Skip to main content

लेखक: space4knews

विद्यालय तहका लागि नयाँ पाठ्यक्रमको प्रारूप तयार हुँदैछ, के समावेश गरिनेछ?

विद्यालय तहको राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप, २०७६ मा संशोधनका लागि गठन गरिएको कार्यदलले आगामी पाठ्यक्रममा समावेश गर्ने विषयहरू सम्बन्धमा व्यापक सुझाव प्राप्त भएको जनाएको छ। अहिलेसम्म विद्यार्थी, अभिभावक, शिक्षकहरूसहित २५,००० भन्दा बढी सहभागीहरूले एआईदेखि जलवायु परिवर्तन लगायतका चुनौतीसँग जुध्ने तरिका विषय समावेश गर्न सुझाव दिएका छन्, कार्यदलका संयोजकले बताएका छन्। आउन लागेको शैक्षिक सत्रबाट विद्यार्थीहरूले फरक अनुभूति गर्नेगरी काम भइरहेको पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले जनाएको छ। तर नयाँ राष्ट्रिय पाठ्यक्रम अनुरूप पाठ्यपुस्तक तयार पार्न केही समय लाग्न सक्ने पनि अधिकारीहरूले बताएका छन्। पाठ्यक्रम विकास केन्द्रका अनुसार २०७६ सालको मौजूदा पाठ्यक्रममा संशोधन गर्ने यो पहिलो प्रयास हो। गत वैशाखमा प्राध्यापक बालचन्द्र लुइँटेलको संयोजकत्वमा गठित यो कार्यदलले संशोधनमा सक्रिय रहेको छ।

राष्ट्रिय पाठ्यक्रमलाई विद्यालय शिक्षाको मुख्य मार्गदर्शक दस्तावेजको रूपमा लिइन्छ। त्यस लेखाजोखमा समयसापेक्ष संशोधन गरी अद्यावधिक गर्नु आवश्यक रहेको पाठ्यक्रम विकास केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक महेन्द्र पराजुली बताउँछन्। “समयका सामाजिक र राजनीतिक परिवर्तहरूले नयाँ विषयहरू पाठ्यक्रममा थप्नुपर्ने स्थिति ल्याएको छ। जलवायु परिवर्तन र विपद् व्यवस्थापनका कारण बालबालिकालाई अनुकूलन सिकाउनुपर्ने छ,” उनले थपे। सूचना प्रविधि छेत्रमा तीव्र विकास हुँदै गएपछि ती विषयलाई पाठ्यक्रममा समावेश गर्नु आवश्यक भएको कार्यदलले व्याख्या गरेको छ।

कार्यकारी निर्देशक पराजुलीका अनुसार सातवटा प्रदेशका २८ जिल्लामा रहेका ५१ स्थानमा पुगेर २५,००० भन्दा बढी व्यक्तिसँग अन्तरक्रिया गरी सुझाव सङ्कलन गरिएको छ। मधेश प्रदेशको धनुषा, सिरहा, महोत्तरी, सप्तरी लगायतका जिल्लाका विद्यालयहरूमा पनि शिक्षामन्त्री समेतले गएर छलफल गरेका छन्। मुख्य सरोकारवाला बालबालिका र शिक्षकहरूसँग कक्षामा गएर कार्यान्वयनको अवस्था र सुझाव संकलन गरिएको छ। कार्यदलका संयोजक लुइँटेलका अनुसार अनलाइनमार्फत सुझाव पठाउने पनि व्यवस्था गरिएको छ।

छलफल र अन्तरक्रियामा धेरै सुझाव आएको कार्यदल र पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले जनाएका छन्। सुझावमा पाठ्यक्रममा समावेश गर्नुपर्ने मुख्य बुँदाहरू यस प्रकार छन्- जलवायु परिवर्तन अनुकूलन र विपद् व्यवस्थापनका विषयहरू, सूचना प्रविधि, आर्टिफिशियल इन्टेलिजेन्स (एआई) र कोडिङ सम्बन्धी शिक्षा, नैतिक शिक्षा र संस्कारसम्बन्धी विषय, पाठ्यक्रमलाई चुस्त र व्यावहारिक बनाउने विषयहरू, विद्यालय तहबाटै सीप, व्यावसायिक ज्ञान र उद्यमशीलता सम्बन्धी विषय, ‘बुक फ्री’ र ‘ब्यागलेस डे’ अभियान, पाठ्यक्रम शिक्षण विधि र मूल्याङ्कनमा समावेश गर्ने विषय।

सुझाव सङ्कलनमा ‘बुक फ्री’ र ‘ब्यागलेस डे’ अभियानअन्तर्गत बालबालिकाको रुचि र सीपअनुसार सिकाइ वातावरण सिर्जना गर्नुपर्ने कुरा बढी उठेको छ। “यसको अर्थ विद्यालय गई केही नगरी बस्ने होइन, त्यहाँ पनि सिकाइ हुन्छ तर किताबविनाको। जस्तै विद्यार्थीहरूले बिजुली तार जोड्न सिके भने करेन्टबारे पनि ज्ञान हुन्छ,” पराजुलीले स्पष्ट पारे।

सबै सुझाव संकलन गरी छलफल र अन्तरक्रिया पश्चात् प्रतिवेदन तयार पारिने कार्यदलले जनाएको छ। “कार्यविधि अनुसार माघ महिनाभित्रै राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप बुझाउनुपर्ने छ। चाँडो भयो भने डेढ महिनाअघि पनि बुझाउन सकिन्छ,” लुइँटेलले भने। प्रतिवेदन बुझाएपछि शिक्षामन्त्री संयोजकत्वमा रहेको पाठ्यक्रम तथा मूल्यांकन परिषद्ले अनुमोदन गर्नुपर्नेछ।

त्यसपछि चैतसम्म सबै काम सकिएपछि वैशाखबाट पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले कार्य टोली बनाएर पाठ्यक्रम र सामग्री निर्माण सुरु गर्नेछ,” उनले भने।

रुसको संसदीय निर्वाचनअघि युक्रेनले आक्रमण तीव्र गरेको दाबी

रुसको विदेश मन्त्रालयका वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ रोडियन मिरोस्निकले रुसको संसदीय निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा युक्रेनले आतंकवादी गतिविधि तीव्र बनाएको दाबी गरेका छन्। उनले भने, “युक्रेनले मतदान केन्द्रहरूमा प्रहार गरिरहेको छ। हालै एउटा क्षेत्रीय निर्वाचन आयोगका सदस्यको हत्या भएको छ।” मिरोस्निकले निर्वाचन अवरुद्ध गर्ने, शहरहरूलाई घेरा हाल्ने र निर्वाचन आयोग तथा स्थानीय अधिकारीहरूलाई वैकल्पिक माध्यमबाट मतदान गराउन बाध्य पार्ने प्रयास भइरहेको बताएका छन्। ४ असोज, काठमाडौं।

रुसमा संसदीय निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा युक्रेनले आफ्नो आतंकवादी गतिविधि तीव्र बनाएको रूसी विदेश मन्त्रालयका वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ रोडियन मिरोस्निकले दाबी गरेका छन्। उनले भने, “युक्रेनले मतदान केन्द्रहरूमा प्रहार गरिरहेको छ। हालै क्षेत्रीय निर्वाचन आयोगका एक सदस्यको हत्या भएको छ।” मिरोस्निकले मतदान केन्द्रहरू र तोकिएका क्षेत्रहरूमा आक्रमणका तथ्यहरू सुरक्षित रहेको बताएका छन्। उनले थपे, “हामीले तनाव बढ्दै गएको देखेका छौँ। निर्वाचन रोक्ने, यी शहरहरूलाई घेरा हाल्ने र हाम्रा निर्वाचन आयोग तथा स्थानीय अधिकारीहरूलाई वैकल्पिक माध्यमबाट मतदान गराउन बाध्य पार्ने सबै प्रयास भइरहेका छन्।”

भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीपछिका दृश्यहरूले मानसिक स्वास्थ्यमा पार्ने प्रभाव र त्यसको उपचार कसरी गर्ने?

बाढीपछिका दृश्यहरूले ‘सेकन्डरी ट्रमा’ को जोखिमलाई बढाउँछ। चिकित्सकहरूका अनुसार फोनमा बारम्बार दुःखद सामग्री हेर्दा यसले अप्रत्यक्ष रूपमा मानसिक आघात पुर्याउन सक्छ। मनोचिकित्सक ऋचा अमात्यले भनिन् कि सामाजिक सञ्जालमा बाढीसँग सम्बन्धित विभिन्न दृश्यहरू लामो समयसम्म हेर्दा ‘सेकन्डरी ट्रमा’ को खतरा बढ्छ।

कसरी आफूलाई ‘सेकन्डरी ट्रमा’ भएको छ भन्ने थाहा पाउने र यसको प्रभावलाई कसरी कम गर्ने? यस सम्बन्धमा थप जानकारीका लागि भिडियो अवश्य हेर्नुस्।

ग्रिनल्यान्ड सुरक्षा विवाद समाधानका लागि अमेरिका र डेनमार्कबीच ऐतिहासिक सम्झौता

अमेरिका र डेनमार्कबीच ग्रिनल्यान्डको सुरक्षासम्बन्धी विवाद समाधान गर्न एक महत्वपूर्ण सम्झौता सम्पन्न भएको छ, जसले डेनमार्कद्वारा अमेरिकालाई स्थायी नियंत्रण दिइएको ट्रम्पको दावीलाई सम्बोधन गर्छ। डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिकसेन र ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडेरिक नील्सनले सम्झौताले साझा सुरक्षा र आत्मनिर्णयको अधिकारको सम्मान गर्ने बताएका छन्। सम्झौतामा अमेरिकी विरोधी देशहरूको सैन्य उपस्थिति र संवेदनशील लगानीमा प्रतिबन्ध लगाउने व्यवस्था गरिएको छ र यसलाई आगामी साता संयुक्त राष्ट्र महासभामा हस्ताक्षर गर्ने अपेक्षा छ। ४ असोज, काठमाडौं।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ग्रिनल्यान्ड कब्जा गर्ने धम्की दिएपछि उत्पन्न कूटनीतिक तनावलाई मध्यनजर गर्दै यो सम्झौता सार्वजनिक गरिएको हो। उत्तरी अटलान्टिक सन्धि संगठन (नेटो) ले यस सम्झौताले क्षेत्रीय स्थिरता कायम राख्न मद्दत गर्ने उल्लेख गरेको छ। ट्रम्पले डेनमार्कले अमेरिकालाई आर्कटिक क्षेत्रमा रहेको आफ्नो अर्ध–स्वायत्त भूभाग ग्रिनल्यान्डको सुरक्षा र अन्य आवश्यकतामा ‘स्थायी नियन्त्रण’ दिएको दाबी गरेका थिए।

डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डका नेताहरूले पनि यो सुरक्षा सुदृढीकरण सम्झौतामा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन्। सम्झौताको सम्पूर्ण पाठ हालसम्म सार्वजनिक नभए पनि आगामी साता संयुक्त राष्ट्र महासभामा यसमा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ। ट्रम्पले राष्ट्र सुरक्षा, रणनीतिक स्थान र बहुमूल्य खनिज स्रोतलाई आधार बनाएर ग्रिनल्यान्डलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउने धम्की लामो समयदेखि दिएका थिए।

डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिकसेनले तीन पक्षका लागि यो सम्झौता लाभकारी रहेको र आगामी साता संयुक्त राष्ट्र महासभामा यसको हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको बताएकी छन्। ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री नील्सनले यस सम्झौताले ग्रिनल्यान्ड, डेनमार्क, अमेरिका र पश्चिमी गठबन्धनको सुरक्षा सुदृढ पार्ने बताउँदै खुसी व्यक्त गरेका छन्। उनले भने, ‘यो सम्झौताले ग्रिनल्यान्डको हित र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा हाम्रो स्थानलाई स्वीकार गरेको छ। यो हामी सबैको हितमा छ।’

राफिन्हाको लगातार ह्याट्रिकले बार्सिलोनालाई जित

राफिन्हाको ह्याट्रिकको मद्दतले बार्सिलोनाले सेभियालाई ३–१ ले पराजित गर्दै ला लिगामा शीर्ष स्थानमा ६ अंकको फरक बनाएको छ। यस सिजन राफिन्हाले लगातार दोस्रो खेलमा ह्याट्रिक गर्दै सबै प्रतियोगितामा १४ गोल र ला लिगामा ९ गोल पुर्‍याएका छन्। बार्सिलोनाले लगातार सातौं पटक ला लिगा जित्दै ७ खेलबाट २१ अंक संकलन गरेको छ। ४ असोज, काठमाडौं।

कप्तान राफिन्हाले लगातार दोस्रो खेलमा ह्याट्रिक गरेपछि बार्सिलोनाले ला लिगामा सेभियालाई ३–१ ले हराउँदै शीर्ष स्थानमा आफ्नो अग्रता अझै विस्तृत बनाएको छ। रामोन सान्चेज पिजुआनमा भएको खेलमा घरेलु टोली सेभियाले १९औं मिनेटमा युसुफ फोफानाको गोलबाट अग्रता लिए पनि बार्सिलोनाले ३ मिनेटमै जवाफ फर्कायो। राफिन्हाले बक्सभित्रबाट उत्कृष्ट फिनिस गर्दै खेल १–१ बराबरीमा ल्याए।

दोस्रो हाफमा लामिन यमालको दुई असिस्टमा राफिन्हाले थप दुई गोल गरे र ह्याट्रिक पूरा गरे। उनले ५२औं मिनेटमा हेडरमार्फत दोस्रो गोल गरे भने ६९औं मिनेटमा यमालको सुन्दर थ्रु पासलाई चिप गर्दै तेस्रो गोल पनि गरे। राफिन्हाले यसअघि रेसिङ सान्टान्डरविरुद्धको ७–२ को जितमा पनि ह्याट्रिक गरेका थिए। यससँगै ब्राजिली विङरले यस सिजन सबै प्रतियोगितामा १४ गोल तथा ला लिगामा मात्र ९ गोल पुर्‍याइसकेका छन्। यस जितसँगै बार्सिलोनाले लगातार सातौं ला लिगा जित दर्ता गर्दै ७ खेलबाट २१ अंक जोडेको छ। हान्सी फ्लिकको टोली दोस्रो स्थानको रियल म्याड्रिड र तेस्रो स्थानको रियल बेटिसभन्दा ६ अंकले अगाडि छ, यद्यपि दुवै टोलीले एक खेल कम खेलेका छन्।

गायक एड सिरनले मञ्चमा एक्लै आएर समर्थकहरूसँग माफी मागे

गायक एड सिरनले फिलाडेल्फियामा आयोजित कार्यक्रममा म्याकलमोर विवादपछि एक्लै मञ्चमा आएर आफ्ना समर्थकहरूसँग माफी मागेका छन्। इजरायल–प्यालेस्टाइन विषयमा आफ्नो धारणा राख्दै उनले अक्टोबर ७, २०२३ का आक्रमणलाई भयानक भने र गाजामा भइरहेको हिंसात्मक घटनालाई विनाशकारी र अनुचित ठानेका छन्। विवादपछि सिरनको ‘लुप टुर’ अन्तर्गत अमेरिकाका कार्यक्रमहरूको टिकट बिक्रीमा कमी आएको छ र केही टिकटको मूल्य ३२ डलरसम्म झरेको छ। ४ असोज, काठमाडौं।

सिरनले प्यालेस्टाइन पक्षमा बोलेका अमेरिकी र्‍यापर म्याकलमोरलाई टुर प्रोग्रामबाट हटाइएपछि सृजित विवादलाई सम्बोधन गर्दै केही ‘गल्ती’ भएको स्वीकार गरेका छन्। उनले भने, ‘म कहिल्यै पनि राजनीतिक रूपमा सक्रिय संगीतकार बन्न चाहन्नथेँ। यो घटनाले मलाई वाक् स्वतन्त्रता र विश्वकै सबैभन्दा जटिल राजनीतिक मुद्दाको बहसको बीचमा ल्याएर उभ्याएको छ।’

फिलाडेल्फियाको एक खेलकुद रंगशालामा शनिबार आयोजना गरिएको कार्यक्रममा सिरनले पहिलोपटक सो विषयमा प्रत्यक्ष आफ्नो विचार व्यक्त गरेका हुन्। विवादका कारण अन्य धेरै संगीतकारहरूले आफ्नो सांगीतिक यात्रा छोड्नुपरेको थियो। सिरनले कुनै सहायक कलाकारहरू बिना एकल रूपमा मञ्चमा प्रस्तुति दिएका छन्। कार्यक्रमको सुरुवातमा सिरनले भने, ‘मेरो कन्सर्ट सधैं सबैका लागि सुरक्षित ठाउँ रहँदै आएको छ।’ उनले आफू समर्थकहरूप्रति प्रतिबद्ध रहेको र त्यसैले मञ्चमा फर्किएको बताएका छन्।

सिरनले इजरायल र प्यालेस्टाइनस्थितिबारे आफ्नो धारणा स्पष्ट पार्न चाहेको बताएका छन्। उनले भने, ‘मैले आफ्नो क्यारियरमा कहिल्यै राजनीतिक विश्लेषक बन्न खोजेको छैन। म मेरो संगीत र कार्यक्रमले एकता पैदा गर्न र राजनीतिभन्दा माथि उठेर मानवता केन्द्रीत हुन चाहन्छु। यो एउट मानवीय मुद्दा हो र यसप्रति मेरो भावना अब लुकाउन सक्दिनँ।’ अक्टोबर ७, २०२३ मा इजरायलमा भएका आक्रमणहरूलाई ‘भयानक र धेरै वर्षदेखि यहूदी पीडालाई बढाउने खालका’ उनले बताए। सिरनका बाँकी सांगीतिक कार्यक्रमहरू उत्तर र दक्षिण अमेरिकामा आयोजना हुनेछन्।

साउदीको राजधानी रियादमा हुथी विद्रोहीहरूको ड्रोन र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र आक्रमणको दावी

४ असोज, काठमाडौं । इरानसमर्थित यमनको हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबको राजधानी रियाद र रातो सागर तटीय क्षेत्रमा रहेका ऊर्जा केन्द्रहरूमा ड्रोन र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेका छन्। साउदी अधिकारीहरूले शनिबार रियादतर्फ प्रहार गरिएको एउटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रलाई आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले रोक्दै नष्ट गरेको बताएका छन्। अन्य आक्रमणको पुष्टि भने गरिएको छैन र मानवीय क्षतिबारे कुनै आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। शनिबार बिहान रियादस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै इन्धन भण्डारण ट्यांकीबाट कालो धुवाँ उठेको देखिएको थियो। यस घटनापछि विमानस्थलमा केही समयका लागि उडानहरू प्रभावित भएका थिए।

रियादमा पहिलोपटक हवाई आक्रमणको चेतावनी जुलाई महिनामा हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबमाथि आक्रमण तीव्र बनाएपछि शनिबार पहिलोपटक रियादमा हवाई आक्रमणको चेतावनी जारी गरिएको थियो। साउदी नागरिक सुरक्षा निकायले राति रियादसहितका विभिन्न क्षेत्रमा सम्भावित खतरा सम्बन्धी मोबाइल फोनहरूमा सूचना पठाएको थियो। शनिबार बिहान जोखिम टरेको भन्दै ‘अल क्लियर’ घोषणा गरिएको थियो। एएफपीका अनुसार रियादमा विस्फोटका आवाज सुनिएका थिए। स्थानीय बासिन्दाले पनि चेतावनीपछि विस्फोटजस्तो आवाज आएको बताएका छन्। ‘मैले अलार्म सुनेँ, त्यसपछि झ्यालहरू हल्लिए,’ उत्तरी रियादका २७ वर्षीया एक बासिन्दाले एएफपीसँग भने, ‘त्यो अत्यन्त डरावना थियो। मैले यस्तो हुन सक्छ भनेर सोचिनँ।’

त्यसैबीच, एएफपीका पत्रकारले अरामको इन्धन ट्यांकीमा लागेको आगो निभाउन अग्निनियन्त्रणकहरू परिचालित भएको देखेका छन्। अरामको ऊर्जा केन्द्रलाई निशाना बनाएको हुथीको दाबी हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या अल–सारियाले अनलाइनमा जारी गरेको वक्तव्यमा रियादका ‘संवेदनशील स्थल’ र यान्बुमा रहेको साउदी सरकारी तेल तथा ग्यास कम्पनी अरामकोलाई निशाना बनाइएको दावी गरेका छन्। उनका अनुसार आक्रमणमा ब्यालिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनहरू व्यापक रूपमा प्रयोग भएका थिए।

हुथी सैन्य प्रवक्ता सारियाले आक्रमणलाई यमनको राजधानी सानामाथि साउदी अरबले हमला गरेको भनिएको घटनाको जवाफका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। सानामा हाल हुथी विद्रोहीहरूले नियन्त्रण कायम राखेका छन्। पछिल्लो सात दिनमा साउदी अरबले यमनका विभिन्न क्षेत्रमा ३०० भन्दा बढी हमला गरेको आरोप पनि उनले लगाएका थिए। तर, हुथीले गरेको आक्रमण र तिनबाट भएका क्षतिको स्वतन्त्र पुष्टि अहिलेसम्म भएको छैन। अन्य शहरहरूमा आक्रमण प्रयास र अमेरिकी नागरिकलाई सतर्कता साउदी नेतृत्वको गठबन्धनका प्रवक्ताले बिश, ताइफ, फरासान र यान्बु शहरमा सर्वसाधारणलाई लक्षित गर्ने प्रयासलाई हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले विफल बनाएको बताएका छन्। तर, ती घटनामा कति क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन प्रयोग भएका थिए र भएको क्षतिको बारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन।

मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्ना नागरिकहरूलाई सतर्क रहन र सम्भावित उडान रद्द वा अन्य यात्रा अवरोधका लागि तयार हुन आग्रह गरेको छ। विदेश मन्त्रालयको वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘इरानसमर्थित हुथीहरूले साउदी अरबविरुद्ध, नागरिक विमानस्थलसमेत लक्षित गर्दै, शत्रुतापूर्ण गतिविधि गरिरहेका छन्। यो सैन्य द्वन्द्व तीव्र रूपमा फैलन सक्दछ।’ यसैले अमेरिकी नागरिकलाई मध्यपूर्वमा यात्रा योजना गर्न पुनर्विचार गर्न पनि आग्रह गरिएको छ। यमनको गृहयुद्धमा साउदी अरब र हुथी आमने–सामने छन्। हुथी विद्रोहीहरू यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारसँग गृहयुद्धमा छन् जुन साउदी अरबले समर्थन गर्छ। पछिल्ला महिनाहरूमा हुथीहरूले साउदी अरबभित्रका विभिन्न लक्ष्यहरूमा पुनरावृत्ति आक्रमण गरेका छन्। यसै साता यमनमाथि उडिरहेको साउदी लडाकु विमान खसाएको दावा पनि उनीहरूले गरेका थिए। शनिबार यमनमा हुथी र साउदी समर्थित सरकारी सेनाबीचको भिडन्तमा ४८ जनास्थितिको मृत्यु भएको अपुष्ट विवरण एएफपीले सार्वजनिक गरेको छ। एएफपीले दुबै पक्षका सैन्य स्रोतहरूको उद्धरण गर्दै हुथीका ३१ लडाकु र सरकारी पक्षका १७ सैनिक मारिएको उल्लेख गरेको छ। उक्त विवरणको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन।

संयुक्त राष्ट्रसंघ अन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठन (आईओएम) ले शुक्रबार जारी गरेको विवरण अनुसार पछिल्लो लडाइँका कारण विस्थापितहरूको संख्या १ लाख ४ हजार ७९६ नाघेको छ। रातो सागरको समुद्री मार्गमा पनि तनाव छ। हुथी विद्रोहीहरूले हालै रणनीतिक महत्वको मोखा बन्दरगाह शहर र पेरिम टापु आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेका छन्। यी क्षेत्रहरू खाड़ी देशहरूले एसिया र युरोपमा सामान निर्यात गर्न प्रयोग गर्ने प्रमुख समुद्री मार्ग नजिक छन्। हुथी समूहले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका उत्तर पश्चिमी यमनका बन्दरगाहहरू र विमानस्थलहरूमा साउदी अरबले लगाएको नाकाबन्दीको जवाफमा समुद्री नाकाबन्दी गरेको बताएको छ। अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका कारण होर्मुज जलडमरूमध्यमा (स्ट्रेट अफ होर्मुज) नाकाबन्दी भएपछि साउदी जहाजहरूले तेल निर्यातका लागि रातो सागरको उक्त मार्गमा बढी निर्भर हुन परेको समाचारमा उल्लेख छ। यसले क्षेत्रीय द्वन्द्वको प्रभाव तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा पनि पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ। युद्धको कारण विश्व बजारमा तेल मूल्यमा कति असर पर्छ भन्ने मूल्यांकन गर्न कठिन भइरहेको बैंकिङ कम्पनी जेपी मोर्गनले जनाएको छ। शुक्रबार लगानीकर्ताहरूलाई पठाइएको टिप्पणीमा कम्पनीले भनेको छ, ‘युद्धको अन्तिम परिणामलाई कसरी मोडल गर्ने बुझ्न सकेका छैनौं।’ साउदी अरबमाथि हुथीका पछिल्ला आक्रमण, रातो सागरको समुद्री मार्गमा देखिएको तनाव र इरानसँगको युद्धले ऊर्जा आपूर्ति तथा क्षेत्रीय सुरक्षामा थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ।

नेपालका होरा र टीटुके पब्जी मोबाइल ग्लोबल ओपनमा छनोट भए

काठमाडौंमा सम्पन्न पब्जी मोबाइल ग्लोबल ओपनको साउथ एसिया फाइनलबाट होरा ईस्पोर्ट्स र टीटुके ईस्पोर्ट्स शीर्ष ३ भित्र पर्दै छनोट भएका छन्। पाकिस्तानको फोर थ्राइभ्स ईस्पोर्ट्सले २०९ अंकसहित उपाधि जितेको छ। नेपालका हिडन लिफ ईस्पोर्ट्स चौथो र टीजीबी आठौं स्थानमा रह्‍यो। ३ असोज, काठमाडौं। नेपालका दुई ईस्पोर्ट्स टिम होरा ईस्पोर्ट्स र टीटुके ईस्पोर्ट्स पब्जी मोबाइल ग्लोबल ओपनका लागि छनोट भएका छन्। काठमाडौंमा शनिबार सम्पन्न पब्जी मोबाइल ग्लोबल ओपनको साउथ एसिया फाइनलबाट शीर्ष ३ भित्र पर्दै दुई टोली छनोट भएका हुन्। उपाधि भने पाकिस्तानको फोर थ्राइभ्स (फोटी) ईस्पोर्ट्सले जित्यो। फोर थ्राइभ्सले २०९ अंकसहित शीर्षमा रहेर उपाधि जितेको हो। उपाधिसँगै फोटीले ९ हजार डलर पुरस्कार जित्यो। टीटुके दोस्रो हुँदा होरा तेस्रो बन्यो। नेपालकै हिडन लिफ ईस्पोर्ट्स टिम भने चौथो स्थानमा रह्‍यो। नेपालको अर्को टोली टीजीबी आठौं स्थानमा रह्‍यो। फोटीका हुजाइफा सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भए।

ग्लेन म्याक्सवेलको कप्तानीमा बेलफास्ट वुल्भ्स ईटीपीएलको फाइनलमा प्रवेश

ग्लेन म्याक्सवेलको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा बेलफास्ट वुल्भ्सले आम्सटर्डम फ्लेम्सलाई ७ विकेटले हराउँदै युरोपियन टी-२० प्रिमियर लिगको फाइनलमा स्थान बनाएको छ। म्याक्सवेलले ४ ओभरमा १८ रन दिएर ४ विकेट लिए, जुन उनको टी-२० करियरको सर्वश्रेष्ठ बलिङ प्रदर्शन हो। बेलफास्टले १३४ रनको लक्ष्य ९ बल बाँकी छँदा ३ विकेट गुमाएर पूरा गर्‍यो, जसमा डेभोन कोनवेले ३५ र लोरकान टकरले अविजित ३४ रन बनाए। ३ असोज, काठमाडौं।

कप्तान ग्लेन म्याक्सवेलको शानदार प्रदर्शनले बेलफास्ट वुल्भ्सलाई पहिलो संस्करणको युरोपियन टी-२० प्रिमियर लिगको फाइनलमा पुर्याएको हो। बेलफास्टले आम्सटर्डम फ्लेम्सलाई ७ विकेटले पराजित गर्दै प्रतियोगिताको फाइनलमा स्थान बनाएको हो। आम्सटर्डमले दिएको १३४ रनको लक्ष्य बेलफास्टले ९ बल बाँकी छँदा ३ विकेट गुमाएर पूरा गर्‍यो। बेलफास्टका लागि डेभोन कोनवेले ३५ तथा लोरकान टकरले अविजित ३४ रन बनाए। कप्तान म्याक्सवेलले १० बलमा २१ रन बनाएर अविजित रहे।

त्यसअघि, म्याक्सवेलले उत्कृष्ट बलिङ गर्दै आम्सटर्डमलाई २० ओभरमा १३३ रनमा अलआउट गराएका थिए। उनले ४ ओभरमा १८ रन दिएर ४ विकेट लिए। यो उनको टी-२० करियरको सर्वश्रेष्ठ बलिङ प्रदर्शन हो। म्याथ्यु हम्फ्रिजले ३ तथा क्रिस जोर्डनले १ विकेट लिए। आम्सटर्डमका लागि स्टिभ स्मिथले सबैभन्दा बढी ४५ रन बनाए भने युवराज सम्राले २७ रन जोडे। अब बेलफास्टले फाइनलमा उपाधिका लागि एडिनबर्ग कासल रकर्ससँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।

ट्रम्पको धम्कीपछि डेनमार्क र अमेरिकाबीच ग्रीनल्यान्डको सुरक्षा सम्झौता

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले डेनमार्क र अमेरिकीबीच ग्रीनल्यान्डसम्बन्धी एक सम्झौता भइसक्यो भन्ने दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार अब ग्रीनल्यान्डको सुरक्षा सम्बन्धि मामिलामा अमेरिकालाई स्थायी नियन्त्रण प्राप्त हुनेछ। ट्रम्पले ट्रूथ सोसलमा लेखेका छन्, ‘संयुक्त राज्य अमेरिका, डेनमार्कको अधीनस्थ क्षेत्र ग्रीनल्यान्डबीच एउटा सम्झौता भएको छ जसले ग्रीनल्यान्डको सुरक्षा र अन्य आवश्यक पक्षमा अमेरिकालाई स्थायी अधिकार दिन्छ। यसले हाम्रा धेरै अमेरिकी चासोलाई पूर्ण रूपमा सम्बोधन गर्दछ र यसका लागि अमेरिकालाई कुनै लागत लाग्ने छैन।’
यसअघि ट्रम्पले डेनमार्कका स्वशासित क्षेत्र ग्रीनल्यान्ड कब्जा गर्ने धम्की दिएका थिए। उक्त धम्कीलाई अन्य नेटो सदस्य राष्ट्रहरुले कडा विरोध गरेका थिए। नेटो सदस्य डेनमार्कले सामूहिक सुरक्षाको सिद्धान्तमा निरन्तर दृढता देखाउँदै आएको छ। ट्रम्पले ग्रीनल्यान्डलाई रक्षा र त्यहाँको खनिज स्रोतहरुको दृष्टिबाट महत्त्वपूर्ण ठहर गर्दै अमेरिकाले त्यसलाई कब्जा गर्ने बताएका थिए।
ट्रम्पले डेनमार्कसँगको नयाँ सम्झौताले दीर्घकालसम्म कायम रहने र ग्रीनल्यान्ड डेनमार्ककै नियन्त्रणमा रहने स्पष्ट पारेका छन्। सन् १९५१ मा अमेरिका र डेनमार्कबीच भएको सम्झौताले ग्रीनल्यान्डमा अमेरिकालाई व्यापक सैन्य उपस्थिति अनुमति दिएको थियो। नयाँ सम्झौता पुरानो सम्झौताभन्दा कत्तिको भिन्न छ भन्ने विषय भने अझै स्पष्ट छैन। उनले भने, ‘अबदेखि कुनै पनि अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वीले हाम्रो स्पष्ट लेखिएको स्वीकृति बिना ग्रीनल्यान्डमा आधार, सैन्य उपस्थिति वा संवेदनशील क्षेत्रमा लगानी गर्न सक्दैन।’
ट्रम्पले अमेरिकाले त्यहाँ तत्काल ठूलो सैन्य उपस्थिति स्थापना गर्ने र ग्रीनल्यान्डका स्थानीय जनतासँग विकास निर्माणमा सहकार्य गर्ने बताएका छन्। डेनमार्कको प्रधानमन्त्री कार्यालयले पनि ग्रीनल्यान्डसम्बन्धी अमेरिकासँगको सम्झौता भएको पुष्टि गरेको छ। ‘आर्कटिक र उत्तर एटलान्टिक क्षेत्रमा सुदृढ सुरक्षा’ विषयक सम्झौतामा अर्को साता संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभा चलिरहँदा हस्ताक्षर हुन सक्छ, डेनमार्कको प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ। यसबारे डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिक्सनले खुशी व्यक्त गर्दै भनिन्, ‘ग्रीनल्यान्ड, डेनमार्क अधिराज्य र अमेरिकाका लागि यो ठूलो सम्झौता हुन लागेकोमा म उत्साहित छु।’ उनले यो सम्झौता नेटो र युरोपका लागि पनि सकारात्मक हुने जनाएकी छन्।

ब्राइटनको एकपक्षीय विजयी, आर्सनलको पहिलो हार

ब्राइटनले शनिबार आर्सनललाई ३-० को स्पष्ट अन्तरले पराजित गर्दै इंग्लिश प्रिमियर लिगमा आर्सनललाई यस सिजनको पहिलो हार दिएको छ। ब्राइटनका पास्कल ग्रस, चारालाम्पोस कोस्तुलास र चेमा आन्द्रियसले प्रत्येकले एक-एक गोल गरे। खेलको ३१औं मिनेटमा ग्रसले गोल गर्दै ब्राइटनलाई अग्रता दिलाए। ४५औं मिनेटमा कोस्तुलासले अग्रता दोब्बर बनाए। आन्द्रियसले ५७औं मिनेटमा गोल थप्दै विजयी स्कोर ३-० कायम गरे।

यस जितपछि ब्राइटनले ५ खेलमा १० अंक जोड्दै तेस्रो स्थान सुनिश्चित गरेको छ। हारको बाबजुद, आर्सनल ५ खेलमा १२ अंकसहित दोस्रो स्थानमै छ। शनिबार साँझका अन्य खेलहरूमा एभर्टनले इप्सविच टाउनलाई १-० ले हरायो भने न्युकासलले हलसिटीलाई २-१ ले पराजित गर्यो। टोटनहमलाई एस्टन भिल्लाले ३-२ को नतिजाले पराजित गर्‍यो।

युकी आङ्देम्बेले जेसीके फाइट नाइटमा चिनियाँ प्रतिस्पर्धीलाई हराए

नेपाली एमएमए फाइटर युकी ‘द गोर्खा’ आङ्देम्बेले चीनको जेसीके फाइट नाइट १२३ मा घरेलु फाइटर बुहुओगुबुलाई सर्वसम्मत निर्णयमा पराजित गरेका छन्। शान्सी प्रान्तको लुलियाङमा १३५ पाउन्ड ब्यान्टमवेट तौल वर्गमा प्रतिस्पर्धा गरेका आङ्देम्बेले तीनै राउन्डमा प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै जित हात पारेका छन्। यस जितसँगै आङ्देम्बेको लगातार तेस्रो सफलता दर्ता भएको छ। ३ असोज, काठमाडौं।

चीनमा जारी जेसीके फाइट नाइट १२३ मा आङ्देम्बेले सर्वसम्मत निर्णय (युनानिमस डिसिजन) अन्तर्गत बुहुओगुबुलाई पराजित गरेका हुन्। प्रतियोगिताको मेन कार्ड अन्तरगत १३५ पाउन्ड (ब्यान्टमवेट) तौल वर्गमा लडेका आङ्देम्बेले निर्णायकहरूले दिएका सर्वसम्मत मतबाट जीत सुनिश्चित गरे। यो जितसँगै आङ्देम्बेको पछिल्लो करियरमा लगातार तेस्रो विजयी दर्ता भएको छ।

आङ्देम्बे आफ्नो पछिल्ला लडाइँहरूमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै व्यावसायिक करियरलाई अझ सुदृढ गर्दैछन्। उनी सोमा फाइट क्लबबाट प्रशिक्षण लिइरहेका छन् र हाल यूएफसी दाबेदार नेपाली फाइटरहरूमा एक समावेश छन्। आङ्देम्बे र रोड टु यूएफसीमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका अर्का नेपाली फाइटर रवीन्द्र ढाँटसँगै प्रशिक्षण गर्दैछन्।

विशाल श्रेष्ठलाई एसियन गेम्समा नेपालको ‘सेफ दि मिसन’ नियुक्ति

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य सचिव रामचरित्र मेहता जापान नगएपछि उपाध्यक्ष विशाल श्रेष्ठलाई २०औं एसियन गेम्समा नेपालको ‘सेफ दि मिसन’ तोकिएको छ। २०औं एसियन गेम्स आज जापानमा उद्घाटन हुँदैछ। ३ असोज, काठमाडौं। राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का उपाध्यक्ष विशाल श्रेष्ठलाई २०औं एसियन गेम्समा नेपालको ‘सेफ दि मिसन’ नियुक्त गरिएको छ। राखेपका सदस्य सचिव रामचरित्र मेहता कर्णालीमा हुने दशौं राष्ट्रिय खेलकुदको तयारीका कारण जापान जान नसकेपछि श्रेष्ठलाई जिम्मेवारी दिइएको हो। कर्णालीमा आयोजना हुने दशौं राष्ट्रिय खेलकुद मंसिर १६ देखि २७ सम्म हुनेछ।

युरोपमा पहिलो पटक डिप्लोडोकस डाइनासोरको जीवाश्म फेला पर्‍यो

प्यालेन्टोलोजिस्टहरूले उत्तर अमेरिका बाहिर पहिलो पटक डिप्लोडोकस डाइनासोरको उपस्थिति पुष्टि गरेका छन्। यो खोजले अन्तिम जुरासिक कालमा यो प्रसिद्ध डाइनासोर कहाँ-कहाँ बस्थ्यो भन्नेबारे वैज्ञानिकहरूको ज्ञानलाई परिवर्तन गरेको छ। फन्डासियोन कोन्हुन्तो प्यालेन्तोलोहिको दे तेरुएल–दिनोपोलिसका अनुसन्धानकर्ताहरूले यो जीवाश्मलाई जर्नल अफ भर्टिब्रेट प्यालेन्टोलोजीमा वर्णन गरेका छन्। यो नमुना युरोपमा फेला परेका सबैभन्दा सम्पूर्ण डिप्लोडोसिड कङ्कालहरूमध्ये एक हो। यो जीवाश्म स्पेनको तेरुएलस्थित एल कास्तेयारको ला तेहेरिया क्षेत्रमा भेटिएको हो। उत्खननको क्रममा अनुसन्धानकर्ताहरूले १४ वटा पुच्छरका हड्डी र केही चेभ्रोन हड्डीहरू फेला पारेका थिए।

यसअघिको खोजले डिप्लोडोकसका सबै नमुना पश्चिमी अमेरिकाको मोरिसन फर्मेसनमा मात्र भेटिएको थियो। अध्ययनको क्रममा अनुसन्धानकर्ताहरूले शारीरिक संरचना र विकासवादी विश्लेषणका आधारमा यसलाई डिप्लोडोकसका रूपमा पहिचान गरेका छन्। दिनोपोलिसका अनुसन्धानकर्ता सर्हियो सान्चेज फेनोयोसाले भने, ‘यो उत्खननको नतिजा अन्तिम जुरासिक कालमा महासागर पार गरी दुई महाद्वीपहरू बीच जीवहरूको आउजाउ भएको सबैभन्दा बलियो प्रमाण हो।’ स्पेनमा भेटिएको यो डिप्लोडोकस करिब १५ करोड वर्ष पहिले जुरासिक कालको अन्त्यतिर अस्तित्वमा थियो। युरोपमा यसको उपस्थितिले त्यस समयमा उत्तर अमेरिका र युरोपबीच डाइनासोरहरू आवतजावत गर्न सक्थे भन्ने प्रमाण दिन्छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार प्रोटोनर्थ एटलान्टिक महासागरमा समुद्री सतह घट्दा बनेका अस्थायी जमिनका पुलहरू प्रयोग गरेर यी जनावरहरूले महासागर पार गरेका हुन सक्छन्। यो स्पेनी डिप्लोडोकस करिब २५ मिटर लामो थियो। दिनोपोलिसका सह–लेखक डा. अल्बर्टो कोबोसले भने, ‘यी सबै डाइनासोरका जीवाश्महरूले तेरुएललाई ठूलो विविधता अध्ययन गर्ने स्थल बनाएका छन्।’ यस नमुनाको उत्कृष्ट अवस्थाका कारण अनुसन्धानकर्ताहरूले धेरै शारीरिक विशेषताहरू पहिचान गर्न सकेका छन्। उनीहरूले परम्परागत शारीरिक तुलना र उन्नत फाइलोगिनेटिक विश्लेषणहरू मिलाएर अध्ययन गरेका थिए। नतिजाले देखाएको छ कि यो नमुना डिप्लोडोकस प्रजातिकै हो र डिप्लोडोकस हेलोरमको नजिकको नातेदार हो।

यी जीवाश्महरूलाई अहिले तेरुएलको दिनोपोलिसमा रहेको मुसेओ अरागोनेस दे प्यालेन्तोलोहियाको डाइनासोर हलमा राखिएको छ। डिप्लोडोकस संसारका सबैभन्दा प्रसिद्ध डाइनासोरहरूमध्ये एक हो। यो २५ मिटरसम्मको लम्बाइ, लामो सापझैं पुच्छर र सानो टाउकाका लागि परिचित छ। सन् १८७८ मा अमेरिकामा पहिलो पटक भेटिएपछि यसका कङ्कालका नमुना विश्वका ठूला सङ्ग्रहालयहरूमा राखिएका थिए। यस खोजले अन्तिम जुरासिक कालमा पूर्वी इबेरियाको डाइनासोर विविधताबारे नयाँ जानकारी थपेको छ। यस क्षेत्रमा सरोपोड, थेरोपोड, स्टेगोसोर र अर्निशोपोड जस्ता धेरै डाइनासोर समूहका अवशेषहरू भेटिएका छन्। यी जीवाश्महरूले त्यस समयको तटीय वातावरणमा जटिल र विविध डाइनासोर इकोसिस्टम रहेको सङ्केत गर्छन्।

२०औँ एसियन गेम्सको उद्घाटन, चन्द्र र मानमतीले बोक्यो नेपालको झण्डा

जापनका सम्राट नारुहितोले २०औँ एसियन गेम्स २०२६ को औपचारिक उद्घाटन गरे। उद्घाटन समारोह जापानको आइची–नागोया स्थित पालो मिजोहु स्टेडियममा सम्पन्न भएको थियो। समारोहमा ४५ देश र शरणार्थी टोलीका खेलाडीहरूले मार्चपास गरे, जहाँ नेपालका चन्द्र बहादुर थापा मगर र मानमती विष्टले राष्ट्रिय झण्डा बोक्नुभएको थियो। नेपालबाट २१ खेलका १३५ खेलाडी प्रतिस्पर्धामा छन्, र करातेकी एरिका गुरुङसहितका खेलाडीहरूको खेल आइतबार हुनेछ।

एसियाको सबैभन्दा ठूलो खेल मेला २०औँ एसियन गेम्स शनिबार उद्घाटन भएको हो। उद्घाटन समारोहमा सांस्कृतिक नृत्यका साथै संगीतकार तारो हाकासीले प्रस्तुति दिएका थिए। कार्यक्रममा जापानका सम्राट नारुहितो, सम्राज्ञी मासा, राजकुमार अकिशिनो, आयोजक समितिका अध्यक्ष ओहमुरा हिदेइकी, र ओलम्पिक काउन्सिल अफ एसिया (ओसिया) का अध्यक्ष शेख बिन जोआन बिन हमाद अल थानी लगायत प्रमुख व्यक्तिहरूको उपस्थिती रहेको थियो।

उद्घाटन समारोहमा ११ हजारभन्दा बढी खेलाडी सहभागी थिए। बक्सिङका चन्द्र बहादुर थापा मगर र महिला कबड्डी टोलीकी कप्तान मानमती विष्टले नेपालको झण्डा बोक्नुभएको थियो। थापाले विश्व बक्सिङ च्याम्पियनसिपमा कांस्य पदक जितेर इतिहास रचेका छन् भने मानमती १९औँ एसियन गेम्समा कांस्य पदक जितेको टोलीकी सदस्य थिइन्।

नेपालबाट २११ जनाको टोली जापान पुगेको थियो, तर शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेल र अन्य केही प्रमुख व्यक्तिहरू उपस्थित हुन सकेनन्। यसपटक एसियन गेम्सका लागि छुट्टै एथ्लेट भिलेज नबनाई खेलाडी र अधिकृतहरूलाई क्रुज शिप, कन्टेनर र होटलहरूमा राखिएको छ। एरिका गुरुङको खेल आइतबार हुनेछ, र महिला भलिबलमा नेपालले किर्गिस्तानसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।