीय दूतावास क्षेत्रबाट पक्राउ परेका जेनजी युवाहरूलाई प्रहरी वृत्त सोह्रखुट्टेमा राखिएको छ। राष्ट्रिय जेनजी नागरिक अभियानले पूर्वगृहमन्त्री तथा सांसद सुधन गुरुङमाथि हिरासतमा पुगेर युवाहरूलाई धम्की दिएको आरोप लगाएको छ। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले सांसद गुरुङ हिरासतमा रहेका युवाहरूलाई भेट्न सोह्रखुट्टे वृत्त पुगेको पुष्टि गरेका छन्। २२ जेठ, काठमाडौं।
सीमा विवादको विषयमा आन्दोलन गर्दै भारतीय दूतावास घेर्न पुगेका केही युवाहरूलाई २० जेठमा प्रहरीले पक्राउ गर्यो। लैनचौरस्थित दूतावास क्षेत्रबाट पक्राउ परेकाहरूलाई प्रहरी वृत्त सोह्रखुट्टेमा राखियो। तर, त्यहाँ राखिएका जेनजी युवाहरूलाई पूर्वगृहमन्त्री तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद सुधन गुरुङले हिरासतमै पुगेर धम्की दिएको आरोप जेनजीहरूले लगाएका छन्। राष्ट्रिय जेनजी नागरिक अभियानले बिहीबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै हिरासतमा सुधनले दुर्व्यवहार गरेको दाबी गरेका छन्।
‘शान्तिपूर्ण रूपमा पम्पलेट प्रदर्शन गर्ने उद्देश्यले हामी भारतीय दूतावास नजिक पुगेका थियौं। तर कार्यक्रम सुरु हुनुअघि नै प्रहरीले बल प्रयोग गरी चार जना जेनजी अभियन्ता अजय सोडारी, प्रकाश बम, सुजन पौडेल र स्तुल जेम्स नेपालीलाई नियन्त्रणमा लिई सोह्रखुट्टेमा राख्यो। हिरासतमा राखिएको एक घण्टापछि सुधन गुरुङ दलबलसहित थुनुवा कक्षमा प्रवेश गरी हामीसँग अस्वाभाविक, अमर्यादित दबाबमूलक व्यवहार गर्नुभयो,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।
जेनजीहरूले भनेका छन् कि उनले थप धम्की पनि दिएका थिए। ‘तपाईंहरू कोबाट परिचालित हुनुहुन्छ, यो अन्तिम मौका हो। अब सरकार र प्रहरीले समाते भने छोड्दैनौं। सरकारविरुद्ध बोल्न बन्द गर्नुस्,’ भन्दै मानसिक दबाब सिर्जना गर्ने र थर्काउने प्रयास भएको दाबी गरिएको छ। प्रहरी हिरासतमा रहेका व्यक्तिलाई अनधिकृत व्यक्ति गएर धम्क्याउनु गम्भीर विषय हो र यस घटनाको छानबिन हुनुपर्ने माग गरिएको छ।
जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी तथा प्रवक्ता पवनकुमार भट्टराईले सुधन गुरुङ त्यहाँ पुगेको पुष्टि गरेका छन्। ‘उहाँ (सुधन गुरुङ) त्यहाँ पुग्नु भएको हो। जेनजी भाइहरूलाई त्यहाँ राखिएको छ भनेपछि उहाँ भेट्न जानु भएको रहेछ,’ एसपी भट्टराईले भने। प्रहरी वृत्त सोह्रखुट्टेमा सुधन गुरुङ पुगेको पुष्टि भए पनि त्यहाँ गएर उनले जेनजीहरूलाई धम्क्याएको हुन् या होइनन् भन्नेबारे प्रहरीले औपचारिक रूपमा केही बताएको छैन।
स्रोतका अनुसार, सुधनले जेनजीहरूलाई भेटेर केही समय बिताएका थिए, तर धम्की दिएकोबारे केही जानकारी छैन। पूर्वमन्त्री सुधनसँग बुझ्न खोजे पनि सम्पर्क हुन सकेन। प्रहरीले भनेको छ कि उनले जेनजीलाई भेट्न हिरासतमा पुगेर केहीबेर कुराकानी गरेको पुष्टि भएको छ।
२२ जेठ, काठमाडौं । कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी) का संस्थापक अभिजीत दिपकेले अमेरिकाबाट भारत फर्किनुअघि आफ्ना पूर्वयोजनामा महत्वपूर्ण परिवर्तन गरेका छन्। बिहीबार सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत जारी गरिएको भिडियो सन्देशमा उनले आफ्ना समर्थक र विद्यार्थीहरूलाई जुन ६ तारिखमा दिल्ली विमानस्थलमा पुगेर भीडभाड नगर्न विशेष गरी अपिल गरेका छन्। पहिले उनले आफ्ना समर्थकहरूलाई विमानस्थलमै उपस्थित हुन आह्वान गरेका थिए। तर आन्दोलनले अपेक्षाभन्दा बढी जनसमर्थन पाएपछि र विमानस्थलमा ठूलो भिड जम्मा हुँदा सर्वसाधारण र सुरक्षाकर्मीलाई असुविधा पुग्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै उनले उक्त अपिल फिर्ता लिएका हुन्। अशान्ति र अव्यवस्था फैलिन नदिनका लागि आफूले यस्तो निर्णय लिएको स्पष्ट पारेका छन्।
दिपकेले विमानस्थलमा ओर्लिएपछि जन्तरमन्तरमा शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शनका लागि आधिकारिक अनुमति लिन संसद मार्ग प्रहरी चौकीमा सिधै जाने जानकारी दिएका छन्। उनले भने, ‘हामी कानुन पालन गर्ने जिम्मेवार नागरिक हौं, त्यसैले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्नुपर्छ।’ शिक्षामन्त्रीको राजीनामा माग्दै पार्टीले सौरभ दास, विजेता दहिया र आशुतोष रांकालाई आधिकारिक प्रवक्ता नियुक्त गरेको छ। उनीहरूले दिल्लीमा पार्टीको पहिलो पत्रकार सम्मेलन गरी आफ्ना मागहरू सार्वजनिक गरेका छन्। जुन ६ मा जन्तरमन्तरमा हुने सीजेपीको प्रदर्शनमा प्रसिद्ध शिक्षाविद् सोनम वाङचुक पनि सहभागी हुन सक्ने बताइएको छ। पत्रकार सम्मेलनमार्फत पार्टीले केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग पुनः दोहोर्याएको छ। सीजेपीका प्रवक्ता सौरभ दासले सीबीएसई अध्यक्ष राहुल सिंह र सचिव हिमांशु गुप्ताको सरुवालाई केवल देखावटी मात्र भएको आरोप लगाएका छन्। उनले शिक्षा व्यवस्थामा जवाफदेहीता कायम गर्नुपर्ने र केवल सरुवा मात्रले समस्या समाधान नहुने पनि स्पष्ट पारेका छन्।
नेपालमा यस वर्ष लगातार चौथो वर्षसम्म अधिकतम तापक्रम औसतभन्दा बढी रहने अनुमान गरिएको छ। सरकारी निकायले नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा ‘तापलहर’ फैलन सक्ने चेतावनी जारी गरेको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले शुक्रबारदेखि तीन दिनसम्म कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई क्षेत्रका केहि स्थानहरूमा तापलहर फैलने सम्भावना जनाएको छ। विभागका अनुसार ती क्षेत्रहरूको अधिकतम तापक्रम ३८ डिग्री सेल्सियस वा सोभन्दा बढी रहने सम्भावना देखिएको छ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार समथर भूभागमा अधिकतम तापक्रम ४० डिग्रीभन्दा माथि र पहाडी क्षेत्रमा ३० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुगेको अवस्थालाई तापलहर अथवा ‘हीटवेभ’ भनिन्छ। त्रिभुवन विश्वविद्यालयस्थित जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक मदन सिग्देल भन्छन्, लगातार ४० डिग्रीभन्दा बढी अधिकतम तापक्रम हुने अवस्थालाई नेपालमा तापलहरको चिन्ह मानिन्छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका मौसमविद् रोजन लामिछानेका अनुसार अहिलेको गर्मीयाम सुरु भएयता जारी गरिएको तापलहरको चेतावनी यो चौथो हो।
उनी भन्छन्, “सन् २०२३ र २०२४ मा करिब ११ पटकसम्म तापलहरको चेतावनी दिइएको थियो।” “यो अवस्था केही समयसम्म रहने देखिन्छ,” लामिछानेले बताए। पछिल्ला दिनहरूमा तापक्रम घट्ने वा पानी पर्ने अवस्था भएमा नयाँ बुलेटिन छिटै जारी गरिनेछ। यदी बादल लागेर मौसम भित्रिन थालेमा तातो लहर क्रमशः घट्दै जानेछ। यस पटकको तापलहर अघि भएका वर्षहरूभन्दा खराब हुने सम्भावना छैन।
हुम्लाको सिमकोट गाउँपालिका–७ मा गएराति स्थानीय महेन्द्रबहादुर शाहीको तीनतले घरमा आगलागी हुँदा जलेर नष्ट भएको छ। आगलागीबाट तीन तोला सुन, १०० तोला चाँदी र दुई लाख नगदसहित २० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। हुम्लाका प्रहरी उपरीक्षक शंकर खड्काले आगलागीबाट सात कोठे भवन र त्यहाँ रहेका सामान पूर्ण रूपमा नष्ट भएको जानकारी दिए। २२ जेठ, हुम्ला। हुम्लाको सिमकोट गाउँपालिका–७ मा आगलागीबाट एक घर जलेर नष्ट भएको छ। गएराति स्थानीय महेन्द्रबहादुर शाहीको तीनतले घर आगलागीबाट जलेर नष्ट भएको प्रहरीले जनाएको छ। हुम्लाका प्रहरी उपरीक्षक शंकर खड्काका अनुसार आगलागीबाट शाहीको सात कोठे भवन जलेर नष्ट भएको छ। आगलागीबाट सुन तीन तोला, चाँदी १०० तोला, नगद दुई लाख गरी जम्मा २० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको उनले बताए।
सप्तरीको विष्णुपुर गाउँपालिका–५ कट्टीमा दुईवटा मोटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किँदा राजविराजका २३ वर्षीय छोटेलाल यादवको मृत्यु भएको छ। दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका यादवको राजविराजस्थित छिन्नमस्ता अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। २२ जेठ, काठमाडौं।
दुर्घटनामा घाइते भएका अर्का मोटरसाइकल चालकको सोही अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ। बीआर ५०–०६२८८ नम्बरको मोटरसाइकल र ना. २२ प ३२८५ नम्बरको मोटरसाइकल एकआपसमा ठोक्किएर दुर्घटना भएको थियो। दुर्घटनामा मृत्यु भएका छोटेलाल यादव राजबिराज नगरपालिका–१२ सिंगियौनका निवासी थिए। नेपाल प्रहरीले यस घटनाबारे जानकारी दिएको छ।
समाचार सारांश समीक्षापछि तयार गरिएको। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भने, ‘हामीले एउटा सम्झौतामा पुग्नु छ किनभने म प्रधानमन्त्री मोदीलाई धेरै मन पराउँछु’। रुसी राष्ट्रपति पुटिनले अमेरिकी दबाबले भारतलाई नछुने र दुई देशबीचको साझेदारी निरन्तर बलियो रहने दाबी गरे। सेप्टेम्बरमा नयाँ दिल्लीमा हुने ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन रुसी राष्ट्रपति पुटिन भारत आउने निश्चित भएको छ। २२ जेठ, काठमाडौं । विश्वका दुई ठूला शक्ति राष्ट्र अमेरिका र रुसले भारतलाई आफ्नो तर्फ आकर्षित गर्ने प्रतिस्पर्धा अघि सारेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले खुल्ला रुपमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको प्रशंसा गर्दै आफ्ना स्वार्थ र साझेदारीलाई बलियो बनाउने संकेत दिएका छन्।
अमेरिकी चासो: मोदीसँगको दोस्ती र व्यापार सम्झौता अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै छिट्टै अमेरिका र भारतबीच ठूलो व्यापार सम्झौता हुन सक्ने बताएका छन्। उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई आफ्नो ‘धेरै राम्रो साथी’ बताए र दुई देशबीच मजबुत सम्बन्ध रहेको औंल्याए। ट्रम्पले भने, विगतमा भारतले अमेरिकासँग व्यापारमा उच्च भन्सारसुरमा फाइदा उठाएको तर अमेरिकालाई सोही समय खासै लाभ नभएको गुनासो गरेका छन्। यद्यपि हाल परिस्थिती परिवर्तन भई अमेरिकाले भारतसँगको व्यापारबाट राम्रो आम्दानी गरिरहेको उनको दाबी छ। ट्रम्पले अगाडि भने, ‘हामीले एउटा सम्झौतामा पुग्नै पर्छ किनभने म प्रधानमन्त्री मोदीलाई धेरै मन पराउँछु।’
ट्रम्पको प्रशंसा भइरहेकै बीच अमेरिकाले भारतसहित ५४ देशमाथि अतिरिक्त कर (ट्यारिफ) लगाउने घोषणा पनि गरेको छ। यो कदम जबर्जस्ती श्रमबाट उत्पादन भएको सामग्रीको आयातलाई रोक्नका लागि उठाइएको हो। रुसको दाबी: अमेरिकी दबाबबाट भारत नछुने रुसका राष्ट्रपति पुटिनले ४ जुनमा सेन्ट पिटर्सबर्गमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचारपत्रकारहरुसँग संवाद गर्दै भारत र प्रधानमन्त्री मोदीको खुलेर प्रशंसा गरे। उनले भने, अमेरिकाले भारतमाथि दबाब दिन खोजे पनि रुससँगको सम्बन्धमा असर पर्ने छैन र भारतले त्यसको प्रतिवाद गर्नेछ। पुटिनले भारतलाई ‘महान् देश र लोकतन्त्र’ भन्दै रुसले भारतलाई आफ्नो भरपर्दो साझेदार मान्ने बताए।
उनी भन्छन् कि भारत आफ्नो राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने भएकाले अमेरिकी सम्बन्ध बढ्दा भारत-रुस सम्बन्ध कमजोर हुने छैन। पश्चिमी देशहरूले रुससँगको सम्बन्धमा कमी ल्याउन दबाब दिएकोले पनि भारतमाथि दबाब दिनु अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका लागि हानिकारक हुने उल्लेख पुटिनले गरेका छन्। पुटिनले प्रधानमन्त्री मोदीको नेतृत्व र नीति कार्यान्वयनमा निरन्तर मेहनतका कारण भारत विश्वकै सबैभन्दा ठूलो र तीव्र आर्थिक वृद्धिदर भएका देशमध्ये पर्न सफल भएको बताए। भविष्यमा भारत-रुस व्यापार १०० अर्ब डलर पुग्ने विश्वास पनि व्यक्त गरे।
आगामी भ्रमण र भारत-रुस सम्झौताहरू भारतले यस वर्ष ब्रिक्सको अध्यक्षता गर्दै आएको छ। सेप्टेम्बर १२ र १३ मा नयाँ दिल्लीमा हुने ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन पुटिन भारत आउन लागेका छन्। प्रधानमन्त्री मोदीले पनि यसै वर्ष रुसी भ्रमण गर्ने कार्यक्रम तय गरेका छन्। यसअघि सन् २०१५ डिसेम्बर ४ मा २३औं भारत-रुस वार्षिक शिखर सम्मेलनमा भाग लिन पुटिन भारत आएका थिए। यो उनको युक्रेन युद्धपछि पहिलो भ्रमण र सन् २०२१ पछि दोस्रो हो। दिल्लीमा पुगेपछि पुटिन र मोदी एउटै टोयोटा एसयुभीमा प्रधानमन्त्री निवासको गृह यात्रा गरेका थिए। डिसेम्बर २०१५ मा दुई देशबीच केही महत्वपूर्ण सम्झौताहरू भएका थिए। तीमध्ये रुसले भारतलाई निरन्तर र अवरोधरहित इन्धन आपूर्ति गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। भारतीय कम्पनीहरूले रुसको एक कम्पनीसँग सहकार्य गर्दै रुसमै युरिया प्लान्ट स्थापना गर्ने सम्झौता गरेका थिए। साथै, भारतको एफएसएसएआई र रुसको उपभोक्ता संरक्षण एजेन्सीबीच औपचारिक सम्झौता गरी खाद्य सुरक्षा नियमहरू सुदृढ बनाउने निर्णय भएको थियो। मेडिकल अनुसन्धान र स्वास्थ्य सेवामा सहकार्य बढाउन विभिन्न समझदारी पत्रमा पनि हस्ताक्षर भएको थियो। बन्दरगाह तथा शिपिङ सञ्चालनमा सहकार्य गर्ने दिशामा पनि सहमति भएको थियो। दुवै देशले जनताको आवतजावत सहज बनाउन र आप्रवासन प्रक्रियालाई सरल बनाउन आन्तरिक समझदारी गरेका थिए।
